T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/1060 Esas
KARAR NO : 2025/693
DAVA : Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 16/12/2024
KARAR TARİHİ : 10/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ...'ün lazer makinesi alımı karşılığında davalıya ...'na ait...İnş. İth. İhr. Tic. Ltd. Şti emrine; 10.10.2024 vade tarihli... nolu 200.000,00 TL bedelli, 10.11.2024 tarihli ... nolu 200.000,00 TL bedelli, 10.12.2024 tarihli... nolu 100.000,00 TL bedelli, 10.01.2025 tarihli ... nolu 150.000,00 TL bedelli, 30.10.2024 tarihli ... nolu 250.000,00 TL bedelli, 30.11.2024 tarihli ... nolu 400.000,00 TL bedelli, 30.12.2024 tarihli... nolu 400.000,00 TL bedelli çeklerin müvekkili tarafından keşide edilip davalıya teslim edildiğini, bu anlaşma neticesinde müvekkiline anlaşmaya konu makinenin müvekkilinin iş yerinde atölyede 20 gün içerisinde yapılarak teslim edileceği belirtildiğini ve makine karkası kurulduğunu, lazer kesim makinesinin atölyede yapılmak üzere teslim edilmediğini sadece karkas kurulduğunu ve süresi içerisinde makinenin tamamlanmadığını, davalının 20 gün içerisinde teslim edeceğini beyan ettiği ürünü müvekkiline teslim etmediğini, davalı tarafça teslim edilmeyen makineye yönelik çeklerin müvekkilinin talebine rağmen geri verilmediğini, akabinde Dörtyol ... Noterliği 'nin... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya gönderildiğini ve çeklerin iadesi ile tahsil edilen çek bedellerinin müvekkiline ödenmesinin istendiğini ancak davalı tarafın herhangi bir şekilde çekleri teslim etmediği gibi makineyi de teslim etmediğini, müvekkili tarafından haricen yaptırılan tespitte tamamlanmayan eksik ve hatalı olarak sadece kurulumu yapılan karkasın ayıplı olduğu anlaşıldığını, bunun üzerine karşı taraf ile telefonla yapılan görüşmeler sonrası gerekli inceleme ve onarma işlemleri için müvekkilinin işyerine gelineceğinin ve yerinde inceleme yapılacağının beyan edildiğini ancak söz konusu incelemenin yapılmadığını, müvekkilinin aradan bir zaman geçtikten ve ödeme yapılmadığından dolayı davalıdan emanet çeklerinin iadesini istediğinde avukatı...'ın kredi kartlarını kullanarak lazer makinesi sarf malzemelerini aldığını ve çekleri ...'a verdiğinin söylendiği, müvekkilinin de...numaralı telefon adına kayıtlı olan ...'ı aradığını ve bu kişinin müvekkiline davalı şirket yetkilisi ... ile iş ortakları olduklarını, müvekkilinin firmasının yeni bir firma olduğu için eski bir müvekkiline çekleri verdiğini ve parayı da ...ın kullandığını söylediğini, müvekkilinin makinenin kendisine teslim edilmediğini, çeklerin kime verildiyse almak istediğini söylediğini, davalı şirket yetkilisi ...'ın da asla kendisine bilgi vermeyeceğini söylediğini, müvekkilini sürekli oyalayarak üstünden aylar geçmesine rağmen ne makineyi yaptıklarını ne de çekleri teslim etmediklerini veya bedellerini ödemediğini, müvekkiline çek bedellerini ödeyemediğini, araç satımı karşılığında anlaşma yapmayı teklif ettiğini ve müvekkilini İzmir'e çağırdığını, müvekkilinin bir çare kabul ettiğini ancak aracın değerinden oldukça yüksek değerde kendisine satılmaya çalışıldığını anladığını, sonradan davalının makineyi yapıp satıp parasını müvekkiline vereceğini söylemiş olmasına karşılık yine bir sonuç alınamadığını, çekleri ...'ın tahsil ettiğini, müvekkilinin çeklerin haricinde de davalıya bir kısım ödemeler yaptığını ancak buna rağmen davalının türlü bahanelerle müvekkilini oyaladığını ve müvekkilinin ticari bakımdan çok zor duruma düştüğünü, ayrıca müvekkilinin, yarım bırakılan makinenin parçalarının da makineye uygun olmadığını ve orijinal parçalarla oluşturulmadığını düşünerek 25/11/2024 tarihinde ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. tarafından rapor düzenlemesini istendiğini ve rapora göre tüm parçaların başka marka (uygunsuz) malzemeler olduğunu, davalı şirket adına müvekkiline makine yapıp teslim etmiş ve ödemesini alamamış gibi 17.09.2024 tarih ... numaralı e-arşiv fatura kestiğini ve taraflarınca Dörtyol.... Noterliği 06.12.2024 tarih ...yevmiye numaralı ihtarname ile faturaya, içeriğine, konuya, bedele itiraz edildiğini belirterek müvekkilinin davalıya vermiş olduğu ...na ait... nolu 200.000,00 TL bedelli,... nolu 200.000,00 TL bedelli, ...nolu 100.000,00 TL bedelli, ... nolu 150.000,00 TL bedelli,...00 TL bedelli,... nolu 400.000,00 TL bedelli,...nolu 400.000,00 TL bedelli çeklerle ilgili olarak çeklerin iptaline, tahsil edilen çek bedellerinin taraflarına ödenmesi için teminatlı veya teminatsız ihtiyati tedbir kararı verilmesine, ödeme yasağı konulmasına, davanın kabulüyle müvekkilinin davalıya borçlu olmadığının tespitine ve çeklerin iptaline, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.
Menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin hususlar 2004 sayılı İcra İflas Kanunu'nun 72. maddesinde; ''Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.
İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.
İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.
(Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.
(Değişik fıkra: 09/11/1988 - 3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırsa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın (Değişik ibare:02/07/2012-6352 S.K./15.md.) yüzde yirmisinden aşağı olamaz.
Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.
Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazım gelmediğini ispata mecburdur.'' şeklinde düzenlenmiştir.
25/03/2025 tarihli duruşma tutanağının 3 numaralı ara kararında 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 219/2. ve 222/1. maddelerinde tarafların delil olarak dayandığı ticari defter ve kayıtları ibraz ile yükümlü olduğu hüküm altına alındığından, davacı vekiline bilirkişi incelemesine esas olmak üzere dava konusu ticari defter kayıt ve belgeleri mahkememize sunmak veya ticari defter ve belgelerin bulunduğu yeri mahkememize bildirmek üzere 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 220/1. fıkrası uyarınca iki haftalık kesin süre verilmesine karar verilmiş olup, davacı vekili davacı şirkete ait ticari defter ve belgelerin bulunduğu yeri verilen kesin süre içerisinde mahkememize bildirmiştir.
24/12/2024 tarihli duruşma tutanağının 4 numaralı ara kararında ise, duruşmada hazır bulunmayan davalı şirket adına davalı şirkete ait ticari defter ve belgeleri mahkememize sunmak ya da ticari defter ve belgelerin bulunduğu yeri mahkememize bildirmek üzere; "24/12/2024 tarihli duruşma tutanağı ekli olup HMK nun 219/2. fıkrası ve 222/1 fıkrası uyarınca iki haftalık kesin süne içinde dava konusu yıllara ilişkin ticari defter ve kayıtları ile belgelerin bulunduğu yeri bildirmek üzere 2 HAFTALIK KESİN SÜRE VERİLMİŞ OLUP, kesin süre içinde bildirilmemesi ve yerinde inceleme talebinde de bulunmadığınız takdirde, ticari defter ve belgelerinizi ibrazdan kaçınmış sayılacağınız karşı tarafın usulüne uygun düzenlenmiş ticari defterlerindeki kayıtlara itibar edileceği hususu ihtaren tebliğ olunur. 3 Nolu Kalem" şerhini içeren tebligat çıkartılmasına karar verilmiş, davalı şirket tarafından ticari defter ve belgeleri mahkememize sunulmadığı gibi ticari defter ve belgelerin bulunduğu yer mahkememize bildirilmemiştir.
Gerekli bilgi ve belgelerin temini akabinde dosya SMMM bilirkişiye tevdi edilerek rapor aldırılmıştır. 02/06/2025 havale tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı tarafa ait 2024 yılı işletme defterinde davacının davalıya borçlu olduğunu işaret edebilecek bir kayıt görülmediği, dava dilekçesinde de davalı şirketin 17.09.2024 tarih ... numaralı e-arşiv fatura kestiği ve Dörtyol ... Noterliği 06.12.2024 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile faturaya, içeriğine, konuya, bedele itiraz ettiklerini beyan ettiği, davalı tarafça davaya cevap verilmediği gibi davacıya sözkonusu makinanın teslim edildiğine dair herhangi bir teslim fişi, sevk irsaliyesi vb. belge de sunulmadığı, davacı tarafça, davalı taraf emrine keşide edilmiş olan...na ait; 10.10.2024 vade tarihli ... nolu 200.000,00 TL bedelli, 10.11.2024 tarihli ... nolu 200.000,00 TL bedelli, 10.12.2024 tarihli... nolu 100.000,00 TL bedelli, 10.01.2025 ...nolu 150.000,00 TL bedelli, 30.10.2024 tarihli... nolu 250.000,00 TL bedelli, 30.11.2024 tarihli ... nolu 400.000,00 TL bedelli, 30.12.2024 tarihli“... nolu 400.000,00 TL bedelli çekler yönünden davacının davalıya borçlu olduğu hususunda herhangi bir emare tespit edilemediği hususlarında görüş bildirilmiştir.
Davacı, davalı ile aralarındaki ticari ilişki nedeniyle davalıya çek verdiğini, malların teslim edilmediğini, bu sebeple borçlu olmadığını iddia etmektedir.
Menfi tespit davalarında ispat yükümlülüğü davalı alacaklı üzerinde ise de, takibin kambiyo senedine dayalı olarak başlatılması halinde ispat yükümlülüğü yer değiştirerek davacıya geçecektir.
Tüm dosya kapsamı, toplanan deliller, bilirkişi raporu ve sair deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı davaya konu çeklerin davalı ile arasındaki alım satım ilişkisine konu mallara karşılık olarak verildiğini kanıtlayan bir delili dosyaya sunmuş değildir. Senede karşı senetle ispat kuralı gereği davacının aynı derecede kesin delil ile söz konusu çeklerin taraflar arasındaki alım satım ilişkisine konu mallara karşılık olarak verildiğini ispat etmesi gerektiği fakat dosyaya sunulan belgelerin kesin delil hükmünü haiz olmadığı anlaşılmakla davanın bu nedenlerle reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibarıyla alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, davanın açılışı sırasında peşin olarak alınan 11.100,38-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 10.484,98-TL harcın talep halinde davacı tarafa iadesine,
3-Yargılama giderlerinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
4-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğe giren 23.maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 3.600,00-TL zorunlu arabuluculuk yargılama giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
5-6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 333. maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda HMK'nun 343 ve 345. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.10/07/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim...
¸e-imza