T.C.
İZMİR
7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/961
KARAR NO: 2021/851
ASIL DOSYA
DAVA: Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ: 25/10/2019
BİRLEŞEN 1. ASLİYE TİCARET
MAHKEMESİ .../... E. SAYILI DOSYASI
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 14/09/2020
KARAR TARİHİ: 19/10/2021
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Alım Satım) ve İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememizin 2019/961 esas sayılı asıl dosya dava dilekçesinde özetle; Davalı yanın müvekkili şirket ile aralarındaki ticari ilişkiye istinaden tanzim etmiş olduğu 5 adet faturaya istinaden, söz konusu fatura bedellerinin ödenmediğinden bahisle, öncelikle İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../...D.İş sayılı kararıyla ihtiyati haciz kararı aldığını, sonrasında ise İzmir ... İcra Müdürlüğü'nün .../... E. Sayılı dosyasıyla icra takibinde bulunduğunu, dosyaya sunulan ve icra takibine esas teşkil eden 5 adet faturadan 4'ünün müvekkiline tebliğ edildiğini, 1 tanesinin ise müvekkiline hiç gönderilmediğini; böyle bir malın da alınmadığını, fatura tarihlerinden sonra, 21.000,00-TL’lik kambiyo senedi ve 26.629,00-TL nakit olmak üzere toplam 47.629,00-TL ödeme yapıldığını, son duruma göre müvekkili şirketin talep edenden alacaklı olduğunu, yapılan takibin açıkça usule aykırı olduğunu, davalı tarafından başlatılan söz konusu icra takibine konu alacakların hiçbir hukuki dayanağı olmadığını, müvekkilinin böyle bir borcu bulunmadığını, talep edenle müvekkili şirket arasında sürekli bir ticari ilişki olduğunu, ancak bu ilişkinin 2019 Temmuz sonunda tamamen bittiğini, bu kişinin müvekkili şirket hakkında işlem yapmaya dahi yetkili kılındığını, talep edenin 30.07.2019 itibariyle azledildiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, taraflarınca icra dosyasına yapılan ödemenin iadesine, davalı aleyhine açtıkları menfi tespit davalarının kabulüne, müvekkili şirketin davalı tarafa karşı borçlu olmadığının tespitine, davaya konu borçun ödenmiş olmasından bahisle, davalının haksız ve kötü niyetli olmasından dolayı %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davacı vekili ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... esas sayılı birleşen dosya dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirket bünyesinde kullanılmak üzere personel giyim malzemeleri ürettiğini, bu ürünlerin faturalar ile birlikte davalı şirkete teslim edildiğini, fatura alacaklarının müvekkiline ödenmediğini, müvekkili tarafından İzmir ... ATM'nin .../...Değişik İş sayılı kararıyla ihtiyati haciz kararı aldığını ve İzmir ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyasında icra takibine başlanıldığını, davalı şirket tarafından takibe itiraz edildiğini, ayrıca davalının İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/961 Esas sayılı dosyası ile müvekkiline borçlu olmadıklarının tespiti için menfi tespit davası açtığını belirterek İzmir ... İcra Müdürlüğünün .../... esas sayılı dosyasında davalı tarafından alacağa yapılan itirazların iptaline ve takibin devamı ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili mahkememizin 2019/961 esas sayılı asıl dosya cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili tarafından davacı şirket bünyesinde kullanılmak üzere personel giyim malzemeleri üretildiğini, bu ürünlerin 5 adet fatura ile birlikte şirkete teslim edildiğini, davacı şirket tarafından 5 adet fatura alacağı olan 65.327,04-TL para alacağına karşılık
... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 15.10.2019 tarihli ve ... numaralı 30.000-TL bedelli bir adet çek teslim edildiğini, ancak 35.327,04-TL fatura alacağının müvekkiline ödenmediğini, davacı şirket tarafından geri kalan fatura alacağı 35.327,04-TL ödenmemekle birlikte müvekkili tarafından talep edilmesine rağmen ödemenin yapılmayacağının bildirildiği, müvekkili tarafından İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../...D. İş. Sayılı kararıyla İhtiyati Haciz kararı aldıklarını İzmir ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas Sayılı takip dosyası ile icra takibinde bulunulduğunu belirterek Haksız ve mesnetsiz olarak açılan Menfi tespit davasının reddine, davaya konu borcun ödenmediğinin açıkça ortada olmasından dolayı davacının haksız ve kötü niyetli eyleminden ötürü %20 den aşağı olmamak kaydıyla kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas .../... Karar sayılı dosyası ile mahkememizin 2019/961 Esas sayılı dava dosyası arasında 6100 sayılı HMK'nın 166. maddesi anlamında fiili ve hukuki bağlantı bulunması gerekçesiyle İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas .../... Karar sayılı 02/10/2020 tarihli kararıyla mahkememizin 2019/961 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirilmiştir.
