T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/717 Esas
KARAR NO : 2024/364
DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 19/07/2023
KARAR TARİHİ : 08/05/2024
Mahkememizde görülen İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili İzmir Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine vermiş olduğu dava dilekçesiyle özetle; müvekkili şirket ve davalı taraf ve dava dışı bayi/ distribütör arasında, 01.02.2013 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 2., 7., 9., 10/b, 10/c ve 10/o ve 3.maddesi gereğince davalının sözleşme yürürlükte iken taahhütlerini yerine getirmeyip TAPDK Satış Belgesi yenileme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ve müvekkilin şirketin tüm uyarılarına rağmen uzun süre tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün almayarak ve müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak ürün bulundurmayarak ve satmayarak sözleşmenin birden fazla maddesini ayrı ayrı ihlal ettiğini, davalının kusuru nedeniyle devamı imkansız hale gelen sözleşme gereğince İzmir ....Noterliği’nin 26.08.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu feshi ihbar- ihtarnamesi ile müvekkili şirket tarafından haklı olarak feshedildiğini, ihtarnamenin tebliğ mazbatasından ve haricen edinilen bilgiye göre davalı işleticinin işletmesini çalıştırmadığını ve kapattığının anlaşıldığını, arasındaki sözleşmenin 21. maddesinde; davalının, işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenlerle faaliyetine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkıyı verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte nakden ve defaten geri ödemeyi ve ayrıca 15.000,00 USD cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, davalının sözleşmede verilmesi planlanan 17.500,00 TL katkının aktarıldığını, sözleşmeyi ihlal eden davalıdan 15.000,00 USD cezai şart ve cezai şartın faizi ile 17.500,00 TL’lik yatırım ve yatırımın işlemiş faizinin tahsili talebi ile İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile açılan icra takibine davalının borca itirazı nedeni ile icra takibinin durdurulduğunu, borçlunun itirazında haksız ve kötü niyetli olduğunu belirterek davalı borçlunun İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takibine vaki itirazın iptali ile takibin devamına, takip talebi üzerinden davalı aleyhine %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, dava masraf ve vekalet ücretinin ve arabuluculuk vekalet ücreti ve arabuluculuk masraflarının davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İzmir .... Asliye Hukuk Mahkemesinin 31/07/2023 tarih ve ... esas ve ... karar sayılı kararı ile "Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü yazı cevabına göre davalının tacir kaydının bulunduğu, takibin taraflar arasındaki ticari ilişkiye dayandığı, davacı yanın da şirket olduğu anlaşılmakla davacının açmış olduğu itirazın iptali davasına konu uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu gözetilerek HMK 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görevsizlik sebebiyle dava şartı yokluğundan dava dilekçesinin usulden reddine" karar verildiği, dosya mahkememize tevzi edilerek mahkememizin ... esasına kaydı yapılmıştır.
Davalıya dava dilekçesi ve ekleri tebliğe çıkartılmış, ancak yasal süre içerisinde mahkememize cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT:
Davalının ticaret sicil kaydı olup olmadığına ilişkin Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkere cevabında; ...'ın tacir kaydının bulunduğunun tespit edilmiştir.
