T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/156 Esas
KARAR NO : 2025/435
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/02/2023
KARAR TARİHİ : 13/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı yanın taşıt tanıma sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşme uyarınca; davalı tarafın iskontolu yakıt vermeyi, davacı tarafın da almayı taahhüt ettiğini, davalı tarafın %8,5 ıskonto yapacağını taahhüt etmesi nedeni ile davacı tarafın davalı ile sözleşme imzaladığını, davalı tarafın haksız ve hukuka aykırı olarak son 1 yıl içinde iskontoyu kaldırdığını ve kaldırma gerekçesini de müvekkile bildirmediğini, iskontonun kaldırılması nedeni ile sözleşmenin davacı için çekilemez hale geldiğini, davalı tarafın gerekçesiz olarak davacı şirkete fesih bildirimi gönderdiğini, bunun üzerine davacı tarafından 30 adet yakıt alma aparatının da davalı yana teslim edildiğini, davalı yan çalışanlarından ... adlı şahsın maille işbu cihazları teslim aldığını bildirdiğini, haksız ve hukuka aykırı olarak fesih yapan davalı tarafından davacı adına düzenlenen ve e arşiv fatura olarak gönderilen 14.02.2023 tarihli fesih bedeli açıklamalı 119,370,10 TL bedelli faturanın davacı tarafından Bakırköy... Noterliğini... yevmiye no ile davalıya iade edildiğini, davacı tarafından kabul edilmeyen işbu faturanın davalı tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak ...Şubesi üzerinden davalının Hesabının Bağlı Bulunduğu Dbs Sistemine yüklendiğini, taraflar arasında yapılan anlaşmada DBS sistemi yakıt alımları için kullanıldığı yakıt alımı borcu olmayıp, fesih bedeli yazan işbu faturanın DBS sistemine tahsil için yüklenilmesinin ticari ahlaka da uygun olmadığını belirtilerek; davalının müvekkilin hesabının bağlı olduğu DBS sistemine yüklemiş olduğu 14.02.2023 tarih, fesih bedeli altında kesmiş olduğu 119,370,10 TL bedelli faturaya ilişkin ödemenin bankaca yapılmamasını, dava kesinleşinceye kadar tedbiren durdurulmasını ve davacı tarafın, davalının haksız ve hukuka aykırı olarak düzenlemiş olduğu 14.02.2023 tarih, 119,370,10 TL bedelli faturaya ait borçlu olmadığının tespitine, mahkeme aksi kanaatte ise mahkemenin işbu cezai şartta indirim yapılmasına karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davalı şirket ile davacı ... Tic. Ltd Şti. arasında "Taşıt Tanıma Sistemi Sözleşmesi" bulunduğunu, Sözleşme'nin 1. maddesi uyarınca; davalı şirketin davacı şirkete akaryakıt ikmal ve data hizmeti vermeyi, davacı ise davalı ...in anlaşmalı akaryakıt istasyonlarından yakıt satın almayı, satın aldığı yakıt ile... TSS) kullanım bedelini sözleşmede belirlenen şartlar ve süre içerisinde ödemeyi kabul ettiğini, Davacı ile davalı şirket arasındaki mevcut sözleşmesel ilişki devam ederken davacı şirket tarafından hiçbir bildirimde bulunulmaksızın önce yakıt alımının düşürüldüğünü, sonra durdurulduğu ve devamında da aralıklı olarak düşük oranda yakıt alımına devam edildiğini, Taraflar, TTS'nin "Fesih ve Cezai Şart" başlıklı 8. Maddesinde; "MÜŞTERİ'nin işbu sözleşme ile üstlendiği edimlerine riayet etmemesi ve/veya sözleşmenin süresinin bitiminden önce feshine sebebiyet vermesi; Sistemde kayıtlı bulunan beher aracı 3 (üç) ay süresince yakıt almaması durumunda veya İlk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan, aylık yakıt ortalamasında %50 azalma olması durumunda, ..., işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir, fesih nedeninin gerçekleşmesi halinde veya satılan taşıtlar üzerinden taşıt tanıma cihazlarının sökülmemesi veya söküldüğü halde ...'e teslim edilmemesi, ...arafından iadesi istenildiği halde iade edilmemesi veya ... tarafından zayi olduğunun, hasarlı olduğunun tespit edilmesi,... TTS sistemine dahil olan araçların sözleşme süresinden önce sistemden çıkması halinde Cezai şart bedeli, Taşıt başına ve/veya her bir taşıt tanıma cihazı için 1000 TL+KDV olup yıllık satış oranı [(TEFE+ÜFE)/2] olarak hesaplanacaktır... müşteri, bu hususu peşinen kabul eder. ...in böyle bir durumda sözleşmeyi fesih hakkı ve bu sebeple uğradığı zararı talep hakkı saklıdır." hükmü bulunduğunu, Sözleşme'nin 8. maddesi uyarınca davacı tarafa öncelikle fesih bildirimi gönderilmek suretiyle; sözleşmenin müvekkil davalı ... tarafından feshedildiğini, ardından yine Sözleşme'nin 8. Maddesine dayanılarak ve maddede açıklanan şartlar altında 14.02.2023 tarihli "Fesih Bedeli" içerir faturası düzenlendiğini, davacıya 34 araç üzerinden Sözleşme gereği belirlenen hizmet sunulduğunu, fesih faturasına konu cezai şart.., beklenmeyen ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeniyle değişen piyasa koşullarına bağlı olarak Müşteri'ye sunulan satış koşullarında değişiklik yapma hakkına sahiptir." Hükmünün bulunduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte, taraflar arasında ticari ilişkinin dayanağı olan sözleşmenin 5. Maddesi olan işbu madde uyarınca müvekkil şirketin beklenmeyen ekonomik olumsuzluklar veya kar marjında oluşan değişiklikler nedeni ile değişen piyasa koşullarına bağlı olarak davacı şirkete sunulan satış koşullarında karşı tarafın muvafakatı aranmaksızın doğrudan değişiklik yapma hakkına sahip olduğunu, EPDK kararı gereği zorunlu olarak iskonto oranında düzenleme yapıldığının davacı şirkete bildirildiğini, İşbu EPDK kararı karşısında davalı şirketin herhangi bir şekilde aksine iskonto oranı belirlemesinin mümkün olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER:
Davaya konu 14/02/2023 tarihli, 119.370,10.-TL bedelli fatura, Taşıt Tanıma Sözleşmesi, fesih bildirimi, ... Genel Müdürlüğü yazı cevapları, Bakırköy ... yevmiye numaralı ihtarname ve tebliğ şerhli örnekleri, talimat aracılığıyla aldırılan SMMM bilirkişi tarafından hazırlanan 01/08/2023 havale tarihli bilirkişi raporu, mahkememiz aracılığıyla aldırılan 27/11/2023 havale tarihli bilirkişi raporu ve 13/01/2025 tarihli ek bilirkişi raporu dosyamız arasındadır.
Mahkememizce verilen ara karar kapsamında davacıya ait ticari defter ve belgelerin incelenmesi amacıyla talimat aracılığıyla SMMM bilirkişisi tarafından hazırlanan 01/08/2023 havale tarihli raporun dosyaya sunulduğu ve taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüş olup, incelenmesinde; "Davacı tarafın; 01.01.2023 tarihinde önceki yıllardan kaynaklanan 38.452,21.-TL borcu ve 2023 yılı içerisindeki alımlarından kaynaklanan 18.859,81.- TL borç olmak üzere toplam 57.312.02.-TL borç tutardan 2023 hesap döneminde DBS sisteminden ödenen 176.682,02.-TL tutarın mahsup edilmesi sonrasında Davalı taraftan 119.370,00.-TL alacaklı olarak görüldüğü" şeklinde kanaat belirtildiği ve taraf vekillerinin bilirkişi raporuna yönelik olarak beyan ve itirazlarda bulundukları görülmüştür.
Mahkememizce verilen ara karar kapsamında bu kez davalı tarafın defterlerinin incelenmesi amacıyla SMMM bilirkişisi tarafından hazırlanan 27/11/2023 havale tarihli raporun dosyaya sunulduğu ve taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüş olup, incelenmesinde; "Ocak 2020 - Ocak 2023 dönemi TÜFE ve Yİ-ÜFE artış ortalamasına göre, taşıt tanıma sistemine dahil 34 araç için toplam 123.218,93 TL + KDV fesih bedeli talep edilebileceği hesaplanmakla birlikte davalı firma tarafından fesih bedeli açıklamalı 14.02.2023 tarih ve ... sayılı 119.370,10 TL bedelli Fatura düzenlenmiş olduğu anlaşıldığından ve talebe bağlı kalınacağından, 23.01.2023 tarihli Taşıt tanıma sözleşmesinin 8. Maddesine göre davalı firma tarafından fesih bedeli olarak davacı firmadan 119.370,10 TL talep edilebileceği" şeklinde kanaat belirtildiği ve taraf vekillerinin bilirkişi raporuna yönelik olarak beyan ve itirazlarda bulundukları görülmüştür.
Mahkememizce taraf vekillerinin itirazlarının karşılanması amacıyla bu kez SMMM bilirkişiden ek rapor aldırılmasına karar verilmiş olup, SMMM bilirkişi tarafından hazırlanan 13/01/2025 havale tarihli raporun dosyaya sunulduğu ve taraflara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği görülmüş olup, incelenmesinde; "Sayın mahkemenizin talimatına istinaden taraf vekillerinin Kök Rapora ilişkin itirazları tek tek değerlendirilmiş olup, Kök raporda değişiklik yapmayı gerektirir bir durum tespit edilmemiştir. " şeklinde kanaat belirtildiği ve davacı vekilinin ek rapora yönelik beyan ve itirazlarını sunduğu, davalı vekilinin ise ek bilirkişi raporuna yönelik olarak beyanlarını sunduğu, mahkememizce yapılan değerlendirme sonucu ilgili rapora beyanların bir bütün olarak değerlendirildiğinde raporun gerekli teknik incelemeyi içerdiği kanaati ile itirazın reddine karar verildiği görülmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda davacı tarafın iddia ve savunmaları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre yapılan inceleme neticesinde taraflar arasındaki uyuşmazlığın; taraflar arasında iskontolu akaryakıt verme hizmetine dayalı olarak yapılan sözleşmenin davalının son bir yıl içerisinde iskontoyu kaldırdığı ve sözleşmeyi feshettiği iddiasıyla davacı tarafın, davalı yanca kesilen faturaları iade ettiği ve cezai şartın fahiş olduğu iddiasıyla davacı tarafça, davalı tarafından kesilen fatura bakımından borçlu olunmadığının tespiti ve cezai şartta indirim talebi hususlarında toplandığı görülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde;
taraflar arasında Taşıt Tanıma Sistemi Sözleşmesine dair ticari ilişki kapsamında, davalı şirket tarafından 34 adet aracın akaryakıt alımı hususunda iskonto uygulaması yapılacağına dair yapılan anlaşma uyarınca davalı tarafından 2022 yılı için iskonto yapılmaması nedeni ile davalı tarafından kesilen faturanın davacının sorumluluğunda bulunup bulunmadığının değerlendirilmesi gerektiği, davalı yanın cevap dilekçe içeriğinde ise davacının akaryakıt alımını durdurması nedeni ile cezai şarta bağlı olarak faturalandırma işlemi yapıldığını beyan ettiği anlaşılmakla; Taraflar arasındaki ihtilafın taraflarca imzalanan bila tarihli Taşıt Tanıma Sözleşmesi uyarınca, davalı tarafından davacı adına kesilen 14.02.2023 tarih ve... nolu "fesih bedeli" açıklamalı, 119.370,10 TL bedelli Faturanın düzenlenip düzenlenemeyeceği hususundan kaynaklandığı,
Taraflarca imzalanan sözleşmenin "Fesih ve Cezai Şart" başlıklı 8. Maddesinde; "... Sistemde kayıtlı bulunan beher aracı 3 (üç) ay süresince yakıt almaması durumunda veya ... İlk 6 aylık yakıt alımlarını baz alarak hesaplanan, aylık yakıt ortalamasında %50 azalma olması durumunda, ..., işbu sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilir. Yukarıda sayılan her bir fesih nedeninin gerçekleşmesi halinde veya satılan taşıtlar üzerinden TAŞIT TANIMA CİHAZLARI'nın sökülmemesi veya söküldüğü halde ... teslim edilmemesi,... tarafından iadesi istenildiği halde iade edilmemesi veya...tarafıdan zayi olduğunun, hasarlı olduğunun tespit edilmesi, ... sistemine dahil olan araçların sözleşme süresinden önce sistemden çıkması halinde, Cezai şart bedeli, Taşıt başına ve/veya her bir taşıt tanıma cihazı için 1000 TL+KDV olup yıllık satış oranı [(TEFE+ÜFE)/2] olarak hesaplanacaktır..." hükmü olduğu, taraflarca imzalanan sözleşmenin 8. Maddesine göre; davacı yanın sözleşme imzalandıktan sonra yakıt alımına ilişkin ortalama alımda %%50 azalma olması halinde davaLının sözleşmeyi fesh edebileceği ve cezai şart talep edebileceğinin kabulü gerekeceği, bununla birlikte taşıt tanıma sistemine dahil olan 34 araç için TEFE/tüfe oranları dikkate alınarak fesih bedeli olarak davacı firmadan talep edilebileceği, davacı firmanın davaya konu ettiği faturanın da davalı tarafça kesilen fesih bedeli faturası olduğu bu durumda davalının davacıdan alacağının oluşacağı ve kesilen faturanın taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olduğu nazara alınarak açılı davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE;
2- Karar ve ilam harcı olan 615,40.-TL harcın peşin alınan 2.038,55.-TL harçtan mahsubu ile bakiye artan harç olan 1.423,15.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine,
3- Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4- Davalı taraf kendini bir vekille temsil ettirdiğinden avukatlık asgari ücret tarifesi gereğince hesap edilen ve takdir olunan 30.000,00.- TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,
5- Kullanılmayan gider avansının hüküm kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İzmir Bölge Adliye mahkemeleri nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkca okunup usulen anlatıldı.
13/05/2025
Katip ...
¸e imza
Hakim ...
eimza