T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/128
KARAR NO: 2024/1355
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24.06.2021
NUMARASI: 2019/153 E. 2021/559 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat
KARAR TARİHİ: 10.07.2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 10.07.2024
Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 24.06.2021 gün ve 2019/153 E. 2021/559 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesidavacı vekili ile katılma yoluyla davalı .... vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Davacı vekili, davalı ... şirketine ZMMS sigortalı ve ... adına tescilli ... plakalı ... ... model hususi otonun, 27.08.2018 günü saat 18.00 saat sularında Sakarya Kurtköy otoyolu üzerinde Kurtköy mevkiinde aynı şeritte ve aynı yönde önünde seyir halinde olan davacıya ait olan ... plakalı ... marka aracına arkasından çarptığını, maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davacının Almanya’da oturduğunu, aracını hasarlı olarak Almanya’ya götürdüğünü, oturduğu şehirde bulunan ... yetkili bilirkişilik bürosunca 18.09.2018 tarihli eksper raporuna göre hasarı gidermek için yapılması gereken tamiratın bedelini 6.391,53 EUR tutarında olduğunu, hasar raporunun düzenlenmesi için 119-€ ekspertiz ücreti ödendiğini, böylelikle toplam maliyetin 6.510,53-EUR olduğu, kaza tutanağı incelendiğinde kazanın oluşumunda sigortalı araç sürücüsünün asli kusurlu olduğunu, sigortaya yasal başvurunun yapıldığını, ödeme yapılmadığını ileri sürerek 6.510,53-EUR zararın ZMMS poliçesi kapsamında ve limitleri dahilinde davalı ... şirketinden tahsilini, fiili ödeme günündeki MB döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığı tazminini ve yargılama giderlerini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, ... plakalı aracın davalı ... nezdinde ZMMS sigortalısı olduğunu, poliçedeki sorumluluklarının sigortalının kusur oranı ve 36.000,00-TL limit dahilinde olduğunu, %100 kusur oranını kabul etmediklerini, bilirkişi incelemesi talep ettiklerini, açılan hasar dosyası kapsamında onarılması gereken parça ve işçilik kalemlerinin 1.895,00-TL bulunduğunu ve 13.11.2018 tarihinde davacıya ödendiğini, araçta çizikten ibaret küçük hasar bulunduğunu, aracın Almanya’ya gidebildiğini, kaza, hasar yerleri bakıldığında talebin fahiş olduğunu, gerçek zararın ödenmesi gerektiğini, davacının gerçek zararının giderildiğini, aracın pert-total durumu da değerlendirilerek makul, ekonomik ve kabul edilebilir yöntemle belirlenmesi gerektiğini, Almanya’daki bilirkişi raporunu kabul etmediklerini, aracın onarılıp onarılmadığı ve kasko sigortasından karşılanıp karşılanmadığının belli olmadığını, onarım faturası sunulmadığını, kıymet, kazanma, amortisman ve hurda tenzilinin düşülmesi gerektiğini, hasar gören parçaların gerçekten değişip değişmediğinin tespiti gerektiğini, gerçek ekspertiz bedelinin tespitini gerektiğini, 22.02.2019 tarihinden itibaren faiz isteminin yerinde olmadığını, ödeme yapıldığından temerrütün söz konusu olmadığını savunarak davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, sigortalı araç sürücüsü ... idaresindeki ... plakalı aracı ile, 02918 s. KTK’nun m.52/B, m.52/C “, m.56/C maddesi ile asli kusurlardan m.84/D “Arkadan çarpma” maddelerini ihlali neticesinde kazanın oluşumunda %100 oranında asli ve tam kusurlu olduğu, davacı aracın sürücüsü ... idaresindeki ... Almanya plaka sayılı aracı ile seyir halinde iken arkadan çarpılmaya maruz kaldığı olayda, oluş biçimi göz önüne alındığında kazayı önlemek adına alabileceği herhangi bir önlem bulunmadığı gibi kurallara aykırı olumsuz davranış faktörü de görülmediğinden kazanın oluşumunda kusursuz olduğu, hükme esas alınan bilirkişi kök ve ek raporuna göre; davaya konu aracın onarım masrafı Almanya koşullarında orijinal parça işçilik dahil 5.371,03 EUR+kdv, kdv dahil 6.391,53 EUR olduğu, ancak; Almanya piyasasında yapılan araştırma neticesinde, davaya konu aracın onarım miktarının, 6.391,53 EUR olması, aracın yapılan piyasa araştırması neticesinde rayiç değerinin 7.000,00 EUR olması, Sovtaj değerinin 3.000,00 TL olması, nedeniyle aracın onarım bedelinin hem rayiç değerinin % 50’sini aşması, sovtaj değeri ile tamir bedelinin rayiç değerini aşması nedeniyle onarımının ekonomık olmayacağı, bu nedenle pert-total ışlemıne tabı tutulması gerektığı, pert-total işlemine tabi tutulduğunda gerçek zararının rayiç değeri (7.000 TL) ile sovtaj değeri (3.000 TL) farkı miktarı 4.000,00 EUR olduğu, kalan bakiyenin (4.000,00 EUR - 306,74 EUR) 3.693,26 EUR olacağı, ... plaka sayılı aracın davalı ... tarafından, 17/04/2018-17/04/2019 tarihlerini kapsayan ZMMS poliçesi ile teminat örüntüsüne alındığı, kazanın 27.08.2018 tarihinde, 17/04/2018-17/04/2019 tarihleri arasındaki teminatları süresi içinde meydana gelmiş olduğu, davacının dava dilekçesinde 6.510,53 Euro tazminat talebinde bulunduğu, davalının 25/03/2019 tarihinde temerrüde düştüğü anlaşılmakla, 119,00-Euro ekspertiz ücretinin yargılama giderlerinden sayılarak, davanın kısmen kabulüne 3.693,26-Euro hasar bedeli tazminatının davalı ...Ş.' den (poliçe teminat limiti ile sınırlı olmak üzere) temerrüde düştüğü 25/03/2019 tarihinden itibaren 3095 Sayılı yasanın 4/a maddesine göre uygulanacak değişken faizi ile birlikte fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirasının alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine, 119,00-Euro ekspertiz ücretinin(fiili ödeme tarihindeki Merkez Bankası Efektif Satış Kuru karşılığı Türk Lirası olarak ödenmek üzere) yargılama gideri içerisinde gösterilmesine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili ile katılma yoluyla davalı .... vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, Almanya'da yaşayan davacının kazada hasar gören aracını Almanya'da satın alındığını, orada trafiğe kaydettirdiğini, sigortaladığını, kazanın ardından davacının hasarlı aracı ile Almanya'ya geri döndüğünü ve hasar tespitini yetkili bilirkişi marifetiyle orada yaptırdığını, resmi eksper raporuna göre hasarı gidermek ve aracı eski haline getirmek için yapılması zaruri tamirat işçiliği ve parça değişiminin bedeli 6.391,53 EURO tutarında olduğunu, hasar raporunun düzenlenmesi için ödenen ücretin de 119,00 EURO olduğunu, böylelikle maddi zarar toplamının 6.510,53 Euro tutarında olduğunu, ilk derece mahkemesince görevlendirdiği bilirkişinin hatalı inceleme sonucu zarar tutarını yanlış hesapladığını, hükme esas alınan 24.02.2020 tarihli bilirkişi raporunda dava konusu aracın rayiç değerin 7.000,00 Euro olarak değerlendirildiğini, ancak bilirkişi araç rayiç değerini belirlerken somut herhangi bir veriye dayanmadığını, bilirkişinin dayanaksız olan bu tespitinin hukuka aykırı olduğunu, 06.03.2020 tarihli itiraz dilekçe ekinde sundukları belgelerle kazaya konu aracın Almanya'daki emsal rayiç bedelinin en az 12.495,00 Euro olduğunu, bilirkişinin ifade ettiği araç rayiç bedeli ile aracın gerçek rayiç bedeli arasında neredeyse 6.000,00 Euro gibi büyük bir farkın olduğunu, bilirkişinin bu şekildeki kıymet takdirinin hukuka aykırı olduğunu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
Davacı vekili 02/11/2021 havale tarihli ek istinaf dilekçesiyle; poliçedeki teminat limitinin asıl alacak için geçerli olsa da, alacağın ferilerinin bu limit kapsamında bulunmadığını, kendilerine davadan önce yapılan ödemenin bulunmadığını ileri sürmüştür.