İzmir ... İcra Dairesince ... esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; Dosyamız davacısının alacaklı, davalısının ise borçlu olduğu, talep edilen takip tutarı asıl alacak yönünden 15.000,00 Dolar (Cezai Şart) ve 17.500,00 TL (Yatırım Tutarı İadesi) olup,Takip talebinde, her iki para birimi ile talep edilen tutarlar için “Fiili Ödeme Tarihi” belirlendiği, bu tarihin 20/09/2022 olduğu 38.726,90 TL işlemiş faizler ile toplam alacak tutarlarının belirlendiği, Dolar birimi ile ifade edilen “Cezai Şart” tutarının takip tarihindeki TCMB Efektif Satış Kuru'nun 18,6270 olduğu ve dolayısıyla cezai şart tutarının kur ile hesaplanması sonucunda Cezai Şart Tutarının TL'ye Dönüşümü (Kur: 18,6270) olduğu, takip tarihindeki döviz kuru ile toplam cezai şart tutarının 280.190,44 TL olduğu belirtilen takip talebinde, yatırım tutarı iade talebi ile birlikte toplam alacak bakiyesinin davacı yanca yapılan takip talebi toplam alacak yönünden 318.917,34 TL'ye tekabül ettiği, bunun dışında davacı/alacaklı vekilince yapılan takip talebinde takip dayanağı olarak ise, “CEZAİ ŞART TUTARI 15.000,00 USD, YATIRIM TUTARI İADESİ 17.500,00 TL” ifadelerine yer verildiği, davacı/alacaklı vekilince talepte bulunulan icra işlemi, takip işlemine davalı/borçlu yanca 15/03/2023 tarihinde süresi içerisinde olacak şekilde itiraz edildiği ve ilgili icra müdürlüğünce itiraza istinaden 19/03/2023 tarihli tensip ile durdurma kararı verildiği anlaşılmıştır.
Davacının ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan bilirkişi incelemesi sonucunda alınan bilirkişi raporunda özetle; davacı işletmenin ticari defter kayıtları üzerinde yapılan incelemeler sonucunda, gerekçeleri detaylı bir şekilde rapor içeriğinde belirtildiği gibi, takdiri Mahkemeye ait olmak üzere;
- Davacı işletmenin Mahkemenin incelenmesini istediği döneme ait ticari defterlerini sunduğu ve bahsi geçen ticari defter ve kayıtlarının usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin yapıldığı, buna göre; 6762 sayılı eski TTK'da belirtildiği haliyle “Kati Delil” olma niteliğinin aksine 6102 sayılı yeni TTK'nın atfıyla, 6100 sayılı HMK'nın 222.md.sine göre “Takdiri Delil” sayılacağından delil niteliği hususunda takdirin Mahkemeye ait olduğu,
Tarafların iddia ve savunmaları, dosya kapsamı kül halinde dikkate alınarak incelendiğinde,
*Takip tarihinin 14/10/2022 olduğu, davacı yanın asıl alacak iddiasında bulunduğu bakiyenin bu kapsamda 318.917,34 TL olarak tespit edildiği ve bu tutarı dayanağı iki unsurun bulunduğu,
*Bunlardan ilkinin, cezai şart olarak dava konusu sözleşmenin 21.md.sine dayandırılan 15.000,00 Dolar ve buna ek olarak 42,17 TL işlemiş faiz olduğu, döviz cinsinden olan 15.042,17 Dolar tutarındaki bu alacak bakiyesinin takip tarihi itibariyle TCMB Efektif Satış Kuru olan 18,627 ile çarpılması sonucunda 280.190,44 TL'ye ulaştığı,
* İkinci alacak kaleminin ise, dava konusu sözleşmenin 12.md.sine dayanarak, davalı işletmeye aktarılan 17.500,00 TL yatırım tutarı (veya nakit bazlı aktarım/katılım tutarı) ve 21.226,90 TL tutarındaki işlemiz faiz ile birlikte, bu alacak kaleminin de toplamda 38.726,90 TL'ye ulaştığı,
* Her iki alacak kalemi birlikte dikkate alınarak toplam alacak bakiyesinin takip tarihi itibariyle 318.917,34 TL'ye tekabül ettiği,
İlgili icra müdürlüğüne takip talebine dayanak olarak, İzmir .... Noter nezdinde düzenlenen 26/08/2022 tarihli ve ... yevmiye numaralı “Feshi İhbar” ihtarnamesi ve dava dışı işletmenin de tarafı olduğu dava konusu sözleşmenin sunulduğu ve davalı yanın sözleşmeye aykırılığı nedeniyle sözleşmenin feshi sonucunda, ihtarname ve dava dilekçesinde belirtilen ihlaller gerekçesi ile hem cezai şart hem de yatırım tutarının iadesinin talep edildiği anlaşılmaktadır.
