T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/691
KARAR NO: 2024/26
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 10.02.2021
NUMARASI: 2019/137 E. - 2021/29 K.
DAVANIN KONUSU: Markanın Hükümsüzlüğü
KARAR TARİHİ: 09.01.2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 09.01.2024
İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 10.02.2021 tarih 2019/137 E. - 2021/29 K. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA:Davacı vekili, müvekkillerinin "..." ibaresini dava konusu markanın tescilinden önce kullandıklarını, markaların benzer, iştigal konusu mal ve hizmetlerin de aynı olmasının karışıklığa sebep olduğunu belirterek, davalı adına kayıtlı 2018/101288 nolu "..." ibareli markanın hükümsüzlüğünü talep etmiştir.
CEVAP : Davalı taraf davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, dosya kapsamında deliller ve bilirkişi raporu dikkate alındığında davacının 2017/85596 nolu markası davalı markasının "..." ve "..." ibarelerini ortak olduğu markaların birbirine benzer kelimeleri içermesi tüketici nezdinde karıştırılma ihtimalini doğurduğu, davalının markası ile davacının 2017/85596 nolu markası ile iltibas oluşturduğu gerekçesiyle davacının davasının kabulüyle, davalı adına tescilli 2018/101288 nolu “...” markasının hükümsüzlüğüne, sicilden terkinine karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davalı vekili, işbu kararın hukuka ve yasaya aykırı olduğunu, iltibas değerlendirmesinde, ortalama tüketici belirlenirken, sağlıklı, teknik ve bilimsel veriye dayanan bir değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğini, rapora itirazların dikkate alınmadığını, karıştırılma ihtimali değerlendirilirken ortalama tüketicilerden oluşan halkın yaklaşımının göz önünde tutulması gerektiğini, işbu dosya kapsamında davacı .... A.Ş. adına kayıtlı 2017/85596 sayılı markanın tescili ile müvekkilinin markasının tescili arasında çok az bir zaman olması, işbu davacıya ait markanın köklü ve ulusal çapta tanınmışlığının bulunmaması, işbu hizmet sektöründe sıklıkla kullanılan '...' ve cins isim niteliği taşıyan '...' kelimeleri nedeniyle özgün ve karakteristik bir marka olmadığı göz önüne alındığında önceki markanın ayırt edici gücünün düşük olduğunun görüldüğünü, bu durumun ise koruyuculuğunu daraltan ve karıştırılma ihtimalini ortadan kaldıran nitelikte olduğunu, nitekim Yargıtay'ın pek çok kararında; özgün olmayan, ticarî hayatta veya günlük dilde sıklıkla kullanılan sözcükleri marka olarak seçen kişilerin bu işaretlerin aynı veya benzerlerinin kullanımına katlanmaları gerektiğinin vurguladığını, netice itibariyle ayırt etme gücü düşük önceki marka ile davalı tarafın markası arasında iltibas doğuracak bir şekli, markasal veya sınıf emtia içeriği bağlamında benzerlik düzeyi bulunmadığını, bu bağlamda ortalama tüketicinin markaları karıştırma ihtimalinin bulunmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava, 6769 sayılı SMK'nın 6/1-9 maddesi (benzerlik, önceye dayalı kullanım ve kötüniyetli tescil ) kapsamında markanın hükümsüzlüğü istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
6769 sayılı SMK’nın geçici 1/1 maddesi uyarınca, sınai mülkiyet başvurularının sonuçlandırılması yönünden, başvuru tarihinde geçerli kanun hükümlerinin uygulanması gerekirken, münhasıran açılan hükümsüzlük davaları ile tecavüz davaları yönünden SMK’nın 192. maddesi uyarınca davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan yeni SMK hükümlerinin uygulanması gerekmektedir. (Yargıtay 11. HD'nin 17.03.2021 tarih 2020/1412 E, 2021/2516 K.).
