T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1351
KARAR NO: 2024/1859
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : MUĞLA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/1232
KARAR NO: 2024/312
KARAR TARİHİ: 27/03/2024
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAİRE KARAR TARİHİ: 19/09/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 20/09/2024
Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/03/2024 Tarih ve 2023/1232 Esas 2024/312 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı avukatı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket ile müvekkili ... arasında müvekkilinin tapuda iştirak halinde hissedarın maliki olduğu ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiii ... ada, ... parselde kayıtlı taşınmazın satışı ile ilgi i18.10.2022 tarihinde haricen taşınmaz satış ön protokolü akdedildiğini, buna göre mülkiyetinin davalıya geçmezi planlanan söz konusu taşınmazın bedelinin mahsuben alıcı davalı şirket müvekkiline 400 Bin TL avans ödemesi yapıldığını, sözleşmeyi tek taraflı hazırlayan davalı şirketin sözleşme içeriğine göre sadece vatandaş müvekkili yanıltıcı şekilde sanki müvekkiline 1.200.000 TL ödemeyi peşin yapmış gibi hükümler yerleştiriliği ve müvekkilinin elinde haksız şekilde 1.200.000 TL bedelli 18.10.2022 tanzim tarihli, 24.10.2022 ödeme tarihli senedi aldığını, satış ön protokolün taraflarca taşınmazın geçerli şekilde tapuda davalı şirkete devri amacı ile akdedilmiş olduğunu, özellikle hukuken geçersiz şekilde akdedildiğini, taraflar arasındaki satış sözleşmesinin kanun tarafından öngörülen şekil şartına uygun olmaması sebebi ile geçersiz olduğunu, geçersiz olan sözleşme gereği müvekkili tarafından davalıya verilen 1.200.000 TL bedelli anılı senette hukuka aykırı ve geçersiz olduğunu, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca müvekkiline iade edilmesi ve menfi tesbitine karar verilmesi gerektiğini, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlü olduğunu, sebepsiz zenginleşmeden söz edilebilmesi için, bir tarafın zenginleşirken diğerinin fakirleşmesi, zenginleşme ve fakirleşme arasında uygun nedensizlik bağının bulunması ve zenginleşmenin hukuken geçerli bir nedene dayalı olmaması gerektiğini, bu durumda davacının kendi akidi olan davalı ...'dan dava dışı 3.kişiye ödediği bedeli değil, davalı ...'a harici satış sözleşmesi gereğince ödediği bedeli denkleştirici adalet ilkesi gereğince ifanın imkansız hale geldiği tarih itibariyle talep edilebileceğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin, taşınmaz satışına dair olup, geçerlilik şartı olan resmi şekilde düzenlenmediği gibi geçersiz olduğunu, geçersiz sözleşme sebebiyle herkesin verdiğini geri isteyebileceğini, bu gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken geçersiz sözleşmeyi geçerlilik tanımak suretiyle yazılı şekilde hükmün tesisinin doğru olmayacağını, Menfi Tespit davası açmalarında hukuki yararlarının olduğunu, anılan senedin iadesi anında eş zamanlı olarak davalı şirketin müvekkiline ödediği 400.000,00 TL tutarındaki bedeli mahkemenin tayin edeceği banka hesabına nakden depo etmeye hazır olduklarını, anılan senedin haksız ve hukuka aykırı şekilde tahsili halinde, tahsil edilen bedellerden davalı tarafça tahsil edildiği tarihten itibaren tahakkuk edecek ticari avans faizi ile birlikte davalı şirketten istirdadına ve müvekkiline ödenmesine, senedin müvekkili aleyhine takibe intikal ettirilmesi halinde İ.İ.K.72/fık.5. Uyarınca yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
YANIT :
