T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2019/2878
KARAR NO: 2023/1588
KARAR TARİHİ: 26/09/2023
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/09/2019
NUMARASI: 2015/1502 Esas 2019/926 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
BAM KARAR TARİHİ: 26/09/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 26/09/2023
Davalı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Mahkemece yapılan yargılama neticesinde :
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketle, davalı arasında tanzim ve imza olunan 11.02.2013 imza tarihli sözleşmenin bulunduğunu, davalı işletmecinin bu sözleşmenin 7.maddesine aykırı olarak müvekkilinin onayını almadan satış mahallini kapatarak, boşaltarak sözleşmenin ilgili maddesine aykırı davrandığını, davalının sözleşme gereği edimlerini yerine getirmediğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 7.maddesinin ihlal edildiğinin Antalya 5.Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2015/82 D.İş sayılı dosyası ile tespit edildiği, yani davalının taraflar arasındaki imzalanmış olan sözleşme ile kararlaştırılmış olan satış mahallini, işletmelerini sözleşmeye aykırı olarak davacı şirketin yazılı onayını almadan kapatıp boşaltıldığının tespit edildiğini, bu nedenlerle müvekkilin sözleşmeden ve yasalardan doğan haklarını, 80.000,00 TL cezai şartın 5.000,00 TL’sini, pazarlama faaliyetlerine katkı payı ve reklam faaliyetlerine katkı payı olarak fatura karşılığında verilmiş olan (kdv dahil) 86.000,00 TL tutarlı ödemenin kıstelyevm usulü hesaplanan kdv dahil 35.877,93 TL’sini, davalıdan talep hakkı doğması ile takip başlattığını, davacı tarafından asıl alacak için temerrüt tarihinden itibaren talep edilen faiz oranının %10,50 avans faizi olduğunu, takip tarihinden itibaren talep edildiğini belirterek itirazın iptali ve takibin devamına, haksız itiraz nedeni ile %20 den az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin alacaklı ile yapmış olduğu sözleşmede sunmuş olduğu kira sözleşmesinin 3 senelik olduğunu, kira sözleşmesinin ... ile yapıldığını, ...'in yasa gereği Antalya Büyükşehir Belediyesi’ne devredildiğini, bu sözleşmede kira süresinin 3 yıl olduğu, kesinlikle uzatılamayacağı ve devir hakkının yer almadığının bildirildiğini, kira sözleşmesinin bitmesi ile Antalya Muratpaşa Kaymakamlığınca tahlyesine karar verilmiş bunun üzerine müvekkilinin kiracılığını devam ettirebilmek için Antalya 3.Sulh Hukuk Mahkemesinde 2015/599 E sayılı kiracılığın tespiti davası açılmış aleyhine sonuçlandığını, bunun yanında yürütmenin durdurulması ve işlemin iptali için Antalya 3. İdare Mahkemesine 2015/708 E nolu dosya ile dava açıp hukuki tüm haklarını kullandığını belirterek, açıkladığı nedenlerle haksız ve dayanaksız açılan davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE:
Dava, itirazın iptali davası olup, 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmıştır.
İcra Dosyası : İzmir 23. İcra Müdürlüğünün 2015/15092 esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde ; alacaklı ... A.Ş tarafından ... aleyhine 40.877,93-TL asıl alacak üzerinden takip başlatıldığı, takibin dayanağı olan borcun sebebinin takip talebinde "...sözleşmeye dayanılarak toplam 86.000,00 TL pazarlama faaliyetlerine katkı bedeli verilmiş olup kıstalyevm hesabı yapılaralk 35.877,93 TL'si talep edilmiştir ve cezai şart bedeli 50.000,00 TL olup 5.000 TL si talep edilmiştir." açıklamasını içerdiği, ödeme emrinin davalıya 02.11.2015 tarihinde tebliğ edildiği, davalının 09.11.2015 tarihli itiraz dilekçesi ile icra takibinin tamamına ve ferilerine itiraz ederek takibin durduğu anlaşılmıştır.
Sözleşme: Davacı şirket ile davalı arasında imzalanan 11.02.2013 başlangıç tarihli direkt satış noktası sözleşmesinin 3.maddesinde işletmecinin haksız bir nedenle iade etmemek üzere toplam 3.250 kasa RB 250 ML+ 3.500 koli can 330 ml ürünü müşterilerine satmayı planladığı, sözleşmede herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanması ile sözleşmenin son bulacağı, 7. maddesinde işletmecinin şirketin yazılı onayını almadan, sözleşme ve eklerindeki hak ve/veya yükümlülüklerini başkasına devir ve temlik etmemeyi, sözleşme süresince satış noktası’nda sözleşmenin devam ettirilmesine etki edecek hiçbir değişiklik ( satış noktası kapatmak, devretmek, faaliyet türünü değiştirmek v.b) yapmamayı kabul ve taahhüt ettiği, 8.maddesinde sözleşme ve eklerinde yer alan yükümlülüklerin herhangi birine uyulmaması halinde 80.000,00 TL cezai şartın işletmeci tarafından ödeneceği, sözleşmenin özel hükümlerinde; her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak için bir defaya mahsus işletmeciye KDV dahil 70.000,00 TL ödeneceği, sözleşmeye aykırı davranılması halinde bu paranın kıstelyevm usulü belirlenecek kısmının KDV’si ile birlikte iade edileceği, şirketin işletmecinin satış noktasında şirket ürünlerinin etkin bir şekilde satışını sağlamak amacıyla yapacağı her türlü reklam faaliyetine katkıda bulunmak için ve bir defaya mahsus olmak üzere ona fatura mukabilinde KDV dahil 10.000,00 TL ödeyeceğini, sözlemeye aykırı davranılması halinde bu paranın kıstelyevm usulü belirlenecek kısmının KDV’si ile birlikte iade edileceğinin yazılı olduğu, taraflar arasında 27.03.2014 tarihli özel hükümleri içeren Direk satış sözleşmesine ek olarak düzenlenen sözleşme hükümlerinde ise şirket işletmecinin satış noktasında şirket ürünlerinin etkin bir şekilde satışını sağlamak amacıyla yapacağı her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak için bir defaya mahsus olmak üzere ona fatura mukabilinde KDV dahil 6.000,00 TL ödeyeceğini sözlemeye aykırı davranılması halinde bu paranın kıstelyevm usulü belirlenecek kısmının KDV’si ile birlikte iade edileceğinin yazılı olduğu görülmüştür.
Tespit dosyası: Antalya 5. Sulh Hukuk Ticaret Mahkemesi'nin 2015/82 D.İş sayılı dosyası incelendiğinde; tespite konu ... ili ... mahallesi ... Büfeleri ... Bölgesi Şube ...,...,... adresinde bulunan işyerinde mahallinde yapılan keşifte buradaki büfelerden ... nolu olanın kapalı, ... ve ... numaralı büfelerin ise bir başkası tarafından işletildiği, davalıya ait ... Bayi Büfeleri isimli işletmenin faaliyet göstermediği tespit edilmiş, fotoğraflar tespit dosyasına eklenmiştir.
Bilirkişi Raporu : Bilirkişi 20.12.2017 tarihli raporunda özetle; davalının sözleşme gereği alması gerekli ürün miktarının 6.750 olduğu, 11.02.2013 – 11.02.2015 tarihleri arasında aldığı ürün miktarının 4.477,50 olduğu, eksik kalan ürün miktarının 2.272,50 olduğu, yapılan incelemelerde pazarlama faaliyetlerine katkı bedeli ve reklam faaliyetlerine katkı bedeli olarak davalıya verilen 86.000,00 TL ödemenin kıstelyevm yöntemi ile hesaplanmasında bu tutarın Kdv dahil 28.953,19 TL olduğu (Ek-1), dava dilekçesinde bu tutarın kdv dahil 35.877,93 TL olarak talep edildiği, takibin 35.877,93 TL ve taraflar arasındaki sözleşmenin 8.maddesindeki 80.000,00 TL cezai şarttan 5.000,00 TL’nin talebi ile toplam 40.877,93 TL üzerinden başlatıldığı, ancak kıstelyevm hesaplamasında kdv dahil 28.953,19 TL’sına ulaşıldığı, bu tutara 5.000,00 TL’nin eklenmesi ile 33.953,19 TL’sına ulaşılacağı görüşü ile raporunu düzenlemiştir.
Bilirkişi 02.07.2018 tarihli ek raporunda özetle ; Kök raporda davalının sözleşme kapsamında aldığı ürün miktarının tespitinde, dava tarihinden sonra alınan ürün miktarları da hesaplamaya dahil edildiği, dolayısıyla kök raporda hesaplanmış olan 28.953,19 TL katkı bedelinin dava tarihinden sonra alınan ürün miktarlarını kapsadığını, icra takip tarihi esas alındığında yapılan hesaplamada sözleşme gereği alması gereken ürün miktarının 6.750 olduğu, takip tarihine kadar aldığı ürün miktarının 3.933,50 olduğu, eksik kalan ürün miktarının 2.816,50 olduğu, icra takip tarihi itibariyle pazarlama faaliyetlerine katkı bedeli ve reklam faaliyetlerine katkı bedeli olarak davalıya verilen 86.000,00 TL ödemenin kıstelyevm yöntemi ile hesaplanmasında Kdv dahil 35.893,48 TL olarak hesaplandığı, dava dilekçesinde bu tutarın kdv dahil 35.877,93 TL olduğu görüşü ile raporunu düzenlemiştir.
Bilirkişi 08.02.2019 tarihli 2. ek raporunda özetle; takip konusu talebin pazarlama faaliyetlerine katkı payı açıklaması ile başlatıldığı ancak takibe dayanak sözleşmenin ilgili maddelerinde 76.000,00 TL reklam faaliyetlerine katkı payı ile 10.000,00 TL pazarlama faaliyetlerine katkı payı olmak üzere 3 adet faturanın eklendiği, 76.000,00 TL ödemenin kıstelyevm yöntemi ile hesaplanmasında KDV dahil 31.711,70 TL olacağı bildirilmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirket ile davalı arasında imzalanan 11.02.2013 başlangıç tarihli direkt satış noktası sözleşmesi ile davalı tarafın, ... Bayi - Cafe -... isimli işletmede; işletmeyi açık tutarak çalıştırmayı, kapatmamayı işyerini ve işletme ruhsatını başkalarına devretmemeyi, iş yerinde iş değişikliği yapmamayı, 3250 RB 250 ml + 3500 Can 330 ml ürünü satmayı taahhüt ettiği, davalının davacı şirketten 76.000,00 TL reklam faaliyetlerine katkı payı ile 10.000,00 TL pazarlama faaliyetlerine katkı payı olmak üzere toplam 86.000,00 TL aldığı, sözleşmeye aykırı davranılması halinde bu paranın kıstelyevm usulü belirlenecek kısmının KDV’si ile birlikte davacı tarafa iade edileceğinin davalı tarafça kabul edildiği, ayrıca sözleşmenin 8. maddesine göre sözleşme ve eklerinde yer alan yükümlülüklerin herhangi birine uyulmaması halinde 80.000,00 TL cezai şartın davalı tarafından ödeneceğinin kararlaştırıldığı, yapılan tespitte işyerinin başka kişiler tarafından işletildiği, davalı tarafın bu şekilde yukarıda belirtilen sözleşme hükümlerine aykırı davrandığı, sözleşmeye aykırılık halinde hiçbir ihtara gerek olmaksızın davacının verilen katkı payını ve kararlaştırılan cezai şartı talep edebileceği, katkı payının ödendiği hususunda taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı, bilirkişinin 02.07.2018 tarihli ek raporunda açıklandığı üzere icra takip tarihi esas alındığında yapılan hesaplamada davalının sözleşme gereği alması gereken ürün miktarının 6.750 olduğu, takip tarihine kadar aldığı ürün miktarının 3.933,50 olduğu, eksik kalan ürün miktarının 2.816,50 olduğu, icra takip tarihi itibariyle pazarlama faaliyetlerine katkı bedeli ve reklam faaliyetlerine katkı bedeli olarak davalıya verilen 86.000,00 TL ödemenin kıstelyevm yöntemi ile hesaplanmasında KDV dahil 35.893,48 TL olarak hesaplandığı, takip talebinde KDV dahil 35.877,93 TL'nin ve cezai şart alacağına mahsuben 5.000,00 TL'nin istendiği, davacının toplam alacağının takip talebiyle bağlı kalınarak hesaplandığında 40.877,93-TL olduğu, davalı tarafından satılan ürün miktarı icra takip tarihi itibariyle bilinebileceğinden alacağın likit olduğu ve icra inkar tazminatının koşulları oluştuğu anlaşıldığından davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesiyle
Davanın KABULÜ ile
1-Davalının İzmir 23. İcra Müdürlüğünün 2015/15092 esas sayılı takip dosyasına yaptığı itizarın 40.877,93-TL üzerinden İPTALİ İLE, takibin takip talebinde belirtilen şartlar altında DEVAMINA
2-Hüküm altına alınan alacak miktarı üzerinden %20 oranında hesaplanacak icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, dair karar verilmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Müvekkilinin bile isteye işletmeyi kapatmadığını, Antalya Belediyesince tahliye edildiğini, müvekkili açısından fiili imkansızlık durumu bulunduğundan müvekkilinin işletmeyi işletemediğini, işletmenin kapanmasında müvekkilinin herhangi bir kusuru bulunmadığını ve müvekkilinin sözleşmeye aykırı davranması gibi bir durum söz konusu olmadığını, müvekkili davacı taraf ile yapmış olduğu sözleşmedeki tüm edimlerini yerine getirdiğini, kabul anlamına gelmemek kaydıyla müvekkilinin edimlerinde eksiklik olsa dahi müvekkil tahliye edilene kadar satış yapmaya devam edildiğini bu satışların toplamdan düşülmesinin hakkaniyet gereği olup, tamamından sorumlu tutulamayacağını beyanla kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Dava, satış noktası sözleşmesi kapsamında katkı payı alacağı ve cezai şart alacağı için başlatılan takipte itirazın iptali istemine ilişkindir.
Davacı vekili, davalının taraflar arasındaki imzalanmış olan sözleşme ile kararlaştırılmış olan satış mahallini, işletmelerini sözleşmeye aykırı olarak davacı şirketin yazılı onayını almadan kapatıp boşaltıldığının tespit edildiğini, bu nedenlerle müvekkilin sözleşmeden ve yasalardan doğan haklarını, 80.000,00 TL cezai şartın 5.000,00 TL’sini, pazarlama faaliyetlerine katkı payı ve reklam faaliyetlerine katkı payı olarak fatura karşılığında verilmiş olan (KDV dahil) 86.000,00 TL tutarlı ödemenin kıstelyevm usulü hesaplanan KDV dahil 35.877,93 TL’sinin tahsili için başlatılan takipte itirazın iptalini talep etmiştir.
Davalı vekili müvekkilinin davalı ile yaptığı sözleşmede sunduğu kira sözleşmesinin süresinin dolması nedeniyle kaymakamlıkça tahliye edildiğini, sözleşme şartlarını yerine getirdiğini beyanla davanın reddini talep etmiştir.
Dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; gerekçeli, tarafların ve mahkemenin denetimine elverişli, oluşa ve dosya içeriğine uygun olarak düzenlenmiş olmakla mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporu uyarınca karar verilmiş bulunmasına; davacı tarafından pazarlama katkı payı ve reklam katkı paylarının ödendiğinin anlaşılmasına, bilirkişi tarafından hesaplamanın sözleşmeye uygun şekilde kıstelyevm olarak yapılmasına göre davalı vekilinin tüm istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 10/09/2019 tarih, 2015/1502 Esas ve 2019/926 Karar sayılı kararına karşı davalı vekilinin istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı taraftan alınması gereken 2.792,37 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 750,00 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 2.042,37 TL'nin davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davalı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 26/09/2023