T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2021/670
KARAR NO: 2021/760
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/621
KARAR NO: 2020/573
KARAR TARİHİ: 02/11/2020
İSTİNAF BAŞVURU TARİHİ : 24/12/2020
DAVA: İtirazın İptali
B.A.M. KARAR TARİHİ: 25/05/2021
KARAR YAZIM TARİHİ: 25/05/2021
İSTEM: Davacı ..., davalı ... derneğine ait olan ve ancak davalı gerçek kişilerce kullanılan işletmede kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiğini ve bu nedenle kaçak elektrik kullanımına ilişkin olarak davalılar adına borç tahakkuk ettirildiğini, davalıların borcu ödemediği gibi tahsili için yapılan icra takibine de haksız olarak itiraz ettiklerini ileri sürerek icra takibine vaki itirazın iptaline karar verilmesini istemiştir.
CEVAP: Davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmemiş olmakla davalılar davaya cevap vermemişlerdir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARAR ÖZETİ:İlk derece Mahkemesince, davaya bakma görevinin Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN: Davalı ... istinaf talebinde bulunmuştur.
BİLDİRİLEN İSTİNAF SEBEPLERİ: Davalı, Tüketici mahkemesinin görevli olduğunu istinaf sebebi olarak bildirmiştir.
GEREKÇE:Davacı şirket, davalıların kaçak olarak kullandıkları elektrik bedellerinin tahsiline ilişkin icra takibine vaki itirazın iptalini istemektedir. Mahkemece davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmeden tensip zabtı ve ön inceleme tutanağı düzenlenmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmiştir.
Somut olayda uyuşmazlık, 6100 sayılı HMK'nın 114/c maddesi gereğince dava şartı olan “mahkemenin görevli olması” şartı hakkında taraf teşkili sağlanmadan karar verilip verilemeyeceği noktasında toplanmaktadır.
Mahkemenin görevli olması dava şartıdır (HMK. m.114/1-c). Dava şartları ve ilk itirazlar, ön incelemede sonuca bağlanır. Ön inceleme ise, dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılır (HMK. m.137/1, 139/1 ilk cümle). Buna göre görevsizlik kararı verilebilmesi için; dava dilekçesinin davalıya tebliği (HMK. m. 122), cevap süresinin beklenmesi (HMK m.127), cevap verilmesi halinde davacıya tebliği (HMK m. 126), davacının cevaba cevap verme süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m.136/1), davalının ikinci cevap süresinin beklenmesi, verdiğinde diğer tarafa tebliği (HMK. m. 136/1) zorunludur. Mahkemenin, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verilebileceğini öngören aynı Kanun'un 138. maddesi hükmü, dilekçelerin karşılıklı verilmesi zorunluluğunu ortadan kaldırmaz. Bu hüküm, hakime, belirtilen hususlar hakkında gerekmiyorsa ön inceleme duruşması yapmaksızın karar verebilme yetkisi tanır. Ön inceleme duruşması yapmaksızın dosya üzerinden karar verilebilmesi için de davanın ön inceleme aşamasına getirilmiş olması gereklidir. Hukuk Muhakemeleri Kanun'un 137/1. maddesinde, ön incelemenin dilekçelerin karşılıklı verilmesinden sonra yapılacağının açıkça öngörülmüştür.
Diğer yandan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 1086 sayılı Kanundan farklı olarak iddia ve savunmanın genişletilmesi yahut da değiştirilmesi yasağını dava ve cevap dilekçesinin verilmesiyle başlatmamış; bu yasağı, ileriye dilekçelerin karşılıklı verilmesinin tamamlanmasına, bazı hallerde ön inceleme duruşmasına kadar ötelemiştir. Bu düzenleme ile davacının cevaba cevap dilekçesinde iddialarını değiştirerek ve genişleterek başlangıçta görevli olmayan mahkemeyi görevli hale getirmesi de mümkün hale gelmiştir. Tarafların bu haklarını kullanabilmeleri, dilekçelerin karşılıklı olarak verilmesini veya bunun için kanunda belirlenen sürelerin geçmesini zorunlu kılmaktadır.
6100 sayılı HMK'nın 114. maddesi uyarınca dava şartlarından olan görev konusunda aynı Kanun'un 138. maddesi uyarınca dosya üzerinden karar verilebilir ise de, ancak bunun için dava dilekçesinin, davalıya tebliğ edilerek savunma hakkı tanınması gerekir. Dava dilekçesi tebliğ edilmeden dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi HMK'nın 27. maddesinde düzenlenen hukuki dinlenilme hakkına da aykırılık oluşturmaktadır.
Mahkemece, yukarıda açıklanan hususlar göz ardı edilerek davalılara dava dilekçesi tebliğ edilmeden, HMK'nın yukarıda belirtilen aşamalara ilişkin hususlara uyulmaksızın tensip zaptı ile dosya üzerinden görevsizlik kararı verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan davacının hükme yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı ...'nin istinaf talebinin KISMEN KABULÜNE,
2-İzmir 4.Asliye Ticaret Mahkemesinin 02/11/2020 E., 2020/621 E., 2020/573 K., sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, HMK 353/1-a/6 maddesi gereğince dairemiz kararında belirtilen eksikliklerin giderilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmek üzere dosyanın ilk derece MAHKEMESİNE İADESİNE,
3-İstinaf talebinde bulunan davalı ... tarafından peşin olarak yatırılan 54,40 TL istinaf karar harcının talep halinde iadesine,
4-İstinaf talebinde bulunan davalı tarafından istinaf aşamasında karşılanan 148,60 TL istinaf kanun yoluna başvuru harcının davacılardan alınarak bu davalıya verilmesine,
Dair dosya üzerinde yapılan inceleme ve müzakere neticesinde 25/05/2021 tarihinde, oy birliği ile kesin olarak karar verildi.