Dolayısıyla talep edilen tutar herhangi bir cari hesap alacak bakiyesine dayanmamakta olup, bu. bağlamda belirtmek gerekirse, dava konusu sözleşmede, sözleşmenin tarafları arasındaki ticaretin akış şekli tarif edildiğinden, dava tarafları arasında doğrudan bir cari hesap ilişkisi bulunmamakta, bu ilişki davacı yanca yetkilendirilen dava dışı bayi/distribütör aracılığı ile yürütülmektedir.
İş bu rapor metninde, titizlikle ve detaylı şekilde yapılan bilimsel saptamalara göre aşağıdaki hususlara ilişkin takdir Mahkemeye bırakılmaktadır:
Dava konusu sözleşmenin gerek iş bu dava dosyasına gerekse de takip işlemine dayanak olduğu,
Davalı yanın sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri bağlamında sözleşmeyi ihlal ettiği,
Davacı işletmenin bu nedenle dava konusu sözleşmeyi haklı olarak feshettiği (ki davalı yanın en azından sözleşmenin 21.md.sinin girişindeki yükümlülükleri ihlal ettiği, bağlı bulunduğu vergi dairesi ile ticari sicil müdürlüğünce gönderilen kayıtlardan anlaşılmakta ise de takdiri sayın Mahkemenindir),
Dava dışı işletmenin, iş bu dava ve takip dosyalarında taraf olmasa da, dava konusu sözleşmenin tarafı olmakla aynı zamanda taraflar arasındaki ticari ilişkinin merkezinde yer aldığı,
-Dolayısıyla dava ve takip dosyalarında yatırım tutarı iadesi olarak talep edilen 17.500,00 TL tutarındaki alacak bakiyesinin, her ne kadar dava konusu sözleşmenin 12.md.sine göre davacı işletmece davalı İşletmeye nakit veya nakit bazlı katkı olarak aktarılacağı belirtilmişse de, bu tutarlı faturalar ve karşılığındaki nakit veya nakit bazlı katkının, dava dışı işletme ile davalı işletme arasında gerçekleştiği,
-Bununla ilgili olarak, davacı işletmenin ticari defter kayıtlarında 17.500,00 TL tutarında bir nakit veya nakit bazlı katkı (yatırım tutarı) tespit edilemediği,
-Ancak bu tutardaki faturaların hemen bir veya birkaç gün sonrasında, fatura tutarlarının %80'ine tekabül eden ve fatura içeriğinde bahsi geçen davaya konu faturalar ile bağlantılandırılan faturaların, dava dişi işletme tarafından davacı işletmeye düzenlendiği, bu faturaların ise %80 oranına denk gelecek şekilde 14.000,00 TL olduğu,
-14.000,00 TL tutarındaki dava dışı işletmece tanzim edilen faturaların davacı işletmenin ticari defterlerine kayıtlı olduğu,
-Bu nedenle, dava konusu sözleşmenin bilhassa 21.md.sine dayanarak, talep edilen faturaların temsil ettiği yatırım tutarı desteğinin iadesi hususunda; davacı vekilince belirtildiği üzere 17.500,00 TL mi, yoksa bu tutarın bayi/distribütör olan dava dışı işletmenin, %80'ine katılımını davacı işletmeden talep ettiği üzere 14.000,00 TL mi olacağı konusunda takdir Mahkemeye bırakılmaktadır. Zira her ne kadar dava konusu sözleşmenin 12.md.sinde aktarımın tamamının davacı işletmece karşılanacağı anlaşılıyor olsa da, tarafların arasında doğrudan bir cari hesap ilişkisi olmadığı, ticari ilişkinin merkezinde kendi nam ve hesabına çalışan dava dışı işletmenin bulunduğu ve dava dışı işletme tarafından davalı işletmeye sözleşmenin 12.md.sinde belirtilen tutarda destek sağlamışsa da, buna karşılık bu tutarın tamamını davacı işletmeye yansıtmadığı, bu tutarın sadece %80'ini davacı işletmeye fatura ettiğini, dolayısıyla bu hususun davacı işletmeye ait ticari defter kayıtlarında 14.000,00 TL olarak yer aldığı gibi nedenler ile bu alacak kaleminin tutarının saptanması hukuki değerlendirme gerektirecektir.
