T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1399
KARAR NO: 2025/2375
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/333
KARAR NO: 2024/161
DAVA TARİHİ: 11/05/2023
KARAR TARİHİ: 19/03/2024
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit ve İstirdat (kambiyo senetlerinden kaynaklanan)
DAİRE KARAR TARİHİ: 19/12/2025
KARAR YAZIM TARİHİ: 19/12/2025
Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/03/2024 Tarih ve 2023/333 Esas 2024/161 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davalı vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı avukatı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında davacının borçlu olduğu, davalının alacaklı olduğu, 500.000,00 TL bedelli, 07.11.2019 tanzim tarihli ve 20.06.2020 vade tarihli senet düzenlendiğini, senet düzenlendikten sonra davacı tarafından "...ili, ....ilçesi, ....mahallesi, ....ada ... parsel (.../... hissesi)" ve "... ili,.... ilçesi,....mahallesi,...ada .... parsel (dükkan)" de kayıtlı taşınmazlar senet borcuna teminat olmak üzere davalıya verildiğini, davalının talimatı ile bu taşınmazların devri 08.11.2019 tarihinde dava dışı ....'e yapıldığını, söz konusu senet için tarafından suç duyurusunda bulunulduğunu ve Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığının 2020/4341 Soruşturma numaralı dosyası ile soruşturma başlatıldığını, soruşturma dosyasında dava dışı ...'in de 07.01.2021 tarihinde ifade verdiğini, soruşturma sonrasında Karşıyaka 3.Ağır Ceza Mahkemesinin 2021/211 Esas sayılı dosyası ile kovuşturmaya geçildiğini, ...ili, .... ilçesi, ... mahallesi, ... ada... parsel (..../... hissesi) ve...ili, ....ilçesi,... mahallesi, ... ada ...parsel (dükkan) nolu taşınmazların senet borcuna karşılık teminat olarak verildiği ve bu taşınmazların satılması halinde satış bedelinin senet borcundan düşüleceği davalının da kabulünde olup bu konuda bir tartışma bulunmadığını, davalının söz konusu senedi 21.08.2020 tarihinde Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu ettiğini, teminat olarak verilen "...ili, ... ilçesi, ... mahallesi,... ada ... parsel (..../... hissesi)" taşınmazın 14.01.2021 tarihinde ... tarafından ...'ya satıldığını, satış bedeli tapu müdürlüğünde 77.500,00 TL olarak gösterildiğini, gösterilen satış bedeli gerçek satış bedeli olmadığını, taşınmazın 1/2 lik diğer hissesi davacının annesi ... adına kayıtlı olduğunu ve 14.01.2021 tarihinde kendi hissesini aynı kişiye yani ...'ya 300.000,00 TL bedelle sattığını, teminat olarak verilen ".... ili, .... ilçesi,... mahallesi, ... ada.... parsel (dükkan)" taşınmaz 23.01.2023 tarihinde .... tarafından ....'e satıldığını, satış bedeli tapu müdürlüğünde 160.000,00 TL olarak gösterildiğini, ancak gösterilen satış bedeli gerçek satış bedeli olmadığını, "... ili, .... ilçesi, ... mahallesi,... ada .... parsel (dükkan)" taşınmazın 23.01.2023 tarihinde satışı yapılmış olmasına rağmen 25.01.2023 tarihinde icra dosyasına ödeme bildirimi yaptığına gerçek satış bedeli yaklaşık 1.500,00,00 TL olmasına rağmen sadece 160.000,00 TL ödeme bildirimi yapıldığını, teminat olarak verilen 2 adet taşınmazın yaklaşık olarak 1.800.000,00 TL ye satıldığını, satış bedelinin Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyasına konu borcun tamamının kapatılmasına fazlasıyla yetmekte birlikte müvekkile iade edilmesi gereken büyük bir miktar kaldığını ileri sürerek Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyasının tedbiren durdurulmasına, teminat olarak verilen taşınmazların satış bedelleri icra dosya borcunu fazlasıyla ödemeye yettiğinden hakkaniyet gereği teminatsız olarak tedbir kararının verilmesini, teminat olarak verilen taşınmazların satış bedelleri Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyasının borcunu ödemeye yettiğinden borç ödendiğinin ve davacının icra dosyası kapsamında borcu kalmadığının tespitine, davalı tarafından borç ödenmesine rağmen icra takibine devam edildiğinden %20 kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyasının borcundan daha fazla olduğundan, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik borç miktarı üzerinde kalan 1.000,00 TL bedelin davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine, karar verilmesi talep etmiştir.
