T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
11. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/2068
KARAR NO : 2026/790
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ : 10/10/2023
NUMARASI : 2022/74 E. 2023/75 K.
DAVANIN KONUSU : Tasarıma Tecavüzün Önlenmesi Maddi- Manevi Tazminat
KARAR TARİHİ : 07.05.2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 07.05.2026
Taraflar arasındaki davadan dolayı İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 10.10.2023 gün ve 2022/74 E. 2023/75 K. sayılı hükmün istinaf yoluyla Dairemizce incelenmesi davacı/ karşı davalı vekili ile katılma yoluyla davalı / karşı davacı vekili tarafından istenmiş ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için üye ... tarafından düzenlenen rapor dinlenip ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları ve tüm belgeler okunup, incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ :
ASIL DAVA YÖNÜNDEN;
DAVA :Davacı vekili, Davacı vekili, müvekkili adına TPMK nezdinde 2005/041348 numara ile tescilli marka, 2007/03246 numara ile tescilli faydalı model ve 2013/08002 nolu tasarım tescilinin bulunduğunu, müvekkilinin söz konusu tasarım tesciline konu Plastik Kuş Konmaz Bariyerleri ile ilgili çeşitli ihalelere katıldığını, davalının bu ihalelelere katılarak, .... internet sitesi üzerinden söz konusu ürünlerin ticaretini yaptığını, davalının müvekkilinin tasarım tesciline konu Büyük Leylek Tipi Kuşkonmaz ürününü de taklit ederek satışa arz ettiğini, bu eylemler kapsamında davalı tarafın müvekkilinin marka itibarını haksız yere kullanarak zedelediğini, bu şekilde müvekkilinin Sınai Haklarına tecavüzde bulunulduğunu iddia ederek, müvekkili yararına 10.000 TL maddi tazminat, 50.000 TL manevi tazminat, 50.000 TL itibar tazminatı ve 10.000 TL yoksun kalınan kazanç nedeniyle tazminatın davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili,Davalı vekili, davacı iddialarının yersiz olduğunu, müvekkilinin ürünlerinin davacı tasarım tescilinden farklı olduğunu, kalıplara ve plastik ürünlere ilişkin davacının herhangi bir tekel hakkı bulunmadığını, iddialarının soyut ve mesnetsiz olduğunu, davacının tasarım tescilinin harcıalem vasfında olduğunu, kötü niyetli tescil edildiğini, tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilik kriterlerini taşımadığını ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
KARŞI DAVA YÖNÜNDEN;
DAVA :Davacı vekili, davalı şirket adına tescilli 2013/08002 numaralı tasarım tescilinin aynı hususa ilişkin faydalı model belgesinin koruma süresinin dolması nedeniyle kötü niyetli tescil edildiğini, diğer yandan tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilik kriterleri taşımadığını iddia ederek, davacı şirket adına tescilli tasarımın hükümsüzlüğü ve sicilden terkinine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP : Davalı vekili, karşı davaya konu tasarım tesciline ilişkin ürünlerin yenilik ve ayırt edicilik kriterini taşıdığını, karşı davaya konu taleplerin müvekkilinin 20 yıllık emeği ile oluşturduğu tescilin kötü niyetli yapıldığını iddia etmesi nedeniyle hukuka aykırı olduğunu, müvekkiline ait tasarımı harcı alem niteliğinde bulunmadığını ileri sürerek karşı davanın reddini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ : Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre, davacı yanın dava dışı ...'den ilgili haklarını devir aldığı, faydalı model ve tasarıma davalı yanın eylemleri ile tecavüz ettiği belirtilerek açılan davaya davalı tarafından cevap yanında davacı faydalı modelinin hükümsüzlüğünün tespit edilmesine yönelik karşı dava isteminde bulunmakla mahkemece yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde yukarıda belirtilen gerekçeler ile rapor hükme esas alınarak davalı ürünlerinin davacı yan yönünden tescilli tasarımın koruma kapsamında kalmadığı kanaatiyle asıl davanın reddine, karşı davada ise davalının husumeti olmadığından yani sicildeki maliki olmadığından pasif husumetten reddine karar verilmiştir.
