T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1928
KARAR NO: 2024/274
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/02/2020
NUMARASI: 2019/431 Esas 2020/67 Karar
DAVANIN KONUSU: İstirdat
BAM KARAR TARİHİ: 06/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 07/02/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ... sınırları içerisinde demir çekme işletmesi bulunduğunu, müvekkilinin diğer sanayicilerle birlikte kullanmakta olduğu doğal gazı davalıdan aldığını ve aylık fatura bedellerini de süresinde aksatmadan ödediğini, davalı tarafından 03/04/2015 fatura tarihli 10/04/2015 ödeme tarihli faturada müvekkili şirkete doğalgaz kullanım aşım bedeli adına KDV dahil 78.474,27 TL ödeme bildirdiğini, ancak taraflar arasında doğalgaz aşım bedelinin cezalı ödeneceğine ilişkin bir sözleşme bulunmadığını, müvekkilinin böyle bir cezanın uygulanacağını bilse idi üretimini ve siparişlerini ona göre ayarlayacağını, hatta bazı üretimlerini Denizli'de bulunan fabrikasına yönlendirebileceğini, müvekkili şirketin üretiminin aksamaması için fatura bedelini ihtirazi kayıt ile davalıya ödediğini, davalının talep ettiği bedelin hukuk dışı olduğunu, böyle bir miktarın neden ve nereden kaynaklandığının müvekkili tarafından bilinemediğini bildirerek, davalının müvekkili şirketten haksız ve hukuka aykırı biçimde tahsil ettiği 78.424,27 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında doğalgaz satış sözleşmesi başlığı altında düzenlenen sözleşme gereğince İzmir Mahkemelerinin yetkili kılındığını ve yetki itirazlarının bulunduğunu, davacı şirketin ...'nden doğalgaz temini yaptığını, müvekkili ... ile katılımcıları arasında her yıl sonunda bir sonraki yıl için aylık azami kullanım miktarları ile toplamda yıllık azami kullanım miktarı için bir mutabakat yapıldığını, davacının "2014 Yılı Doğalgaz Talebi" olarak 2014 yılında kullanacağı doğalgaz miktarını bildirmesi için talepte bulunduğunu ve bu taleple bağlı kalınmaması halinde tedarikçi tarafından müvekkiline yüklenecek olan maliyetlerin katılımcıya yansıtılacağının açıkça ihtar edildiğini ve bu sorumluluğun davacı tarafta olduğunun bildirildiğini, buna ilişkin evrakın davacıya 11/09/2013 tarihinde Zimmet Defteri ile tebliğ edildiğini, davacıya gönderilen ve aşım yaptığı tarihler bakımından değerlendirildiğinde davacı tarafa kesilmiş aşım bedelinin kuruşuna kadar hesaplandığını ve hiçbir fazlalık olmadan kesildiğini, davacının toplamda 418.878,25-Sm3 aşım miktarı olduğunun görüldüğünü, bu aşım miktarı üzerinden hesaplama yapıldığında davacı tarafından ödenmesi gereken aşım bedelinin 96.678,35 TL olmasına rağmen müvekkilinin insiyatifi ile davacıya kesilen cezada indirime gidilerek 78.474,27 TL olarak fatura edildiğini ve davacıdan bu rakamın talep edildiğini, davacı taraf ile müvekkili arasında yapılmış Doğalgaz Satış Sözleşmesinin 5.maddesi gereği katılımcıların ve davacı firmanın sorumluluğunun "... ve ... tarafından bölgeye uygulanacak tüm yaptırımlar aynı şekilde müşterilere uygunacaktır" şeklinde sözleşmede açıkça karşılıklı olarak kabul ve beyan edildiğini, müvekkili ile katılımcılara gaz sağlamak amacı ile ... ile yapılan sözleşme gereği yıllık aşım bedellerinin doğrudan sözleşme ile davacının sorumluluğunda olduğunun açık olduğunu, davacı tarafın sorumluluğunun taraflar arasında imzalanmış olan sözleşme gereği yasal olarak doğduğunu, hem sözleşme ile hem de önceki sene sonunda doğalgaz talebi toplar iken yapılacak fazla kullanımın aşım cezası gerektireceğinin davacıya defalarca bildirim ve sözleşme ile belirtildiğini ve kendisi tarafından kabul edildiğini, davacı şirkete bildirimin 30/05/2015'te tebliğ edildiğini, kesilen cezanın hangi döneme ilişkin olduğu ve hangi kullanım ile bu sınırın aşıldığının hem hukuki hem de teknik bilgiler ile bildirildiğini, gereken açıklama ve hesaplama yapılmış olmasına rağmen davacı tarafın haksız ısrarlarını davayı açarak devam ettirdiğini, 2014 yılı için 12 ay üzerinden hesaplanan aşım cezası bakımından davacının ödediği ve fatura edilmiş olan aşım cezasının iddia edildiği gibi gerçekdışı değil hatta kesilmesi gereken ceza miktarının da altında kaldığını bildirerek, açılan davanın reddine karar verilmesini savunmuştur.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece "...Taraflar delil ve belgelerini ibraz etmişler, sözleşmeler sunulmuş, ... A.Ş.'den ilgili kayıtlar ve belgeler celbedilmiş, hesap uzmanı avukat ... ve mali müşavir ... imzalı 16.11.2016 havale tarihli bilirkişiler raporu alınmış, bilahare mahkememizce hesap uzmanı avukat ..., mali müşavir ... ve doğalgaz uzmanı makina mühendisi ... imzalı 23.12.2019 havale tarihli rapor alınmıştır.
Dava, 4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanunu'na ve genel hükümlere göre açılmış davalı ...nin davalıya temin ettiği doğalgaz miktarının aşılması nedeniyle düzenlenen ve tahsil edilen cezanın istirdatı istemine ilişkindir.
Davacının davalı ...nde katılımcı konumunda olup demir çekme işletmesinin bulunduğu, diğer sanayicilerle birlikte doğalgazın davalı tarafından davacıdan alındığı,
Davalı tarafından 03.04.2015 tarihli 78.474,27 TL tutarlı ve 10.04.2015 ödeme tarihli "doğalgaz kullanımı aşım bedeli" konulu fatura düzenlenerek davacıya tebliğ edildiği, davalının ihtirazi kayıtla fatura bedeli 78.474,27 TL'yi davacıya ödediği hususlarında ihtilaf bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık ve çözülmesi gereken sorun; işbu davaya bakma yetkisinin mahkememize ait olup olmadığı, dava dayanağı fatura içeriğinin taraflar arasındaki hukuki ilişkiye ve hukuka uygun olarak düzenlenip düzenlenmediği, bu bağlamda ödenen fatura bedelinin davalı tarafından davacıya iadesinin gerekip gerekmediği noktalarındadır.
Tüm dosya içeriği ve delillerin, özellikle ilgili sözleşmelerin, bilirkişiler raporlarının, ... yazı ve kayıtlarının değerlendirilmesi sonucunda:
I - İzmir Mahkemelerini yetkili kılan ve taraflar arasında imzalanan sözleşmenin HMK.'nun yürürlüğe girdiği 01.10.2011 tarihinden önce mi yoksa sonra mı düzenlendiğinin belirlenemediği, HMK.'nun uygulanmasının mümkün olup olmadığının tespit edilemediği, olayda yetki ilk itirazı yönünden HUMK hükümlerinin uygulanması gerektiği, bu bağlamda davalının ikametgahının mahkememiz yargı çevresi içerisinde kaldığı ve mahkememizin genel yetkili mahkeme olduğu anlaşıldığından, davalı tarafından ileri sürülen yetki ilk itirazı yerinde görülmemiştir.
II - Davanın esasına gelince:
Davalı ... adına dava dışı ... tarafından 2014 yılına ilişkin olarak KDV dahil toplam 6.476.760,47 TL tutarlı doğalgaz aşım bedeli faturasının düzenlendiği; davacı şirketin 2014 yılı için azami 1.886.000,00 Sm3 miktarında doğalgaz talebinde bulunduğu, buna karşılık 2014 yılında kendisine fatura edilen doğalgaz miktarının 2.297.735,86 Sm3 olduğu, bu durumda davacının 2014 yılında çekmiş olduğu doğalgazın 411.735,86 Sm3 miktarında azami talebini aşmış olduğu, bu durumda davalı ... tarafından kendisine düzenlenmesi gereken doğalgaz aşım bedeli faturasını ...'ın hesaplama yöntemi ile KDV dahil 94.554,74 TL olması gerekirken davacı lehine 16.080,47 TL eksiği ile 78.474,27 TL olarak düzenlendiği ve söz konusu fatura bedelinin davacı tarafından ödendiği,
Davalı tarafından davacıya gönderilen 11.09.2013 tarih ve 2626 sayılı "2014 yılı doğalgaz talebi" konulu yazısında davacıya 2014 yılında kullanacağı doğalgaz miktarını bildirmesi için talepte bulunmasına, taleple bağlı kalınmaması halinde de tedarikçi tarafından kendisine yüklenecek olan maliyetlerin (aşım cezası, kullanım bedeli vs.) katılımcılara yansıtılacağının açıkça belirtilmiş olması, taraflar arasında imzalanan sözleşmede de bu hususun açıkça belirtilmesi, tüm ...'lerdeki uygulamaların bu şekilde olması karşısında basiretli bir tacir gibi hareket etmesi gereken davacının doğalgaz aşımı bedeli ödeneceğini bilmediği şeklindeki iddiasının hukuka uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
