T.C.
İZMİR
6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2023/771 Esas
KARAR NO: 2024/159
DAVA: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 18/05/2023
KARAR TARİHİ: 26/02/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesine vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; Taraflar arasında arasında tanzim olunan Satın Alma Sözleşmesi ve doğrultusunda davalının “... adresindeki "... ” isimli işletmede kendisine emaneten teslim edilen soğutucu,raf gibi ürün konumlandırma ve soğutma malzemelerinin temiz ve daima çalışır halde bulundurmayı, konumlandırmayı, işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde, Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 30.000,00.-TL cezai şartı ... AŞ.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklanan tüm yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirmesine rağmen davalının, müvekkili şirket tarafından kendisine teslim edilen soğutucuyu çalışır halde bulundurmadığı önce dükkanın önüne çıkarttığını, atıl tuttuğunu, daha sonra da müvekkil şirkete başvurduğunu, soğutucuyu iade ettiğini bu ve diğer suretlerle sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini öğrendiklerini, taraflar arasındaki ihtilaf ticari nitelikte olduğundan mevzuat gereği Arabuluculuk kurumuna başvurduklarını ancak davalının oturuma bile katılmadığını bir sonuç alınamadığını, sözleşme hükümlerini ihlal eden davalıdan 30.000,00 TL cezai şartın faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini, yargılama gideri, harç masraf ve dava vekalet ücretinin davalıya yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı asil İzmir .... Asliye Hukuk Mahkemesine vermiş olduğu cevap dilekçesi ile; Davanın davalının ikametgahında açılması gerektiğini, davalının Gerede ilçesinde faaliyet gösterdiğini, yetki itirazının bulunduğunu, davaya bakma yetkisinin Gerede Asliye Hukuk Mahkemesi'ne ait olduğunu, davacının davasının tümüyle haksız ve mesnetsiz olup dosyanın yetkili Gerede Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesini talep etmiş ve savunmuştur.
İzmir ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... esas-...Karar sayılı kararı "... 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı TTK'nun 4/1. Maddesi uyarınca, her iki tarafın da ticari işletmesi ile ticari faaliyetinden kaynaklandığı, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın cevabi yazısında da her iki tarafın tacir olduğu bildirilmiş olduğundan, bu nedenle anılan Kanunun 5. maddesi uyarınca yargılama yapmaya ve karar vermeye görevli mahkemenin Ticaret Mahkemesi olduğu, Asliye Hukuk Mahkemesi ile Asliye Ticaret Mahkemesi arasındaki ilişkinin görev ilişkisi olup, göreve ilişkin usul kurallarının mahkemece yargılamanın her aşamasında resen nazara alınması gerektiği anlaşılmakla, mahkememize açılan işbu davada, göreve ilişkin dava şartının yokluğu nedeniyle HMK'nun 114/1-c ve 115/2. Maddeleri uyarınca davanın, dava şartı yokluğundan usulden reddi ile talep halinde dosyanın görevli mahkeme olan İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine gönderilmesine..." karar verilmiş dosya mahkememize tevzi edilmekle mahkememizin ... esasına kaydı yapılmıştır.
Mahkememizin 26/02/2024 tarihli duruşmasında yetki itirazı açısından; Satın alma sözleşmesi 19.madde yetki kaydının mevcudiyeti hasebi ile; Tacirler arası yetki sözleşmesinin varlığı sebebi ile reddine karar verilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE & NETİCE VE KANAAT:
Tüm dosya kapsamı birlikte incelenmekle; tarafların uyuşmazlık noktalarının müstenidat sözleşme kaynaklı olarak buzdolabının iade edilmesi kaynaklı olarak sözleşmenin ihlâl eilmiş olup olmadığı, ihlâl halinde cezai şartın doğup doğmayacağı,bu manada alacağın varlığı ve miktarı ve talep koşullarının oluşup oluşmadığı noktalarında toplandığı anlaşılmakla,
Toplanan deliller, tarafların beyanları ve tüm dosya kapsamı nazara alındığında somut olayda; taraflar arasında arasında Satın Alma Sözleşmesi imzalandığı ve sözleşme doğrultusunda davalının “... adresindeki "... ” isimli işletmede kendisine emaneten teslim edilen soğutucu, raf gibi ürün konumlandırma ve soğutma malzemelerinin temiz ve daima çalışır halde bulundurmayı, konumlandırmayı, işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde, Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 30.000,00.-TL cezai şartı ... AŞ.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği, davalının, davacı şirket tarafından kendisine teslim edilen soğutucuyu çalışır halde bulundurmadığı önce dükkanın önüne çıkarttığı, atıl tuttuğu, daha sonra da davacı şirkete başvurduğu, soğutucuyu iade ettiği iddia edilmişse de,
Davacı tarafından dosya içerisine sunulan Satın Alma Sözleşmesinin incelenmesinde;
"10. YENİDEN SATICI'nın sözleşme süresi içinde işyerini çalıştırmaması, kapatması ilgili resmi kuruluşlardan bira satışı ile ilgili ruhsatı gerek kendi kusuru ile gerekse hukuki engeller sebebi ile alamaması veya aldığı ruhsatın iptal edilmesi, muvakkatten veya temelli olarak geri alınması, işyerinde iş değişikliği yapması, ... PAZ. A.Ş.'nin yazılı onayını almadan işletmeyi ve işletme ruhsatını başkalarına devretmesi, işyerini devir alanın sözleşme hükümlerini kabul etmemesi, keza devralanın da ilgili resmi kuruluşlardan bira satışı için ruhsat alamaması veya aldığı ruhsatın iptal edilmesi, süresinde yenilememesi, muvakkatten veya temelli olarak geri alınması. ... PAZ. A.Ş.'nin ürünlerini düzenli ve tüketici taleplerini karşılayacak biçimde süreklilik arz edecek şekilde bulundurmaması bu sözleşmeye aykırılık teşkil edeceği gibi, YENİDEN SATICI'nın satın alacağı, bulunduracağı ve satacağı ... PAZ. A.Ş. ürünlerini bizzat ... PAZ. A.Ş.'den veya ... PAZ. A.Ş. Tarafından yetkilendirilmiş olan ve toptan satış belgesine haiz DAĞITICI'dan veya yine ... PAZ. A.Ş. Tarafından yetkilendirilmiş ve Tarım ve Orman Bakanlığı toptan satış belgesinc haiz başka bir teşebbüsten satın alınmaması: ... PAZ A.Ş. tarafından yetki belgesi verilmeyen Tarım ve Orman Bakanlığı toplan satış belgesine sahip olmayan satıcılardan satın alınması, 4733 sayılı Kanuna ve işbu sözleşmeye aykırılık teşkil eder. İşbu maddenin uygulanması ... PAZARLAMA A.Ş. Dağıtıcıları'nın (Bayilerinin) pasif satışlarının kısıtlanması anlamına: gelmemektedir. YENİDEN SATICI'nın işbu düzenlemeye veya işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birine aykırı hareket etmesi halinde YENİDEN SATICI. ... PAZ. A.Ş.'den almış olduğu tüm yardım ve katkıların bedelini bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte ... PAZ. A.Ş.'ye iade etmeyi ve ayrıca ceza-i şart olarak 30.000 (OTUZBİN) Türk Lirasını bankalarca uygulanan en yüksek kredi faizi ile birlikte hiçbir ihtara hacet kalmaksızın ... PAZ. A.Ş.'ye nakten ve defaten ödemeyi kabul ve taahhül eder. Keza YENİDEN SATICI. işbu sözleşmenin tacirler arasında akdedilen ticari bir sözleşme olduğunu beyan ile ileride veya ihtilaf halinde cezai şarttan indirim yapılmasını istemeyeceğini peşinen kabul eder. Şu kadar ki; ... PAZ. A.Ş.'nin yazılı muvafakati olmadan işletmenin başkalarına devir, temlik, kiralama vs durumlarında ... PAZ. A.Ş.'nin veya DAĞITICI'nın devir alana veya kiralayana mal vermesi hiçbir şekilde bu işleme muvafakat edildiği anlamına gelmeyecektir."
"...Bu sözleşme On Dokuz maddeden ibaret olmak üzere 01/10/2021 tarihinde taraflarca okunup - kabul edilerek 01/10/2021 tarihinden itibaren, 01/10/2023 tarihine kadar 2 YIL Süre için geçerli olmak düzenlenmiş ve imza altına alınmıştır..." şeklinde maddenin olduğu,
Müşahede edilmiş;
Tensip ile;
-Davacı vekilince;
a)Dava konusu olan davalının iade ettiği buzdolabının halihazırda nerede olduğu, firma yedinde yahut bir diğer satıcıya da dağıtıcı da bulunup bulunmadığı,
b)Davalının iadesini müteakip davalıya farklı bir buzdolabı verme girişimlerinin bulunup bulunmadığı,
c)Buzdolabının davalı işletmesinde ne kadar müddet kaldığı, ne kadar süre sonra iade ve teslim alındığı;
Hususlarında bir aylık kesin süre dahilinde beyanda bulunulmasına,
Dair karar verilmiş;
Buna dair ;
Davacı vekilince;
a) Dava konusu olan davalının iade ettiği soğutuculardan ... no'lu olan, bir süre önce Bolu / Merkez 'de yer alan başkaca bir işletmede konumlandırılmıştır. ... no'lu soğutucu ise, müvekkil şirketin ... Gıda Meşrubat Tarım Hayv. Turizm San. Ve Tic. Ltd. Şti.'nin deposunda yer almaktadır.
b) Davalı, imzasını havi " malzeme iade talebi, teslim tesellüm tutanağında" belirtildiği üzere, ("kendi isteği ile iade etmek istemesi üzerine, bahsi geçen malzemeler ... Paz. A.Ş.'nin her türlü yasal hakları saklı tutulması kaydı ile 04.03.2023 tarihinde teslim alınmıştır.") soğutucular teslim alınmıştır. Yine davalının cevap dilekçesindeki ikrarı ("... satmayı bırakınca") ve kendi isteği ile iade etmek istemesi üzerine, soğutucular teslim ve iade alınmış olup,bu süreç değerlendirildiğinde, farklı bir soğutucu verme girişiminin, ticari hayatın olağan işleyişine aykırı olduğu tartışmasızdır.
c) Soğutucular, davalıya ait işletmede 2021 yılında konumlandırılmış, ancak " malzeme iade talebi, teslim tesellüm tutanağında" belirtildiği üzere, 04.03.2023 tarihinde kendi isteği ile iade etmek istemesi nedeniyle, teslim alınmıştır.
Mahkemenize arz olunur.
Şeklinde beyanda bulunulduğu görülmüştür.
Müstenidat sözleşme kaynaklı olarak buzdolabının iade edilmesi kaynaklı olarak sözleşmenin ihlâl eilmiş olup olmadığı, ihlâl halinde cezai şartın doğup doğmayacağı,bu manada alacağın varlığı ve miktarı ve talep koşullarının oluşup oluşmadığı;
Noktalarında uyuşmazlık bulunduğunun tespitine dair ihtilafın özünden hareketle;
Dava dilekçesinde "“... adresindeki "... ” isimli işletmede kendisine emaneten teslim edilen soğutucu,raf gibi ürün konumlandırma ve soğutma malzemelerinin temiz ve daima çalışır halde bulundurmayı, konumlandırmayı, işbu sözleşme hükümlerinden herhangi birisini ihlal ettiği takdirde, Satın Alma Sözleşmesinde kararlaştırılan 30.000,00.-TL cezai şartı ... AŞ.ne ödemeyi kabul ve taahhüt ettiği"nden hareketle talep ve dava vaki ise de;
Sözleşmenin 9.maddesinde soğutma malzemeleri kaynaklı genel maddenin yazılmış olduğu,
Sözleşmenin 10.maddesinde soğutma malzemeleri kaynaklı davalı tarafa dair tahmil olunan mükellefiyetler, ihlali halleri ile bunların nasıl ve ne surette cezai şarta mevzu olacağına dair bir düzenleme olmadığı,
Safahatte asliye hukuk mahkemesindeki cevaba cevap dilekçesinde davalının ikrarı olduğu, davalının satımı bıraktığı için buzdolabını iade ettiğini belirttiği şeklindeki iddia açısından da sözleşmeyi haksız, kasıtlı ihlal, ürünleri belirlenen limitin altında satma yahut ürün satışı terk vb hallerin sözleşmenin genel hükümleri kaynaklı sair taleplere konu olacağı mütalaa edilmiş;
Münhasıran buzdolabının usulünce kullanımı, muhafazası vb hâllerin esasında davacının kendisinin temel sözleşme gereği davalıya vermiş olduğu eşantiyon nevinden bir malzeme olmakla zaten 9.maddede ayrıca buna dair bir cezai şartın yahut 10.maddede de ayrıca buna dair bir müeyyidenin olmaması tabiidir. Zira buzdolabı esas sözleşmenin konusu, edimi ve ifası, buna dair mükellefiyet olmadığı gibi asıl sözleşme kaynaklı davacıya teslim borcu doğuran davalıya kullanım ve muhafaza borcu doğuran eşya cümlesinden olup zaten kullanma ve muhafazaya riayet edilmemesinin 9. Ve 10.maddede esas sözleşme kaynaklı bir cezai şart düzenlenmediği anlaşılmaktadır.
Keza sözleşme bitiminde eşyanın iadesi de normal olup sözleşme süresince çalışır şekilde hiç kullanılmadığı, tamamen atıl bırakıldığı ve yine sözleşme devam ederken sebepsiz iadesinin ayrıca ve açıkça müeyyideye tabi olmasının icap ettiği, sözleşme hukukunun amacından uzak bir yoruma ve genellemeye müsaade etmeyeceği görülmektedir.
Netice itibari ile sözleşmenin 2 yıllık olup iadenin 1,5 yıl sonra gerçekleşmesi ve 10.maddede buzdolabının iadesine dair vazıh, muayyen bir hususun yer almaması, bu sebeple de cezai şart hakkının doğmadığı, talebin kanun-sözleşme-teamül ve hakkaniyete aykırı olduğu kanısına varılmış olmakla,
Açıklanan gerekçelerle davanın reddi yönünde aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM :
Yukarıda yazılı bulunan gerekçeye göre;
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan 512,33 TL'nin mahsubu ile kalan 84,73 TL'nin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yapılan harç ve yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde resen davacı tarafa iadesine,
5-HUAK 18/A mad gereğince zorunlu arabuluculuk kapsamında suçüstü ödeneğinden ödenen 3.120,00 TL arabulucuk giderinin 6831 sayılı Yasa hükümlerine göre davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına
6-Davalı tarafından yatırılan delil avansı ve yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda,
Dair karar gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 6100 s. HMK'nın 341. v.d.maddeleri gereğince (2) hafta içerisinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi Hukuk Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 26/02/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı
Her ne kadar hüküm kısmının en son kısmında ki " davalı vekilinin yokluğunda" şeklinde ibareye yer verilmişse de; davalının vekili olmaması sebebi ile mezkur ibarenin sehven bulunduğu anlaşılmış;
Bu anlamda hüküm kısmının en son kısmında ki davalı vekilinin ifadelerinden " vekilinin" ibaresi hüküm fıkrasından çıkartılarak, "asilin " şeklinde değiştirilmesi ve eklenmesi ile,
Neticeten "davalı asilin" şeklinde; tavzih babında iş bu metin tanzim edilmiş ve kararın tavzihine dair karar verilmiştir. 12/02/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı