T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1002
KARAR NO: 2024/1423
KARAR TARİHİ: 11/07/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 22.05.2024 Tarihli Ara Karar
NUMARASI: 2024/370 Esas
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
BAM KARAR TARİHİ: 11/07/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 11/07/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;"Dava şartı arabuluculuk görüşmeleri gerçekleştirilmiş olup, taraflar herhangi bir anlaşmaya varamamışlardır. 2024/51012 arabuluculuk dosya nolu e-imzalı ve barkodlu arabuluculuk anlaşamama son tutanağı ektedir. Müvekkil firma, davalıların muris babaları ...'a ekte sunduğumuz; RTR2022000000392 numaralı, 922.904,67 TL bedelli, 28.03.2022 tarihli fatura ve RTR2022000000360 numaralı, 737.691,88 TL bedelli, 17.03.2022 tarihli faturalar karşılığında tohum satışı gerçekleştirmiştir. Bu satışa dayalı olarak oluşan alacak müvekkile davalıların murisinin sağlığında ödenmemiştir. Muris 04.04.2022 tarihinde vefat etmiş olup, mirasçılık belgesi ektedir. Davalılar mirası reddetmeyip, kabullenmişlerdir, murise ait müvekkile ödenmesi gerekli bu borcu da esasen kabul etmektedirler, ancak ödeme konusunda fiili bir adıma atmadıklarından yasal yollara başvurmak gerekmiştir. Bu nedenle tarafımızca müvekkil şirketin haklı alacağının tahsili için Antalya Genel İcra Dairesi'nin 2024/25615 Esas sayılı dosyasından, takip öncesi işleyen faizi de dahil olmak üzere toplam 2.106.738,04 TL asıl alacak üzerinden icra takibi başlatılmıştır. Davalıların borca ve yetkiye itirazda bulunmaları üzerine, dosya davalıların yetkili olduğunu beyan ettikleri icra dairesi olan Gördes İcra Dairesine gönderilmiştir. Davalı borçlulara Gördes İcra Dairesi'nin 2024/45 Esas sayılı icra dosyasından çıkarılan ödeme emrine 25.03.2024 tarihinde itiraz etmeleri üzerine takip durmuştur.Davalı borçlular takibe itirazlarında genel geçer ifadeler kullanarak haklı alacağın sürüncemede kalması için kötü niyetle itiraz etmişlerdir. Bu nedenle itirazlarının iptaliyle takibin devamına ve alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesi için bu davayı açmak gerekmiştir. İhtiyati haciz talebine yönelik açıklamalar ile ilgili olarak; İİK'nın 257. Maddesinde “Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir "para borcunun" alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklar ile diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir.” Demektedir. Dava konusu para alacağı muaccel haldedir. Alacaklarımız rehin altında olmadığından dolayı, tahsili tehlike altındadır. Zira davalılar murislerinden kendilerine intikal eden mal varlığını borçtan kurtulmak için elden çıkarabilir, kaçırma girişiminde bulunabilir. Dava sonucunda müvekkilin alacağını tahsili imkansız hale gelme ihtimali bulunduğundan, müvekkilin alacağını garanti altına almak için Mahkemenizce kararlaştırılacak teminat karşılığında, davalıların üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarıyla taşınır ve taşınmaz malları için ihtiyati haciz kararı verilmesini talep ederiz. Yukarıda açıklanan nedenlerle; Öncelikle ihtiyati haciz istemimizin uygun görülecek teminat karşılığında kabulü ile davalıların üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarıyla taşınır ve taşınmaz mallarına ihtiyati haciz konulmasına, en nihayetinde davamızın kabulü ile Gördes İcra Dairesi 2024/45 E. Sayılı takibe yapılan itirazın iptaliyle takibin devamına, alacağın likit olması ve davalıların itirazda alacağın tahsili geciktirmek amacıyla kötü niyetli olmaları nedeniyle alacağın %20’sinden az olmayacak şekilde icra inkar tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini saygılarımızla vekaleten talep ederiz." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı vekili 20/05/2024 tarihli dilekçesi ile; " Dava konusu alacak, davalıların murisi ... ile müvekkil arasındaki ticari faaliyet sonucu düzenlenmiş olan faturadan kaynaklanmaktadır. Davalılar, mirasçı olmaları nedeniyle davamızda taraf olarak gösterilmiştir. Bu nedenle davalıların tacir olup olmadığının araştırılmasının davamız yönünden bir etkisi bulunmamaktadır. Muris ...’un ticari faaliyetleri ve vergi kaydı üzerinden araştırmanın yapılması gerekmektedir. Nitekim taraflar tacir olmasa bile, murislerinin müvekkil ile yapmış olduğu işlem ticari iş niteliğindedir. Bu nedenle mirasçı davalıların ticari hayatlarının bir önemi yoktur. 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanununun 19/2.maddesine göre; taraflardan yalnız biri için ticari iş niteliğinde olan sözleşmeler, Kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, diğeri için de ticari iş sayılır ve dava konusu alacak için avans faizi istenebilir. İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için tarafların tacir olup olmadığının bir önemi de bulunmamaktadır. İhtiyati haciz kararı verilmesi için müzekkerelere verilecek cevapların beklenmesi nedeniyle oluşacak gecikme, müvekkilin alacağının tahsilinin imkansız hale gelmesine sebebiyet verebilecektir. İİK maddesi uyarınca da ihtiyati haczin şartları belirli olup, dava konusu para alacağa yönelik sunduğumuz deliller ihtiyati haciz kararının verilebilmesi için yeterli olduğu açıktır. Yargıtay içtihatları uyarınca istikrar kazanmış, alacağın yaklaşık olarak ispat edilmiş olması koşulu gerçekleşmiştir. Yukarıda açıkladığımız nedenlerle, müzekkere cevaplarının beklenmesine karar verilmesi, ihtiyati haciz uygulamasının özüne ve amacına aykırıdır. Kaldı ki, teminat karşılığında ihtiyati haciz kararı verileceği dikkate alındığında, talebimizin kabul edilmesini talep ederiz. İhtiyati haciz harcı tarafımızca yatırılmış olup, Sayın Mahkemenizce tensip zaptındaki 13 ve 14 numaralı kararlardan rücu edilerek, müvekkilin kararın icrası sırasında zararının önlenmesi bakımından ivedi bir şekilde ihtiyati haciz kararının kabulü yönünde karar verilmesini vekaleten saygılarımızla talep ederiz" şeklinde beyanda bulunmuştur.
MAHKEMECE: "..., 2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise; "Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir: 1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa; 2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksadıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa; Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde belirtilmiştir.
İhtiyati haciz kararı verilebilmesi için yaklaşık ispat kuralı gereğince mahkemenin İİK'nun 258/1.maddesi uyarınca alacaklının alacağı hakkında kanaat sahibi olması gerekmektedir.
Somut olayda, dosyadaki bilgi ve belgelere göre, alacağın varlığının yargılamayı gerektirdiği, ihtiyati hacze yönelik yaklaşık ispat ve muacceliyete ilişkin koşulların gerçekleşmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle ihtiyati haciz talebinin reddi gerektiği kanaatine varılmış ve açıklanan nedenlerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur," gerekçesi ile,"İhtiyati haciz talebinin REDDİNE,"şeklinde karar verilmiştir.
