T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/347 Esas
KARAR NO : 2024/382
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/04/2023
KARAR TARİHİ : 13/05/2024
Mahkememizde görülen Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesiyle özetle; müvekkili ... Sanayi Bölgesi ile davalı ... Mühendislik LTD. ŞTİ. arasında Atıksu Arıtma Tesisi Fizibilite ve Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri ile ilgili olarak 08.08.2017 tarihinde sözleşme imzalandığını, sözleşme üzerinden zaman geçmesi ve detayları düzenlemek adına 11.10.2021 tarihinde taraflar yeniden bir sözleşme imzalayarak “Kolektör ve Deşarj Hattı Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri” içeriğindeki ek sözleşme yapıldığını, ek sözleşme gereği toplam iş bedeli 260.000,00-TL bedeline çıkarılmasına karar verildiğini, 08.08.2017 ve 11.10.2021 tarihli sözleşmeler ile atıksu arıtma tesisi projesi için anlaşma sağlanmış ve süreç içerisinde gerekli iş ve işlemler devam ettiğini, aradan geçen süre içerisinde Atıksu Arıtma Tesisi ile ilgili işlemler yapılmış davacıya düşen yükümlülüklerin yerine getirildiğini, sürecin protokollerde olması gerektiği gibi devam ettiğini, 17.05.2022 tarihinde davalı tarafça müvekkiline gönderilen yazıda; tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih edildiğinin bildirildiğini, davalı tarafça müvekkiline gönderilen fesih yazısında "Ülkemizde ve Dünyamızda Yaşanan Ekonomik Şartlara Bağlı Enflasyon Değerinin Yükselmesi İle Genel Giderlerimizin Artması" gibi hukuki geçerliliği olmayan ve protokol hükümlerinde yer almayan bahaneler öne sürülerek adeta sebepsiz zenginleşme boyutlarına varacak şekilde işin niteliğinin çok üzerinde bedel teklifinde bulunulduğunu, davacı müvekkilinin, sözleşmeyi fesheden davalı tarafına 07 Eylül 2022 tarihli İzmir .... Noterliğinden ihtarname gönderildiğini, davalı tarafın sözleşmeyi haklı bir sebep olmaksızın tek taraflı olarak feshetmesi üzerine müvekkilinin "Atıksu arıtma tesis fizibilite ve atıksu arıtma tesisi uygulama projeleri"ne ilişkin mühendislik hizmetini almasının sürekliliği şart olduğundan dava dışı, ... Teknolojileri ve Arıtma Tes. EKPM. İnş. San Tic. Ltd. Şti. İle 17.06.2022 tarihinde 400.000.00-TL bedelli hizmet sözleşmesi imzaladığını, müvekkili ile davalı taraf arasında yapılan sözleşmenin bedeli ile dava dışı ... Teknolojileri Ve Arıtma Tes. Ekpm. İnş. San Tic. Ltd. Şti. ile yapılan sözleşme bedeli arasındaki fark sebebiyle müvekkilinin maddi olarak zarara uğratıldığını, davalı taraf, tek taraflı ve haklı sebep olmaksızın sözleşmenin fesih edilmesi sebebi ile müvekkilinin uğradığı her türlü menfi ve müspet maddi zararı karşılamak ile yükümlü olduğunu, zira sözleşmenin fesih edilmiş olması sebebiyle oluşan ve gecikilen süre sebebiyle de oluşacak maliyet farkı, idari yaptırım kararı, idari para cezası zararlarının doğacağı açıkça ortada olduğunu, müvekkilinin uğradığı zararların davalı tarafından tazmin edilmesi adına fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile şimdilik 20.000-TL nin ticari faizi ile birlikte davacıya ödenmesini, tüm nedenlerle; sözleşmenin haksız ve hukuka aykırı olarak tek taraflı fesih edilmesinden kaynaklanan, müvekkilinin uğradığı zararlar nedeniyle fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik; 20.0000-TL maddi tazminat talebinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; sözleşmenin tek taraflı feshi nedeniyle oluşan kurum zararı icin talep edilen maddi tazminata ilişkin davayı kabul etmediklerini, sözleşme nedeniyle asıl zarara uğrayan müvekkili şirketin olup sözleşmenin feshi hukuka uygun olduğunu, her ne kadar davacı tarafından İzmir .... Noterliğinden 07.09.2022 tarihinde gönderilen ihtarnamede; ” belirtilmiş ise de, müvekkili şirketin uzun yıllardır gerek özel gerekse resmi projelerde görev almakta ve bu sorumluluğu da yerine getirmekte olduğunu, ayıca davacı tarafından gönderilen 07. 