Dava; taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak ihtiyati hacze konu edilen 5 adet fatura nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti ile İzmir ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı takip dosyası üzerinden ödenen bedelin iadesi ve taraflar arasında vekalet ilişkisi bulunup bulunmadığı, ödenen bedelin haklı olup olmadığı, kötü niyet tazminatı doğup doğmadığı, birleşen dosya bakımından takibe vaki itirazın iptali ile icra inkar tazminatı koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarına ilişkindir.
01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun (TTK) 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davalar tanımlanmıştır. Buna göre, her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ile maddenin devamı fıkralarında belirtilen davalar ticari dava olarak nitelendirilmiştir. Yine aynı Kanunu'un 5/3. maddesinde “Asliye ticaret mahkemesi ile asliye hukuk mahkemesi ve diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki görev ilişkisi olup, bu durumda göreve ilişkin usul hükümleri uygulanır” hükmüne yer verilmiştir.
Anılan yasal düzenlemeler karşısında, Asliye Ticaret Mahkemelerinin özel mahkeme niteliğinde bulunduğu, bu niteliği gereği görev alanının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümlerine göre belirleneceği ve genel mahkemeler ile arasındaki ilişkinin önceki kanunun aksine görev ilişkisi olduğu açıktır. Asliye Ticaret Mahkemelerinin çekişmeli yargıdaki görev alanının TTK’de ve diğer özel kanunlarda ticari dava olduğu belirtilen davalarla sınırlı olduğu kuşkusuzdur.
Öte yandan, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 6335 sayılı Kanun ile değişik 4. maddesinde ticari davaların; mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olarak iki gruba ayrıldığı anlaşılmaktadır. Mutlak ticari davalar, tarafların sıfatına veya bir ticari işletme ile ilgili olup olmamasına bakılmaksızın kanun gereği ticari sayılan davalar olup TTK’nin 4/1. maddesinin b, c, d, e, f fıkralarında ve özel kanunlarda düzenlenmiştir. Nispi ticari davalar ise, tarafların tacir sıfatına haiz olduğu ve her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili uyuşmazlıklardan doğan davalardır. Bir başka ifade ile bu davalar ya bir ticari işletmeyi ilgilendirmeli ya da iki taraf için de ticari sayılan hususlardan doğmaları halinde ticari dava olarak nitelendirilebilirler.
Gerek mutlak ve gerekse nispi ticari davaların Asliye Ticaret Mahkemelerinde görüleceği açıktır.
Yukarıda yapılan açıklamalar ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; öncelikle dikkate alınması gereken husus uyuşmazlığın 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değerlendirilip değerlendirilemeyeceği ve bu bağlamda iş mahkemesinin görevli olup olmadığı noktasında toplanmaktadır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan: “Aksine hüküm bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine veya tutarına bakılmaksızın asliye ticaret mahkemesi tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir” hükmü, bu konuda ayrı bir düzenleme bulunup bulunmadığının göz önünde bulundurulmasını gerektirmektedir.
İşçinin haklarını adalet mercilerinde çabuk, kolay ve ucuz bir surette almasını temin etmek amacıyla özel İş Mahkemeleri Kanunu çıkarılmıştır. Ayrı bir iş yargılaması ve bu yargılamayı uygulayan özel mahkemelerin kuruluşu, esasen iş hukukunun işçiyi koruma hukuki niteliğinden kaynaklanmaktadır.
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5.maddesi, “a)5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci Kısmının Altıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleri arasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındaki uyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş ve sosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c)Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava ve işlere bakar.” şeklinde düzenlenmiştir.
Şu halde, İş Mahkemeleri Kanunu ile işçi ve işveren arasında iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden doğan uyuşmazlıkları çözme görevinin iş mahkemesine verilmiş olması, Türk Ticaret Kanunu'nun 5.maddesinde yer alan “aksine hüküm bulunmadıkça” ibaresinin karşılığıdır. Başka bir anlatımla, İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5.maddesi, Türk Ticaret Kanununun 4.maddesinde belirtilen ticari davalara bakma görevinin ticaret mahkemelerine ait olduğunu belirten 5.maddedeki 'aksine hükmü' öngören bir düzenlemedir.
