T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2023/1465
KARAR NO: 2023/1990
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN ARA KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/05/2022 ve 31/05/2022
NUMARASI: 2022/410 Esas
DAVA: MENFİ TESPİT - İHTİYATİ TEDBİR
KARAR TARİHİ : 02/11/2023
KARAR YAZIM TARİHİ : 02/11/2023
Taraflar arasında görülen menfi tespit davasına ilişkin olarak yapılan açık yargılama sırasında verilen 20.05.2022 tarihli ihtiyati tedbir isteminin kısmen kabul kısmen reddi ara kararı ile 31.05.2022 tarihli ihtiyati tedbirin reddine dair ara karara karşı yasal süresi içerisinde ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Mahkemece yapılan açık yargılama sırasında 20.05.2022 tarihli ara karar ile; ''...İSTEM:Davacı vekili dava dilekçesinde; davalı şirketlerin, dava konusu sözleşmelerdeki edimlerini yerine getirmemeleri nedeniyle davalı .... Şirketine verilen ve bu şirket tarafından diğer davalı ....Şirketine ciro edilerek teslim edilen çeklerin bedelsiz kaldığı iddiası ile davacı şirketin, davalı şirketlere davaya konu çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin iptaline karar verilmesi istemi ile birlikte ödemeden men kararı verilmesi ve çeklere dayalı olarak yapılacak muhtemel icra takiplerinin durdurulması için üçüncü kişileri de kapsar şekilde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Talep; davacı tarafın, sözleşmeler gereği bedeli ödenmesine rağmen sözleşmede kararlaştırılan sayıdan eksik sayıda ürünün teslim edilmesi nedeniyle dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak dava konusu çek bedelleri kadar ve çekler nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkin açılan davada; dava konusu edilen çekler için üçüncü kişileri de kapsar şekilde ödeme yasağı kararı verilmesi ile yapılacak icra takiplerinin durdurulması istemine ilişkindir.
Dava dilekçesi ve ekli belge örnekleri ile; davacı ve davalı .....Şirketi arasında düzenlenen 01/11/2021 tarihli hazır ürün alış-satış sözleşmesinde 270.000 adet sandalyenin KDV dahil 17.496.000,00 TL bedelle satışının 17/12/2021, 17/01/2022, 17/02/2022, 17/03/2022, 01/04/2022 ve 27/04/2022 tarihlerinde bölümler halinde tesliminin, buna karşılık sözleşmenin 14.2maddesinde gösterilen listede 01/11/2021 tarihinde başlayıp 30/07/2022 tarihinde sona ermek üzere nakit ve çekler ile ödemelerinin kararlaştırıldığı, davalı şirketler arasında düzenlenen 06/11/2021 tarihli, hazır ürün alış-satış sözleşmesinde ise 150.000 adet sandalyenin 8.548.740,00 TL bedel karşılığında satışının sandalyelerin 15/12/2021, 15/01/2022, 15/02/2022, 15/03/2022, 30/03/2022 ve 25/04/2022 tarihinde bölümler halinde tesliminin ve sözleşmenin 14.2maddesinde 05/11/2021 tarihinde başlamak ve 30/06/2022 tarihinde sona ermek üzere nakit ve çekler ile ödemelerin kararlaştırıldığı, sözleşmeler kapsamında dava dilekçesine ekli olarak sunulan sipariş fişlerinin düzenlendiği, dava dilekçesine ekli olarak sunulan çek görüntülerinden 31/01/2022 tarihli 500.000,00 TL, 28/02/2021 tarihli olduğu bildirilen ancak keşide tarihsiz 500.000,00 TL, 31/03/2022 tarihli 200.000,00 TL, 31/03/2022 tarihli 500.000,00 TL, 31/03/2022 tarihli 500.000,00 TL, 29/04/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 200.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 150.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 150.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 500.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 400.000,00 TL, 21/05/2022 tarihli 1.500.000,00 TL, 30/05/2022 tarihli 200.000,00 TL, 31/05/2022 tarihli 724.370,00 TL, 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 25/06/2022 tarihli 1.824.200,00 TL, 30/06/2022 tarihli 300.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli 400.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli 300.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli olduğu bildirilen ancak keşide tarihsiz 200.000,00 TL, 30/07/2022 tarihli 1.822.200,00 TL bedelli çeklerin davacı tarafça, lehtar davalı ...Şirketi'ne keşide edildiği, davalı lethtar ...Şirketi tarafından çeklerin davalı ...Şirketine ciro edildiği, bu çeklerden 25/06/2022 tarihli 1.824.200,00 TL, 30/05/2022 tarihli 200.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli olduğu bildirilen ancak keşide tarihsiz 200.000,00 TL, 31/01/2022 tarihli 500.000,00 TL, 28/02/2021 tarihli olduğu bildirilen ancak keşide tarihsiz 500.000,00 TL 31/03/2022 tarihli 200.000,00 TL, 30/04/2022 tarihli 400.000,00 TL, 31/05/2022 tarihli 724.370,00 TL, 30/04/2022 tarihli 500.000,00 TL, 21/05/2022 tarihli 1.500.000,00 TL, 31/03/2022 tarihli 500.000,00 TL, 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çekler için 03/10/2021, 09/11/2021 ve 29/11/2021 tarihli tahsilat/tediye makbuzlarının düzenlendiği, dekont örneklerine konu ödemeler yapıldığı, 15/04/2022 tarihli ihtarnamenin davalı ...Şirketi tarafından davalı ....Şirketine keşide edilerek 93.040 adet sandalyenin tesliminin talep edildiği, 22/04/2022 tarihli cevabi ihtarname ile davalı ....Şirketi tarafından, davalı ...Şirketine salgın ve ithalde yaşanan sorunlara bağlı olarak ürünlerin çoğunun teslim edilmesine rağmen bir bölümünün teslim edilemediğinin bildirildiği, ardından davalı ...Şirketi tarafından, davalı ...Şirketine çekilen 17/05/2022 tarihli ihtarnamede 95.304 adet sandalyenin teslim edilmediğinin, bu nedenle bir bölüm çeklerin ve ödemelerin iade edilmesinin talep edildiği görülmüştür.
Davacı taraf, sözleşme gereği 270.000 adet ürün teslim edilmesi gerekmesine rağmen 95.304 adet ürünün tesliminin yapılmadığı, davalı ...Şirketinin, edimini davalı ....Şirketinden sözleşme konu ürünleri teslim alamaması nedeniyle yerine getirmediği, buna karşılık 01/11/2021 tarihli sözleşmede kararlaştırılan bedelin nakit ve çeklerle tamamının ödendiği, dava konusu çeklerde dahil olmak üzere toplam 12.370.770,00 TL bedelli çeklerin davalı ....Şirketine teslim edildiği, 95.304 adet teslim edilmeyen ürüne karşılık gelen 6.146.400,00 TL tutarında ödeme yapma yükümlülüğünün kalmadığı, mal teslim etme yükümlülüğü altında bulunan tarafın edimini yerine getirmemesi nedeniyle ödeme yükümlülüğünün ortadan kalktığı, bu nedenle bedelsizlik definin üçüncü kişilere karşı da ileri sürülebileceği iddiası ile bu miktara karşılık gelen çekler yönünden davacının, davalı şirketlere borçlu olmadığı iddiasında olup, dava konusu ettiği ve borçlu olmadığının tespitini talep ettiği çekler; 01/11/2021 tarihli sözleşmenin 14(2)maddesinde sözleşme konusu yapılan 21/05/2022 tarihli 1.500.000,00 TL, 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 25/06/2022 tarihli 1.824.200,00 TL 30/07/2022 tarihli 1.822.200,00 TL olmak üzere toplam 6.146.400,00 TL bedelli çeklerdir.
01/11/2021 tarihli sözleşmede kararlaştırılan ürün bedeline göre 95.304 adet sandalye 6.175.699,20 TL tutarında olup, dava dilekçesi içeriği ve ekli belgeler ile davalı taraflarca davacı hakkında dava konusu edilen çeklerle ilgili olarak henüz bir icra takibi yapılmadığı ve çeklerin ödeme amacıyla ibraz edilmediği anlaşılmaktadır.
İİK'nun 72(2)maddesinde icra takibinden önce açılan menfi tespit davasında teminat karşılığında icra takibinin durdurulması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilebileceği düzenlenmiştir.
TTK'nun 818(son maddesinin yollamasıyla), TTK'nun 757 (1) maddesi hükmü ile İİK'nun 72 ve HMK'nun 389.maddeleri birlikte değerlendirildiğinde icra takibinden önce açılan menfi tespit davalarında dava konusu edilen çekler yönünden ödeme yasağı kararı verilmesi mümkündür.
Dava dilekçesi ve ekinde sunulan belge örneklerine göre; davacı tarafça, teslim edilen ürünlerin miktarını ve teslim tarihini gösteren irsaliyeli fatura ve benzeri bir belge sunulmadığı gibi 01/11/2021 tarihli sözleşmenin tarafı olan davalı ...Şirketine sözleşme konusu ürünün teslim edilmediğine, sözleşmeyi feshettiğine dair ihtarname çektiğine veya yazılı bildirimde bulunduğuna dair bir belge örneğinin de sunulmadığı, her ne kadar 17/05/2022 tarihli ihtarnamede 04/11/2021 ve 29/11/2021 tarihli hazır ürün alış satış sözleşmelerinin 20.maddesine atıf yapılarak ilgili madde gereğince işlem yapıldığı bildirilmiş ise de, anılan tarihli sözleşme örneklerinin dosyaya sunulmadığı gibi ihtarnamenin davalılar arasında düzenlemiş olup, tarafının davacı olmadığı, 06/11/2021 tarihli sözleşmenin yalnız davalılar arasında düzenlendiği, sözleşmelerde; her iki sözleşme arasında bir bağ kuran veya müşterek ve/veya müteselsil sorumluluğu doğuracak bir hükme yer verilmediği, buna göre davacı tarafın ancak sözleşmenin tarafı olan davalı şirketle sözleşme kapsamında bir uyuşmazlığının söz konusu olabileceği, davalı ....Şirketinin yalnız dava konusu çekleri ciro yolu ile almasına bağlı olarak davacı ile arasında oluşan hukuki uyuşmazlığın dava konusu olabileceği, bu kapsamda davalı ....Şirketinin, davacının zararına olduğunu bilerek kötü niyetle dava konusu çekleri kabul ettiğine ilişkin uyuşmazlık konusunun davaya konu edilebileceği ihtimalleri yanında davacı ile davalı ...Şirketi arasındaki 01/11/2021 tarihli sözleşmede 270.000 adet sandalyenin 17.496.000,00 TL bedelle ve sözleşmede kararlaştırılan koşullarla teslimi ve bedelinin ödenmesinin kararlaştırılmasına rağmen davalılar arasında düzenlenen 06/11/2021 tarihli sözleşmede 150.000 adet sandalyenin 8.548.740,00 TL bedelle satışının kararlaştırılıp her iki sözleşmedeki teslim tarihi, ödeme miktarları ve ödeme vadelerinin farklı olduğu, davalılar arasındaki sözleşme bedelinin üzerinde davacıya ait çekin davalı ....Şirketi tarafından, davalı ....Şirketine hangi sebeple ciro edildiğine dair dava dilekçesinde bir bilgi sunulmadığı, dava dilekçesinde davalı ....Şirketinin 270.000 adet sandalye teslim edeceğinin iddia edilmesine rağmen davalılar arasındaki sözleşmede yalnız 150.000 adet sandalyenin satışı kararlaştırıldığından bu iddiaya yönelik bir bilgi ve belge sunulmadığı, davalı ....Şirketi tarafından ihtarname içeriğine göre 174.756 adet sandalyenin tesliminin yapıldığının bildirilmesine göre davalılar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan 150.000 adet sandalyeden daha fazla sandalyenin davalılar arasında tesliminin yapılarak davacı tarafa teslim edildiği, davacı taraf ile davalı ....Şirketi arasında bir sözleşme ilişkisi bulunmaması ihtimaline göre bedelsizlik definin çeklerin ciro yolu ile temlik alan üçüncü kişilere ileri sürülememesi kuralı gereğince davacı tarafın, davalı ....Şirketine bedelsizlik defini ileri sürememesi ihtimali ile birlikte çeklerin dava dilekçesinde de dile getirildiği gibi ....Şirketi tarafından dava dışı üçüncü kişilere ciro edildiğinin bilinmemesi karşısında üçüncü kişiler yönünden ve üçüncü kişileri bağlayıcı ödeme yasağı ve icra takibinin önlenmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesinin mümkün bulunmadığı, ihtarname örneklerine göre davalı ...Şirketinin ihtarnamede sayısı belirtilen ürünü davacıya teslim etmediğinin kabulünde bulunmasına rağmen sözleşmede kararlaştırılan çeklere ilişkin tahsilat/tediye makbuz örneklerinin dosyaya sunulmadığı, bu konuda sunulan bütün örneklerin davalılarla ilgili düzenlenen tahsilat/tediye makbuz örnekleri olduğu, davacı ve davalı ...Şirketi arasında düzenlenen 01/11/2021 tarihli sözleşmenin 14(2)maddesinde ödemeye ilişkin listede 21/05/2022 tarihinde başlayan henüz ödeme günü gelmemiş ileri vadeli çeklerin sayısının toplamı 8 adet olup, toplam bedelin 8.270.770,00 TL olduğu, eksik teslim edilen ürünlere karşılık gelen bedellerin son vadeli çekten geriye doğru başlamak üzere karşılık gelen çekler nedeniyle borçlu olunmadığının talep edilmesini usul, yasa ve dosya kapsamına uygun olması gerekmesine rağmen davacı tarafça, dava dilekçesine 30/06/2022 keşide tarihli 200.000,00 TL bedelli ve aynı tarihli 1.000.000,00 TL bedelli, yine 31/05/2022 tarihli 724.370,00 TL ve 30/05/2022 tarihli 200.000,00 TL bedelli çeklerin sırasına uygun şekilde dava konusu edilmediği, gerekçesi belirtilmeden bu çekler atlanmak suretiyle dava konusu edilen çekler seçilerek bu çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespitinin talep edildiği, davacı tarafça, davalı ....Şirketi tarafından dava konusu edilen çeklerin davalı tarafça, davacının zararına olduğunu bilerek kötü niyetli olarak teslim alındığına ilişkin bir delil sunulmadığı, davalı ....Şirketinin sözleşmeler gereği muhatabının davalı ...Şirketi olduğu, dava konusu edilen sandalyeler dışındaki kalan sandalyelerin davacı tarafa teslim edildiği davacı tarafın kabulünde olup teslim edilmeyen sandalyelerin sözleşmede belirlenen bedeline ve sözleşmedeki ödeme takvimine göre dava tarihi itibariyle henüz vadesi gelmemiş çek tutarının teslim edilmeyen ürün bedelinden fazla olması nedeniyle son ileri tarihli çekten geriye doğru teslim edilmeyen ürün bedeli kadar çekler için borçlu olunmadığının kabul edilmesi gerektiği göz önünde tutulduğunda, davalı ...Şirketi yönünden 30/07/2022 tarihli 1.822.200,00 TL, 30/06/2022 tarihli 200.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 25/06/2022 tarihli 1.824.200,00 TL, 31/05/2022 tarihli 724.370,00 TL'lik çekler ile 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL'lik çekin dava dilekçesindeki talebin 6.146.400,00 TL ile sınırlı tutulduğu göz önünde tutularak, 575.630,00 TL'lik bölümünden borçlu olunmadığının tespitinin talep edilebilmesinin mümkün olabileceği, 30/07/2022 tarihli 1.822.200,00 TL ve 30/06/2022 tarihli 1.000.000,00 TL bedelli çeklerin davalı ....Şirketi tarafından, davalı .....Şirketine ciro edildiği görülse de sunulan tahsilat/tediye makbuzlarında yer almadıkları gibi 0557369 nolu 200.000,00 TL bedelli çekin keşide tarihinin bulunmadığı, bunun gibi 0557366 nolu çekin de keşide tarihinin yazılı olmadığı birlikte değerlendirildiğinde ihtarname içeriklerine göre dava konusu edilen miktarda sandalyenin davacıya teslim edilmediğinin davalı .....Şirketinin kabulünde olup, davacı tarafça davalı .....Şirketine keşide edilen çekler yönünden yukarıda açıklanan gerekçe ile en ileri tarihli çekten geriye doğru gidilmek suretiyle borçlu olunmadığı iddia edilen harca esas değer miktar üzerinden karşılık gelen 30/07/2022 tarihli 1.822.200,00 TL, 30/06/2022 tarihli 200.000,00 TL, 30/06/2022 tarihli 1.000.000,00 TL, 25/06/2022 tarihli 1.824.200,00 TL, 31/05/2022 tarihli 724.370,00 TL'lik çekler ile 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL'lik çekin dava dilekçesindeki talebin 6.146.400,00 TL ile sınırlı tutulduğu göz önünde tutularak, 575.630,00 TL'lik bölümü için söz konusu olabileceği dikkate alındığında, davalı ....Şirketi yönünden, dava konusu edilen 31/05/2022 tarihli 1.000.000,00 TL'lik çek için ihtiyati tedbir kararı verilmesinin mümkün bulunmadığı, bu çek dışında kalan dava konusu diğer 3 çek için ödeme yasağı ve icra takibi yapılmaması konularında ihtiyati tedbir kararı verilmesi için yasal koşulların oluştuğu, davalı ...Şirketi yönünden yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı gibi davacı ile ...Şirketi arasında bir sözleşme ilişkisinin bulunmaması karşısında adı geçen davalının, davaya konu çekleri ciro yolu ile devralan üçüncü kişi sıfatında bulunması ihtimali yanında TTK'nun 687.maddesindeki kişisel defilerin ancak senet lehtarına karşı ileri sürülebileceği, hamilin senedi keşide edenin bilerek zararına devraldığını kanıtlamak şartı ile ancak hamile karşı ileri sürülebileceğine ilişkin düzenleme göz önünde tutulduğunda, davacı tarafın, davalı ...Şirketi hakkındaki iddialarının yargılamayı gerektirdiği ve yaklaşık ispat kuralı çerçevesinde ihtiyati tedbir kararı verilmesi konusunda yasal koşulların oluşmadığı, adı geçen davalının konkordato sürecinde olmasının karara bir etkisinin bulunmadığı gibi dava konusu çeklerin ciro edilip edilmediğinin bilinmediği gibi bu konuda dosyaya hiç bir belge sunulmadığı dikkate alındığında, bu yönden de ihtiyati tedbir kararı verilmesinin mümkün bulunmadığı, üçüncü kişiler yönünden ise; ihtiyati tedbire konu kambiyo senetlerinin çek niteliğinde olup, menfi tespit davasında dile getirilen bedelsizlik iddialarına bağlı olarak ödeme yasağı kararının, ancak davalı taraflar arasında verilebileceği, çekin ödeme aracılığı niteliğine göre sahtelik ve keşidecinin ihtiyarı dışında elinden çıktığı iddiaları hariç olmak üzere dava dışı üçüncü kişileri bağlayıcı nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilmesinin mümkün bulunmadığı dikkate alınarak, davacı tarafın üçüncü kişileri de kapsayacak nitelikte ihtiyati tedbir kararı verilmesi isteminin reddine karar vermek gerekmiştir..." gerekçesi ile 1-a)Davalı ....Şirketi hakkında talep edilen ihtiyati tedbir isteminin REDDİNE, b)-Davacı tarafın, üçüncü kişileri kapsayan ödeme yasağı ve icra takibinin durdurulması konusundaki ihtiyati tedbir isteminin reddine, 2-a)Davalı ....Şirketi hakkında talep edilen ihtiyati tedbir isteminin KISMEN REDDİ İLE, 1-... A.Ş Tuzla Şubesine ait, keşidecisi davacı ... ŞİRKETİ, lehtarı davalı ... ŞİRKETİ olan, 537380 çek seri numaralı 21/05/2022 keşide tarihli, 1.500.000,00 TL bedelli çek yönünden ihtiyati tedbir isteminin reddine, b)Davalı ....Şirketi hakkında talep edilen ihtiyati tedbir isteminin KISMEN KABULÜ İLE, Talep konusu; 1-... A.Ş Tuzla Şubesine ait, keşidecisi davacı ... ŞİRKETİ, lehtarı davalı ... ŞİRKETİ olan, 0557382 çek seri numaralı 25/06/2022 keşide tarihli, 1.824.200,00-TL bedelli, 2-... A.Ş Tuzla Şubesine ait, keşidecisi davacı ... ŞİRKETİ, lehtarı davalı ... ŞİRKETİ olan, 0560056 çek seri numaralı 30/07/2022 keşide tarihli, 1.822.200,00-TL bedelli, 3-... A.Ş Tuzla Şubesine ait, keşidecisi davacı ... ŞİRKETİ, lehtarı davalı ... ŞİRKETİ olan, 0557376 çek seri numaralı 31/05/2022 keşide tarihli, 1.000.000,00-TL bedelli, Dava konusu üç adet çek için olan toplam 4.646.400,00TL'nin % 15'i tutarındaki 696.960,00-TL 'nin davacı tarafça yatırılacak nakit ya da sunulacak kesin ve süresiz nitelikte teminat mektubu niteliğindeki teminat karşılığında açılacak dava sonuna kadar; Davalı ...Şirketi tarafından ibrazı halinde ödenmemesi ve bu çeklere dayalı olarak icra takibi yapılması halinde icra takibinin durdurulmasına, c-)Teminat yatırıldığında kararın, teminatın alındığı kaydını içerir onaylı bir örneğinin ilgili bankaya ödeme yasağının uygulanması ve tedbir kararından önce yapılmış takipler hariç olmak üzere karardan sonra takip yapılması halinde ilgili icra müdürlüğüne takibin durdurulması amacıyla sunulmak üzere talep eden vekiline tebliğine, d-)HMK'nun 393(1) maddesi uyarınca kararın; verildiği tarihten itibaren bir hafta içinde uygulanmasının talep edilmemesi halinde kendiliğinden kalkmış sayılacağına, ara karar verilmiş;
31/05/2022 tarihli ara karar ile; ...İSTEM: Davacı vekili, 31/05/2022 tarihli dilekçesinde bildirdiği nedenlerle 31.05.2022 tarihli 557376 çek numaralı keşidecisi ... A.Ş.olan 1.000.000,0 TL bedelli, 25.06.2022 tarihli 557382 çek numaralı keşidecisi ... A.Ş.olan 1.824.200,0 TL bedelli, 30.07.2022 tarihli 560056 çek numaralı keşidecisi ... A.Ş.olan 1.822.200,00 TL bedelli çekler hakkında dava dışı cirantaları ve lehtarı da kapsayacak şekilde ödeme yasağı ile açılabilecek muhtemel icra takiplerinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Talep; davacı tarafın, sözleşmeler gereği bedeli ödenmesine rağmen sözleşmede kararlaştırılan sayıdan eksik sayıda ürünün teslim edilmesi nedeniyle dava konusu çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasına dayalı olarak dava konusu çek bedelleri kadar ve çekler nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine ilişkin açılan davada; talebe konu çekler için üçüncü kişileri de kapsar şekilde ödeme yasağı kararı verilmesi ile yapılacak icra takiplerinin durdurulması istemine ilişkindir.
