T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/448
KARAR NO : 2025/1408
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 18/01/2023
NUMARASI : 2022/194 E. 2023/46 K.
DAVANIN KONUSU : Alacak
KARAR TARİHİ : 13.10.2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 13.10.2025
Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 18.01.2023 gün ve 2022/194 E. 2023/46 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ...... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA :Davacı vekili, müvekili banka ile borçlu ..... Şti ve Davalı/Müşterek Borçlu ... arasında 25.11.2016 tarihinde Genel Kredi Sözleşmesi akdedildiğini, kredi sözleşmesinden kaynaklanan borcun ödenmesi için; Beyoğlu 48.Noterliğinin 05.12.2017 tarih 121102 yevmiye no'lu ihtarnamesi keşide edildiğini, hesap kat ihtarı ve ekinde yer alan hesap özetinin muhataba tebliğ edildiğini, borcun ödenmemesi üzerine İzmir 15.İcra Müdürlüğü'nün 2018/4098 E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, söz konusu dosyada borçlu şirket yetkilisi ve kefil ... ile yapılan görüşmelerde dosya borcunu ödeme niyetinde oldukları bildirdiklerini, 30.03.2018 tarihinde 1.702,00 TL'lik ödeme ile hataen dosya kapama ve bilgilendirilme belgesi verildiğini, müvekkili banka kayıtlarında yanlışlık yapıldığının tespiti edildiğini, dava dışı müvekkili banka müşterisi olan ......Şti. nin ... no.lu hesaba yatırılacak olan taşıt kredisi bedeli sehven 08.01.2018 tarihinde davalı Şirket olan .... .Şti nin ... nolu hesabına yatırıldığını , davalı şirket ve kefil ile görüşüldüğünü ve hataen yatırılan tutarın doğru hesaba aktarılması konusunda muvaffakat verdiklerini, yanlış işlemler her ne kadar düzeltilmiş ise de banka kayıtlarında kayden düzeltilmemiş olduğundan kalan bakiyenin 1.702,00- TL lik gerekçesiyle hata yapılarak borçluya dosya kapama ve bilgilendirme yazısı verildiğini, fark edilen hata üzerine borçluya bakiye borç muhtırası gönderildiğini, borçluların haksız olarak itiraz ettiğini, 5.ATM 2018/669 E. Sayılı dosyasından itirazın iptali davası açıldığını, ilk celsede mahkemenin 2018/1192K. Ve 15.11.2018 tarihli kararı ile reddine karar verildiğini, İstinaf yoluna başvurulduğunu, İzmir BAM 17.Hukuk Dairesinin 2019/534 E, 2021/1606 K. Ve 11.11.2021 tarihli kararı ile esastan reddine karar verildiğini, hata ile yapılan bir işlem neticesinde asıl alacağı 28.739,01 TL olan, işlemiş faizi, faizin gider vergisi, noter masrafı, takipte işleyen faiz, icre vekalet ücreti , vb. bilcümle alacak kalemi ile birlikte 40.000.-TL nin çok üstünde bir alacak için borçluların sadece 1.702.-TL ödeme yaptıklarını, davalıların borçlu olduklarını bile bile misli ile az bir bedel ödeyerek borçtan kurtulmuş ve bu durumu bile bile kötü niyetli hareket ettiğini, davalıların sebepsiz zenginleştiğini ve bu davanın açılması zorunluluğu doğduğunu, bu sebeple, ticari krediden kaynaklı alacağın tahsili için huzura gelindiğini ve davalı ile arabuluculuk yoluna gidildiğini, yapılan arabuluculuk görüşmesinde anlaşmazlık tutanağı imzalandığını, bu nedenlerden dolayı davanın kabulü ile İzmir 15.İcra Müdürlüğü'nün 2018/4098 E.sayılı icra takibine konu alacak kalemlerinden; fazlaya ilişkin haklarının saklı kalması kaydı ile, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca nakdi alacağın 30.000.- TL lik kısmı ve takip talebinde belirtilen faiz oranı, faizin gider vergisi ile birlikte davalılardan tahsili ile müvekkil bankaya ödenmesini, davalıların kötüniyet tazminatına mahkum edilmesini, masraf ve vekalet ücretînin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, davalı müvekkillerin davacı ... Bankası A.Ş'ye borcu bulunmadığını, ...Bankası A.Ş. vekili tarafından 30.03.2018 tarihinde ....Bankası A.Ş.'nin müvekkilinden hiçbir alacağının kalmadığını, borcun haricen tahsil edildiğine ilişkin ibraname düzenlendiğini ve imzalandığını, huzurda açılan davanın hukuken yerinde olmayıp reddine karar verilmesini, davacı yanın takip tutarının %20'sinden aşağı olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma ve tüm dosya kapsamına göre, ibraya ilişkin açıklamalar kapsamında İzmir 5. ATM'nin 2018/669 E., 2018/1192 K sayılı ilamı İzmir Bam 17. HD ilamı ile esastan reddedilip ilamın kesinleşmesi ve bu ilamın da kesim hüküm niteliği taşığından ibranın geçerli olup olmadığının nitelendirmesi mahkememizce yapılmamıştır. Yukarıda da izah edildiği üzere sebepsiz zenginleşmenin şartlarından olan haklı bir sebebin varlığı yanında geçerli bir sebebe dayanmaması gerekmekte olup her ne kadar bilirkişi raporunda alacak kalemleri hesaplanmış olsa da ibra hususunda kesinleşmiş mahkeme ilamının varlığı geçersiz bir sebep olarak değerlendirilmeyeceğinden sebepsiz zenginleşmeye ilişkin yasal şartların oluşmadığı kanaati hasıl olmuş olup bilirkişi raporunda ki hesaplamalara da yasal şartların oluşmadığı için itibar edilmeyerek davacının davasının reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili, somut olayda sebepsiz zenginleşme istem yönünden davacı lehine koşulların oluştuğu, davalıya yanlışlığın hemen fark edilmesi üzerine bildirim yapılmakla muvafakat ile sehven hesaba yatırılan tutarın davacıya iadesinin sağlandığı, çok daha fazla bir tutarda borçlu olan davalının 1.702,00 TL'lik ödeme ile borcunu kapatmasının doğru olmadığı, sebepsiz zenginleşmenin geçerli bir sebebinin olmadığı, bunun bilirkişi incelemesiyle de ortaya çıktığı, verilen ibranamenin hataen verildiği ve bu sebeple hükümsüz olduğu, davalı savunmalarının dürüstlük kuralına aykırı olduğu, davalıların sebepsiz zenginleştiği miktar kadar davacıya karşı sorumlu olduğu, ibranameye konu tutarın işbu dava konusu sebepsiz zenginleşme yönünden makbuz hükmünde olduğu istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava, sebepsiz zenginleşmeden kaynaklı alacak istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın reddine karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Haklı bir neden olmaksızın bir başkasının malvarlığından ya da emeğinden zenginleşmesi olarak tanımlanabilecek (Türk Hukuk Lûgatı: Türk Hukuk Kurumu, Ankara 2021, C.1. s. 962) ve kanunda borcun kaynaklarından biri olarak öngörülen sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için, bir taraf zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensellik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerekir.
Dava konusu alacağın doğduğu tarihte yürürlükte olan 6098 sayılı yasanın 77. maddesi "Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür. Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebe dayanması durumunda doğmuş olur." hükmünü haiz olup, zamanaşımını düzenleyen 82. maddesi ise "Sebepsiz zenginleşmeden doğan istem hakkı, hak sahibinin geri isteme hakkı olduğunu öğrendiği tarihten başlayarak iki yılın ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten başlayarak on yılın geçmesiyle zamanaşımına uğrar. Zenginleşme, zenginleşenin bir alacak hakkı kazanması suretiyle gerçekleşmişse diğer taraf, istem hakkı zamanaşımına uğramış olsa bile, her zaman bu borcunu ifadan kaçınabilir." şeklindedir.
Madde metninden de anlaşılacağı üzere, sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçlu olunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluyla gerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.
Kanunun belirlediği koşullar altında bir sürenin geçmesi üzerine bir hak kazanma ya da bir yükümden kurtulma yolu olarak tanımlanan zamanaşımı (Türk Hukuk Lûgatı, s.1244), hak sahibinin, mal varlığındaki eksilmeye yol açan işlemi ve sebepsiz zenginleşeni tam olarak öğrendiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Ondan önceki noksan bilgiler ve tahminler bu sürenin başlangıcına esas olamaz. (Yargıtay HGK'nın 2021/3-251 esas ve 2022/1430 karar sayılı ilamı)
Davacı banka ile davalılardan .... Şti arasında imzalanmakla birlikte diğer davalının kefil sıfatıyla yer aldığı şekilde 25.11.2016 tarihli Genel Kredi Sözleşmesi kapsamında borcun ödenmemesi üzerine hesap kat edilerek davalılar aleyhine 21.03.2018 tarihinde İzmir 15. İcra Müdürlüğü'nün 2018/4098 Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatılmakla birlikte 30.03.2018 tarihinde borçlu tarafından 1.702,00 TL'lik yapılan ödeme karşılığında icra dosyası ile ilgili olarak alacağın bulunmadığına dair ibraname verildiği, ibranameye rağmen davacı tarafça bakiye borç muhtırası gönderilmesi üzerine yapılan itiraz karşısında davacı yanca açılan itirazın iptali davasında İzmir 5. ATM'nin 2018/669 esas sayılı dosyası üzerinden verilen ret kararının 11.11.2021 tarihinde davacı aleyhine kesinleştiği ve iş bu davanın da 6098 sayılı Yasa'nın 77. maddesi çerçevesinde ileri sürüldüğü görülmekle yasanın 82 maddesine göre davacı açısından öğrenme tarihinin adı geçen mahkeme ilamının kesinleşme tarihi olduğu kabul edilerek yasanın 82 maddesinde belirlenen ik yıllık süre içinde iş bu dava açıldığı gibi kredi tahsis işleminin de 25.11.2016 tarihinde yapılmış olması sebebiyle yasayla belirlenen 10 yıllık sürenin de dolmadığı anlaşılmıştır.
Bu açıklamalar kapsamında somut olay yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; davalı taraflarca borca itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasında İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/669 Esas ve 2018/1192 Karar sayılı ilamı ile davanın reddine karar verilmekle birlikte bu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, söz konusu kararın incelenmesinde davacının vasfı göz önüne alındığında 6098 sayılı Yasa'nın 30. ve 31. maddeleri gereği basiretli tacir olması sebebiyle hata hükümlerinden yararlanamayacağı ve davalılara verilen ibraname karşılığı icra dosya borcunun ortadan kaldırıldığı hususlarında değerlendirme yapıldığı, bahse konu ibra icra dosyasına yönelik olarak verildiğinden ve itirazın iptali davasında da söz konusu ibraname bu kapsamda değerlendirildiğinden icra dosya borcuna yönelik verildiği sabit olan ibranameye ilişkin adı geçen İzmir 5. ATM'nin 2018/669 esas sayılı dosyası üzerinden yapılan değerlendirmenin ibranamenin borcun esasına yönelik yapılmadığından (ibranamenin icra dosyasına hasredildiği belirtildiğinden) konu sebepsiz zenginleşme istemi yönünden kesin hüküm teşkil etmeyecektir. Bu nedenle de işin esasına girilerek taraf iddiaları ve davalılar işin esasına yönelik savunmaları üzerinde durularak neticesine göre karar verilmelidir. Bu kapsamda her ne kadar yargılama aşamasında bilirkişi görüşüne başvurulmakla rapor alınmış ise de davacı yanca borcun sebebi değiştirildiğinden genel kredi sözleşmesine göre belirlenen faiz oranı ve temerrüt durumlarının somut olaya uygulanması mümkün olmadığından aksi yönde hesaplama ve değerlendirmeyi içerir rapor karşısında yapılacak değerlendirme eksik ve hatalı olacağından bu yönden yapılacak değerlendirme ile hüküm kurulması hatalı olacaktır. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamaz.
Yapılan açıklamalar karşısında, İDM'ce dosyanın önceki rapor sunan bilirkişiye yeniden tevdisi ile (gerektiğinde yerinde inceleme yetkisi verilmek surekiyle) 6098 sayılı BK 100 maddesi kapsamında; borcun sebebi değiştirilmekle sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde talep edildiğinden davacı bankanın bahse konu genel kredi sözleşmesi kapsamında başlangıçta davalılardan talep edebileceği asıl alacağın miktarı belirlenip, başlangıç tarihinden 11/11/2021 tarihine kadar (davalılar temerrüdünün İzmir 5 ATM'nin kesinleşme tarihi olarak kabul edilmesi gerektiği) avans faizi (sebepsiz zenginleşme kabul edilmekle davacının sözleşmesel faiz isteyemeceği ve ilişkinin ticari kredi olması sebebiyle) uygulanmak ve borca yönelik her bir ödeme tarihi ve miktarı da ayrıca gözetilerek borcun 11/11/2021 tarihi itibariyle ulaştığı değerin belirlenmesi gerekmektedir. Belirtilen hususlar karşısında Mahkemece yukarıda belirtilen şekilde yapılan inceleme ve değerlendirme yerinde olmadığından davacı yanın bu yönden istinaf talebinin yerinde görülmüştür.
Bu durumda, ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurularının esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2- İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 18.01.2023 gün ve 2022/194 E. 2023/46 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına,
5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 13.10.2025