05. 2022 tarihli ihtarnamede "...tarafınızca yapılması gereken işlerin başka bir sözleşme ile başka bir firmaya yaptırılmak zorunda kalınacağı..." şeklinde beyanda bulunulmuş ise de aslında ihtarname öncesinde 17.06.2022 tarihinde başka bir firma ile sözleşme zaten imzalandığını, davacı tarafın dava dilekçesinde de bunu beyan ettiğini, müvekkili şirket tarafından, kurum kaynaklı olarak işin çok uzun süre gecikmesinden ve bu arada aşırı artan enflasyondan dolayı tüm yapılacak harcamalar, artan masraflar açıkça belirtilmiş ve uzlaşma zemini için çaba harcanmış ise de 17.05.2022 tarihinde müvekkili şirketin sözleşmeyi feshetmesi zorunluluk haline geldiğini, müvekkili şirketin taleplerini dikkate almayan davacı kurumun, fesihten tam 1 ay sonra başka firma ile üstelik müvekkil şirketin talebinin çok çok üzerinde sözleşme imzalamasının oldukça manidar olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında 08.08.2017 tarihinde yapılan ilk sözleşme, “Atıksu Arıtma Tesis Fizibilite ve Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri” ile ilgili olarak 200.000,00-TL. Bedelli olarak yapıldığını, bunun içerisinde fizibilite raporu işi 80.000,00-TL, projelerin hazırlanması işi 120.000,00-TL olduğunu, dava dilekçesinde “anılan sözleşme üzerinden zaman geçmesi ve detayların düzenlenmesi için 11.10.2021 tarihinde taraflar arasında yeniden bir sözleşme imzalanarak “Kollektör ve Deşarj Hattı Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri “içeriğindeki ek sözleşmenin yapıldığı ve ek sözleşme ile de toplam iş bedelinin 260.000 .00-TL.'ye çıkarıldığı” beyan edildiğini, 11.10.2021 tarihinde ek sözleşme yapıldığının doğru olduğunu, ama bu sözleşmenin içeriği; aradan geçen zamana bağlı olarak “Fizibilite Raporu için anketlerin ve raporların güncellenmesi işi için 50 000 00-TL. ve 2017 de yapılan sözleşme içeriğinde olmayan “Kollektör ve Deşari Hattı Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri için de 10.000,00-TL olduğunu, bunların toplamı ile ulaşılan 260.000,00-TL'lik yeni sözleşmede uygulama projeleri ile ilgili bir güncelleme olmadığını, yalnızca fizibilite raporu güncellemesi yapıldığını, dava dilekçesinde davacı tarafından “Tarafı oldukları sözleşmelerin yükümlülüklerine uyarak üzerlerine düşen tüm sorumlulukların tamamlandığı” beyan edilmiş ise de doğru olmadığını, ilk olarak 08.08.2017 tarihinde imzalanan sözleşme sonrasında 28.11.2017 tarihinde fizibilite raporu Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'na sunulmuş ve teknik olarak uygun bulunduğunu, Sanayi Bakanlığı tarafından, OSB sınırları içinde bulunan Arıtma arazisi 4 olarak yeterli bulunmadığı için resmi onay yapılmamış, Atıksu Arıtma Tesisi alanı için yeni yer bulunması istendiğini, işin devam edebilmesi için, bu durum müvekkili şirket sorumluluğunda olmamasına rağmen, müvekkili şirket tarafından ... yönetimine teknik destek sağlandığını, arıtma tesisi alanı için farklı alternatifler üzerinde çalışılmış, ... yönetimine rapor verilmiş ve sunumlar yapıldığını, sonrasında Dokuzuncu Mıntıka Bölgesinde bulunan arsa davacı ... tarafından satın alınmış ve Onaylı sınır kapsamına alınması için çalışmalar ... tarafından başlatıldığını, ancak 2017 yılında başlayan süreç, müvekkili şirketin işi feshettiği 2022 yılında dahi sonuçlanmadığını, 2021 yılında kamu yararı kararı ve tarım dışı kullanım izni alınmış ve projelerin yeniden sunumu gündeme