Bu açıklamalar ışığında, haklı görülmeyen istirdat davasının reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile; "Davanın Reddine" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; İşbu davada davalı tarafça müvekkiline hukuka aykırı olarak 03.04.2015 fatura tarihli ve KDV dahil 78.474,27 TL bedelli "Doğalgaz Aşım Bedeli Faturası" kesildiğini ve müvekkilinin ihtirazi kayıtla söz konusu bedeli ödemek zorunda kaldığını, taraflar arasında doğalgaz aşım bedelinin cezalı ödeneceğine ilişkin sözleşme bulunmadığını, doğalgaz aşım bedeli faturasının davacının 01.01.2014-01.11.2014 döneminde kullandığı doğalgaza ilişkin olduğunu, dava dosyası içerisinde bulunan ve tarihsiz olan sözleşmenin taraflarca 2015 yılı Mart ayında imzalandığını, davalı taraf söz konusu sözleşmenin fatura dönemini kapsadığını ispatlayamadığını, bilirkişi heyet raporunda yapılan hesaplamalarda maddi hata yapıldığını, bilirkişi heyetinin dosyayı eksik inceleyerek raporunu hazırladığını, müvekkili şirket tarafından davalı ...'ye gönderilen "2014 yılı için Doğalgaz Müşteri Talep Formu" incelendiğinde azami saatlik çekiş miktarı (SM3/YIL) : 2.000.000 SM3 olarak belirlendiğini, ancak bilirkişilerin bu miktarı 1.640.000 Sm3 x 1.15 = 1.886.000 Sm3 olarak hesapladıklarını ve davalı ...'nin yapmış olduğu hesapları doğru kabul ederek rapor hazırlandığını, müvekkili şirketin davalı ...'ye göndermiş olduğu 07.04.2015 tarihli yazısında da azami yıllık tüketim miktarının 2.000.000 sm3 olarak belirttiklerini davalıya bildirdiklerini, buna göre bilirkişilerin müvekkilinin azami yıllık 2.000.000 sm3 doğalgaz tüketim talep ettiğini dikkate alarak değerlendirme yapması gerekirken 1.886,000 Sm3 üzerinden değerlendirme yapması sonucunun maddi hata yaparak hukuka aykırı rapor hazırladığını, ... tarafından gönderilen 18.05.2017 tarihli yazı bilirkişilerce incelenerek yeniden rapor alınması gerektiğinden bahisle Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi 2019/431 E. 2020/67 K. 20.02.2020 tarihli kararının ortadan kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; Davalı ...nin davacıya temin ettiği doğalgaz miktarının davacı tarafından aşıldığı iddiası ile davalı tarafça davacı şirket adına "doğalgaz kullanım aşım bedeli" olarak düzenlenen ve davacıdan tahsil edilen tutarın istirdatı istemine ilişkindir.
HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
Davacının davalı ...nde katılımcı konumunda olup diğer kullanıcılarla birlikte doğalgazın davacı tarafından davalıdan alındığı, davalı tarafça davacının bildirdiği azami doğalgaz limitinin aşıldığı iddiası ile 03.04.2015 tarih ve 78.474,27 TL tutarlı "doğalgaz kullanım aşım bedeli" açıklamalı faturayı düzenleyerek davacıya tebliğ ettiği ve davacının ihtirazi kayıtla fatura bedeli olan 78.474,27 TL'yi davalıya ödediği hususu dosya kapsamı belgelerle sabittir. Taraflar arasındaki ihtilaf, davaya konu faturanın dayanağı olan dönemde davacının doğalgaz azami limitini aşıp aşmadığı, bu kapsamda faturanın usulüne uygun bir şekilde düzenlenip düzenlenmediği, davalı tarafça davacıdan tahsil edilen fatura bedelinin davacıya iadesinin gerekip gerekmediği noktalarındadır.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davanın reddine karar verilmiştir.
İşbu karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; gerekçeli, tarafların ve mahkemenin denetimine elverişli, oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenmiş olmakla mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca karar verilmiş bulunmasına; göre davacı vekilinin tüm istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/02/2020 tarih, 2019/431 Esas ve 2020/67 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 427,60 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 54,40 TL harcın mahsubu ile bakiye kalan 373,20 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6- Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 06/02/2024