Son olarak da, dava konusu sözleşmenin haklı fesih kararı ile doğrudan bağlantılı olacak şekilde, sözleşmenin 21.md.sine dayandırılan bir diğer alacak kalemi olan cezai şart tutarı olarak nitelendirilen 15.000,00 Dolar tutarındaki alacak bakiyesinin, özellikle ticari defter kayıtlarında yer almıyor olmasından kaynaklı, bilhassa haklı fesih halinde hukuki bir değerlendirme gerektireceğinden bu hususa ilişkin de takdirin tamamen Mahkemeye bırakılması gerektiği rapor edilmiştir.
Alınan bilirkişi raporu Mahkememizce yeterli ve hükme esas almaya elverişli mahiyette görülmüştür.
Davalı tarafa "Taraflara ticari defter ve belgelerini ibraz etmek veya bulunduğu yeri bildirmek üzere; "HMK'nun 219/2. Fıkrası ve 222/1. fıkrası uyarınca tarafların delil olarak dayandığı ticari defter ve kayıtları ibraz ile yükümlü olduğu hüküm altına alındığından dava konusu ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmek veya bilirkişi incelemesine esas olmak üzere bulunduğu yeri bildirmek üzere HMK'nun 220/1. fıkrası uyarınca 2 HAFTALIK KESİN SÜRE VERİLMESİNE, kesin süre içinde ticari defterlerin ibraz edilmemesi veya bulunduğu yerin bildirilmemesi ve aynı sürede, delilleriyle birlikte ibraz edilmeme hakkında kabul edilebilir bir mazeret gösterilmediği takdirde, söz konusu ticari defter ve kayıtlara delil olarak dayanılmaktan vazgeçmiş ve ibrazdan kaçınmış sayılacağı, dosyanın mevcut haliyle karar verileceği hususunun" ihtarı yapılmış ancak davalı yer bildiriminde bulunmamıştır.
Dava; İİK nun 67. maddesi uyarınca itirazın iptaline ilişkindir.
Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporları, incelenen takip dosyası ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, taraflar arasındaki uyuşmazlığın İzmir ... İcra Müdürlüğü ... esas alacağın varlığı ve miktarı, icra inkar tazminatı talep koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı,
Somut olayda; davacı şirket ile davalı ve dava dışı ... Pazarlama ve Tic. A.Ş. bayi/distribütör arasında, 01.02.2013 tarihli Açık Satış Noktası Sözleşmesi imzalandığı, sözleşmenin 2., 7., 9., 10/b, 10/c ve 10/o ve 3.maddesi gereğince davalının sözleşme yürürlükte iken taahhütlerini yerine getirmediği ve TAPDK Satış Belgesi yenileme yükümlülüğünü yerine getirmeyerek ve davacı şirketin uzun süre tüketici taleplerine uygun düzenli ve süreklilik arz edecek şekilde ürün almayarak ve müşteri talebini karşılayacak şekilde etkin olarak ürün bulundurmayarak ve satmayarak sözleşmenin birden fazla maddesini ayrı ayrı ihlal ettiği, davacı şirket tarafından İzmir ... Noterliği’nin 26.08.2022 tarihli ve ... yevmiye nolu feshi ihbar-ihtarnamesi ile davalıya, davacı şirket tarafından feshedildiği,
Sözleşmenin 21. maddesinde; davalının, işletmeyi kısmen veya tamamen çalıştırmaması, işletmeyi devretmesi, işletmede iş değişikliği yapması gibi sözleşmede belirtilen hükümlerden herhangi birini ihlal etmesi, ilgili mevzuatlara aykırılıktan kaynaklanan nedenlerle faaliyetine son verilmesi, askıya alınması gibi nedenlerle sözleşmenin feshine sebebiyet vermesi halinde, almış olduğu nakit veya nakit bazlı mali katkıyı verildiği tarihten itibaren işlemiş ticari faizi de dahil olmak üzere T.C Merkez Bankası tarafından uygulanan avans işlemlerindeki güncel faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte nakden ve defaten geri ödemeyi ve ayrıca 15.000,00 USD cezai şart ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, davalının sözleşmede verilmesi planlanan 17.500,00 TL katkının aktarıldığı, sözleşmeyi ihlal eden davalıdan 15.000,00 USD cezai şart ve cezai şartın faizi ile 17.500,00 TL’lik yatırım ve yatırımın işlemiş faizinin tahsili talebi ile İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı dosyası ile açılan icra takibine davalının borca itirazı nedeni ile icra takibinin durdurulduğu anlaşılmakla,