Davalı .... vekili, davacının istinafını kabul etmediklerini, ilk derece mahkemesince verilen karar ile tümüyle fahiş, gerçeğe aykırı ve bakiye teminat limiti yerine tüm teminat limiti ile sorumlu tutulduklarından hiç bir haklı yönü bulunmadığını, bakiye teminat limitlerinin göz ardı edildiğini, davaya konu kâza ile ilgili olarak açılan hasar dosyası kapsamında aldırılan yasal delil niteliği taşıyan ekspertiz raporu ile aracın yürür vaziyette, trafiğe çıkmaya engel bir durumu olmadan Türkiye'den Almanya'ya gidebildiği, davalı ... şirketince yapılan tespit ve sunulan fotoğraflar ile sabit olduğu üzere davaya konu aracın sadece kapı kısmında çizikten ibaret küçük çaplı bir hasar olduğunu, bu hasarların büyütülerek bu şekilde sigorta şirketinden haksız kazanç elde edilmeye çalışıldığını, davacıya ait aracın pert total kabul edilmesini gerektirecek kadar ağır boyutlara ulaştığının tespit edilmesini, çıkartılan fahiş ve abartılı hasar hesabını, buna göre de aracın onarımının ekonomik olmadığı yönündeki değerlendirmeyi ve yine pert total çalışmasında esas alınan fahiş ve abartılı rakamları kabul etmediklerini, mevcut çelişkilerin giderilmesini talep ettiklerini, aracın fiilen somut şekilde davacı tarafça kendi imkanları ile onarımının gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği ya da hurdaya ayrılıp ayrılmadığı belli olmadığını, aracın kasko poliçesinden işlem görüp görmediğinin de belli olmadığını, fiilen onarım gerçekleştirilmişse onarım faturasının, hurdaya ayrılmış ise hurda belgesinin sunulmadığını, kasko poliçesi ile işlem yapılıp yapılmadığı konusunda da hiçbir bilginin mevcut olmadığını, buna göre davacı tarafça ya onarıma ilişkin faturanın ibrazı ya da aracın hurdaya ayrıldığına dair belgenin ibrazının gerektiğini, ayrıca aracın kasko poliçesinden işlem yapılıp yapılmadığı konusunda da davacı tarafça bilgi ve belge ibrazı gerektiğini, talep edilen ekspertiz ücreti ile ilgili olarak talebin uygun ve ve makul olup olmadığının belirlenmesini, yine davaya konu aracın pert total işlemine tabi tutulması gerektiği kabul edilecekse de bu durumda 2. el piyasa değerinin ve sovtaj değerinin Almanya piyasası ve Almanya rayiçleri araştırılmak, ciddi bir piyasa araştırması yapılmak, aracın 2. el gerçek piyasa değeri ile sovtaj değerinin somut, belgeli ve emsal örnekleri rapora eklenmek suretiyle belirlenmesi gerektiğini, mahkemece aldırılan raporlarda bu yönde hiçbir araştırma ve inceleme yapılmadığını istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava, 27.08.2018 tarihinde meydana gelen trafik kazasından kaynaklı davacı aracında oluşan hasar bedeline ilişkin maddi tazminat istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 91/1. 85/1. ve 85/son maddeleri ile Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarına göre trafik kazası nedeni ile davacının aracında oluşan maddi zarardan davalı ..., işleten sıfatına haiz sigortalı araç maliki ile araç sürücüsünün, sürücünün kusuru oranında sorumlu oldukları amirdir.(Yargıtay HGK'nun 15.6.2011 tarih ve 2011/17-142 E. - 2011/411 K., 17. HD' nın 20/05/2013 tarih ve 2012/8984 E. - 2013/7276 K. )
Somut olayda, davacı hasarlı aracı gümrüğe terk etmemiş, ikamet ettiği ülkeye götürmüştür. Benzer bir olaya ilişkin Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2014/6873 E. 2016/2916 K. sayılı ilamında belirtildiği üzere, davacı aracını gümrüğe terk etmiş olsa idi, yurtdışı ikinci el değeri ile Türkiye'deki tamir masrafı belirlenerek bu iki tutar karşılaştırılıp hangisi az ise o değer üzerinden hüküm kurulması gerekirdi. Araç Almanya'ya götürülmüş olduğundan, ilk derece mahkemesince öncelikle davacının aracın trafikteki tescil kaydını sildirip sildirmediği tespit edilerek, sildirmiş ise aracın sovtaj bedeli ikinci el değerinden düşülerek ve ödemeler de mahsup edilerek davacının zararının belirlenmesi; aracın kaydı sicilden silinmemişse, Almanya'daki tamir bedeline hükmedilmesi gerekmektedir.
Sigorta şirketi poliçeden kaynaklanan tazmin borcunu yerine getirirken gerçek zararı ödemekle yükümlü olduğundan, aracın onarımı yapılsın yada yapılmasın onarıma ilişkin fatura olsun yada olmasın hasar bedeli üzerinden hesaplanan KDV'yide zarar görene ödemek zorundadır. (Yargıtay 17 HD'nın 05.06.2014 tarih ve 2014/9038 E. - 2014/9078 K. ) Dosyada alınan bilirkişi raporunda dava konusu araçta tespit edilen hasarların araçla karşılaştırılarak, mevcut hasarların nitelik ve boyut anlamında kaza tespit tutanağını doğrular şekilde uyumlu olduğu, tespit edilen hasarın tutanakta belirtilen şekilde gerçekleşmesi ile oluşabileceği, olay ve hasarın oluş şekli itibariyle teknik olarak uyumlu olduğu,ancak dosyada davalı ... tarafından 13.11.2018 tarihinde davadan sonra yapılan 1.895 TL/ euro'nun ödenip ödenmediğine ilişkin belgeye rastlanılamamıştır. Davalı tarafın ödemede bulunup bulunmadığına ilişkin durumun tespitinden sonra, dosyanın evvelce tayin olunan bilirkişiye tevdii ile varsa ödeme tarihindeki Euro karşılığı düşümü de yapılmak ve aracın rayiç ve sovtaj değeri konusundaki itirazları da karşılar ve yukarıda belirtilen ilkeler çerçevesinde bilirkişiden ek rapor alınmaksızın eksik inceleme ile hüküm kurulması isabetli görülmemiştir.
Davalı ... şirketinin sorumluluğu poliçe limiti ile sınırlı olup Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.2.b maddesi uyarınca kabul edilen dava değerinin poliçe limitini aşması halinde davalıya yükletilecek yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin toplam tazminatın, dava değerinin limite oranı dahilinde hüküm altına alınması gerekir. ( Yargıtay 17.HD'nin 14.06.2017 tarih ve 2016/12075 E. - 2017/5498 K. Sayılı ilamı)
İstikrarlı bir şekilde kabul edildiği üzere, yabancı para borcu ile ilgili alacaklarda talep edilen yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı Türk Lirası üzerinden, karar tarihindeki tarifeye göre vekalet ücreti ile nisbi karar ve ilam harcının hesaplanması gerekmektedir. ( Yargıtay 11. HD'nin 12/05/2022 tarih ve 2020/6387 E. - 2022/3774 K. )
Davalı ... poliçe limiti ile sorumludur. Davalı nezdinde düzenlenen zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesinde araç başına teminat limiti kaza tarihi itibariyle 36.000,00-TL olup gerek KTK'da gerek Motorlu Taşıtlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarında yabancı plakalı araçlar için poliçe limitinin temerrüt tarihindeki yabancı para birimine göre belirleneceğine dair açık hüküm bulunmaması karşısında İDM tarafından limiti aşmayacak şekilde davalının sorumluluğu cihetine gidilmesi ve yabancı paranın dava tarihindeki efektif döviz kuru karşılığı olan Türk Lirası üzerinden, karar tarihindeki tarifeye göre taraflar için vekalet ücreti hesaplanması gerekir.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle;
1-Davacı vekili ile katılma yoluyla davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 24.06.2021 gün ve 2019/153 E. 2021/559 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına
5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.10.07.2024