T.C.
İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/80 Esas
KARAR NO : 2025/397
DAVA : Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ : 23/01/2025
KARAR TARİHİ : 29/04/2025
Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin uzun yıllardır yem sektöründe olup... ... Mah. ... Cad. No... Armutlu/ Kemalpaşa/ İzmir adresli fabrikasında üretimlerine devam ettiğini, söz konusu fabrikada 19/01/2025 tarihinde tahmini olarak gece saat 02.00 sularında elektrik panosunda bir patlama olduğunu, ardından ambalajlama bölümündeki ambalajların tutuştuğunu, 5-6 metre ilerde bulunan ve hayvancılıkta kullanılan yağın dışarı çıkarak fabrikada bulunan ofisler dahil olmak üzere bir çok yerin hasara uğradığını, müvekkilinin yangın sebebiyle maddi hasarının büyük olduğunu ve müvekkilinin bu olayda herhangi bir kusurununu olmadığını, itfaiye ekiplerinin müdahalesi sonucu yangının sabaha karşı 4-5 gibi ancak söndürülebildiğini, yangın sonrası müvekkilinin fabrikasının büyük bir bölümünün tamamen kullanılamaz hale geldiğini, gerek fabrika binası gerek fabrika içindeki mallar gerekse üretime ve diğer işlemlere yarar ekipmanların zarar gördüğünü, yangın nedeniyle aynı zamanda dava konusu olan ve ayrıntısı aşağıda belirtilen evrakların yandığını, müvekkili şirket 22/12/2017 tarihinde nevi değişikliği ile limited şirketten anonim şirket olduğunu, 11 Nisan 2023 tarihinde ise ünvanı daha önce... Tic. AŞ. olan ancak 25/02/2022 tarihinde ünvan değişikliği yaparak ... Hizmetleri Tic. AŞ. adını alan şirketle birleştiğini, dolayısıyla yangından sadece müvekkiline ait olan evrakların değil müvekkilinin 2023 yılında birleştiği şirket...Tic. AŞ. 'nin de (eski ünvanıyla... Hizmetleri Tic. AŞ) birleşme öncesi evraklarının zarar gördüğünü; ilgili evrakların... için, AŞ olduktan sonraki sürece ait yani 2017'den 2021'e kadar olan evrakların tamamen yangında zayi olduğunu, bunların alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, ithalat evrakları, gümrük beyannameleri, ihracat evrakları, ihracat gümrük beyannameleri, tüm beyanname ve sgk dosyaları, personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmeler olduğunu, resmi defterlerin (büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri) 2024 öncesine ait olanlarının zayi olduğunu, e-deftere geçiş öncesine ait yevmiye ve defteri kebirin zayi olduğunu, 2021 sonrasına ait alım irsaliye, alım fatura, satış irsaliye, satış fatura, masraflar, ithalat ve ihracata ait evrakların merkez ofiste olduğu için onların zayi durumda olmadığını; ... için, gerek ...'e gerekse...'a ait evrakların hepsinin yangında zayi olduğunu, bu evrakların alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri, tüm beyanname ve sgk dosyaları personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmeler olduğunu; yangın nedeniyle olay yerine jandarma ekiplerinin geldiğini, olay yeri tutanağı düzenlendiğini, kullanılamaz hale gelen resmi evrak ve ticari defterlerin tespiti için İtfaiye Daire Başkanlığından söndürme işleminin sonundaki hasar durumunu gösteren yangın raporu talep edildiğini belirterek yukarıda belirtilen zayi olmuş resmi evrak, sözleşme, ticari defterler ve sair belgelerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, TTK'nın 82/7.maddesine göre zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7. maddesinde; ''Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinde kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesi bulunmaktadır.
İlgili kurumlara müzekkere yazılarak davacıya ait ticaret sicil kayıtları, onay defterleri, vergi dairesi kayıtları, davaya konu daire kayıtları, matbaa kayıtları olmak üzere dava konusu edilen ticari defter ve belgelere ait bilgi ve kayıtlar toplanılmıştır.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı İtfaiye Dairesi Başkanlığına yazılan müzekkere cevabında ... numaralı 19/01/2025 tarihli yangın raporunun Mahkememize gönderildiği, raporda "Yangın sonucu; 2 adet hareketli kapı, soğuk hava deposu sandvıç paneli ve kapısı, fabrika bölüm sac panel, fabrika ön ve yan duvarlar, fabrika çatı ve aynı işletmeye ait yan bina çatısı, fabrika ofis üstü banyo, tuvalet arsiv mutfak toplantı salonu, 1 adet yaklaşık 50 metrelik fabrika dıs cephe pencere ve camları, 5 adet alüminyum fabrika ofis kapısı, 1 adet ana elektrik ve kompanzasyon panosu, 6 adet elektrik panosu ve panolar içerisindeki muhtelif elektrik elemanları, tüm fabrika içerisi elektrik hat ve tesisatları, 2 adet yangın çıkış kapısı, yaklaşık 15 adet aydınlatma armatürü, fabrika komple hava kompresörü hat tesisatı, tüm fabrika içerisi boyalar ve sıvalar, 2 adet fabrika içerisi havalandırma fan motoru, 1 adet polipropilen torba yapıştırma makinası, 2 adet paketleme makinası ve üzerindeki elektrik panoları , 1 adet üretim bandı, 2 adet titreşim motoru, 1 adet shrinkfast marka shrinkleme tabancası, fabrika içi pvc panel kaplama işçi dinlenme kabini, yaklaşık 200 adet bondip nakışlı yelek, 22 top palet örtüsü, 8 adet sundurma panel, 2 adet klima iç ve dış üniteleri, 8 adet kamera ve alarm sistemi, ofis üst katında bulunan fabrika toplantı masası ve sandalyeleri, 2 adet deri kanepe, 1 adet buzdolabı, 2 adet fabrika stor perdeler, 1 adet yangın dolabı, yangın tüpleri (1 adet karbondioksit 5 kg, 1 adet kuru kimyevi toz 50kg, yangın tüpü 2 adet kuru kimyevi toz 6 kg) 2 adet transpalet, 600 adet ap44b70 ... yem kanatlı torbası, 600 adet apddbp ... yem katkı büyükbaş torbası, 10341 adet ap44bp ... yem katkı torbası beyaz, 6280 adet ... yem katkı torbası, yem katkısında kullanılan muhtelif enzimler (155 kg. econase xt p, 1035 kg. econase xt 5 p, 6560 kg. quantum blue 10g, 40 kg. quantum blue 40 p, 200 kg. guantum blue 600 xt pt 125) , 586 kg. vistacell maya, 337,5 kg. sım pro bakteri, 900 kg. progres lıguıd reçine yağı, 200 kg. mfil p(u) (ppt sılıca), muhtelif silaj örtüleri ve elipmanları ( 35 adet sılostop orange/black 10*50,27 adet sılostop orange/black 12*50, 1 adet sılostap bale werap 2 0,75*1500, 4 adet sılopatch 96*157 (mm), 3705 adet gravel bags, 1 adet silostop orange/black 14*50, 2 adet wall film hd 6*50, şirkete ait arşiv bölümünde bulunan muhtelif şirket evrakları ve geçmiş yıllara ait fatura ve irsaliyeleri yanmak suretiyle zarar görmüştür. İşletme binası ve içerisindeki muhtelif mamül ve ekipmanlar ağır hasarlıdır." şeklinde tespitte bulunulduğunun bildirildiği anlaşıldı.
Kemalpaşa Emniyet Müdürlüğüne yazılan müzekkereye istinaden Armutlu İlçe Jandarma Komutanlığının yazı cevabında " 19/01/2025 günü saat:03:14 sıralarında 112 Acil Çağrı Merkezinden gelen “benzinlik yanı, fabrika yangını” ihbarı üzerine komutanlığımız sorumluluk alanı ... ... Mahallesi ... Caddesi üzerinde bulunan ... isimli fabrikaya yeteri kadar kuvvet ile gidildi. Olay yerine gidildiğinde bahse konu fabrikanın hayvan yemi üretimi yapan bir işletme olduğu depo bölümünün içinde bulunan çuvalların yandığı ve deponun tavanında yangın olduğu ve olay yerinde itfaiye ve ambulans ekiplerinin olduğu görüldü. İtfaiye ekipleri depo kısmında bulunan yangını söndürme çalışması yaptığı esnada sağlık ekiplerinin ihtiyat amaçlı beklediği görüldü. Olay yerine daha sonra jandarma trafik ekipleri gelerek fabrikanın önünde araç trafiği oluşmaması amacıyla gerekli tedbirleri almıştır. ... isimli işyerinde yangının olduğu esnada herhangi bir kimsenin olmadığı, fabrikanın boş olduğu çalışan kimsenin olmadığı, fabrikanın yangının olduğu depo kısmında hayvan yemlerinin olduğu bilgisi çevrede bulunan vatandaşlardan alındı. Fabrikada meydana gelen yangını söndürmek amacı ile 3 tane itfaiye aracı müdahale etmiş olup soğutma ve köpük işlemleri ile yangını kontrol altına almışlardır. Yangının kontrol altına alınmasının ardından itfaiye ekipleri ile yapılan mülakatta fabrikada meydana gelen yangının elektrik trafosundan kaynaklı olduğunu değerlendirdiklerini ve herhangi bir can kaybı veya yaralanma durumunun olmadığını fabrikada maddi zarar meydana geldiğini beyan ettikleri.." tespitine yer verildiği anlaşıldı.
6100 sayılı TTK'nun 82.maddesinde tacirlerin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler sayılmıştır. Aynı maddenin 82/7 fıkrasında ise '' bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler, yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren on beş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.'' hükmü getirilmiştir.
Yukarıda değinilen yasal düzenlemeler ve somut olay değerlendirildiğinde, davacının TTK'nun 82. Maddesinde saklamakla yükümlü olduğu belirtilen ticari defterlerin davacı şirketin herhangi bir kusuru bulunmaksızın zayi edildiği anlaşılmıştır. Bu itibarla söz konusu saklama yükümlülüğü olan Davacı ... İç Ve Dış Tic. A.Ş'ne ait 2017 ve 2024 yıllarına ait alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, ithalat evrakları, gümrük beyannameleri, ihracat evrakları, ihracat gümrük beyannameleri, tüm beyanname ve SGK dosyaları, personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmeler, resmi defterlerin 2024 öncesine ait (büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri), E-deftere geçiş öncesine ait yevmiye ve defteri kebir ile davacı şirketin 2023 yılında birleştiği şirket ... Sağlık Hizmetleri Tic. AŞ.'nin de birleşme öncesi alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri, tüm beyanname ve SGK dosyaları personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmelerin 19/01/2025 tarihinde "...Mah. ... Cad. ... Armutlu/ Kemalpaşa/ İzmir" adresinde bulunan fabrikada çıkan yangın nedeniyle zayi olduğuna ilişkin zayi belgesi verilmesi talebinin kabulüne karar vermek gerektiği takdir ve sonucuna ulaşılmıştır.
Mezkur nedenlerle davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın KABULÜ ile
1-Davacı ... İç Ve Dış Tic. A.Ş'ne ait 2017 ve 2024 yıllarına ait alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, ithalat evrakları, gümrük beyannameleri, ihracat evrakları, ihracat gümrük beyannameleri, tüm beyanname ve SGK dosyaları, personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmeler, resmi defterlerin 2024 öncesine ait (büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri), E-deftere geçiş öncesine ait yevmiye ve defteri kebir ile davacı şirketin 2023 yılında birleştiği şirket ... Sağlık Hizmetleri Tic. AŞ.'nin de birleşme öncesi alım faturaları, alım irsaliyeleri, satış faturaları, satış irsaliyeleri, masraflar, yapılan ithalatlar, demirbaşlara ait evraklar, büyük defterler, defteri kebir, yevmiye defteri, envanter defterleri, genel kurul toplantı ve müzakere defteri, karar defteri, yönetim kurulu karar defteri, ortaklar pay defteri, damga vergisi defteri, tüm beyanname ve SGK dosyaları personel dosyası, iş ortakları ve personellerle imzalanan sözleşmelerin 19/01/2025 tarihinde "....Mah. Sanayi Cad. ... Armutlu/ Kemalpaşa/ İzmir" adresinde bulunan fabrikada çıkan yangın nedeniyle zayi olduklarının tespitine,
2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince karar tarihi itibariyle alınması gereken 615,40-TL karar ve ilam harcından, davanın açılışı sırasında yatırılan 427,60-TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 187,80-TL karar ve ilam harcının davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-HMK'nun 333. Maddesi uyarınca davacı tarafından yatırılan ve sarf edilmeyen gider avansından kararın tebliğ gideri düşüldükten sonra kalan kısmının karar kesinleştikten sonra talep halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı HMK'nun 343 ve 345. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık kesin süre içerisinde Mahkememize veya Mahkememize gönderilmek üzere başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek bir dilekçe ile İzmir Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.29/04/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza