T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2147
KARAR NO : 2026/883
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 15/09/2023
NUMARASI : 2021/259 E. 2023/708 K.
DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 20.05.2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 20.05.2026
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 15.09.2023 tarih 2021/259 E. 2023/708 E. sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davalı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
DAVA : Davacı vekili, davalı şirketçe, davacı müvekkil şirket hakkında 30.12.2015 tarih, 7857795 seri numaralı, 28.745,00-TL bedelli işbu davaya konu çek dayanak gösterilerek, İzmir 16. İcra Müdürlüğü’nün 2017/5476 E sayılı dosyası üzerinden 10 örnek icra takibine girişilmesine karşın, takibe konu edilen çek üzerinde iptal şerhi bulunduğu, çek bedeli ödenerek çekin iptal edildiğini, bu itibarla davalıya teslim ve keşide edilen çekin bedelsiz kaldığını belirterek dava konusu 30.12.2015 tarihli, 7857795 seri numaralı, 28.745,00-TL bedelli çekin bedelsiz kaldığının ve dava konusu çekten dolayı müvekkili şirketin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, müvekkili şirket ile davacı.... Şti. 2015 yılından itibaren ticari ilişki içinde olduğunu, davacı şirketin müvekkili .... Şirketine olan mevcut borçlarına ilişkin müvekkili şirkete 30/12/2015 keşide tarih, 7857795 çek numaralı .... Şubesi'ne ait 28.745,00-TL tutarlı ileri tarihli çeki keşide etmesine karşın, çekin karşılıksız çıktığı, karşılıksız kalan çek konusu için İzmir 16. İcra Müdürlüğü'nün 2017/5476 E sayılı dosyasında icra takibi yapılmış, borçlunun takibe ve borca herhangi bir itirazı olmadığı, davacı borçlu şirketin bu aşamada da ödemesi olmadığı gibi varlığından haberdar olduğu borç ile ilgili ödeme de yapılmadığından davacının bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığını, çek alacaklı müvekkil şirketin elinde ve takibe konu edildiği için müvekkil şirketin alacaklılığı ile ilgili yasal bir karine olduğunu, bu karinenin aksine ödeme iddiasında bulunan tarafın yazılı delilerle ispatlaması gerektiğini belirterek davanın reddi ile İİK m. 72/3 ve m. 72/4 gereğince davanın müvekkil şirket lehine neticelenmesi halinde müvekkili şirketin uğradığı zararların karşılığı olarak yasal alacağın % 40'ı oranında tazminata hükmolunmasını istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, tüm dosya kapsamına göre, davaya konu ve İzmir 16. İcra Müdürlüğü'nün 2017/5476 E sayılı icra dosyası ile takibe konulan çekin TTK'nun 803. maddesi uyarınca genel çizgili çek olduğu, çekin önyüzüne çift çizgi çekilerek davacının keşideciye karşı kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarının yitirilmesine neden olunduğu, bu çekin ön yüzünde çift çizgi çekilerek arasına iptal yazılmasının çekin ödenip iptal edildiği anlamına geldiği, çekin ön yüzüne atılan çift çizgi arasına yazılan "İPTAL" ibaresinin çek bedelinin ödendiğine karine teşkil etmesi, menfi tespit davasında ispat yükünün davalı tarafta bulunması, bu hususta davalı tarafça herhangi bir delil sunulamaması gözetilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.
Karara karşı davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ: Davalı vekili, "Ortada iddia olunduğu gibi ödeme nedeni ile bir borç olmadığının ispatı, ödeme iddiasını ileri süren .... Şti.'ne düşmektedir. Ödeme iddiasıyla işbu menfi tespit davasını açan davacının evvel emirde ödeme iddiasını ispatlaması şarttır. Bu ispat kuralı davacı tarafından yerine getirilmediği halde davanın kabulünün hatalı olduğu, ... ispat yükünün borçluda olduğunu, bu yasal gerekliliğe rağmen davacı ödeme belgesi sunamadığı gibi ödeme yapmadığı için ticari defterlerini de ispat vasıtası olarak ibraz edememiştir. Davacıya 27.12.2022 tarihli duruşmada yemin teklif etme hakkı hatırlatılıp bu konuda süre verildiği halde, yemin delili gereği de işlem yapmamış ve yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılmıştır. Davacının haksız davasının ödeme def'inin ispat olunamaması nedeniyle reddi gerektiği" gerekçesiyle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Dava, İİK'nun 72. Maddesi uyarınca çek nedeniyle menfi tespit istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Davacı vekili, dava konusu çekin üzerinde “iptal” ibaresi yazılı bulunduğunu, bu durumda çekin ödenerek iptal edildiğini ileri sürerek çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitini istemiştir.
Mahkemece yapılan yargılamada toplanan delillere göre; dava konusu çekin incelenmesinde, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 803.maddesi uyarınca genel çizgili çek olduğu, çekin önyüzüne çift çizgi çekilerek çizgiler arasına iptal ibaresi yazılmasıyla davalı lehdarın davacı keşideciye karşı kambiyo hukukundan kaynaklanan haklarının yitirilmesine neden olunduğu, bu çekin ön yüzünde çift çizgi çekilerek arasına iptal yazılmasının çekin ödenip iptal edildiği anlamına geldiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmesinde isabetsizlik bulunmadığı değerlendirilmiştir.
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere ve özellikle dava konusu çekin iptal edilmiş olduğunun çek metninden açıkça anlaşılmış olmasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf itirazlarının HMK'nun 353/1.b.1 maddesi gereğince reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı yönünden istinaf karar harcı olan 1.963,57-TL'den peşin alınan 490,90-TL'nin mahsubu ile bakiye 1.472,67-TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf başvurusu nedeniyle davalının yaptığı giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 362/1-a maddesi uyarınca miktar itibariyle kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 20/05/2026