T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/1027
KARAR NO: 2024/999
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/164
İSTEM TARİHİ: 22/02/2024
ARA KARAR TARİHİ: 04/04/2024
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
İSTEM: İhtiyati Tedbir
KARAR TARİHİ: 25.06.2024
KARARIN YAZ. TARİHİ: 26.06.2024
İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/164 Esas sayılı dosyasından verilen 04.04.2024 tarihli ara kararının, istinaf başvurusu yoluyla incelenmesinin davacı vekili tarafından istenilmesi üzerine, dairemize gönderilen dosya incelendi, dosya içeriğine göre incelemenin duruşmasız olarak yapılması uygun görülmekle, gereği konuşulup düşünüldü.
İSTEM:
Davacı vekili tarafından verilen ihtiyati tedbir istemli dava dilekçesi ile özetle; Davalı Bakanlığın İzmir’de ... yapılması için kamu-özel ortaklık modeliyle ihale açtığını, davalı ... A.Ş. ile ... A.Ş.’nin ihaleyi kazandığını, davalı şirketlerin ihale sözleşmesinin imzalanması ve projenin yürütülmesi sürecini daha kolay hale getirmek için bir araya gelerek özel amaçlı olarak ... A.Ş.’yi kurduklarını, davalılardan ...’in ...ne ilişkin resmi internet sayfasında da söz edildiği üzere ... tarafından kamu özel ortaklığı projeleri kapsamında ihale edilen ... Kampusü projesi yapım işleriyle ürün ve hizmetlerinin temin edilmesi işinin ... Hizmetleri A.Ş. tarafından üstlenildiğini, ... A.Ş. ile ... - ... Adi Ortaklığı arasında anahtar teslim sözleşmesinin imzalandığını, şehir hastanesinin temellerinin 12/03/2014 tarihinde atıldığını, 20/10/2016 tarihinde hastanenin proje finansman anlaşmasının imzalandığını ve 2017 yılı Mayıs ayında inşaata başlandığını, kamu-özel işbirliğiyle inşa edilen hastanenin 16/10/2023 tarihinde hizmete girdiğini ve resmi açılışının 27/01/2023 tarihinde gerçekleştirildiğini, bu hastanenin ... Holding ve ... İş Ortaklığı tarafından 25 yıl boyunca işletileceğini, müvekkili ile davalı şirketler arasında 01/03/2023 tarihli ... Projesi ince işler için yevmiyeli hizmet alım işleri sözleşmesinin imzalandığını, bu sözleşmeye dayalı olarak ...-... İzmir Adi Ortaklığı nedeniyle 01/04/2023 tarihinde 473.652,00 TL, 17/04/2023 tarihinde 556.936,64 TL, 05/05/2023 tarihinde 600.000,00 TL, 08/07/2023 tarihinde 1.024.414,28 TL, 05/08/2023 tarihinde 315.375,09 TL, 24/09/2023 tarihinde 447.478,71 TL, 02/11/2023 tarihinde 379.108,68 TL, 02/11/2023 tarihinde 249.704,40 TL ve 04/12/2023 tarihinde 157.338,41 TL olmak üzere toplam 4.204.008,21 TL nakit teminatın ara hakediş ödemelerinde davalı şirketlerce kesinti yapılmak suretiyle ödendiğini, sözleşmenin taraflarca imzalanmasıyla birlikte müvekkilinin edimlerini usulüne uygun şekilde yerine getirmeye başladığını, iş hacminin artması ve sözleşmede yer almayan kalemlerin ortaya çıkması üzerine ilgili konularda zeyilnameler yapıldığını, davalı tarafın 05/10/2023 tarihinde müvekkiline gönderdiği yazı ile “işin tamamlandığı, işçilere ihtiyaç duyulmadığı ve işçilerin şantiye sahasından çıkartılması” hususlarını bildirdiğini, müvekkilinin işleri büyük çoğunluğu ile tamamlaması üzerine 09/10/2023 tarihinde geçici kabule dayanak tüm bilgi ve belgeler ile birlikte karşı tarafa ilettiğini ve geçici kabulün yapılmasını istediğini ancak davalı tarafça bu konuda somut adım atılmadığını ve hazırlık işleminin yapılmadığını, davalının İzmir 38. Noterliği’nin 17/10/2023 tarihli 30958 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle taraflar arasındaki sözleşmeyi haksız yere feshettiğini, daha sonra davalının İzmir 38. Noterliği’nden gönderdiği 27/10/2023 tarihli ve 32247 yevmiye numaralı ihtarname ekinde ödemeye esas kesin hesap raporunun 3 gün içerisinde