Karara karşı davacı/ karşı davalı vekili ile katılma yoluyla davalı / karşı davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ : Davacı ... vekilince delil dilekçesi ile belirtilen deliller dosyaya kazandırılmış ise de gerekçede bunların değerlendirilmediği, ürünlerin bilirkişilerce gereği gibi karşılaştırılmasının yapılmadığı zira davalıdan fatura karşılığı alınan ve elde bulunan ürünün karşılaştırması gerektiği gibi internet ortamı üzerinden davalı ... yönünden görüntüsü alınan ürünün esasen davalı ... tarafından tecavüz konusu eylemde kullanılan ürün olmadığı yönünde itirazlar giderilmeksizin ve bu yöndeki beyanlar nazara alınmaksızın yapılan incelemenin eksik ve hatalı olduğu, ....nin tanık olarak dinlenilmesi gerektiği, davalının tecavüz niteliğindeki eylemde kullandığı ürünlerin satış muhattabı ... A.Ş ile .... şirketinden ürünlerin temin edilmesi gerektiği ve bu şekilde ürün temininden sonra karşılaştırmanın yapılabileceği, dolayısıyla bilirkişi raporuna itirazların değerlendirilmediği gibi eksik incelemeyle oluşturulan raporun hükme esas alınamayacağı, internet görüntüsünün aksine ....'in satışta kullandığı ürünün raporda .... yönünden inceleme konusu yapılan ürün ile aynı olmadığı, davalıdan alınan ürün ün görselinin mahkemeye sunulduğu, devam eden ceza dosyasından huzurdaki davaya delil olabilecek ilişkinin ortaya çıkma ihtimali olduğundan sonucu beklenmeden karar verilmesinin yerinde olmadığı hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
Karşı davacı ... vekili, asıl dava yönünden yapılan inceleme ve değerlendirmeler yerinde olmakla birlikte karşı davada yapılan incelemenin hatalı olduğu, hükümsüzlük incelemesinin bilirkişilerce yapılması gerektiği, bu kapsamda görevin tam olarak yerinde getirilmediği, dava konusu tasarıma konu ürünün daha önce harcı alem olmuş ve herkes tarafından kullanılmaya açık bir ürün olduğundan tasarım açısından korunabilir bir yanı olmayan faydalı model belgesi ile korunabilecek mahiyette bulunmadığından hükümsüz olduğu gibi tasarıma ilişkin tüm hakların .... tarafından davacıya devir edildiği göz önüne alındığında davanın ....'a yöneltilmesinin hukuka uygun olduğundan aksi kabulün doğru olmadığı hususları istinaf nedenleri olarak ileri sürmekle kararın kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE : Asıl dava, tasarım tesciline tecavüz sebebiyle maddi, manevi tazminat, itibar tazminatı ve yoksun kalınan kazanç tazminatı istemine, karşı dava ise tescilli tasarımın hükümsüzlüğü istemine istemine ilişkin olup, ilk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçeyle asıl davanın reddine, karşı davanın ise pasif husumet yokluğundan reddine karar verilmiştir.
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf nedenleriyle ve resen kamu düzenine ilişkin sebeplerle sınırlı olarak istinaf incelemesi yapılmıştır.
Somut olayda, davacı....tarafından .... aleyhine dava dışı ... ile imzaladığı 15/09/2014 tarihli kullanım hakkının (2005/041348 nolu marka tescili, 2007/03246faydalı model tescili ve 2013/08002 nolu tasarım tescili) devrine dair sözleşmeye konu 2013/08002 nolu tasarıma davalı yanca tecavüz sebebiyle maddi, manevi ve itibar tazminatı ile SMK'nın 151/2-a kapsamında tazminat istemli dava açıldığı, davalı ... tarafından ise .... şirketi aleyhine 2013/08002 nolu tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin karşı dava açıldığı, mahkemece sınai mülkiyet izmanı, SMMM, makine mühendisi ve bilişim uzmanı bilirkişilere tevdi neticesi alınan 17/07/2023 tarihli rapor kapsamında davalı ürünlerinin davacı tasarım tesciline konu ürünleri ile farklı olduğundan davacıya ait tasarım koruma kapsamında bulunmadığından asıl davanın reddine, hükümsüzlük talebinin asıl muhatabının ise tasarım tescil sahibi olması nedeniyle pasif husumet yokluğundan reddine karar verildiği anlaşılmıştır.
Her ne kadar mahkemece asıl dava yönünden tasarımın hükümsüzlüğüne yönelik Ankara FSM'nin 2023/38 esas sayılı dosya üzerinden açılı davanın bekletici mesele yapılmasına gerek görülmemiş ise de asıl dosya davacısının 2013/08002 nolu tasarım tesciline yönelik tecavüz talebindeki sıfatı, tescil sahibi ....'dan kullanım hakkının devrine dair 15/09/2014 tarihli sözleşmeye dayandırıldığından davacı sıfatının yani husumetin olup olmadığının belirlenebilmesi için adı geçen dosyanın kesinleşmesinin beklenilmesi gerekir zira mahkemece iddianın ileri sürülüş biçimine göre tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilir ise söz dayanak devir hakkı ortadan kalkacaktır. Bu nedenle asıl dava yönünden bekletici mesele yapılması gerektiğinden aksi yöndeki kabulün yerinde olmadığı gibi bekletici mesele kararının akıbetinin de araştırılmadığı göz önüne alındığında asıl dava yönünden oluşan bu durum eksik incelemeye sebebiyet verdiğinden ve eksik inceleme ile hüküm kurulamayacağından kararın belirtilen yönden kaldırılması gerekmiştir.
Kabule göre, Mahkemece bilirkişi incelemesine başvurulduğunda raporun, olayın özelliklerine ve uyuşmazlığın çeşidine göre yapılması gerekli olan inceleme ve değerlendirmeleri içermesi, raporda hâkimin uyuşmazlığı çözmesi için gerekli olan tüm özel ve teknik bilgilere ve açıklamalara usulünce yer vermesi, tarafların iddia, savunma ve itirazlarını gerekçeleriyle ve olayın teknik özellikleriyle tartışması, bu tartışmanın da denetime elverişli olması gerekmektedir. Bilirkişi raporunun teknik özellikleri taşımaması, denetime elverişli olmaması, mevcut bilirkişi raporları ile çelişki oluşturması ya da verilen bilgilere göre somut olayın özellikleri ve var olan teknik verilere göre kendi içinde çelişki oluşturur tarzda olması hâlinde söz konusu rapor hükme esas alınamayacaktır. Hâkim bu durumda, davayı aydınlatma yükümlülüğünün de bir gereği olarak, eksiklik veya belirsizliğin ya da çelişkilerin giderilmesi ve gerçeğin ortaya çıkarılması için bilirkişiden ek rapor almalı ya da yeni bir bilirkişi incelemesi yaptırmalıdır. Somut olayda, dosyaya kazandırılan 17/07/2023 tarihli rapor hükme esas alınmış ise de soruşturma dosyası akıbetinin değerlendirilmediği, ürünlerin fiziki olarak bilirkişilerce karşılaştırılması yapılmaksızın incelenmediği zira raporda incelendiği belirtilen davalı ... ürününün fiili tecavüze konu ürün olmadığı itirazında bulunulmakla bu yönden bir inceleme ve araştırma yapılmadan görseller üzerinden değerlendirme yapıldığı, davacı yan talebi üzerine dava dışı ....ve ....Şti'ye yazılan müzekkere cevaplarına göre adı geçen firma ve şirketin ... ile ticari münasebeti olmakla bu münasebet konusu ürünlerin inceleme konusu ürünler olup olmadığının tespiti yönünden görsellerin dahi dosyaya kazandırılmadığı gibi mali yönden adı geçen firma ve şirket ile yapıldığı belirtilen ticari münasebetin fatura yahut tevsik edici bilgi ve belgeler üzerinden de incelemesinin yapılmadığı konusunda yapılan inceleme ve araştırma eksik olduğundan rapor belirtilen haller sebebiyle denetime elverişli değildir. Eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulamayacağından aksi yöndeki inceleme ve değerlendirme doğru görülmemiştir.