Benzerlik (iltibas/karıştırma ihtimali) nedeniyle hükümsüzlük kararı verilebilmesi için marka işaretlerinin ve tescilli oldukları mal/hizmetlerin aynı veya benzer olması gerekmektedir. Marka kapsamındaki mal ve hizmetlerin aynı veya benzer tür olup olmadığı hususunda TPE'nce hazırlanan Mal ve Hizmetlerin Sınıflandırılmasına ilişkin Tebliğin hükümlerine ve bunun ekindeki sınıflara ve alt gruplara göre yapılan listenin dikkate alınması gerekmekle birlikte, ilişkilendirmenin varlığı için mal ve hizmetlerin tamamen aynı sınıfta veya aynı alt grupta yer alması gerekmez. Tescil kapsamındaki mal ve hizmetlerin ilişkilendirilebilecek olup olmadıklarının değerlendirilmesinde özellikle her iki grup malların da aynı tüketici kitlesine hitap edip etmediği, birbirine alternatif olup olmadıkları, aynı dağıtım veya dolaşım yollarına sahip olup olmadığı, hammadde-mamül ilişkisinin bulunup bulunmadığı, birbirlerini bütünleyici/tamamlayıcı olup olmadıkları hususlarının, bir bütün olarak ve ortalama tüketici kitlesinin özellikleri ve genel bakış açısı dikkate alınarak belirlenmelidir.
Markalar arasında karıştırılma ihtimalinin varlığı incelenirken, inceleme konusu markaların benzerlik derecesi, mal ve hizmetlerin benzerlik derecesi, inceleme konusu mal ve hizmetlerin tüketicilerinden oluşan ortalama tüketici kitlesinin bilinç ve dikkat düzeyi gibi hususlar dikkate alınmalı, halkın iki marka arasında herhangi bir şekilde ve herhangi bir sebeple bağlantı kurma ihtimalinin, görsel, biçimsel, anlamsal, işitsel benzerlikler, çağrıştırma, bir bütün olarak uyandırdığı toplu kanaat, malın veya hizmetin hitap ettiği alıcı grubunun toplumsal düzeyi ve durumu, markayı taşıyan malın değeri ve alıcının bu malı almaya ayırdığı zaman, markanın asıl unsurları ve tamamlayıcı unsurları, karşılaştırılan işaretler arasındaki benzerlik, telaffuz, anlam veya biçimden, işaretlerin toplu olarak bıraktığı izlenimden, seri içine girmekten veya başka bir çağrışımdan kaynaklanabileceği dikkate alınmalı, ortama tüketici nezdinde markaların aynı işletmeye ait ancak farklı markalar olduğu ve bu işletmeler arasında ekonomik ve organik bağlantı bulunduğu düşüncesine de yol açması karıştırılma ihtimali olarak değerlendirilmeli, markaları taşıyan ürünlerin ortalama tüketicilerinin dikkat düzeyleri yüksek olmalarına rağmen markaları ilişkilendirme ihtimali gözetilerek, karıştırılma ihtimali tespit edilmelidir. Ayrıca, karıştırılma tehlikesinin değerlendirilmesinde malların ve hizmetlerin benzerlik derecesi ile markaların benzerlik derecesi arasında karşılıklı bir bağlantı mevcut olup, buna göre örneğin markaların kullanıldığı mal ve hizmetler arasında düşük benzerlik derecesi, markalar arasındaki benzerlik derecesinin yüksek olmasıyla dengelenebilir. Bu değerlendirmede özellikle, tescilli markanın tanınmışlık derecesi arttıkça mal veya hizmetler arasındaki benzerlik derecesi az olabilir.( Yargıtay HGK'nın 14.10.2020 tarih ve 2017/11-139 E. - 2020/765 K. )
Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Anılan bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır.
