T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2022/1982
KARAR NO: 2023/1873
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2021/847
KARAR NO: 2022/845
DAVA TARİHİ: 22.11.2021
KARAR TARİHİ: 01.11.2022
DAVA: Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 14.12.2023
KARARIN YAZ. TARİH: 15.12.2023
İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.11.2022 tarih ve 2021/847 Esas, 2022/845 Karar sayılı kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacılar vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı vekili tarafından verilen verilen dava dilekçesi ile özetle; müvekkili ile davalı arasında (... içme suyu arıtma tesisi ve iletim hattı) için sözleşme imzalandığını, şartnameye uygun olarak işin tamamlanıp teslim edildiğini, 04.01. 2021 tarihinde 1.183.564,24 TL bedelli fatura düzenlenerek davalıya iletildiğini, sözleşmenin 11.2 maddesindeki süreler sonunda ödeme yapılmaması üzerine icra takibi başlattıklarını, davalı takipten sonra 23.03.2021 tarihinde 1.090.112,40 TL haricen ödeme yaptıktan sonra icra dosyasına itiraz ettiğini, davalının icra takibine kendi kusuru neticesinde sebebiyet verdiğini bu nedenle takip açılırken icra dairesine ödenen 6.071,43 TL takip harcı ile davalı tarafından ikrar edilerek haricen ödenen 1.090.112,40 üzerinden hesaplanan 70.953,93TL icra vekalet ücreti olmak üzere 77.025,36 TL'lik kısmının iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili tarafından verilen cevap dilekçesi ile özetle; Fatura borcu itirazın iptali davasının açılmasından önce ödendiğinden hukuki yararı olmadığını, faturanın 26.01.2021 tarihinde muhasebeleştirildiğini, cari hesaba işlendiğini, sırası geldiğinde SGK kesintisi yapılarak 23.03.2021 tarihinde 1.090.112,40 TL olarak ödendiğini, davacı tarafından 17.03.2021 tarihinde takip başlatıldığını ödeme emrinin kendilerine 25.03.2021 tarihinde tebliğ edildiğini ödeme süresi içinde borcun ödendiğini, 5018 sayılı yasanın 34. Maddesinde kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması halinde giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırsına göre ödenir denildiğini, 492 sayılı yasanın 123. Maddesi nedeniyle harçtan muaf olduklarını, alacak likit olmadığından inkar tazminatına hükmedilmesinin mümkün olmadığını beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesinin 01.11.2022 tarih ve 2021/847 Esas, 2022/845 Karar sayılı kararı ile özetle; ''. 6100 sayılı HMK'nın 114/1-h ve 115/1.maddesi gereğince itirazın iptali davasının açılmasında hukuki yarar bulunmadığından davanın usulden reddine" dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacılar vekili tarafından verilen 07.12.2022 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle itirazın iptali davası açılmasında hukuki yararlarının bulunduğunu, dosya kapsamında alınan hukuka uygun ve karar vermeye elverişli bilirkişi raporuna rağmen, davalarının özünün hatalı değerlendirildiğini ve hukuki temelden yoksun bir karar verildiğini, yerel mahkeme tarafından verilen bu usulden ret kararının, yaklaşık 1 yıllık bir yargılama sürecinin ardından, bilirkişi raporu alındıktan ve davanın esası incelendikten sonra verildiğini, bu süre zarfında müvekkilinin hem 1 yılı aşkın bir zaman kaybına uğradığını, hem de ek harcamalar yapmak zorunda kaldığını, başta bilirkişi ücretleri olmak üzere dosya kapsamındaki tüm ödemeleri gerçekleştirdiğini, bu açıdan değerlendirildiğinde hukuka aykırı olan bu kararın usul ekonomisi ilkesiyle de bağdaşmadığını, bir an için yerel mahkemenin her nasılsa vekalet ücretini müvekkilinin hukuki yararı dışında bir alacak olarak değerlendirmesinin haklı bulunması ihtimalinde dahi, müvekkili tarafından ödenen takip masrafları ve harçların iadesinde hukuki yararının bulunduğunun izahtan vareste olduğunu, bu nedenle haklı davalarının en azından bu açıdan kabul edilmesi gerekirken reddine karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan takibe itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk derece mahkemesi tarafından hukuki yarar yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği, verilen kararın davacı vekili tarafından istinaf edildiği görülmüştür.
Davacıların oluşturduğu ortak girişim ile davalı arasında 22.03.2019 tarihinde "... İçmesuyu Arıtma Tesisi ve İletim Hattı Yapım İşi"ne ait eser sözleşmesi yapıldığı, davacıların oluşturduğu ortak girişimin yüklenici, davalının ise iş sahibi olduğu hususlarında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
Ortak girişimi oluşturan davacı gerçek kişiler tarafından, eser sözleşmesi kapsamında işin tamamlanıp teslim edildiği, düzenlenen faturanın ödenmemesi üzerine 1.183.564,24 TL cari alacak,17.161,68 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.200.725,92 TL alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı; davalı tarafça takipten sonra asıl alacağın 1.090.112,40TL'sinin ödendiği ve asıl alacağın ödenen kısmı hariç talep edilen 93.451,84 TL'lik kısmına,17.161,68 TL işlemiş faiz ve işleyecek faiz, masraf, vekalet ücreti, faiz oranı dahil tüm ferilerine itiraz edildiği; bunun üzerine davacı tarafça takip açılırken icra dairesine ödenen 6.071,43 TL takip harcı ile davalı tarafından ödenen 1.090.112,40TL üzerinden hesaplanan 70.953,93TL icra vekalet ücreti olmak üzere toplam 77.025,36 TL'lik kısma yönelik itirazın iptaline karar verilmesi istemiyle eldeki dava açılmıştır.
6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Buna göre bir uyuşmazlığın ticari nitelikte olabilmesi için, her iki tarafın da ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.
TTK'nın 14. maddesine göre “Bir ticari işletmeyi kısmen dahi olsa kendi adına işleten kimseye tacir denir.” Aynı Kanunun 17. maddesi hükmünce de; “iktisadi faaliyeti nakdi sermayesinden ziyade bedeni çalışmasına dayanan ve kazancı ancak geçimini sağlamaya yetecek derecede az olan sanat ve ticaret sahipleri tacir değildir.” düzenlemesi yer almaktadır.
6335 sayılı Kanun'un 2. maddesi ile değişik 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5. maddesi uyarınca ticari davalar asliye ticaret mahkemelerince görülerek karara bağlanır. Diğer taraftan aynı düzenleme gereğince, asliye ticaret mahkemeleri ile diğer hukuk mahkemeleri arasındaki ilişki, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’ndan ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 6335 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki halinden farklı olarak iş bölümü ilişkisi değil, görev ilişkisidir. Göreve ilişkin düzenlemeler, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen incelenir.
Somut olayda ortak girişimi oluşturan davacı gerçek kişiler yönünden Mahkeme tarafından usulüne uygun olarak tacir araştırmasının yapılmadığı görülmüştür.
Bu kapsamda, Mahkeme tarafından öncelikle ortak girişimi oluşturan davacı gerçek kişilerin T.T.K.nun 14 ve 5362 Sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanununun 3. maddesi çerçevesinde tacir olup olmadığı araştırılarak, tacir olmalarının anlaşılması halinde eldeki davanın uyuşmazlık konusu işin her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili ticari dava olacağından görevli mahkemenin asliye ticaret mahkemesi olacağı; tacir olmamaları halinde ise görevli mahkemenin asliye hukuk mahkemesi olacağı hususunun değerlendirilmesi gerektiği halde ortak girişimi oluşturan davacı gerçek kişilerin tacir araştırması yapılmadan eksik incelemeye dayalı olarak hüküm verilmesi doğru olmamıştır.
Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece yapılan araştırma ve inceleme hüküm kurmaya yeterli olmadığından göreve ilişkin düzenlemeler kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemelerce re'sen inceleneceğinden davacılar vekilinin sair istinaf sebepleri incelenmeksizin istinaf kanun yoluna başvurusunun kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-a-3 ve 6. maddeleri gereğince kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiş olup aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacılar vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun KABULÜ ile,
2-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01.11.2022 tarih ve 2021/847 Esas, 2022/845 Karar sayılı kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/(1)-a-3 ve 6. maddeleri gereğince KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın, Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Verilen kararın niteliği gereğince harç alınmasına yer olmadığına,
5-Davacılar vekili tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının istemi halinde ilk derece mahkemesince yatıran davacıya geri verilmesine,
6-Davacılar vekili tarafından yatırılan 220,70 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf yargılama giderlerinin, ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
7-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara/vekillere tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/(1)-c ve 362/(1)-g maddeleri gereğince kesin olmak üzere 14.12.2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.