Davalı avukatı tarafından verilen yanıt dilekçesinde özetle; Bedel yönünden menfi tespite konu edilen hususlar doğru olmadığını, davacı tarafın harici gayrimenkul satış sözleşmesine istinaden 1.200.000 TL'lik senet düzenlendiğini beyan ettiğini, taraflar arasındaki harici satım sözleşmesine bakıldığında dava konusu yapılan senedin harici satış sözleşmesine konu edilmediğini, satış sözleşmesi karşılığında davaya konu senedin verildiğini gösteren bir anlaşma bulunmadığını, dava konusu yapılan senetin, sözleşmeden bağımsız bir borç konusu olup, taraflar arasındaki ön sözleşmeye konu edilmesi mümkün olmadığı ve taraflar arasındaki harici satım sözleşmesinden kaynaklı bir senet olmadığını, senet metninden senedin veriliş nedeninin nakden ibareli olarak verilen borç karşılığında düzenlenmediğini, senede karşı senetle ispat kuralı gereği davacının, uyuşmazlık konusu yapılan senedi harici satım sözleşmesi uyarınca verdiğini, davacı tarafın, gayrimenkul satım sözleşmesindeki bedel tutarı yanında davaya konu edilen senet tutarınca da müvekkile borçlu olduğunu, davacı tarafın kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin, harici satım sözleşmesinin geçersizliğini bilerek davacı ile bu sözleşmeyi imzaladığını, çünkü davacının, sözleşmeye konu yeri devretmesinde hukuki engeller olduğunu, sözleşmenin bu şekilde yapılması akabinde engellerin kalkması halinde tapu devrini yapacağını, müvekkilinin, davacıya inanarak hem arsa satış bedelini ödediğini, hem de davaya konu senet karşılığında borç para verdiğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesi 27/03/2024 Tarih ve 2023/1232 Esas, 2024/312 Karar sayılı kararında özetle; "... davaya konu senedin açıklanan hususlar gereği bedelsiz kaldığı, bedelsiz kalan senetle bağlantılı olduğu kabul edilen taraflar arasında tanzim olunan sözleşme nedeni ile davacı tarafa 400.000,00 TL'nin davalı tarafça ödendiği tespit edilerek 800.000,00 TL yönünden davacının davalıya borçlu olmadığının kabulü ile; 18/10/2022 düzenleme tarihi 24/10/2022 vade tarihli 1.200.000,00 TL bedelli senet yönünden davacının bu senetteki 800.000,00 TL bedel yönünden davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacının tevdii mahalli talebinin kabulü ile davacının aldığını kabul ettiği 400.000,00 TL'nin davalıya ödenmek üzere ... ... Şubesinde açılacak vadeli hesaba yatırılmasına, 31/10/2022 tarihli tensip tutanağı 12 nolu maddesi gereği konulan ihtiyati tedbir kararının (talep aşımı yapılması nedeni ile bu hususun süresiz itiraza tabi olduğu kabul edilerek) 400.000,00 TL yönünden kaldırılmasına, tarafların kötü niyet tazminat taleplerinin şartları oluşmadığından reddine..." ifadelerini içeren gerekçelerle karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN:
Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı avukatı tarafından verilen 04/05/2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesinde özetle;
-TTK 5/A maddesi hükmü gereği ticari dava şartı zorunlu arabuluculuğa başvurmak zorunlu hale getirildiğini dolayısıyla davanın dava şartı yokluğu sebebiyle usul yönünden reddi gerekmekteyken esas yönünden kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğunu,
-ispat yükü davacı taraftayken mahkemece davalı şirketin ticari defterlerini dosyaya sunmasının istenmesi HMK ispat yükü kurallarına aykırı olduğunu,
-illetten mücerret senet ile sözleşme arasında hiçbir hukuki bağlantı bulunmadığını, senet ile ilgili hiçbir ibare bulunmadığını, yazılı delil bulunmadan salt davacı beyanına dayanarak senet ile sözleşme arasında bağ kurulması usul ve yasaya aykırı bir durum olduğunu,
-mahkemenin yazılı ispat vasıtası olmadan varsayıma dayanarak illetten mücerret senet ve sözleşmeyi bağlantılı bulmasının doğru olmadığını, davacı yanca hiçbir şekilde ispatlanamamış bir olgu mahkemece varsayıma dayanarak aleyhlerine ileri sürüldüğünü, bu durumun kabulü mümkün olmayıp mahkeme kararının kaldırılması gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE:
Dava, bono nedeniyle borçlu olmadığının tespiti davasıdır.