Davacı …. A.Ş. adına kayıtlı 2017/85596 sayılı marka ile hükümsüzlüğü talep edilen davalıya ait “...” markası arasında 36.sınıfta yer alan mal ve hizmetler yönünden yönünden benzer olduğu, markalarda ortak olmayan ve “...” ibaresi dışındaki diğer unsur olan “...” ibaresinin davalı markasında da kullanılması nedeniyle markaların birbirlerine benzer kelime unsurlarını içermesi ve markaların bütün olarak ortaya çıkardıkları izlenimdeki benzerlik
düzeyi yüksek olmasa da ilgili hizmetin alıcısı olan orta seviyedeki müşterinin iki farklı marka karşısında olduğunu algılasa bile hangi markanın kime ait olduğunu derhal tespit edebilmesinin mümkün olmaması, markalar arasında iktisadi ya da idari bir bağ bulunup bulunmadığı konusunda tereddüde düşebileceği gerekçesiyle iltibas ihtimalinin doğabileceği sonucuna ulaşılmış ise de yukarıda açıklanan ilke ve esaslar çerçevesinde bu hususta sadece marka vekili bilirkişi tarafından yapılan incelemeye üstünlük tanınarak karar verilmesi yerinde değildir. Keza, taraf emtialarının benzer olup olmadığı, aralarında iltibas tehlikesinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi için konusunda uzman, emtia ile ilgili alanda çalışan bilgi ve tecrübesi olan sektör bilirkişisi raporunun dosyaya kazandırılması gerekir. Sektör bilirkişisinin yer almadığı birikişi raporu bu hali ile hükme esas alınamaz. Bu kapmsamda hükümsüzlüğünün tespiti konusunda yapılan inceleme ve araştırma yetersiz olup eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz.(Yargıtay 11. HD'nin 30.10.2017 tarih ve 2016/2464 E.-2017/5859 K., 23.10.2017 tarih ve 2016/3554 E.-2017/5609 K. sayılı ilamı) Mahkemece bu yönde gerekirse sektör bilirkişisi heyete ilave edilerek veya yeni bir bilirkişi kurulundan rapor alınarak, sınıf incelemesi de yapılmak suretiyle teknik inceleme eksikliği tamamlandıktan ve bu yöndeki itirazlar karşılandıktan sonra karar verilmesi gerekirken bunlar yerine getirilmeden karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Davacı tarafça dava dilekçesinde öncelik hakkı, iltibas ve kötü niyet iddialarının hükümsüzlük istemi için hukuki sebep olarak ileri sürülüğü, buna göre davacı tarafın ileri sürdüğü tüm hukuki nedenler ayrı ayrı araştırılarak ve markaların tescilli oldukları mal ve hizmetler birebir karşılaştırılarak iltibas bulunup bulunmadığına dair davanın esasına ilişkin bilirkişi raporu alınması gerekirken bunun yapılmadığı anlaşılmakla istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına, kaldırma kararının sebep ve şekline göre davacı vekilin tüm davalı vekilinin sair istinaf itirazlarının incelenmesine yerolmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
Kabule göre de; mahkemece yalnızca davacı ... A.Ş. adına kayıtlı 2017/85596 nolu marka ile davalı adına tescilli 2018/101288 nolu “...” markasının iltibas oluşturduğu gerekçesiyle bu davacının davasının kabul edilmesine karşın, diğer davacı .... A.ş'nin talebi konusunda herhangi bir karar verilmediği halde, "davanın kabulüne" denilmek suretiyle sanki her iki davacının da davasının kabulüne karar verildiği izleniminin yaratıldığı, bu durumun hükmün infazında tereddüte neden olduğu ve bunun HMK'nun 297. maddesine aykırılık oluşturduğu anlaşılmaktadır.
Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; İlk derece mahkemesi tarafından davacının dayandığı marka ile hükümsüzlüğü talep edilen markanın yukarıda anılan ilke ve esaslar çerçevesinde öncelikle görsel, işitsel ve anlamsal olarak aynı ve benzer olup olmadığı değerledirilerek, tescil sınıflarının karşılaştırılıp incelenmesi için sektör bilirkişisinin de yer aldığı yeni bilirkişi kurulundan tarafların iddia ve savunmalarını karşılayacak şekilde açıklamalı, ayrıntılı, denetime elverişli rapor alınarak, anılan ilke ve esaslar çerçevesinde inceleme, karşılaştırma ve ayrıştırma yapılmak suretiyle teknik inceleme eksikliği tamamlandıktan ve bu yöndeki itirazlar karşılandıktan sonra oluşacak sonuca göre usuli kazanılmış haklar da gözetilerek davacının her bir hükümsüzlük nedenine konu talebini karşılayacak şekilde karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 10.02.2021 tarih 2019/137 E. - 2021/29 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 09.01.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.