Bilirkişi raporunun ayrıntılı, gerekçeli, dosya kapsamına uygun ve hükme esas almaya elverişli nitelikte olduğu, bilirkişi raporuna göre; cezai şart olarak dava konusu sözleşmenin 21.md.sine dayandırılan 15.000,00 Dolar ve buna ek olarak 42,17USD işlemiş faiz olduğu, döviz cinsinden olan 15.042,17 Dolar tutarındaki bu alacak bakiyesinin takip tarihi itibariyle TCMB Efektif Satış Kuru olan 18,627 ile çarpılması sonucunda 280.190,44 TL'ye ulaştığı, dava konusu sözleşmenin 12.md.sine dayanarak, davalı işletmeye aktarılan 17.500,00 TL yatırım tutarı (veya nakit bazlı aktarım/katılım tutarı) ve 21.226,90 TL tutarındaki işlemiz faiz ile birlikte, bu alacak kaleminin de toplamda 38.726,90 TL'ye ulaştığı, dava konusu sözleşmenin gerek iş bu dava dosyasına gerekse de takip işlemine dayanak olduğu, davalı yanın sözleşmeden kaynaklanan yükümlülükleri bağlamında sözleşmeyi ihlal ettiği anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM :
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın KABULÜNE,
a*)i-)İzmir ...İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı takip dosyasında davalı tarafından takibe yapılan itirazın iptali ile 15.042,17 USD ve 38.726,90 TL alacak üzerinden takibin devamına,
ii-)Davalı tarafından yapılan itirazın haksız ve alacağın likit olduğu kabul edildiğinden hüküm altına alınan 15.042,17 USD ve 38.726,90 TL alacak üzerinden hesaplanacak %20 icra-inkar tazminatının davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,
Hesaplamada 280.190,44 TL döviz açısından takip tarihindeki TL muadilin esas alınmasına;
2-Alınması gereken 21.785,24 TL nisbi karar ve ilam harcından peşin alınan 269,85 TL peşin harç mahsubu ile eksik kalan 17.946,60 TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 49.837,60 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan 30,00 TL e-tebligat masrafı, 3.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 1,25 TL KEP ücreti, 52,00 TL posta ücreti toplamı 3.482,55 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan 269,85 TL başvurma harcı, 3.838,64 TL peşin harç toplamı 4.108,49 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-HUAK 18/A mad gereğince zorunlu arabuluculuk kapsamında suçüstü ödeneğinden ödenen 3.120,00 TL arabulucuk giderinin 6831 sayılı Yasa hükümlerine göre davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
7-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri ve yatırılan delil avansının bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
8-Davacı tarafından yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının kararın kesinleşmesinden sonra resen davacıya iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı asilin yokluğunda,
Dair karar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince (2) hafta içerisinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.08/05/2024
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı