T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1373
KARAR NO: 2024/607
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26.01.2021
NUMARASI: 2013/246 Esas 2021/47 Karar
DAVANIN KONUSU: Tazminat
BİRLEŞEN İZMİR 5. ATM'NİN 2015/477 E. 2015/299 K. SAYILI DAVA DOSYASI
DAVANIN KONUSU: Tazminat
KARAR TARİHİ: 21.03.2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 21.03.2024
Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 26.01.2021 gün ve 2013/246 Esas 2021/47 Karar sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
ASIL ve BİRLEŞEN DAVA : Davacı vekili, davalıların maliki, sürücüsü ve ZMM sigortacısı olduğu aracın karıştırğı trafik kazası neteicesinde davacının yaralandığını, olay neden ile iş gücü ve bakım zararı bulunduğunu, kusurun karşı tarafta olduğunu, davalıların oluşan zararı karşılaması gerektiğini, belirterek; fazlaya ilişkin haklarını saklı kalmak kaydı ile asıl davada 2.100,00-TL maddi 10.000,00-TL manevi, birleşen davada 500,00-TL maddi tazminatın, davalı sigorta şirketi yönünden maddi tazminat ile sınırlı olmak üzere davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, yargılama sırasında birleşen davada davasını 112.213,34-TL olacak şekilde ıslah etmiştir.
CEVAP; Davalılar ... ve ... vekili, davalıların kusurlu olmadığını, kusrun davacıda olduğunu, kusur tespiti yapılması gerektğini, tazminat miktarlarının fahiş olduğunu, belirterek; davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davalı ...'un sevk ve idaresindeki davalı ...'e ait, davalı sigorta şirketine ZMMS ile sigortalı ... plaka sayılı aracın sol yan kısımlarına çarpması neticesinde davacının yaralandığı, olay nedeniyle davacının % 10.3 oranında sürekli itibaren 9 ay süre ile geçiçi maluliyeti oluştuğu, davalı ...'un % 75 asli davacının ise % 25 oranında tali kusurlu olduğu, davacının asgari ücretin üzerinde ücret aldığı veya alacağına dair somut delil ve veri sunulamadığından kazancının asgari ücret düzeyinde olduğu kabul edilerek davalı sigorta şirketi tarafından 03.03.2014 tarihinde ödenen ve güncelleştirilen 17.908,96-TL bedelin mahsubu sonrası ise bakiye tazminat alacağının 1.575,00-TL bakım gideri ve 67.789,24-TL bakiye geçici ve sürekli işgöremezlik tazminatı olduğu, kazanın poliçe süresi içerisinde gerçekleştiği ve zarar miktarının poliçe limiti dahilinde kaldığı, olay nedeni ile davacının 10.000,00-TL manevi tazminata hak kazandığı, belirtilerek; davanın kısmen kabulüne, karar verilmiştir.
Karara karşı davacı tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, davacının gelirinin asgari ücret tutarında olacağı kabul edilerek yapılan hesaplama hükme esas alınmış ise de davacının Pamukkale Üniversitesi Dış Ticaret Bölümü mezunu olup Üniversite mezunu bir kimsenin gelirinin asgari ücret düzeyinde olacağı kabul edilemeyeceği, İzmir Ticaret Odası tarafından gönderilen 28.05.2019 tarihli cevap yazısında ise Dış Ticaret PR bölümünden mezun bir kişinin alabileceği ücretin asgari ücretten az olmamak kaydı ile kişinin eğitimi ve iş deneyimine bağlı olarak değişebileceği belirtildiği, eksik inceleme yapıldığını, TÜİK Kazanç bilgisi sorgulama ekranı üzerinden yapılan emsal ücret araştırmasına göre; dış ticaret ofis hizmetleri elemanının 2014 yılı Kasım ayı ortalama brüt ücretinin 1.950,00-TL, dış ticaret meslek elemanının ise 2014 yılı Kasım ayı ortalama brüt ücret alacağının ise 2.570,00-TL, 2014 yılı kasım ayı brüt asgari ücret miktarının ise 1.134,00-TL olduğunu, dış ticaret ofis hizmetleri elemanının asgari ücretin 1.71 katı dış ticaret meslek elemanının ise asgarin ücretin 2,26 katı gelir elde edeceğini, belirterek; kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE : Asıl ve birleşen dava, işletenin hukuki sorumluluğu ve ZMMS poliçesi kapsamında trafik kazası nedeni ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.
