T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2076
KARAR NO : 2026/856
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 17/10/2023
NUMARASI : 2021/25 Esas - 2023/83 Karar
DAVANIN KONUSU : Alacak (Fikir ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 15/05/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 15/05/2026
İzmir Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 17/10/2023 tarih 2021/25 Esas - 2023/83 Karar sayılı kararın Dairemizce incelenmesi davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalılardan ...'nin "Evcil Hayvan Hastalık Tanı Kiti (...) ...KİT" isimli proje üzerinde birlikte çalıştıklarını, bu projeyi geliştirmek için TÜBİTAK 1512 programına başvurduklarını, TÜBİTAK'ın şirket kurulması şartı araması üzerine davalı adına tek kişilik şirket (....) kurulduğunu ve projenin TÜBİTAK tarafından desteklenmeye hak kazandığını, ancak bu aşamadan sonra davalının müvekkilini projeden dışlayarak saf dışı bıraktığını, müvekkilinin projenin başından beri yoğun emek, zaman ve para harcadığını, müşterek hak sahipliğinin ihlal edildiğini belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 1.000 TL maddi ve 20.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsiline, haksız rekabetin men'ine ve tespiti ile üretilen ürünlere el konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; projenin tüm fikri ve hukuki süreçlerinin müvekkili tarafından yürütüldüğünü, TÜBİTAK ile sözleşmeyi müvekkilinin imzaladığını, davacının kendi isteğiyle süreçten çekildiğini, projenin tamamlanamayarak yürürlükten kaldırıldığını ve alınan avansın TÜBİTAK'a iade edildiğini, üretilen veya satılan haksız rekabete konu bir ürün bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, toplanan deliller ve bilirkişi raporlarına göre; TÜBİTAK tarafından gönderilen cevabi yazıda davacıdan hiç bahsedilmediği, TÜBİTAK başvurusunda davacının isminin yer almadığı, dinlenen tanık beyanlarının davacıdan duyuma dayalı olup kiti meydana getirenin davacı olduğunu net bir şekilde ifade edemedikleri, eser sahipliği iddiasının tek başına tanıkla ispatlanamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davanın ürün satışından elde edilen kar payı davası değil, davacının "fikri mülkiyet hakkının var olduğunun tespiti ve tazminat" davası olduğunu, yerel mahkemenin davanın ispatına yönelik sundukları en temel delilleri hiç değerlendirmediğini, bu kapsamda her iki tarafın isminin proje sahibi olarak yer aldığı "... Ar-Ge Proje Pazarı" kayıtlarının celbini talep ettikleri halde getirtilmediğini ve kararda tartışılmadığını, taraflar arasındaki ortaklığı gösteren e-posta ve cep telefonu mesaj kayıtları ile davacının proje için yaptığı seyahat masrafını gösterir banka kayıtlarının görmezden gelindiğini, bilirkişi raporlarının denetime elverişsiz olduğunu belirterek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulünü talep etmiştir.
GEREKÇE : Dava, fikir ve sanat eseri üzerindeki müşterek hak sahipliğinin tespiti ile haksız rekabet hükümlerine dayalı maddi ve manevi tazminat ve men istemlerine ilişkindir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 190. ve Türk Medeni Kanunu'nun 6. maddeleri gereğince, kural olarak iddia eden iddiasını ispatla mükelleftir. Fikir ve sanat eserleri veya projeler üzerindeki müşterek hak sahipliği iddialarında, iddia edenin sadece fikir alışverişinde bulunduğunu değil, somut, şekillenmiş ve korumaya değer nitelikteki eserin veya buluşun meydana getirilmesine doğrudan, asli ve belirleyici bir katkı sunduğunu kesin delillerle ispatlaması gerekmektedir.
Dosya kapsamında bulunan Tubitak kayıtları ve kurum cevabi yazılarında, davanın konusu olan "Evcil Hayvan Hastalık Tanı Kiti (....)" projesine ilişkin resmi başvuru ve kabul işlemleri tamamen davalı ... ve sonrasında kurulan davalı şirket adına yapılmış olup, bu resmi kurumsal belgelerde davacının ismi geçmemektedir. Projenin daha sonra üretim aşamasına geçmediği ve ödenen avansın büyük bir kısmının iade edildiği, dolayısıyla ortada ticari olarak üretilmiş, pazarlanmış ve davalılar lehine haksız bir zenginleşme yahut davacı aleyhine net bir zarar doğuracak nitelikte tamamlanmış bir ürün bulunmadığı da sabittir. Davacı taraf her ne kadar ".... Ar-Ge Proje Pazarı" gibi erken aşama sunumlara, e-posta yazışmalarına ve birtakım masraf belgelerine dayanmış ise de, bilimsel araştırma süreçlerinin doğası gereği başlangıçta taraflar arasında bazı fikir alışverişleri veya ön hazırlık toplantıları yapılmasının, projenin nihai halinde davacının ortaklık anlamında müşterek hak sahibi olduğunu ispata tek başına yeterli olmadığının kabulü gerekmektedir. İlk derece mahkemesince dinlenen tanıkların beyanları da davacının projeye katkılarını somut olarak ortaya koyamadığı gibi davacı iddialarını ispata elverişli olmayıp, fikri ürünün yaratılış anına ve davacının asli katkısına ilişkin doğrudan bir görgüye dayanmadığı anlaşıldığından ilk derece mahkemesinin davanın ispat edilemediğine yönelik kabulünde bir hukuka aykırılık görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle davacı vekilinin istinaf itirazlarının reddi gerekmektedir.
Bu durumda, istinaf kanun yoluna başvuran davacı vekilinin dilekçesinde yer verdiği itirazların açıklanan gerekçe ışığında yerinde olmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına ve ilk derece mahkemesinin delilleri takdirinde usul ve yasaya aykırı bir isabetsizlik görülmemesine göre, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı yönünden istinaf karar harcı olan 732,00 TL'den peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 462,15 TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf başvurusu nedeniyle davacı tarafından yapılan giderlerin kendi üzerinde bırakılmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde Yargıtay ilgili Hukuk Dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere 15/05/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.