onaylanmasını istediğini, davalı tarafın kesin hesap raporu incelendiğinde toplam 16 kalem yönünden kesinti yapıldığının ve müvekkilinin 42.955.933,73 TL borçlu çıkartıldığının görüldüğünü, bu kesintiler incelendiğinde; taraflar arasındaki sözleşme ile zeyilnamelere ve taraflarca imzalanan tutanaklara aykırı olduğunun belirlendiğini, bunun üzerine müvekkilinin Ankara 30. Noterliği’nin 31/10/2023 tarihli 09332 yevmiye numaralı ihtarnamesiyle kesin hesap raporuna itirazlarını sunduğunu, davalı tarafın gönderdiği İzmir 38. Noterliği’nin 31/10/2023 tarihli 32483 yevmiye numaralı ihtarnamesinde sözleşmeyi haklı nedenle feshettiği iddiasıyla 1 gün içinde adi ortaklığa ait malzeme ve ekipmanların teslimi ile diğer malzeme ve ekipmanların da şantiye sahasından çıkartılmasını istediğini, müvekkilinin işleri eksiksiz ve kusursuz şekilde yerine getirdiğini, davalı tarafın Temmuz 2023’e kadar aylık ara hakedişler ile müvekkiline ödemeler yaptığını, devam eden Ağustos 2023, Eylül 2023 ve Ekim 2023 hakedişlerine ilişkin olarak tüm belge ve tutanaklar davalı tarafa iletilmiş ise de aylık ara hakediş ödemelerinin yapılmadığını, davalı tarafın sebepsiz zenginleştiğini, dayanaksız feshin hukuka aykırı olduğunu, sözleşmeyi fesheden davalı tarafın müvekkilinin uğradığı zararı karşılamak zorunda olduğunu, davalılardan .... A.Ş.’nin müvekkili tarafından açılacak alacak davasının önünü tıkamak amacıyla asılsız iddialarla İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2023/196060 sayılı soruşturma dosyasında suç duyurusunda bulunduğunu, ...’na husumet yöneltmelerinin sebebinin bakanlığın diğer davalılar ile birlikte müvekkilinin alacağından müştereken ve müteselsilen sorumlu olması olduğunu, zira hastane yapım işinde birçok taşeron şirket ile çalışan davalı şirketlerin üçüncü kişilere verdikleri zarardan haksız fiil hükümleri uyarınca mülkiyet sahibi olarak bakanlığın da sorumlu olduğunu, davalı bakanlığın davalı şirketleri denetleme yükümlülüğünü ihlal ettiğini belirterek müvekkili ile ...-... İzmir Ortak Girişimi arasında düzenlenen 01/03/2023 tarihli ... Projesi İnce İşler için yevmiyeli hizmet alım işleri sözleşmesi ve bu sözleşmeye dayalı olarak yapılan zeyilnamelerden kaynaklanan hakediş bedeli alacağına ilişkin olarak fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 500.000,00 TL’nin işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline; 01/03/2023 tarihli sözleşmeye dayalı olarak ...-... İzmir Ortak Girişimi lehine verilen toplam 4.204.008,21 TL nakit teminatın teminatsız şekilde veya uygun görülecek bir teminat karşılığında nakde çevrilmemesi yönünde veya mahkemece uygun görülecek bir banka hesabında nemalandırılmak suretiyle dava sonuna kadar ayrı bir banka hesabında tutulmasına veya uygun görülecek bir başka ihtiyati tedbir kararı verilmesine, dava sonunda teminatların müvekkiline iadesine, ...-... İzmir Adi Ortaklığı’na ve ...’ne yönetim kayyımı atanmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
İlk derece mahkemesinin 2024/164 Esas sayılı dosyasından verilen 04.04.2024 tarihli ara kararı ile özetle; ''...Taraflar arasında ... Projesi ince işler için yevmiyeli hizmet alım işlerine ilişkin 01/03/2023 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Davalının ödeme yapıp yapmadığı, sözleşmeyi fesihte haklı sebebinin bulunup bulunmadığı ve bu kapsamda sebepsiz zenginleşip zenginleşmediği gibi hususlar davalı cevapları da alındıktan sonra, tarafların bildirecekleri ve sunacakları deliller ile yaptırılacak bilirkişi incelemesi sonucunda belirlenebilecektir. Yani; ileri sürülen hususlar yargılamayı gerektirmektedir. Dava dilekçesi ekinde sunulan belgeler, söz konusu davacı iddiasını yaklaşık ispata yarar yeterlilikte değildir. Bu nedenle davacı vekilinin ihtiyati tedbir isteği yerinde görülmemiş, reddine karar vermek gerekmiştir. Ayrıca; davacı tarafça '...-... İzmir Adi Ortaklığı’na ve ...’ne yönetim kayyımı atanması' yönündeki isteğin esasa ilişkin bir istek mi yoksa ihtiyati tedbir niteliğindeki bir istek mi olduğu konusunda yazılı beyanda bulunulmadığından, bu istekle ilgili olarak karar verilmesine yer olmadığına'' dair karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili tarafından verilen 06.05.2024 tarihli istinaf kanun yoluna başvuru dilekçesi ile özetle;
-Davalıların haksız iş ve eylemlerinin ortada olduğunu, müvekkilinin kendisine verilen tüm iş ve işlemleri eksiksiz yerine getirmesine rağmen, sırf hak ettiği paraları ödememek adına, sözleşmeyi haksız bir biçimde feshettiğinin tartışmasız olduğunu, burada amacın müvekkilinin haklı taleplerinin önünü kesmek olduğunu, fesih işleminin haklı ve hukuka uygun tek bir dayanağının dahi olmadığını, buna rağmen şablon ifadelerle ve kanun maddelerini saymak sureti ile ihtiyati tedbir talebinin reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu,
-Hastaneye yönetim kayyımı atanması taleplerinin reddi gerekçesi ise usul ve yasada bulunmayan bir gerekçe olduğunu, haksız ve hukuka aykırı olduğunu, isteklerinin esasa veya ihtiyati tedbire ilişkin olmasının ne gibi bir önemi bulunduğunu anlamadıklarını, kaldı ki bir davada talebin niteliğini değerlendirmenin mahkemenin görevi olduğunu, haklı taleplerinin böylesine hukuksuz bir biçimde reddedilmesinin kabul edilemeyeceğini, yerel mahkemenin görevinin, tarafların taleplerinin hukuka uygun olup olmadığını belirlemek ve bir karar vermek olduğunu, taraflarına açıklama için süre verip, akabinde beyanda bulunmamaları nedeniyle haklı kayyım taleplerinin reddinin hukukumuzda olmayan bir müessese olduğunu,
-Sağlık hakkının uluslararası hukukla korunan temel bir insan hakkı olduğunu, davalıların haksız eylemi nedeni ile sadece müvekkilinin değil, hastaların da zarara göreceğini, sağlık ve yaşam hakkının anayasal bir hak olduğunu ve vazgeçilemeyeceğini, Bu nedenle sadece müvekkilinin değil kamunun da daha fazla zarar görmemesi için ihtiyati tedbir talebinin kabulünün gerektiğini,
Belirterek yerel mahkemenin 04.04.2024 tarihli ara kararının kaldırılmasına, ihtiyati tedbir ve kayyım atanması taleplerinin kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yüklenilmesine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yolun başvurmuştur.
DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK.nın 355. maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda,
6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 389/1. Maddesinde: ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir." Hükmü düzenlenmiştir.
Aynı kanunun 392/1. Maddesinde ise: "İhtiyati tedbir talep eden, haksız çıktığı takdirde karşı tarafın ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları muhtemel zararlara karşılık teminat göstermek zorundadır. Talep, resmi belgeye, başkaca kesin bir delile dayanıyor yahut durum ve koşullar gerektiriyorsa, mahkeme gerekçesini açıkça belirtmek şartıyla teminat alınmamasına da karar verebilir. Adli yardımdan yararlananın teminat göstermesi gerekmez.'' hükmü düzenlenmiştir.
Anılan yasal düzenlemelere göre; hukuki uyuşmazlıklarda, dava açılmadan önce ya da dava sırasında geçici hukuki koruma olarak istenen ihtiyati tedbir kararının yasal koşulları olarak; "hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması ya da tamamen imkansız hale gelmesi veya gecikme sebebiyle ciddi bir zarar doğması" olasılıkları belirtilmiştir.
Hak iddia eden kişinin, bu olasılıkları ifade ederek geçici hukuki koruma istemesi halinde, iddia ettiği vakıaları tam olarak kanıtlaması kendisinden beklenmez. Çünkü, adı üstünde; "geçici hukuki koruma ve olasılık" bunu gerektirir. İstek sahibinin, iddialarını yaklaşık olarak kanıtlaması, bunun için en azından iddiaya ilişkin bazı verileri mahkemeye sunması gerekir. Bu durumda mahkemece, iddiacı hak sahibinin muhtemel zararlarını önlemek adına tedbir kararı verilmelidir. Uygulamada genellikle tedbir istekleri mahkemelerce olumlu karşılanmakta olup, yerleşik yargı kararlarında da bunun için yaklaşık ispatın yeterli olduğu yaklaşımı mevcuttur.
Ancak; tedbir kararı verilirken, dava sonunda haksız olunduğu takdirde karşı tarafın veya üçüncü kişilerin uğraması olası zararların da mahkemece dikkate alınarak, istek sahibinden uygun bir teminat göstermesi istenmelidir. Kural bu olmakla birlikte, istisnaen bazı özel durumlarda hâkim takdiri ile teminat aranmayabilir. Teminatın niteliği ve miktarı da hâkim tarafından, taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine ve hakkaniyet dengesine göre uygun ve makul bir şekilde takdir edilmesi gerekir.
Ayrıca; bir davada, uyuşmazlığın esasını çözümler nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gibi, kesinleşmiş mahkeme kararının infazını engeller şekilde de tedbire hükmolunmamalıdır.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan hak ediş alacağının tahsili, teminatların iadesi ve kayyım atanması istemlerine ilişkindir.
Davacı vekili müvekkil şirket ile ...-... İzmir Ortak Girişimi arasında yapılan 01.03.2023 tarihli "... Projesi İnce İşler İçin Yevmiyeli Hizmet Alım İşleri Sözleşmesi" ve bu sözleşmeye istinaden yapılan zeyilnamelerden kaynaklanan şimdilik 500.000,00 TL hakediş bedeli alacağının tahsili ile söz konusu sözleşmeye dayalı olarak ...-... İzmir Ortak Girişimi lehine verilen toplam 4.204.008,21-TL nakit teminatın iadesi, sözkonusu teminatların nakde çevrilmemesi yönünde veya Mahkemece uygun görülecek banka hesabında nemalandırılarak dava sonuna kadar ayrı bir banka hesabında tutulmasına veya başka bir ihtiyati tedbir kararı verilmesine ayrıca ... - ... İzmir Adi Ortaklığı'na ve ...'ne (yönetim) kayyım atanmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Somut olayda taraflar arasında yapılan eser sözleşmesi kapsamında davalı tarafça davacıya ödenmeyen hak ediş bulunup bulunmadığı, sözleşmenin feshinin haklı olup olmadığı, teminatların iadesinin gerekip gerekmediğinin yargılama aşamasında tarafların delilleri toplanıp, bilirkişi incelemesi yapılarak belirlenebileceği, ihtiyati tedbir isteyen davacı vekili tarafından sunulan delillerin yaklaşık ispat ölçüsünde ihtiyati tedbir talebinin haklılığını ispat etmeye yeterli olmadığı anlaşıldığından ihtiyati tedbir koşullarının somut olayda oluşmadığı; davacı tarafça "...-... İzmir Adi Ortaklığı’na ve ...’ne yönetim kayyımı atanması" yönündeki isteğin esasa ilişkin bir istek mi yoksa ihtiyati tedbir niteliğindeki bir istek mi olduğu konusunda yazılı beyanda bulunulmaması nedeniyle istekle ilgili olarak Mahkemece karar verilmesine yer olmadığına dair karar verilmesinde usule ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığından davacı vekilinin istinaf istemi yerinde görülmemiştir.
Dosya kapsamı, mahkeme gerekçesi ve yapılan değerlendirmeye göre; mahkemece verilen ara karar usul ve yasaya uygun olup, davacı vekilinin istinaf kanun yoluna başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiş olup, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/164 Esas sayılı dosyasından verilen 04.04.2024 tarihli ara kararı, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan, davacı vekilinin bu ara karara karşı yapmış olduğu istinaf kanun yoluna başvurusunun, 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş olması nedeniyle, alınması gereken 704,50 TL istinaf tedbir karar harcından peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile kalan 276,90 TL'nin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile yapılan istinaf kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Kararın, ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 391/(3) ve 362/(1)-f maddeleri uyarınca, kesin olarak 25.06.2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.