YANIT :
Davalı avukatı tarafından verilen yanıt dilekçesinde özetle; açılan davayı kabul etmediklerini, taraflarınca Aliağa İcra Müdürlüğü 2020/2754 Esas sayılı dosyasında Kambiyo Senetlerine Özgü takip yolu ile 21.08.2020 tarihinde takip başlatıldığını takibin kesinleştiğini, davacının borcu ödememek için Aliağa İcra Hukuk Mahkemesi 2020/120 Esas, 2021/42 Karar sayılı dosyası ile icra emrine haksız ve kötü niyetli şekilde itiraz ettiğini,Aliağa İcra Müdürlüğü 2020/2754 Esas sayılı dosyası ile devam eden söz konusu icra takibinde; ....ili,.... İlçesi, ... Köyü ...ada... parsel zemin kat 1 nolu bağımsız bölüm üzerine 22.03.2022 tarihinde haciz konulduğunu, davacı tarafın iddia etmiş olduğu hususları ispat yükü altında olduğunu, dava dilekçesinde usul kuralları çerçevesinde, iddia edilen vakıayı ispata elverişli deliller sunulmadığını, davacının ihtiyati tedbir talebini kabul etmediklerini, davalının gemi söküm alanında ticaret işi ile uğraştığını, davacının 2017 senesinde davacının emlak işi ile uğraşması sebebiyle vekaletname çıkarttığını ve kendi üzerine kayıtlı ... ve ... parsel numaralı taşınmazların satışı için kendisine yetki verdiğini, davalının amacının bu satışlardan gelecek para ile ....,....,... ve ... parsellerin tamamını satın almak ve söz konusu taşınmazlar ile ilgili dolgu ve ağaçlandırma iznini de aldıktan sonra ticari faaliyetler çerçevesinde 3. Kişilere kiralama yapmak olduğunu, davacı tarafından davalıdan dolgu ve ağaçlandırma izni için de 80.000 TL para istediğini bu paranında davacıya ödendiğini, davacının, davalı tarafından verilmiş olan vekaletname ile davalıya ait .... ve ....sayılı parselleri yaklaşık 400.000 TL ye sattığını ancak satış bedelini davalıya ödemediğini, satış bedeli ile .... ve ...numaralı parselleri satın alacağını söyleyerek davalıyı bir süre oyaladığını, satış bedelleri kesinlikle davalıya ödenmediğini, ancak tüm açıklamalar davacı taraf ile davalı arasında daha önceden vuku bulmuş uyuşmazlıklar olup takibe konu 07/11/2019 tanzim tarihli ve 20/06/2020 vade tarihli 500.000,00 tl bedelli senet bedeli davalıy ödenmemesi üzerine Aliağa İcra Müdürlüğü 2020/2754 Esas sayılı dosyasında Kambiyo Senetlerine Özgü takip yolu ile 21.08.2020 tarihinde takip başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, 25/01/2023 tarihinde 160.000,000 TL, 19/03/2021 tarihinde ise 141.684,14 TL olmak üzere iki kez haricen tahsilat bildiriminde bulunulduğunu, söz konusu taşınmazlardan".... ili, ....ilçesi, .... mahallesi, ... ada ... parsel (.../... hissesi)" taşınmaz 14.01.2021 tarihinde .... tarafından ....'ya satıldığını, Tapudaki satış bedeli gerçek satış bedeli olup işbu bedel 2020/2754 Esas sayılı icra takip dosyasındaki borçtan düşüldüğünü, "....ili, ....ilçesi, ...mahallesi, .... ada ....parsel (dükkan)" taşınmaz 23.01.2023 tarihinde .... tarafından ....'e satıldığını, taşınmazın satışından elde edilen bedel de 2020/2754 Esas sayılı icra takip dosyasındaki borçtan düşüldüğünü, beyanla açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece; Menfi tespit talebinin Kabulüne, davacının Aliağa İcra Müdürlüğü'nün 2020/2754 esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine, şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine, İstirdat talebinin kısmen kabulüne,davacı tarafından Aliağa İcra Müdürlüğü'nün 2020/2754 esas sayılı dosyasına fazladan ödenen 406.079,79-TL'nin ıslah tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaca isteminin reddine, dair karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİNDE BULUNAN:
Davalı vekili istinaf talebinde bulunmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı avukatı tarafından verilen istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesind
-davacının iddia edilen vakıayı ispata elverişli deliller sunulmamış, senede karşı senetle ispat zorunluluğu göz ardı edildiğini, senedin sebepten yoksun olup, mücerret olduğunu,
-bilirkişi raporu ile hesaplanan bedellerin fahiş derecece yüksek hesaplandığını,
-söz konu taşınmazların gerçek satış bedeli, tapudaki satış bedeli olup işbu bedelin 2020/2754 esas sayılı icra takip dosyasındaki borçtan düşüldüğünü,
-Aliağa İcra Müdürlüğünden yapılması istenen hiçbir ispat içermeyen, kambiyo senetlerinin sebepten yoksun mücerret olduğu ve yine senede karşı senetle ispat kuralını gözetmeyen tamamen varsayıma dayalı kapak hesabına istinaden karar verildiğini,
-davalı tarafından resmi satış senedindeki bedeller icra dosyasındaki borçtan düşüldüğünü ancak satışların borcu karşılamaya yetmediğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE;
Dava, icra takibine konu bonodan dolayı borçlu bulunmadığının tespiti ile takipte fazladan ödenen bedelin istirdatı istemine ilişikindir.
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde; Menfi tespit talebinin kabulüne, davacının Aliağa İcra Müdürlüğü'nün 2020/2754 esas sayılı dosyasından dolayı borçlu olmadığının tespitine, şartları oluşmadığından kötüniyet tazminatı talebinin reddine, İstirdat talebinin kısmen kabulüne,davacı tarafından Aliağa İcra Müdürlüğü'nün 2020/2754 esas sayılı dosyasına fazladan ödenen 406.079,79-TL'nin ıslah tarihi olan 30/01/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmiş, karar davalı vekilince istinaf edilmiştir.
Davacı, takibe konu 500.000-TL' lik bono nedeniyle borçlu olmadığını, .... ada.... parsel (.../... arsa hissesi) ve ... ada... parsel (dükkan) nolu taşınmazların senet borcuna karşılık teminat olarak verildiği ve bu taşınmazların satılması halinde satış bedelinin senet borcundan düşüleceği davalının da kabulünde olup bu konuda bir tartışma bulunmadığını, davalının söz konusu senedi 21.08.2020 tarihinde Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu ettiğini, teminat olarak verilen "....ili, ... ilçesi, ....mahallesi, ... ada ... parsel (..../.... hissesi)" taşınmazın 14.01.2021 tarihinde .... tarafından ...'ya satıldığını, satış bedeli tapu müdürlüğünde 77.500,00 TL olarak gösterildiğini, gösterilen satış bedeli gerçek satış bedeli olmadığını, taşınmazın 1/2 lik diğer hissesi davacının annesi .... adına kayıtlı olduğunu ve 14.01.2021 tarihinde kendi hissesini aynı kişiye yani ...'ya 300.000,00 TL bedelle sattığını, teminat olarak verilen ".... ili,.... ilçesi, ....mahallesi,.... ada .... parsel (dükkan)" taşınmaz 23.01.2023 tarihinde satıldığını, satış bedeli tapu müdürlüğünde 160.000,00 TL olarak gösterildiğini, ancak gösterilen satış bedeli gerçek satış bedeli olmadığını, teminat olarak verilen 2 adet taşınmazın yaklaşık olarak 1.800.000,00 TL ye satıldığını, satış bedelinin Aliağa İcra Müdürlüğünün 2020/2754 Esas sayılı dosyasına konu borcun tamamının kapatılmasına fazlasıyla yettiğini hatta davalının kendisine taşınmaz bedelinden borcun mahsubuyla kalan miktarı iade edilmesi gerektiğini iddia etmiş; Davalı ise 21.08.2020 tarihinde bono nedeniyle takip başlatıldığını, takibin kesinleştiğini, 25/01/2023 tarihinde 160.000,000 TL, 19/03/2021 tarihinde ise 141.684,14 TL olmak üzere iki kez haricen tahsilat bildiriminde bulunulduğunu, söz konusu taşınmazlardan".... ili, ... ilçesi, ... mahallesi, ... ada ...parsel (.../... hissesi)" taşınmaz 14.01.2021 tarihinde ... tarafından... ..'ya satıldığını, Tapudaki satış bedeli gerçek satış bedeli olup işbu bedel 2020/2754 Esas sayılı icra takip dosyasındaki borçtan düşüldüğünü,taşınmazın satışından elde edilen bedel de 2020/2754 Esas sayılı icra takip dosyasındaki borçtan düşüldüğünü beyanla açılan davanın reddi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemenin de kabulünde olduğu üzere; Taraflar arasında ödeme hususunda uyuşmazlık olmadığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık, taşınmazların satışından elde edilen bedelin tapu satış senedinde bildirilenden fazla olup olmadığı, bu haliyle mahsuplaşma neticesinde davacının bono nedeniyle davalıya borcu olup olmadığı noktasındadır.
Burada hemen belirtmek gerekir ki; 25/01/2023 tarihinde 160.000,000 TL, 19/03/2021 tarihinde ise 141.684,14 TL olmak üzere iki kez haricen tahsilat bildiriminde bulunulduğunu iddia ettiğinden; Öncelikle; Mahkemece, dava konusu ödemelerin dava tarihinden önce mi sonra mı yapıldığı ve ödenen miktarın tespit edilerek, şayet dava tarihinden önce ödeme yapılmış ve davadan önce icra dosyasına bildirilmişse, dava tarihinden önce yapılan bu ödemeler yönünden davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararı bulunmayacağı; Ancak, dava tarihinden sonra bu ödemeler icra dosyasına bildirilmişse, davacının dava açmakta hukuki yararı bulunduğu ve davadan sonra ödemelerin icra dosyasına bildirilmesi nedeniyle davanın konusuz kaldığı gözetilerek konusuz kalan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilerek dava tarihindeki haklılık durumuna göre de yargılama giderleri konusunda karar verilmesi gerekirken (Yarg19. Hd.E : 2016/14728 -K: 2017/7718), takibin tamamı hakkında menfi tespit ve istirdat davasının yazılı gerekçe ve eksik incelemeyle kabulüne (501.910,96-TL) karar verilmesi hatalı olduğundan, kaldırma kararı içeriği nazara alınarak, bu aşamada dairemizce sair istinaf sebepleri incelenmeksizin, kararın HMK 353-1-a-6 maddesi uyarınca kaldırılması gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle:
Davalı vekilinin istinaf isteminin KABULÜ ile; Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19/03/2024 Tarih ve 2023/333 Esas 2024/161 Karar sayılı kararının 6100 sayılı HMK 353/(1)-a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA,
Belirtilen eksiklikler giderilerek hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi için dosyanın mahkemesine iadesine,
İstinaf talebinde bulunan davalı tarafından yatırılan 7.000,00 TL istinaf karar harcının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
İstinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince kurulacak hükümde dikkate alınmasına,
Dosya üzerinden yapılan inceleme ve müzakere neticesinde, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 19/12/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.