Aasıl dosya davalısının gerçek kişi, davacısının şirket olduğu, taraflar arasındaki temel ilişkinin tespiti belirlenerek görevli mahkemenin belirleneceği bakımından dosya kapsamında Sosyal Güvenlik Kurumu 04/12/2020 tarihli müzekkere cevabında; asıl dosya davalısının davacı şirkette çalışmasına ilişkin hizmet dökümünün gönderildiği, işyeri ünvan listesini gösterir tabloda davalı ...'ın ... adı altında hizmetlerinin olduğunun anlaşıldığı, asıl dosya davalı vekilince 19/12/2019 tarihli cevap dilekçesinde; "Davacı şirket tarafından, ... olan müvekkilime sezonluk olarak çalıştıkları askeri kamplarda sorun yaşadıkları, işi bilen kaliteli bir kişiye ihtiyaç duydukları söylemiyle; ... yaz dönemi boyunca "6 ay" süreyle işletme müdürü olarak (firmayı temsilen her türlü mal ve hizmet satın almaya, alım satım, fatura kesme, faturayı teslim almaya, personel temini) gibi yetkilerle çalışması için 6.000-TL maaşla iş teklifinde bulunmuştur. Bu anlaşma gereğince müvekkil davacı şirketi temsile yetkili olmakla birlikte personel kıyafetlerinin tedarikiyle de yetkilendirilmiştir. Teklifi kabul eden müvekkil 04.04.2019 tarihinde davacı şirket bünyesinde sigortalı olarak çalışmaya başlamıştır... Temmuz ayında sıgorta listesi ve maaş bordrosunu istediğinde maaşının 145-TL olduğunu ve sigorta kaydının her ay 2-3 gün girildiğini öğrenmiş ve gerekli itirazı yapmıştır. Bu itiraz nedeniyle bir tek temmuz ayı puantajı 30 günlüktür...müvekkil, 31/07/2019 tarihinde 14 çalışan ile birlikte maaşlarını alamadığı gerekçesiyle hukuki hakları olan iş yavaşlatma eylemeni gerçekleştirmişlerdir. Bunun üzerine ... tarafından baskı ve tehdit edilerek işletme dışına çıkarılmış ve davacı şirket tarafından işlerine son verilmiştir. Bu durum ile ilgili Bodrum Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulmuştur. Bu konuda hizmet tespit ve alacak davası hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkil tarafından ... ve Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi CİMER'e davacı şirket tarafından yapılan sahte ve miktar yönünden değiştirilmiş faturalardan da bahsedilerek şikayet yapılmış ve takip edilmektedir.... " şeklinde asıl dosya davalısının pozisyonu hakkında beyanda bulunduğu, asıl dosya davacı şirket vekilince buna karşın sunulan 29/01/2020 tarihli beyan dilekçesinde; "Davalı her ne kadar kendisini firmayı temsilen her türlü mal ve hizmet almaya, alım/satım, fatura kesme, faturayı teslim almaya, personel temini gibi yetkilerle müdür(!) olarak çalışmış şeklinde belirtmişse de bu beyan gerçek durumla bağdaşmamaktadır. Uzun yıllardır kamu ihaleleri hizmet ve mal tedariki konusunda uzmanlaşmış bir şirket olan müvekkilin şüphesiz kimseye üstelik geçici bir süre bu denli geniş kapsamlı yetkilerle müdürlük vermeyeceği açıktır. Bu durum hayatın olağan seyrine dahi aykırıdır.Davalı ile müvekkil şirket arasındaki ilişki vekalet ilişkisidir. Davalı müvekkil firmanın işçi kıyafetlerini temin eden ... isimli şahıs firmasının sahibidir... davalının gerçeğe aykırı iddialarına karşın davalının vekalet ilişkisinde olağanı aşan tüm işlemleri müvekkil şirket onayına tabidir. Çalışma kadrolarının şartname ve kamu ihale sözleşmesinde çok önceden belirlenmiş şartlara göre ayarlanması neticesinde davalının personel temini olarak ifade ettiği yetki iddiası gibi iddiaları kamu çalışma biçiminin genel esasları ile dahi bağdaşmamaktadır. Davalı kendisi hali hazırda ticaretle uğraşmakta olduğundan müvekkil şirket nezdinde tam zamanlı müdür olarak çalıştığı iddiası dinlenemez niteliktedir. Bu yönde davalı için kamu kurumlarında işlemlerde sıkıntı oluşmaması adına tarafların anlaşması gereği kısmi sigorta bildirimleri yapılmıştır.