geldiğini, bu dönemde Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından aradan geçen zaman dikkate alınarak fizibilite raporunun güncellenmesi talep edildiğini, Atıksu Arıtma Tesisi ... dışında yapılacağı, kollektör ve deşarj hattı ihtiyacından dolayı ve bu projelerin ilk sözleşme konusu olmadığı için Fizibilite Raporunun güncellenmesi ve Kollektör-Deşarj Hatları projelendirilmesi işi için 11.10.2021 tarihinde taraflar arasında yeniden bir sözleşme imzalandığını, güncellenen ve yeniden düzenlenen Fizibilite Raporu, Atıksı Arıtma Tesisi arazisinin onaylı sınır kapsamına alınmasına müteakip müvekkili şirket tarafından 15.03.2022 tarihinde sunulmuş ve 31.03.2022 tarihinde teknik olarak uygun bulunduğunu, sonrasında karşı tarafça “Söz konusu fizibilite raporunun resmi onayının yapılabilmesi için Atıksu Arıtma Tesisi parseline ilişkin parselasyon planının yaptırılması ve bunun sonucu yeniden hazırlanacak imar durum belgesi ile tapu kaydının Bakanlığa gönderilmesi gerekmektedir” denildiğini, ancak bahse konu işler sözleşme kapsamı dışında işler olup OSB Müdürlüğünce yapılması gereken işler olduğunu, sözleşmenin “Fizibilite Raporu için Anketlerin ve Raporun Güncelleştirilmesi” kısmı T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından teknik olarak onaylanmıştır ve 11.10.2021 tarihli ilave sözleşmenin “Fizibilite Raporu için Anketlerin ve Raporun Güncelleştirilmesi, 50.000,00 TL'lik kısmı için hak ediş düzenlenip faturası kesilmiş ve OSB tarafından ödeme yapıldığını, Ayrıca bu onay sırasında Bakanlık tarafından istenilen ekonomik fizibilite etüdü çalışması için de ek ücret alınmadığını, buna rağmen tamamlandığını, Kollektör ve Deşarj Hattı Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri 10.000,00 TL'lik kısmının ise Kollektör hattı tamamlanmış, deşarj hattı karşı tarafça netleşmediği için harita çalışmaları: yapılamadığını, müvekkili şirkete yazılı onay gelmediği için de başlanılamadığını, bu hizmet için de davacı tarafından hiçbir ödeme yapılmadığını, 04.04.2022 tarihinde projelendirme süreci ile ilgili olarak bir iş programı hazırlanmış 08.04.2022 tarihinde revize edilerek karşı tarafa sunulduğunu, bu iş programına göre Sanayi Bakanlığı'ndan ön görüş alınmış “Çevre Şehircilik Bakanlığına sunulması için imar çalışmasının ve haritanın onaylanmış olması gerektiği “ hususu belirtildiğini, ... Danışmanı Suma Mühendislik Ltd. Şti.'nin, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nda yaptığı ikili görüşmeler sonrasında, Atıksı Arıtma Tesisi için yeni alınan parsellerle birlikte geçmiş yıllarda yapılmış olan genel yerleşim için gerek olmadığı halde yeni alınan arazilere de yerleşimin dağıtılması talep edilmiş buna göre yerleşim planının yeniden revize edilmesi ... Yönetimi tarafından istendiğini, buna bağlı olarak tasarımı yapılan ünitelerin, hidrolik hesapların, borulama planının, hidrolik profilin, genel yerleşim ve buna bağlı paftaların yenilenmesi durumu ortaya çıkmış, bu işlemlerin ilave iş yükü getireceği ve bunun karşılığında bir fiyat farkı oluşacağı için müvekkil şirket tarafından fiyat farkı talep edildiğini, revize edilen Genel Yerleşim Planı karşı tarafa 15.03.2022 tarihinde sunulmuş, ... tarafından Revize Genel Yerleşim Planı 06.04.2022 tarihinde onaylandığını, Kollektör-Deşarj Hatları projelendirilmesi işi için 11.10.2021 tarihinde taraflar arasında yapılan sözleşme kapsamında hesaplamalar ve sahada incelemeler yapılmış, kollektör hattı netleştirilip, projesi tamamlandığını, deşarj hattı ile ilgili iki alternatif oluşmuş ve pompalı ya da cazibeli olabileceği tespit edildiğini, 11.04.2022 tarihinde deşarj hattı alternatifleri hakkında mailleşirken çıkış hattının terfi ile yapıldığı anlaşılarak, ... Yönetim Kurulu tarafından 14.04.2022 tarihinde, müvekkili şirketten deşarj hattının pompalı ya da cazibeli olmasının avantaj/dezavantajları ve yaklaşık maliyeti hakkında rapor vermesi istendiğini, başlı başına bir fizibilite çalışması olan bu rapor, müvekkili şirkete ek iş yükü oluşturmasına rağmen, tamamlanmış ve 18.04.2022 tarihinde sunulmuş, sonrasındaki ek istekler de tamamlandığını, ... Mühendislik tarafından23.04.2022 tarihinde deşarj hattı önerisi gelmesine rağmen, karşı taraftan halen yazılı bir onay gelmediğini, deşarj hattı için yazılı onay gelmediği için bir ön çalışma yapılmış ancak uygulama projeleri hazırlanamadığını, sonuç olarak, kollektör hattı tamamlanmış, deşarj hattı ile ilgili karar ... Yönetimi tarafından bildirilmediği için tamamlanamadığını, işin ücreti olan 10.000,00-TL. de ödenmediğini, yapılan işlemler sonrasında müvekkili şirket tarafından 2022 yılında uygulama projelerine başlanacağı için dışarıdan hizmet aldıkları, partner olarak çalıştıkları Elektrik ve Statik Proje bedelleri için 2017 yılında alınan fiyatları güncelleme ihtiyacı doğmuş ve bu iki kalem için yeniden fiyat alındığını, sadece Elektrik ve Statik projeler için alınan fiyat 130.000 TL olduğunu. 28.11.2017 tarihinde yapılan sözleşmeye göre sadece Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri işinin 120.000 TL'lik kısmı olan elektrik ve statik için dışarıya genel giderler dahil olmadan müvekkili şirket tarafından 130.000 TL. harcama yapılacağını, Atıksu Arıtma Tesisi Fonksiyonel, Mimari, Mekanik projeleri, keşif-metraj ve şartname kısımları sözleşme bedeline bakıldığı zaman komple zararına tamamlanmış olacağını, ayrıca, enflasyon nedeniyle yaşanan ekonomik sıkıntılara bağlı olarak, 24 Şubat 2022 tarihli ve 31760 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren “4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun Geçici 5. inci Maddesinin Uygulanmasına İlişkin Esaslar” kapsamında ek fiyat farkı hesabının yapılarak yüklenicilere fiyat farkı ödeme uygulaması yapıldığı halde müvekkili şirketin haklı talepleri davacı tarafından dikkate alınmadığını, 2017 tarihinde taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamındaki işler karşı taraftan kaynaklanan gecikmeler olmaksızın müvekkili şirket tarafından 2018 yılında tamamlanmış olsa idi müvekkil şirketin bu iş bitirmesine ait güncel tutarı EKAP üzerinden hesaplama yapıldığında 573.802,79- TL. Olduğunu, karşı taraftan kaynaklı gecikmeler nedeniyle yapılacak işin uzaması ve 2021 yılı başlarında mühendislik hizmetlerinde meydana gelen fahiş artışlar nedeniyle 09.05.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile zarara uğramamak adına müvekkili şirket tarafından 150.000-TL.'lik ek sözleşme talep edilmiş âncak davaçı tarafça haklı talep reddedildiğini, ek sözleşmenin talep edildiği tarihte dahi; 08.08.2017 tarihli sözleşmenin 7.1.2 maddesinde belirtilen fizibilite raporu henüz resmi olarak onaylanmadığı için uygulama projeleri kısmı için süre henüz başlayamamıştır. Müvekkil şirket tarafından teslim edilen iş programına göre özellikle “fonksiyonel projelerin ve ... Genelgesine göre projenin sunulması için imar çalışması ve harita çalışmasının Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanmış olması gerekmektedir “ hususu belirtildiğini, Arıtma Tesisi Alanının İmar Planının onayının tamamlanması ... tarafından tamamlanmadığını, harita çalışmalarının onaylatılması ... tarafından tamamlanmadığını, deşarj hattı ... tarafından karar verilmediğini, proje raporu müvekkili şirket tarafından hazırlandığını, fonksiyonel projeler müvekkili şirket tarafından tamamlandığını, müvekkili şirket tarafından 2017 yılında sözleşmesi imzalanan işler kapsamında oldukça fazla emek sarf edilmiş, sadece şirket bünyesinde 10'dan fazla mühendisin emeği geçtiğini, 2017 yılından bu yana, değişen ... Yönetim Kurulu üyelerine, değişen teknik personele gelinen durum ile ilgili defalarca sunum hazırlanarak bilgi paylaşımında bulunulduğunu, bunlar için zaman harcanmış, yol masrafları müvekkili şirket tarafından bedelsizce karşılandığını, idare yükümlülüklerini zamanında yerine getiremediğini, ilk sözleşmede belirtilen alan Sanayi Bakanlığı tarafından kabul edilmediği için yeni alanla ilgili bütün işlemlerin idare tarafından yürütülmesi gerekmiş ancak bu işlemler uzadığı için 2017 yılında imzalanan proje sözleşmesi zamanında tamamlanamadığını, gecikmelerin asıl sebebi atıksu arıtma tesisi yapılacak alanın onaylı sınır kapsamına alınarak müvekkili şirkete davacı ... tarafından teslim edilmemesi gerektiğini, bu konuda müvekkili şirketin basiretli bir tacir gibi düşünebilmesi imkansız olduğunu, uzayan bu süreçte, müvekkili şirket tarafından yine de projeler üzerinde çalışılmış ve bu projeler davacı tarafından ÇED görüşü, AAT yapılacak alanın onaylı sınır kapsamına alınabilmesi, deşarj noktasının DSİ görüşünün alınabilmesi, Sanayi Bakanlığı ve Tarım Orman Bakanlığındaki izinlerin alınabilmesi için bütün resmi yazışmalarda kullanıldığını, bu süreçte projeler onaya gidecek şekilde büyük ölçüde müvekkili şirket tarafından tamamlanmış, DSİ, Manisa Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, MASKİ, Karayolları 2. Bölge Müdürlüğü, Sanayi Bakanlığı gibi resmi kurumlarda gerekli görüşmelere ... personelleri ile bizzat katılım sağlandığını, buna karşın davacıdan, proje için hiçbir bedel alınmadığını, fesih öncesi yapılan toplantılarda davacı tarafından genel yerleşim planının da değiştirilmesi istenmiş ancak müvekkili şirket tarafından çoğu çalışmanın yapılmış olduğu, projede yeniden yapılacak değişikliklerle yine ek zaman ve emek harcanacağı hususu belirtilmiş, bundan dolayı da hem değişiklik istenmesi, hem de üzerinden 4 yıl geçmesinden dolayı gerek sözlü gerek yazılı olarak ek ücret talep edildiğini, sözleşmeye konu işin bitirilmesi için müvekkili şirket tarafından tüm sorumluluklar yerine getirildiğini, müvekkili şirket tarafından işin tamamlanması için gereken fiyat farkı talebi haksız olarak ... Yönetimi tarafından 13/05/2022 tarih ve ... sayılı yazı ile reddedildiğinden müvekkili şirket sözleşmeyi feshetmek zorunda bırakıldığını, maddi zarara uğrayan müvekkili şirket olduğunu, ek ücret olarak istenilen 150.000,00-TL.'nin kabul edilmeyerek 1 ay sonrasında davacı tarafın, başka bir firma ile 400.000,00-TL. bedelli sözleşme imzalaması aslında müvekkil şirketin haklılığını ortaya çıkardığını, kaldı ki davaya konu iş ile ilgili olarak müvekkili şirket tarafından işin fizibilite tarafı tamamlanmış olduğundan yalnızca uygulama projeleri kaldığını ve dava dışı yeni firma ile de sadece “Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri” ne ilişkin mühendislik hizmetinin alınmasına yönelik sözleşme yapılmış olması gerektiğini, dava dilekçesinde “Atıksu Arıtma Tesisi Fizibilite ve Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri" ne ilişkin sözleşmeden bahsedilmediğini, yeni yapılan sözleşmenin içeriği de bu noktada önem taşıdığını, dava dilekçesinde “...gibi hukuki geçerliliği olmayan ve protokol hükümlerinde yer almayan bahaneler öne sürerek adeta sebepsiz zenginleşme boyutlarına varacak, işin niteliğinin çok üzerinde bedel teklifinde bulunulmuştur.” denildiğini, talep edilen ek ücret sadece 150.000,00-TL'dir ve davacının kusuru ile tam 