1.Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
2.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre trafik kazası nedeni ile oluşan davacının maddi zararından davalı sigorta şirketi ile işleten sıfatına haiz araç maliki ve sürücünün, sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında sorumlu olduğu amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD' nın 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K.) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanun’unun 92. maddesinin (f) bendi ile Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası Genel Şartlarının gereği manevi tazminat poliçe kapsamı dışında olduğundan davalı sigorta şirketinin manevi tazminat talebi yönünden her hangi bir sorumluluğu söz konusu değildir. Buna karşın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 85 ve 90. maddeleri kapsamında davacıların manevi zararından işleten sıfatına haiz araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumludur.
3.Çalışma gücünün kısmen kaybına ilişkin zarar talebi, kişinin tüm yaşamı boyunca katlanacağı, geleceğe yönelik zararının da giderimi amacını taşıyan bir talep olduğundan, kişinin hak kazanacağı tazminat miktarının doğru belirlenebilmesi bakımından, çalışma gücü kaybına yol açan kaza tarihindeki gerçek ve net gelirinin doğru belirlenmesi önemlidir. Gerçek gelirin tespiti için, yapılan araştırma sonucu gerçek gelirin saptanamadığı takdir ise kamu düzenine ilişkin olan asgari ücret üzerinden hesaplama yapılması gerekir. 6098 sayılı TBK m. 75. maddesi gereğince gerçek zararın belirlenmesi bakımından karar tarihine en yakın tarihlerdeki ölçütlerin kullanılması gerekmektedir. Asgari ücret kamu düzeni ile ilgili olup, mahkemece re’sen gözönünde tutulması zorunludur. (Yargıtay 17. HD'nin 28.03.2019 tarih ve 2016/8879 E. - 2019/3815 K. )
4.Davacı tarafından sunulan fotokopi belge içeriğine göre davanın devamı sırasında davacının Pamukkale Üniversitesi Buldan MYO Dış Ticaret Bölümü Programında üniversite öğrencisi olduğu, 16/01/2018 tarihli öğrenci belgesi ile anlaşılması karşısında davacının üniversite mezunu olması halinde, asgari ücretin üzerinde gelir elde edeceğinin kabulü gerekir.( Yargıtay 4. HD'nin 17.02.2022 tarih ve 2021/9193 E. - 2022/2748 K.)
5.İlke olarak destekten yoksun kalma zarara dayalı yapılan hesaplamalar farazi olup gerçek durumun varlığı halinde bilinen gerçek duruma göre hesaplama yapılması gerekir. Dolayısıyla, bilinen gerçeklik varken varsayıma gidilemez. Davacının eğtim hayatının sonunda mezun olduktan sonra da belli bir süre sonra iş bularak çalışmaya başlayabileceği göz önüne alınarak bu tariten tibaren gelirinin asgari ücret üzerinden tazminatın hesaplanması gerekir.
6. Tazminat isteminde bulunan hak sahiplerinin bakiye ömürleri daha önceki yıllarda 1931 tarihli PMF cetvellerine göre saptanmakta ise de gerçek zarar hesabı özü itibariyle varsayımlara dayalı bir hesap olup, gerçeğe en yakın verilerin kullanılması esastır. Bu nedenle TRH 2010 yaşam tablosu'na göre bakiye ömür sürelerinin belirlenmesi güncel veriler ve ülkemiz gerçeklerine daha uygun olduğundan tazminat hesaplamasında TRH 2010 yaşam yönteminin kullanılması gerekir. ( Yargıtay 4. HD'nın 03.01.2022 tarih ve 2021/9412 E - 2022/3622 K., 17. HD'nin 23.03.2021 tarih 2020/ 6173 E. - 2021/ 3121 K. ) Aynı şekilde, yeni genel şartlar zamanında düzenlenen poliçelerde yeni genel şartlardaki hesaplama tekniği uygulanamayacağı için tazminat hesabında eski uygulamalardaki gibi progresif rant yönteminin kullanılması ile bilinmeyen (işleyecek) devredeki gelirlerin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi icap etmektedir.( Yargıtay 17. HD'nin 24.02.2021 tarih ve 2019/3292 E. 20121/1848 K. )
7.Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda; raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Anılan bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır.
8. Bu kapsamda, davacının kaza tarihinden hesap tarihine kadarki gelirini gösteren belgelerin temin edilmesi, bu belgeler ile saptanan gelir üzerinden hesap tarihine kadar elde edilebilecek gelirlerin belirlenmesi, belirlenen gelirler üzerinden, işlemiş (bilinen) dönem zarar hesabının yapılması; işleyecek dönem hesabında ise davacının hesap tarihinde bilinen son gelirinin uygulanması hususları gözönüne alınmalıdır. Dava dilekçesinde davacının kaza tarihinden önce davacının her hangi bir iş ile iştigal ettiği ileri sürülmeksizin kazanın öğrenim hayatını olumsuz etkilediği belirtilmiş olup hükme esas alınan hesap bilirkişi raporunda, davacının gelirinin asgari ücret tutarında olduğu belirtilerek yapılan hesaplamaya iştirak edilmiş ise de davacının gelirin tespiti için yapılan inceleme ve araştırma yetersiz olup, eksik inceleme hüküm kurulamaz. Zira, yargılama sırasında sunulan fotokopi belgeden davanın devamı sırasında davacının üniversite öğrenimine başladığı anlaşılmakla artık bilinen gerçek durum gözetilerek davalının asgari ücretin üzerinde gelir elde edebileceği gözetilerek hak ettiği tazminatın belirlenmesi gerekir.
9. Açıklanan tüm bu hukuki ve maddi vakıalar karşısında; İDM tarafından ilgili üniversite veye YÖK nezdinde davacının hangi tarihte üniversiteye kayıt yaptırdığı, hangi tarihe mezun olduğu veya olacağı tespit edilmesi, daha sonra davacının mezun olduğu yüksek öğrenim alanına göre askerlik ve makul bir iş arama süresi gözetilerek işe başlayacağı tarih esas alınarak Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerin dosyaya kazandırılmasını müteakip, dosyanın yeniden aktüerya hesap bilirkişine tevdi ile gerekiyorsa alanında uzman bir sektör bilirkişinin de bilirkişi heyetine dahil edilmek suretiyle tarafların iddia ve savunmaları ile tüm dosya kapsamı dikkate alınarak kaza tarihinde 18 yaşını dolduran davacının üniversiteye kayıt yaptırdığı tarihe kadar asgari ücretin üzerinde gelir getiren bir çalışması bulunduğuna dair dosya bir delil bulunmadığından asgari ücret üzerinden, üniversite eğitimi iş arama ve askerlik süresi sonrası işe başlama tarihi belirlenerek iş başlama tarihinden sonra ise asgari ücret üzerinde gelir elde edeceği gözetilip, maluliyet raporu doğrultusunda tespit edilen iş gücü kaybı oranı üzerinden TRH 2020 yaşam tablosu ile progresif rant yönteminin uygulanmak suretiyle muhtemel bakiye ömrün belirlenmesi, teknik faiz uygulanmadan tazminatın hesaplanması; bilinmeyen/ işleyecek devre hesabı yapılırken, bilinen son gelirin her yıl için % 10 artırılıp % 10 iskonto edilmesi yöntemi ile davacının hak kazanacağı tazminatı gösterir açıklamalı, ayrıntılı, denetime elverişli bilirkişi ek raporu alınarak varsa rapora yönelik itirazlar da giderilip oluşacak sonuca göre usuli kazanılmış haklar gözetilerek asıl ve birleşen dava yönünden her bir tazminat kalemine ilişkin infazda tereddüte neden olmayacak şekilde, sigorta şirketinin sorumlu olduğu poliçe limiti de belirtilerek, tazminat talpeleri hakkında karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl ve birleşen davada davacının istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 26.01.2021 tarih 2013/246 Esas 2021/47 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,
5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere 21.03.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.