Mahkeme kararına karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemece verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu alacağın faturadan kaynaklandığını, müvekkili tarafından düzenlenen faturaların e-fatura olarak düzenlendiğini ve bu faturalara karşı yasal süresi içerisinde davalıların murisi tarafından bir itiraz yapılmadığını, TTK md.21/2 “Bir fatura alan kişi aldığı tarihten itibaren sekiz gün içinde, faturanın içeriği hakkında bir itirazda bulunmamışsa bu içeriği kabul etmiş sayılır.” Hükmü uyarınca, davalıların murisinin sağlığında fatura içeriğine itiraz etmeyerek faturayı kabul ettiğini, kaldı ki, dava konusu faturalar incelendiğinde, RTR2022000000360 nolu faturanın vadesinin 12.12.2022 tarihi olarak ve RTR2022000000392 nolu faturanın vadesinin de 23.12.2022 olduğunun görüldüğünü, faturaya konu malların ...’a gönderilmek üzere kargolandığını, kargoların 18.03.2022 ve 28.03.2022 tarihlerinde teslim edildiğini, böylece TTK md. 1530/4 hükümleri uyarınca da faturanın davalılara ulaşması, malın teslim edilmesi, malın gözden geçirilmesi gibi hususları üzerinden otuz (30) günlük sürenin geçtiğini, yaklaşık ispat şartının gerçekleştiğini belirterek ve açıkladıkları diğer nedenlerle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak uygun görülecek teminat karşılığında ihtiyati haciz taleplerinin kabulüne karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Talep, itirazın iptali davası sırasında verilen ihtiyati haciz isteminin reddine yönelik ara karara ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
İhtiyati haciz İİK’nın 257-268. maddelerinde düzenlenmiştir. 2004 sayılı İİK'nın 257/1.maddesinde; "Rehinle temin edilmemiş ve vadesi gelmiş bir para borcunun alacaklısı, borçlunun yedinde veya üçüncü şahısta olan taşınır ve taşınmaz mallarını ve alacaklarıyla diğer haklarını ihtiyaten haczettirebilir" düzenlemesi muaccel bir başka deyişle vadesi gelmiş alacaklar yönünden ihtiyati haciz koşulları düzenlemiş olup, muaccel olmayan/vadesi gelmemiş alacak yönünden ise ihtiyati haciz koşulları aynı yasanın 257/2.maddesinde ise;" Vadesi gelmemiş borçtan dolayı yalnız aşağıdaki hallerde ihtiyati haciz istenebilir:
1-Borçlunun muayyen yerleşim yeri yoksa;
2-Borçlu taahhütlerinden kurtulmak maksatıyla mallarını gizlemeye, kaçırmaya veya kendisi kaçmaya hazırlanır yahut kaçar ya da bu maksatla alacaklının haklarını ihlal eden hileli işlemlerde bulunursa;(1)
Bu suretle ihtiyati haciz konulursa borç yalnız borçlu hakkında muacceliyet kesbeder." şeklinde düzenlemesi bulunmaktadır.
İİK'nın 258.maddesinde ise; "İhtiyati hacze 50 nci maddeye göre yetkili mahkeme tarafından karar verilir. Alacaklı alacağı ve icabında haciz sebepleri hakkında mahkemeye kanaat getirecek deliller göstermeye mecburdur.
Mahkeme iki tarafı dinleyip dinlememekte serbesttir. (Ek fıkra: 17/07/2003 - 4949 S.K./60. Md.; Değişik fıkra: 02/03/2005-5311 S.K./16.mad) İhtiyatî haciz talebinin reddi halinde alacaklı istinaf yoluna başvurabilir. Bölge adliye mahkemesi bu başvuruyu öncelikle inceler ve verdiği karar kesindir." hükümleri mevcuttur.
Somut olayda; davacı tarafından davalı şirket hakkında 10/05/2024 tarihli dava dilekçesi ile ticari satımdan kaynaklı icra takibine yapılan itirazın iptali davası açıldığı, mahkemenin 13/05/2024 tarihli tensip ara kararıyla ihtiyati haciz isteminin tacir araştırmasına ilişkin müzekkere cevapları geldiğinde ve ihtiyati haciz harcının yatırılması halinde ara kararla değerlendirilmesine karar verilip, 22/05/2024 tarihli ara karar ile ihtiyati haciz isteminin reddine karar verildiği, dava dilekçesinin ekinde e-fatura örnekleri ve hesap ekstresi sunulduğu, malın teslim alındığına ilişkin delil sunulmadığı görülmüştür.
Dosyadaki belgelere, ara kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle ihtiyati haciz kararı verilmesi için mutlak ispat şartlarının oluşmasına gerek bulunmayıp, yaklaşık ispat ölçülerinde ispat yeterli olacağından dosya kapsamına göre yaklaşık ispat kuralının somut olay yönünden gerçekleşmemesine, alacağın olup olmadığı ve miktarının yargılamaya muhtaç olmasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu ara kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine dair aşağıda belirtilen şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 22.05.2024 tarih, 2024/370 Esas sayılı, davacının ihtiyati haciz talebinin reddine ilişkin olarak verilen ara karar, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan ihtiyati haciz talep eden davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-f maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 12/07/2024