5 yıl sonra yapılacak işler nedeniyle masraflara ilişkin olarak istenilen ücret olduğunu, yapılan proje hizmetinde eleman çalıştırıldığını, 2017 deki asgari ücret 1.404,27-TL iken 2022'deki asgari ücret 4.253.40-TL olduğunu, buradaki artışın bile % 203 olduğunu, bu artışa göre yeni proje ücretinin 363.600,00-TL. ya da ... üzerinden alınan güncel fiyatın 573.802,00-TL. olması gerektiğini, müvekkili şirket mali acz içinde bulunduğu gerekçesiyle sözleşmenin sona erdirilmesini talep etmiş ise de gönderdiği fesih yazısında açıkça “...gecikmeden dolayı kurumun sorumlu olduğu ve bu zamana kadar verilen emeğe karşılık geçen süre zarfında ülkede ve dünyada yaşanan ekonomik şartlara bağlı enflasyon değerinin yükselmesi, satın alma maliyetlerinin artışı kaynaklı genel gider ve işçilik giderlerinin artması nedeniyle mevcut sözleşme fiyatı üzerinden devam etmenin olanaksız olduğu ” belirtildiğini, çünkü taahhüdünü yerine getirmek müvekkili şirket açısından asla karlı olmadığını, burada mali acz koşulunun objektif olarak gerçekleşmesi zorunlu olmadığını, diğer bir deyişle 4735 sayılı Kanunun 19 uncu madde hükmünden faydalanabilmek için yüklenicinin gerçekten mali acz içinde olması gerekmediğini, zira madde metninden anlaşıldığı üzere yüklenicinin mali acz içinde olduğunu belgelendirmesi değil, taahhüdünü yerine getiremeyeceğini gerekçeleriyle birlikte idareye bildirmesi ve bu gerekçeleri de mali acz içinde bulunmasıyla ilişkilendirmesi yeterli olduğunu, diğer taraftan davacı kurumdan kaynaklanan eksikliklerin işin zamanında ve/veya hiç bitirilememesine sebep olduğu için müvekkili şirket tarafından (yükleneci) sözleşmenin feshedilmesi mümkün ve haklı olduğunu, yükleniciye bu imkanı sağlayan ise Türk Borçlar Kanunu'dur. Zira 4735 sayılı Kanun'un 36 ncı maddesi: “Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu hükümleri uygulanır." hükmünü içerdiğini, bu hükme istinaden de idarenin edimini sözleşmeye uygun olarak ifa etmemesi halinde yüklenicinin Türk Borçlar Kanunu'nun temerrüde ilişkin hükümlerine dayanarak sözleşmeyi feshetmesi mümkün olduğunu, sonuç olarak, gecikmelerin asıl sebebi Atıksu Arıtma Tesisi yapılacak alanın onaylı sınır kapsamına alınarak müvekkili şirkete, davacı ... tarafından teslim edilmediğini, davacı OSB, ÇED Görüşü, AAT yapılacak alanın onaylı sınır kapsamına alınabilmesi, deşarj noktasının DSİ görüşünün alınabilmesi, Sanayi Bakanlığı ve Tarım Orman Bakanlığındaki izinlerin alınabilmesi için müvekkili şirketin yaptığı fakat bedelini ödemediği projeleri tüm kamu kurum izinlerinde kullandığını, ... nolu Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Madde 2-3'e göre ilgili projeler müvekkili şirketin “fikir ve sanat eseri" olduğunu, müvekkili şirket aradan geçen beş yıl boyunca süreci tüm detayları ile takip etmiş ve işin hızlanması için tüm yükümlülüklerini zamanında tamamladığını, müvekkili şirketin bahsedilen nedenlerle, sadece fiyat farkı talebinde bulunmuş 5 yıl önceki sözleşme bedeli ile işi tamamlayamayacağını belirterek, sözleşmeyi haklı olarak feshetmek zorunda bırakıldığını, haksız ve hukuka aykırı olarak açılan davanın reddi ile yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiş ve savunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT:
