T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1403
KARAR NO: 2025/1863
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/03/2024
NUMARASI: 2023/1101 Esas - 2024/287 Karar
DAVANIN KONUSU: Tespit
KARAR TARİHİ : 24/12/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 24/12/2025
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/03/2024 tarih 2023/1101 Esas 2024/287 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye .... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA :Davacı vekili, müvekkili kooperatifin yanı sıra dava dışı ... ve ... aleyhine, davalı tarafından 29.10.2022 tarihinde, 2022/129439 sayılı dosyası kapsamında ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk süreci başlatıldığını, bu sürecin, 28.11.2022 tarihli son oturum tutanağı ile görüşme yapılamadan anlaşamama ile sonlandırıldığını, müvekkili kooperatif, karşı taraf sıfatıyla yer aldığı bahse konu arabuluculuk sürecinden, aleyhine açılan ve İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/903 E. Sayılı dosyası kapsamında görülen maddi ve manevi tazminat davası ile haberdar olduğunu, müvekkili kooperatife adres yetersizliği sebebiyle davet mektubu gönderilmediği dikkate alınarak toplantının görüşme yapamadan anlaşamama şeklinde sonuçlandırıldığını belirterek, emredici hukuk kurallarına ve kanuna aykırı yürütülen arabuluculuk süreci kapsamında düzenlenen ilk oturum ve son oturum arabuluculuk tutanaklarının kesin olarak hükümsüzlüğünün tespitini istemiştir.
Davalı tarafça davaya cevap verilmemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı ile davalı arasında görülen İzmir 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/903 Esas sayılı maddi ve manevi tazminat davasının dava tarihi itibariyle halen derdest olduğu, uyuşmazlığın ticari nitelikte olması nedeniyle arabuluculuk dava şartına tabi olduğu ve dava şartının yerine getirilip getirilmediğinden bu dosyada öncelikle incelenmesi gerektiği, arabuluculuk dava şartına tabi uyuşmazlıklarda davacı tarafça arabuluculuk sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususunun uyuşmazlığın görüldüğü mahkeme tarafından resen gözetilmesi gerektiğini, görülmekte olan davada evrakın sahteliğine ilişkin bir iddianın bulunmadığı, davacının iddiasının uyuşmazlıkla ilgili açılan davada yargılamanın her aşamasında ileri sürülebilecek ve dava şartı olması nedeniyle her aşamada dikkate alınabileceğini, bu hususla ilgili ayrı bir dava açılmasında hukuki yarar bulunmadığı gözetilerek davanın hukuki yarara yönelik dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.
Karara karşı Davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili,Yerel Mahkemenin kararında atıf yapılan Yargıtay içtihatlarının, genellikle aynı dava içinde bir vakıanın hem dava konusu hem de savunma argümanı olarak ileri sürülebilmesi durumlarına ilişkindir. Müvekkilinin açtığı davanın, salt bir savunma argümanı olmadığı, bağımsız bir hukuki değerlendirme ve sonuç elde etme amacı taşıdığını, mevcut bir hukuki ilişkinin yeniden değerlendirilmesini gerektirdiğini, bu değerlendirme sonucunda oluşacak yeni hukuki durumun, ancak müstakil bir dava ile sağlanabileceğini, bu durumda, ayrı bir dava açılmasında güncel ve meşru bir hukuki yararın varlığının kabulü gerektiğini, tespit davası ve tazminat davası farklı kanun yollarına tabi olması sebebiyle tespit talebinde bulunulan mahkeme tarafından ayrıca incelenerek hüküm kurulabileceğini, müvekkili aleyhine açılan ve İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/903 E. sayılı dosyasında görülen tazminat davasında, dava şartı olan arabuluculuk sürecinin geçerliliğinin tartışmalı olup, davanın esasına girmeden önce, dayanak teşkil eden arabuluculuk tutanağının hukuki geçerliliğinin, bir ön sorun olarak çözümlenmesi gerektiğini, bu noktada, arabuluculuk tutanağının hükümsüzlüğünün tespiti için dava açmakta hukuki yararı bulunduğunu, HMK'nun 106. madde çerçevesinde, bir belgenin hukuki geçerliliğinin tespitinin her zaman talep edilebileceğini, arabulucunun araştırma yükümlülüğünü yerine getirmemesi, davalının dava dışı farklı bir kooperatifi dosyaya dahil etmesi sebebiyle müvekkilinin arabuluculuk sürecine katılmasını engellenmesi, "görüşme yapılamadan anlaşamama" şeklinde düzenlenen tutanağın kanunun emredici hükümlerine aykırı olmasına yol açtığını belirtmiştir.
GEREKÇE :Dava, davacı aleyhine açılan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/903 E sayılı dosyasında düzenlenen ilk ve son arabuluculuk tutanaklarının kesin olarak hükümsüzlüğünün tespiti istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Somut olayda, davacı aleyhine açılan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/903 E sayılı dosyasında, dava şartı olan arabuluculuk sürecinin geçerliliğinin tartışmalı olması halinde, söz konusu davanın görüldüğü mahkemece davanın esasına girilmeden önce, arabuluculuk tutanağının hukuki geçerliliğinin ön sorun olarak ele alınarak çözümlenmesi gerektiği, arabuluculuk dava şartına tabi uyuşmazlıklarda davacı tarafça arabuluculuk sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığı hususunun uyuşmazlığın görüldüğü mahkeme tarafından resen gözetilmesi gerektiği, davacı aleyhine açılan İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2022/903 E sayılı dosyasındaki davanın derdest olup, bu iddianın uyuşmazlıkla ilgili açılan davada yargılamanın her aşamasında ileri sürülebileceği dikkate alındığında yerel mahkemece HMK'nun 114/1-h maddesinde düzenlenen "hukuki yarar" dava şartının yokluğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuranın dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına, kararının usul ve esas yönünden hukuka uygun olmasına göre, duruşma açılmasına gerek görülmeyerek HMK'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 615,40 TL peşin alındığından, yeniden harç alınmasına yer olmadığına,
3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere 24/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.