Her nasılsa davalı bu durumu sonrada görmüş ve aldatılmış hissiyle mahkemeye intikal ettirmiş ve dürüstlük ilkesine aykırı davranmıştır. Davalı ve müvekkil arasında anlatılan ilişkinin doğal sonucunun beyanlarımız gibi olduğu, aksi yönde davalı beyanlarının ise hayatın olağan akışıyla bağdaşmadığı sabittir. Cevap dilekçesinde kendisinde bulunan yetki kapsamında davalı fatura alma verme işlemlerini yaptığını iddia etse de her iki tarafın da tacir olduğu gözetildiğinde davalı iddiaları dinlenemez nitelikte kalmaktadır. Vekalet ilişkisinin en temel yasaklarından birisi de "kendi kendine işlem yapma yasağı" olup davalının anılan faturayla ilgili iddialarının gerçeğe aykırı olduğu bizatihi ortadadır... ", 27/07/2020 tarihli beyan dilekçesinde; "SGK kayıtlarından da anlaşılacağı üzere, davalı ..., müvekkil şirkette 06.04.2019-31.07.2019 tarihleri arasında oldukça kısa süre ile çalışmıştır. Belirtmiş olduğumuz üzere, davalı ile müvekkil şirket arasında hem personel kıyafeti alma konusunda ticari ilişki hem de davada geçen ihale konusu işte idareyle işlemlerin tamamlanması sürecindeki işlemlerden dolayı iş organizasyonunda vekalet ilişkisi bulunmaktadır." şeklinde pozisyonunun beyan edildiği, Diyarbakır HaniAsliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla)'nce 20/04/2021 tarihli duruşmada beyanları alınan davalı tanığı ... tarafından."..Davalı ... bu şirkette görevli müdür olarak çalışıyordu. Davalı ... şirketinde çalışanların yemek, kalma gibi masraflarını kendisine ait olan tekstil şirketi üzerinden davacı şirkete para vererek karşılıyordu. Bunun karşılığında davacıdan senet alıyordu. Davalı davacının bize işçilere olan borçlarını ve bizim yeme içme gibi masraflarımızı davacı firma bize ödemediği için kendisi bize ödüyordu ve bu masrafları karşılıyordu. Bunun karşılığında da parasını alamadığı için davacıdan senetler alıyordu. Fakat benim çalıştığım dönemde ve bildiğim kadarıyla davalı bu senetlerle teminat altına aldığı alacaklarını davacıdan alamadı. Hatta yaklaşık 12-13 arkadaş ile birlikte işçilik alacaklarımız ödenmediği için davacı işyerinden ayrıldık. Hatta bu sebeple açılmış davalar ve icra takipleri de vardır.." şeklindeki beyanları, ticaret sicil kayıtları, celp edilen SGK kayıtları, sunulan ücret bordroları, dinlenen tanık beyanları ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, aslında davada temel ilişkinin salt kambiyo senedine dayalı alacak ya da menfi tespit talebi olmadığı, asıl dosya davalısının davacı şirketten işçilik alacaklarını ve ürettiği personel giyim malzemelerinin bedelini talep eden taraf olduğu, taraflar arasında işçi-işveren ilişkisinin bulunduğu, davalının tam zamanlı olmasa da kısmi sigortalı olarak çalışmasına dayalı hizmetlerin tarafların da kabulünde olduğu, tanık beyanlarından anlaşıldığı üzere davacı şirket çalışanları ve işçilerinin yemek, barınma, ücret.. gibi hususlarında davalının davacı şirket adına vazife edindiği, davalı her ne kadar kendisini 'müdür' olarak vasfedip nitelese de şirket sorumlusu olmadığı fakat davacı şirkete bağımlı ve denetimi altında ücret karşılığı çalıştığı, bunun kayıtlardan da bu şekilde anlaşıldığı, aksi halde şirket çalışan ve işçileriyle iletişim ve iş ilişkisi kuramayacağı, neticede tarafların taleplerine ilişkin her iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirir nisbi ticari davadan da bahsedilemeyeceği ve mahkememizin görevli olmadığı, uyuşmazlığı çözümleyip karara bağlanmakla görevli merciin 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca İzmir İş Mahkemeleri olduğu, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-c maddesi uyarınca görev hususunun dava şartı olduğu, mahkemece yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilmesi gerektiği anlaşılmakla mahkememizin görevsizliğine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-HMK nun 114(1)/c maddesinin yollaması ile HMK nun 115(2) maddesi uyarınca;
2019/961 Esas nolu asıl dosya yönünden ve .../... Esas nolu birleşen dosya yönünden davanın görev dava şartı yokluğu nedeni ile usulden REDDİNE,
2-HMK'nun 20 (1) maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve yasal süre içinde istem halinde dosyaların görevli İZMİR İŞ MAHKEMESİ'ne GÖNDERİLMESİNE,
Ayrıntıların gerekçeli kararda gösterilmesine
Dair, karar HMK 341vd maddeleri gereğince tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize veya aynı nitelikteki başka yer Mahkemesine verilecek dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere taraf vekillerinin yüzüne karşı açıkça okunup usulen anlatıldı.19/10/2021
Katip ...
(e-imzalıdır)
Hakim ...
(e-imzalıdır)