Dosyanın resen seçilecek mimar, yapı denetim uzmanı, makine mühendisi, inşaat mühendisi, kamu ihale uzmanı bilirkişiden oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilerek, dosya kapsamı, taraf beyanları ve uyuşmazlık noktaları esas alınarak yasal düzenlemelere uygun olarak; tarafların sözleşmedeki karşılıklı hukuki durumları, edim ve ifa mükellefiyetleri, sözleşmeye bu anlamda riayet edilip edilmediği, sözleşmenin gerek esasa gerek teferruata dair icabatlarına, külfetlerine layıkı veçhile tarafların uyup uymadığı, toplam sözleşme bedeli ile sözleşmede ayrılabilen, taksim edilebilen ifa yükümlülükleri açısından alacak meblağları, kalemleri, bu anlamda dava konusu hadisenin hususiyetleri itibariyle feshin haklı ya da haksız sayılıp sayılmayacağı, işbu vakıanın kanun, sözleşme, tatbikat ve teamüller bağlamında değerlendirilmesi, ilave olarak bilcümle dosya kapsamındaki ihtilaflı hususlara ilişkin denetime elverişli, ayrıntılı rapor düzenlendiği, alınan bilirkişi heyeti raporunda özetle;
Davalının sözleşmeyi tek taraflı feshinin davacıdan kaynaklı mücbir sebebe dayalı olarak; ana sözleşmenin 14.maddesinde Mücbir Sebeplerden Dolayı Sözleşmeni Feshi başlığı altında; Mücbir sebeplerden dolayı idare veya Yüklenici sözleşmeyi tek tarafla olarak feshedilebilir. Ancak Yüklenicinin mücbir sebebe dayalı bir süre uzatımı talebi varsa idarenin sözleşmeyi feshedebilmesi için uzatılan sürenin sonunda işin sözleşme ve eklerine uygun şekilde tamamlanmamış olması gerekir. Sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edileceği "maddesi kapsamında davalı tarafından yapılan feshin haklı fesih olabileceği sonucuna ulaşılması mümkündür. Bu durumda davacı İş veren işin İkinci Bir Yükleniciye yaptırılmasından kaynaklı fark bedeli Davalıdan talep edemeyecektir. Takdirin Mahkemenin olduğu,
Ancak mahkemece aksi kanaatte ulaşılması durumunda; Davacıdan kaynaklı mücbir sebepten dolayı, aradan geçen takribi 4 yıllık süre sonunda oluşan yeni şartlara göre yapılan İşin Yeni yapım Bedelinin Uygulama Projeleri Kısmı için 711.593,00 TL olabileceğinin hesaplandığı, ancak İdarenin ana ve Ek Sözleşme bedellerine ilaveten davalının istediği 130.000 TL fark Bedeli de kabul etmediği, mahkemece yüklenicinin aynı bedelle işi yapması ve tammalaması gerektiğine hükmedilmesi durumunda davalının davada talep edilen 400.000 TL-260.000 TL= 140.000 TL bedelden sorumlu olabileceği sonuçlarına ulaşılması mümkün olduğunu, hangi alternatifin uygulanacağına ilişkin takdir Mahkemeye ait olacağı nihai takdir Mahkemeye ait olduğu rapor edilmiştir.
Dava, tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava konusu atıksu arıtma tesisi projesi kapsamında tarafların edim ve ifa mükellefiyetlerini yerine getirip geirmedikleri, feshin haksız ya da haklı olup olmadığı, eğer fesih haksız kabul edilebilecek ise davacının bundan kaynaklı zararının doğup doğmadığı noktalarında toplandığı,
Somut olayda; Davacı ile davalı arasında ... Sanayi Bölgesi ile davalı ... Mühendislik LTD. ŞTİ. arasında Atıksu Arıtma Tesisi Fizibilite ve Atıksu Arıtma Tesisi Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri ile ilgili olarak 08.08.2017 tarihinde sözleşme imzalandığı, 11.10.2021 tarihinde taraflar yeniden bir sözleşme imzalayarak “Kolektör ve Deşarj Hattı Uygulama Projeleri Mühendislik Hizmetleri” içeriğindeki ek sözleşme yapıldığı, 08.08.2017 ve 11.10.2021 tarihli sözleşmeler ile atıksu arıtma tesisi projesi için anlaşma sağlanmış ve süreç içerisinde gerekli iş ve işlemler devam ettiği, 17.05.2022 tarihinde davalı tarafça davacıya gönderilen yazıda; tek taraflı olarak sözleşmeyi fesih ettiği, davalı tarafından sözleşmenin tek taraflı olarak feshetmesi üzerine davacının "Atıksu arıtma tesis fizibilite ve atıksu arıtma tesisi uygulama projeleri"ne ilişkin mühendislik hizmetini almasının sürekliliği şart olduğundan dava dışı ... Teknolojileri ve Arıtma Tes. EKPM. İnş. San Tic. Ltd. Şti. İle 17.06.2022 tarihinde 400.000.00-TL bedelli hizmet sözleşmesi imzaladığı, davacı ile davalı taraf arasında yapılan sözleşmenin bedeli ile dava dışı ... Teknolojileri Ve Arıtma Tes. Ekpm. İnş. San Tic. Ltd. Şti. ile yapılan sözleşme bedeli arasındaki fark sebebiyle davacının maddi olarak zarara uğramasından bahisle dava açıldığı anlaşılmış olmakla,
Mahkememizce yapılan yargılamada toplanan deliller ve bilirkişilerin mahkememize ibraz ettiği raporunda, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin;
7. Maddesinde; İdarenin Sözleşmeyi Feshetmesi,
Aşağıda belirtilen hallerde İdare sözleşmeyi fesheder:
a)- Yüklenicinin taahhüdünü sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi (yer teslimine yanaşmaması, işin bütününün tek alt yükleniciye yaptırılması veya onaya tabi işlerde izinsiz alt yüklenici çalıştırılması, sözleşmenin izinsiz devri, izinsiz temlik, süresi biten banka teminat mektubunun süresinin uzatılmaması, iş programının ciddi boyutta aksatılması gibi sözleşmeye aykırı davranışlar) veya işi süresinde bitirmemesi üzerine, sözleşmede belirlenen oranda gecikme cezası uygulanmak üzere, idarenin en az yirmi (20) gün süreli ve nedenleri açıkça belirtilen ihtarına rağmen aynı durumun devam etmesi halinde sözleşme feshedilerek hesabı genel hükümlere göre tasfiye edilir.
Sözleşmenin 14. Maddesinde; Mücbir Sebeplerden Dolayı Sözleşmenin Feshi,
Mücbir sebeplerden dolayı idare veya Yüklenici sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Ancak Yüklenicinin mücbir sebebe dayalı bir süre uzatımı talebi varsa idarenin sözleşmeyi feshedebilmesi için uzatılan sürenin sonunda işin sözleşme ve eklerine uygun şekilde tamamlanmamış olması gerekir. Sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edileceği anlaşıldığı,
Bilirkişi heyet raporunun ayrıntılı, gerekçeli, dosya kapsamına uygun ve hükme esas almaya ve denetime elverişli, yeterli ve hükme esas almaya elverişli mahiyetteki bilirkişi raporuna itibar edilerek davalının sözleşmeyi tek taraflı feshinin davacıdan kaynaklı mücbir sebebe dayalı olarak; ana sözleşmenin 14.maddesinde Mücbir Sebeplerden Dolayı Sözleşmeni Feshi başlığı altında; Mücbir sebeplerden dolayı idare veya yüklenici sözleşmeyi tek tarafla olarak feshedilebileceği, ancak yüklenicinin mücbir sebebe dayalı bir süre uzatımı talebi varsa idarenin sözleşmeyi feshedebilmesi için uzatılan sürenin sonunda işin sözleşme ve eklerine uygun şekilde tamamlanmamış olması gerektiği, sözleşmenin feshedilmesi halinde, hesabı genel hükümlere göre tasfiye edileceği "maddesi kapsamında davalı tarafından yapılan feshin haklı fesih olabileceği sonucuna ulaşılması mümkün olduğu, bu durumda davacı iş veren işin ikinci bir yükleniciye yaptırılmasından kaynaklı fark bedeli davalıdan talep edemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gereken 427,60 TL maktu ilam harcından, peşin alınan 341,55 TL nispi mahsubu ile eksik kalan 86,05 TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına,
3-Davalı kendisini duruşmalarda vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalıya verilmesine,
4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yatırılan delil avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davalıya iadesine,
7-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
8-Dosya kapsamına göre, HUAK 18/A maddesi gereğince zorunlu arabuluculuk faaliyeti ücreti olarak suçüstü ödeneğinden ödenen 1.320,00 TL arabuluculuk giderinin 6831 sayılı yasa hükümlerine göre davacı taraftan tahsili ile hazineye irat kaydına,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yüzüne karşı;
Dair karar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince (2) hafta içerisinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 13/05/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı