T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1012
KARAR NO: 2024/276
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 22.10.2020
NUMARASI: 2017/1434 E. - 2020/525 K.
DAVANIN KONUSU: Kooperatif Üyeliğinden İhraç Kararının İptali
KARAR TARİHİ: 09.02.2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 09.02.2024
İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.10.2020 tarih 2017/1434 E. - 2020/525 K.
sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacılar vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA : Davacılar vekili, davalı ...in peşin ödemeli ortağı olan müvekkilinin 12.03.2006 tarihli genel kurulda aidat ödenmesine karar verildiğini, bu konuda İzmir 2. ATM 2006/198 Esas sayılı dosyada genel kurul kararının iptali davası açıldığını, müvekkilinin bu genel kuruldan haberi olmadığını, müvekkili hakkında ihraç işlemleri yapıldığını belirterek yönetim kurulunun almış olduğu 20.10.2008 tarihli 123 sayılı ihraç kararının iptalini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/198 Esas 2007/574 Karar sayılı 23.11.2007 tarihli kararının Yargıtay tarafından bozulduğunu, henüz yargılamasının devam ettiğini, davacının sabit fiyatlı üye olup olmadığının belirlenemediğini, aynı zamanda 19.08.2007 tarihinde yapılan genel kurul toplantısının 4. maddesiyle 5.000,00.-TL inşaat oturma raporu ve tapuların alınmasına ilişkin gerekli masrafı 1. ve 2. ihtarnameye rağmen ödemediğini ve bu nedenle ihraç edildiğini, ihraç kararına itirazın yersiz olduğunu bu ortak giderlerin zorunlu ödenmesi gerekli masraflar olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacının ...in peşin ödemeli ortağı olmadığı, böylece peşin ödemeli ortaklara sağlanan imkânlardan faydalanmasının mümkün olmadığı, ...in 2002 yılı olağan genel kurul toplantısının yapıldığı 23.03.2003 tarihli toplantının 8. Maddesinde ...in boşalan dairelerin içini yaparak satabileceği ya da sabit fiyat verilmek suretiyle üye alabileceği veya taahhütname verilerek üye alabileceği hususunda alınan kararın uygulamasında davacının bu ortak statüsünü kazandığının belirlenemediği, mevcut durumda davacının peşin ödemeli ortak olmadığı, böylece davacının peşin ödemeli ortak olmaması nedeniyle 19.08.2008 genel kurulun 4. Maddesinde alınan 5.000,00 TL ödeme yapılmasına ilişkin kararla bağlı olduğu, ayrıca 20.10.2008 tarihli yönetim kurulunun üyelikten ihraç kararında davacının peşin ödemeli ortak olmadığından ek ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediği belirlendiğinden bu kararın iptalini talep edemeyeceği, iptal sebebinin şartlarının gerçekleşmediğinin belirlendiği, her ne kadar davacı taraf 05.10.2020 tarihli dilekçesi ile müvekkilinin peşin ödemeli ortak olduğuna dair belgelerin dosyada olduğu ve incelenmediğini beyan etmiş ise de, bu iddianın yerinde olmadığı dava dosyasında tüm evrakların incelendiği, davacının mahkemenin 2014/518 Esas sayılı dosyasında peşin ödemeli ortak olmadığının tespit edildiği, mevcut durumda davacının dosyaya sunduğu belgenin peşin ödemeli ortak olduğuna dair değil bu tarihte peşin ödemeli olduğu iddia eden tüm ortaklara verilen belgelerden olduğu ve fakat bilirkişi tarafından yapılan incelemede bu ortaklardan bazılarının peşin ödemeli ortak olarak belirlendiği, davacının bunlar arasında bulunmadığının tespit edildiği gerekçesiyle davacının davasının şartları gerçekleşmediğinden reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacılar vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacılar vekili, mahkeme kararının hatalı bilirkişi raporlarına göre tesis edildiğini, bilirkişi raporundaki müvekkillerinin murisi ...'in peşin ödemeli ortak olmadığı bunun dosya içerisinden anlaşılamadığı ve değerlendirmelerin buna göre yapıldığı tespitlerinin kabulünün mümkün olmadığını, çünkü dosya içerisinde çok ağır bir yargılama safahatı mevcut olup, dosyaya dayanak eski dosya ve evrakların incelenmediğini, taraflarınca açılan ilk dosya olan 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/51 E sayılı üyelikten ihraç kararının iptali davasında müvekkilin sabit ödemeli ortak olduğuna dair tüm belgelerin 2009/51 E dosyaya 11.05.2009 tarihli cevaba cevap ve delillerin bildirilmesi esnasında eklendiğini, yine de müvekkillerinin murisinin ortaklık senedi ve 16.03.2006 tarihinde ... yönetim kurulunun ıslak imzalarını içeren ve müvekkilllerinin murisinin sabit fiyatla daire aldığını ifade eden yazısının mahkemeye tekrar sunulduğunu, yerel mahkemenin hiçbir talep ve itirazlarını incelemediğini, bu durumda ...'in sabit fiyatla daire aldığının tartışmasız olduğunu, müvekkillerinin murisi tarafından 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/367 E. Sayılı dosyası ile 69.950 TL borçlu olmadığının tespiti ve hak mağduriyetinin önlenmesi için ihtiyati tedbir talepli bir menfi tespit davası açıldığını, bu dosyanın 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/198 E. Sayılı dosyası ile birleştiğini ve bu dosyanın tekrar 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/80 E. Sayılı dosya numarası ile birleşerek hali hazırda tüm bu dosyaların 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/518 E. Sayılı dosyasının içerisinde toplandığını, bu dosyaların henüz kesinleşmediğini, buradaki menfi tespit davasının sonuçlanmasının, yerel mahkemedeki davanın esasını etkileyecek nitelikte olduğunu, yerel mahkemenin bu dosya ile birleştirme talebini reddetmesinin ve ek ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmamasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, ayrıca müvekkilleri ile benzer durumda olan sabit fiyat ödemeli ortaklardan ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/55 E. Sayılı dosya ile, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/65 E. Sayılı dosya ile, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2009/66 E. Sayılı dosya ile açmış oldukları aynı nitelikte üyelikten ihraç kararının iptali davaları sayılan kişilerin lehine olarak sonuçlandığını ve mahkeme kararlarının kesinleştiğini, bu dosyalarda yapılan bilirkişi incelemesinde "Farklı dönemlere ait borçları içermesi nedeniyle gönderilen ihtarnamelerin koop.kn.m.27 ile anasözleşmenin 14.maddesindeki anlamda 1. Ve 2. İhtarnameler olarak kabul edilmesi mümkün değildir. Yüksek mahkeme bu nitelikteki ihtarnamelerin usulsüz olduğunu kabul etmektedir. Usulsüz ihtarnamelere dayanan çıkarma kararı da usulsüz olacaktır" ifadesi yer aldığını, müvekkillerinin murisine tebliğ edilen İzmir 8. Noterliği 07.04.2008 tarih ve 3719 yevmiye nolu 10 gün süreli, 22.08.2008 tarihli 8186 yevmiye nolu bir ay süreli ihtarnamelerin de usulsüz olup yerel mahkemenin bu konuda inceleme yapmadığını, ayrıca yukarıda sayılan dosyalar ve sayıları bildirilen ihtarnamelerin bilirkişiler tarafından da okunup okunmadığının belli olmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava, davalı ... yönetim kurulunun 20.10.2008 tarihli ve 124 sayılı üyelikten çıkarma kararının Kooperatifler Kanunu'nun 27. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkin olup, mahkemecedavanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Davacı vekili, müvekkilinin ...in üyesi olduğunu, davalı ...in 23/03/2003 tarihli olağan genel kurulunda sabit fiyatla daire satılmasına ilişkin alınan karar uyarınca yönetim kuruluna verilen yetkiye dayanarak bazı dairelerin satışa çıkarıldığını, müvekkilinin bu genel kurul kararına güvenerek peşin parayla ve sabit fiyatla anahtar teslimi bir daire satın aldığını, ...in 12.03.2006 tarihli genel kurulunda bu kez sabit fiyatla satılan daireler için aidat ödetilmesine karar verildiğini, bu karara karşı İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/198 E sayılı dosyasıyla açılan davanın Yargıtay aşamasında olması nedeniyle henüz kesinleşmediğini, 19.08.2008 tarihli genel kurul kararından haberi olmadığını belirtmiştir.
Somut olayda uyuşmazlık konusu olan hususlar, davacının peşin ödemeli ortak olup olmadığı ve kooperatif ortaklığından ihraç şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.
Dosya kapsamından, davacı tarafından daha önce de peşin ödemeli ortak olması nedeniyle davalı Kooperatif Genel Kurul kararı ile belirlenen aidat veya başka ad altındaki ödemelerden sorumlu olmayacağının tespiti amacıyla İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2006/198 E sayılı dosyasında dava açıldığı, iş bu dosyada yapılacak yargılama sonucunda davacının peşin ödemeli ortak olup olmadığının tespit edileceği, bu itibarla davacı tarafından peşin ödemeli ortak olduğu iddiasıyla daha önce açılan iş bu davanın eldeki davayı etkileyeceği, bu itibarla hukuki güvenilirliğin sağlanması ve birbiriyle çelişen kararların ortaya çıkmasının engellenmesi bakımından davacının peşin ödemeli ortak olup olmadığı hususunda açılan davanın sonucunun beklenmesi gerektiği, diğer taraftan dosyada bulunan 15.04.2019 tarihli bilirkişi raporunda davacının uyuşmazlık konusu daireyi dava dışı ...'den devraldığı, ...'in sabit fiyatlı ortak olarak ... ortaklığına kabulüne dair karar alındığı, ...'den söz konusu daireyi devralan davacının ...'in ardılı olarak iş bu karar gereğince sabit ödemeli ortak olarak kabul edilip edilmeyeceği hususunun araştırılmadığı, kaldı ki dosya kapsamındaki bilgi ve belgelere, mevcut delil durumuna göre, somut olayda davacı ortağın, ... ortaklığından usulüne uygun bir şekilde ihraç edildiği konusunda ispat yükünün davalı ... üzerinde olduğu, ... üyesinin ortaklıktan ihracı için ana sözleşme ve Kooperatifler Kanunu'nun 16. Maddesine belirtilen prosedürün usulüne uygun olarak işletilmesi gerektiği, mahkemece yapılan yargılamada davalı ... tarafından, yasada belirtilen ihraç prosedürünün usulüne uygun olarak yerine getirilip getirilmediği konusunda da herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadığı, bilirkişi raporlarının da bu yönlerden denetime ve hüküm kurmaya elverişli olmadığı, bu şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulmasının doğru olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a.6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle;
1-Davacılar vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.10.2020 tarih 2017/1434 E. - 2020/525 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvuranlara iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 09.02.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.