O halde mahkemece öncelikle Ankara FSM'nin 2023/38 esas sayılı dosyası üzerinden mahkemece 2023/71 karar sayılı karar ile yetkisizlik kararı verildiği görülmekle akıbeti araştırılarak derdest halde ise bekletici mesele yapılması gerektiği, kesinleşmiş ise sonucuna göre bir değerlendirme yapılarak davanın reddinin kesinleşmesi halinde dava dışı ....ve ....Şti'ye yeniden müzekkereler yazılarak davalı ... ile yapıldığı belirtilen ticari münasebetten kaynaklı adı geçen davalı yanca tedarik edilen kuşkonmazların mümkün ise bir-iki adedi dosyaya kazandırılarak (bu yönden geliş-gidiş masrafları ile ürünün ziyaı ihtimaline karşılık adı geçen firma ve şirketten buna dair muvafakat alınmak ya da ürün bedeli ödenmek suretiyle) mümkün olmaması halinde ise ürünlerin görsellerinin dosyaya sunulması istenilerek elde edilecek veriler kapsamında dosyanın önceki rapor sunan heyete yeniden tevdisi ile hem dava dışı firma ve şirketten elde edilecek verilere göre davalı ... ürününün davacı ürünü yönünden tasarım tesciline tecavüz niteliğinin bulunup bulunmadığının hem de davacının davalı davalı ...'tan satın aldığını belirttiği ürünün adı geçen davalının mali kayıtlarından teyidi alınarak (SMMM bilirkişisi tarafından tespiti yapılarak) ürünün davalıdan satın alınmış olması halinde bu ürünün davacı ürünü yönünden tasarım tesciline tecavüz niteliğinin bulunup bulunmadığının tespit edilmesi, SMMM bilirkişisi tarafından ayrıca dava dışı taraflar ile davalı ...'ın münasebeti yönünden adı geçen davalının mali kayıtları üzerinden fatura ve tevsik edici bilgi ve belge olup olmadığı yönünden de inceleme yapılarak elde edilecek bilgiler karşısında davalı ürününün önceki raporda belirtilen ürün mü yoksa davacının iddia ettiği gibi farklı bir ürün mü olduğunun açıklığa kavuşturulması, soruşturma dosyasında elde edilen bilgi ve belgelerin de raporda irdelenmesinin yanında önceki rapora yönelik ciddi nitelikteki itirazların da ayrıca ayrıntılı bir şekilde karşılanmak suretiyle ayrıntılı, gerekçeli, denetime ve hükme elverişli ek bilirkişi raporu alınarak ve gerektiğinde bu rapora yapılan itirazların da karşılanması suretiyle yeni bir ek rapor dosyaya kazandırılarak bir değerlendirme yapılarak infaza elverişli şekilde karar verilmesi gerekirken, eksik araştırma ve incelemeyle yazılı biçimde karar verilmesi de doğru görülmemiştir.
Bu durumda, istinaf talep eden davacı ....'ın istinaf istemi yönünden ilk derece mahkemesince uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle istinaf istemine konu karara yönelik denetim yapılması mümkün değildir. O halde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve kaldırma kararının sebep ve şekline göre sair istinaf itirazlarının incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM :Yukarıda açıklanan nedenenlerle;
1-Davacı ... vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca ESASA İLİŞKİN SEBEPLER İNCELENMEKSİZİN KABULÜNE,
2-İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesince verilen 10/10/2023 tarihli, 2022/74 esas ve 2023/75 karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dairemizin kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahal mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4- Davacısı ... vekilinin diğer, karşı davacı ... .. vekilinin tüm istinaf istemlerinin şimdilik incelenmesine yer olmadığına,
5-İstinaf yoluna başvuran tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde istinaf yoluna başvurana iadesine,
6-Karar tebliği ve avans iadesi işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a-6 maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. 07.05.2026