Kural olarak kambiyo senetleri soyut borç ikrarını içeren senetlerdir. Kambiyo senetlerinde soyutluk prensibinin en önemli işlevi ispat açısından kendisini gösterir. Buna göre, bir kambiyo senediyle borç altına giren kimse, borçlu olmadığını iddia ediyor ise bu hususu ispat etmekle yükümlüdür. Bu bakımdan kambiyo senedinin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davasında ispat külfeti davacı borçluya düşer.
Bu itibarla, dava konusu bononun teminat senedi olduğunu iddia eden davacının öncelikle bu iddiasını HMK’nın 201. maddesi uyarınca yazılı delille ispatlaması ve bundan sonra da senedi elinde bulunduran hamilin iyiniyetli hamil olmayıp, bonoyu iktisabında bile bile borçlunun zararına hareket ettiğini kanıtlaması gerekmektedir.
Yukarıda yapılan açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde; Davacı dava dilekçesiyle davalı ile aralarında 18.10.2022 tarihli tarihli gayrımenkul satım ön sözleşmesi tanzim ettiklerini, bu sözleşme uyarıca üzerine kayıtlı taşınmaz hissesini davalıya satmayı vaad ettiğini, sözleşmede satış bedeli olarak 1.200.000-TL yazılı olduğunu ancak davalı şirketten sadece banka kanalıyla 400.000-TL aldığını, davalının aynı tarihte kendisinden 1.200.000-TL'lik davaya konu senedi de teminat olarak aldığını beyanla 1.2000.000-TL' lik senedin 800.000-TL'lik kısmı yönünden borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ise, cevap dilekçesi ve aşamalardaki beyanlarında davaya konu senedin teminat senedi olmadığını, senette teminat ibaresi yazmadığı gibi satış vaadi sözleşmesine de herhangi bir atıf yapılmadığını, davacının satış vaadinden kaynaklanan borcunu ödemediğini, senedin davacıya verilen başka bir borca dair olduğunu , sözleşmeyle ilgisi olmadığını beyan etmiştir.
Bu haliyle; Dosya kapsamı itibariyle; Davacı tarafça, dava konusu bononun teminat olarak verildiğine dair yazılı bir delil sunulmadığı gibi, senet metninde de teminat senedi olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı, yapıldığı iddia edilen ödemelerin de iş bu bonoya ilişkin kısmi ödeme olduğunu gösteren bir kaydın senet üzerinde veya senet dışında herhangi bir belgede bulunmadığının anlaşılması karşısında ispat yükü senedin nakden değil teminat olarak olarak alındığını ileri süren davacı yanda olup, dava konusu bononun teminat olarak verildiğine dair yazılı bir delil sunulmadığı gibi, senet metninde de teminat senedi olduğuna ilişkin herhangi bir ibare bulunmadığı nazara alındığında davacı iddiasını yazılı delillerle ispatlayamamış ise de dava dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmakla, yemin delili hatırlatıldıktan sonra hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken, eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı olmakla, davalı vekilinin istinaf talebinin belirtilen nedenle 6100 sayılı HMK 353/(1)-a-6 uyarınca kabulü gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yarg.11. Hd E: 2018/4020 K: 2020/998,Yarg. 19hd.E: 2017/5743 K: 2019/1994)
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; Muğla Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/03/2024 Tarih ve 2023/1232 Esas 2024/312 Karar sayılı kararının 6100 Sayılı HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Belirtilen eksiklikler giderilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi için dosyanın mahkemesine İADESİNE,
İstinaf talebinde bulunan davalı tarafından yatırılan 13.662,00 TL istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Davalı tarafça karşılanan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesi tarafından kurulacak esasa ilişkin hükümde dikkate alınmasına,
İlişkin, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK 353/1-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 19/09/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.