T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1904
KARAR NO: 2024/239
KARAR TARİHİ: 30/01/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/10/2020
NUMARASI: 2020/316 Esas 2020/680 Karar
DAVANIN KONUSU: Mülkiyet (Tespit İstemli)
BAM KARAR TARİHİ: 30/01/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 31/01/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin lojistik işi ile uğraştığını ve bir çok araca sahip olduğunu, bu araçlardan bir tanesi olan ... plakalı 2015 çekici-BC yarı römork ticari ... marka aracın davalı ...'a mülkiyeti muhafaza kaydıyla satıldığını davalı ...'ın dava dışı ... Bank Aş den kullanmış olduğu kredi borcu nedeniyle aleyhine İzmir 22. İcra müd. 2016/6771 esas sayılı dosyasıyla takip başlatıldığını, davalı ... A.ş nin bu dosyada ki alacağı temlik aldığının ve Nazilli 1. İcra Müd. 2016/754 Tal. Sayılı dosyasıyla müvekkiline ait araca fiili haciz yapıldığını ve satış işlemi için hazırlıklara başlandığını bu nedenle öncelikle mülkiyeti müvekkiline ait ... plakalı aracın satışının tedbiren durdurulmasına ve aracın müvekkiline ait olduğunun tespiti ile aracın zilyetliğini müvekkiline verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava dilekçesi davalı tarafa tebliğ edilerek taraf teşkil sağlanmış, davalı tarafça süresinde cevap dilekçesi sunulmadığı, bu kapsamda davanın inkar çerçevesinde savunulduğu anlaşılmıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Mahkemece "...İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesine yazılan müzekkereye verilen cevapta Mahkememiz davacısı tarafından Mahkememiz davalıları aleyhine açılan istihkak davasınında yapılan yargılama neticesinde davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği yapılan istinaf istemi üzerine ise istinaf isteminin esastan reddine karar verildiği görülmüştür.
Davacı ile davalılardan ... bayram arasında Bornova 4. Noterliği'nin 07/12/2015 ve 42445 yevmiye sayılı belgesinden de anlaşılacağı üzere mülkiyeti muhafaza kayıt sözleşmesinin yapıldığı, bu sözleşmenin TMK764. Maddesinde arandığı üzere özel sicile tescil edildiği dolayısıyla taraflar arasında geçerli bir şekilde mülkiyeti muhafaza kaydı ile satış sözleşmesinin yapıldığı ve bu sözleşme gereği bahse konu ... plakalı aracın trafik tescilde kaydının adı geçen davalı ... üzerine yapıldığı görülmüştür.
Mülkiyeti muhafaza kaydı ile yapılan satış sözleşmesi neticesinde bahse konu araç alıcı yani ...'ın elinde bulunduğu yine dosya kapsamından anlaşılacağı üzere adı geçen davalının alacaklısı dava dışı ...bank A.Ş tarafından açılan İzmir 22.İcra Müdürlüğünün 2016/6771 esas sayılı dosyası üzerinden malı haczettirdiği, ...bank A.Ş.'nin söz konusu icra dosyası alacağını Mahkememiz diğer davalısı ... A.Ş.'ye temlik ettiği, Mahkememiz davacısı tarafından dosya arasına alınan İzmir 8.İcra Hukuk Mahkemesinin 2017/518 esas ve 2018/500 karar sayılı ilamından da görüleceği üzere istihkak iddiasında bulunduğu ancak takipsizlik nedeniyle davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği ve bu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, somut olay bakımından davacının uyuşmazlık yönünden hak iddia edebilmek amacıyla istihkak iddiasıyla dava açmasında bir isabetsizlik görülmediği ancak istihkak iddiası neticesinde verilen kararın mevcut dava dosya konusuna yönelik talep ile birlikte değerlendirilmesi neticesinde İİK.96 ve devamı maddeleri gereğince söz konusu icra dosyasındaki istihkak iddiasını ileri sürme hakkını kaybettiği ve dolayısıyla icra dosyası üzerinde yapılan işlemlerde bu anlamda bir isabetsizlik bulunmadığı ve dolayısıyla istihkak iddiası neticesi bu prosedür tüketildiğinden iş bu dava bakımından talep konusu edilen ... plakalı aracın mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ve zilyetliğin davacı şirkete devredilmesine ve satışın iptaline yönelik talepte hukuki yararı bulunmadığı kanaatine varıldığından açılı davanın 6100 sayılı HMK'nın 114.maddesinin 1. fıkrasının h bendi uyarınca ve aynı yasının 115/2 maddesi gereğince açılı davanın usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
" gerekçesi ile; "Davanın 6100 sayılı HMK'nın 114 maddesinin 1. fıkrasının h bendi uyarınca ve aynı yasanın 115/2 maddesi gereğince USULDEN REDDİNE," karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı ... ve Ticaret Limited Şirketi vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, yerel mahkemenin aleyhlerine sonuçlanmış olan İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2017/518 esas 2018/500 karar sayılı dosyasını gerekçe göstererek söz konusu davayı reddettiğini, işbu kararın kabulünün mümkün olmadığını, davanın esasına ilişkin bir hüküm yokken haklılığın ya da haklılıkları ortaya çıkmamışken işbu dava dosyasına dayanılarak söz konusu red karanının mesnetsiz ve hukuka aykırı olduğunu ya da haksızlıkları ortaya çıkmamışken işbu dava dosyasına dayanılarak söz konusu red kararını vermenin mesnetsiz ve hukuka aykırı olduğunu, esasa ilişkin hüküm olmayan bir uyuşmazlıkta genel hükümlere ilişkin dava açılmasına engel olmadığını, bu nedenlerle işbu haksız ve mesnetsiz kararın kaldırılmasına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa bırakılmasına karar verilmesini istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; TMK’nun 764. maddesi uyarınca mülkiyeti muhafaza kaydıyla davacı tarafça davalıya satışı yapılan dava konusu iş makinasının mülkiyetinin davacıya ait olduğunun tespiti ile davalıdan alınarak davacıya teslim edilmesi istemine yöneliktir.
HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davanın 6100 Sayılı HMK'nın 114 maddesinin 1. fıkrasının h bendi uyarınca ve aynı yasanın 115/2 maddesi gereğince usulden reddine karar verilmiştir.
İşbu karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
TMK’nun 763. maddesinde “Taşınır mülkiyetinin nakli için zilyetliğin devri gerekir. Bir taşınırın zilyetliğini iyiniyetle ve malik olmak üzere devralan kimse, devredenin mülkiyeti devir yetkisi olmasa bile, zilyetlik hükümlerine göre kazanmanın korunduğu hâllerde o şeyin maliki olur."
TMK 764. maddesinde ise “Başkasına devredilen bir malın mülkiyetinin saklı tutulması kaydı, ancak resmî şekilde yapılacak sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğinde özel siciline kaydedilmesiyle geçerli olur. Hayvan satışlarında mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi yapılamaz.” şeklinde düzenlemeler mevcuttur.
Mülkiyeti muhafaza sözleşmesi genel olarak, alıcıya teslim edilmiş olmasına rağmen, satılan şeyin mülkiyetini, belli bir şartın gerçekleşmesine kadar alıcıda saklı tutan bir sözleşme türü olup, taşınırlarda mülkiyetin intikalinin teslimle gerçekleşeceği kuralının bir istisnasıdır.
Taşınır malın mülkiyetinin devrini öngören mülkiyeti saklı tutma sözleşmesi TMK 764. maddesi gereğince noterde resmi şekilde yapılması ve alıcının yerleşim yeri noterliğinin özel siciline tescili gerekmektedir. Mülkiyeti saklı tutma sözleşmesinin geçerli olması için bu iki koşulun da birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir. Dosyada bir sureti bulunan Bornova 4. Noterliği'nın 07.12.2015 tarihli Düzenleme Şeklinde Mülkiyeten Saklı Tutulması Kaydıyla Satış Sözleşmesinin incelenmesinden; davacının mülkiyeti muhafaza kaydıyla satış sözleşmesinin tarafı olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, TMK’nun 764. maddesi uyarınca sözleşmenin devralanın yerleşim yeri noterliğinde özel siciline kaydının yapılıp yapılmadığı araştırılmalı, belirtilen şart gerçekleşmiş ise, iş bu dava açısından davacının aktif dava ehliyetinin ve davanın açılmasında hukuki yararının bulunduğu kabul edilmek suretiyle işin esası incelenmelidir. İlk Derece Mahkemesince bu yön gözetilmeden karar verilmesi doğru olmamıştır.
Bu kapsamda ilk derece mahkemesince, davacının istihkak iddiasına ilişkin İzmir 8. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2017/518 Esas ve 2018/500 Karar sayılı dosyasından davanın açılmamış sayılmasına karar verildiği ve bu kararın istinaf incelemesinden geçerek kesinleştiği, bu şekilde İİK.96 ve devamı maddeleri gereğince davacının söz konusu icra dosyasındaki istihkak iddiasını ileri sürme hakkını kaybettiğinden bahisle işin esasına girilmeksizin hukuki yarar yokluğundan davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir.
Bu itibarla; istinaf incelemesine konu ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK’nın 355. ve 353/(1)-a-4. ve 6. maddeleri gereğince re'sen kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kararın kaldırılma sebep ve şekline göre istinaf yoluna başvuran davacı vekilinin diğer istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/10/2020 tarih, 2020/316 Esas ve 2020/680 Karar sayılı hükmünün, 6100 sayılı HMK’nın 355. ve 353/(1)-a-4. ve 6. maddeleri uyarınca RE'SEN KALDIRILMASINA,
2-Dosyanın HMK 353/(1)-a maddesi gereğince Dairemiz kararına uygun şekilde yeniden bir karar verilmek üzere MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,
3-Kararın kaldırılma sebep ve şekline göre davacı vekilinin istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine YER OLMADIĞINA,
4-İstinaf başvurusuna konu kararın kaldırılması nedeniyle başvuru sırasında alınan 59,30 TL peşin harcın başvuru sahibi tarafa iadesine,
5-İstinaf başvurusu aşamasında başvuru sahibi davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin mahkemesince verilecek nihai kararla hüküm altına alınmasına,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından istinaf kanun yoluna başvuran davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
7-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK’nın 353/(1)-a maddesi gereğince kesin olmak üzere 30/01/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.