Davacı tarafça, dava konusu edilen çekler için ödeme yasağı ile muhtemel icra takiplerinin durdurulması konusundaki dava dilekçesinde talep ettiği ihtiyati tedbir istemi hakkında mahkememizce gerekçeli ve yasa yolu açık olmak üzere 20/05/2022 tarihli karar oluşturularak 23/05/2022 tarihinde elektronik tebligat yolu ile davacı tarafa tebliğe çıkarılmıştır.
20/05/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararında; davacı tarafın, 537380 çek seri nolu çek hakkındaki isteminin reddine, diğer davaya konu çekler hakkındaki talebinin üçüncü kişiler ve davalı ... Şirketi yönünden reddine, davalı .. Şirketi yönünden ise reddine karar verilmiştir. Kararda; ayrıntılı, somut, usul ve yasadan kaynaklanan gerekçelere açık ve anlaşılır bir şekilde yer verilmiştir.
Davacı taraf, 20/05/2022 tarihli ihtiyati tedbir kararında kısmen kabulüne karar verilen üç adet çek için yeniden dava dilekçesindeki talep ettiği nitelikte ihtiyati tedbir talebinde bulunmuştur. Üstelik 20/05/2022 tarihli kararda davalı ... Şirketi hakkında davaya konu üç çek yönünden ödeme yasağı ve icra takibinin durdurulması istemlerinin kabulüne karar verilmesine rağmen bu kararı ayrık tutmadan her iki davalı şirket hakkında da ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş, bunun yanında ilk karardan ikinci talep dilekçesine kadar geçen sürede talep dilekçesine ekli olarak durum ve koşulların değiştiğine ve reddedilen istemler yönünden ihtiyati tedbir talebinin kabulünün gerektiğine dair hiçbir bilgi ve belge sunmamıştır.
Durum ve koşulların değişmesi halinde, ihtiyati tedbirin kaldırılması veya değiştirilmesi mümkün olduğu gibi daha önce talebin reddine karar verilmiş olsa dahi ihtiyati tedbirin kabulüne ilişkin karar verilmesi yargılama süresince mümkündür.
Mahkememizin 20/05/2022 tarihli ihtiyati tedbir istemine ilişkin kararda, davacı tarafın talepleri davalı ... Şirketi yönünden dava konusu üç adet çek için kısmen kabul edilmiş, davaya konu bir adet çek ile davalı ... Şirketi ve üçüncü kişiler yönünden kısmen reddedilmiştir. Davalı ... Şirketi yönünden davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin 20/05/2022 tarihli kararla kabulüne karar verilmesine rağmen davacı tarafın, adı geçen davalı şirket hakkında yeniden talepte bulunmasında bir hukuki yarar olmaması yanında dava dışı üçüncü kişiler dahil olmak üzere aleyhine ihtiyati tedbir talep edilenlerin tamamı yönünden ve talebe konu üç adet çek için mahkememizin 20/05/2022 tarihli kararında açıklanan gerekçelerin usul, yasa ve dosya kapsamına uygun olduğu, karardan sonra ikinci talep tarihine kadar geçen sürede durum ve koşulların değiştiğine dair dosyada hiçbir delil ve belge toplanmadığı, davacı tarafça 31/05/2022 tarihli talep dilekçesine ekli bu yönde hiçbir iddianın dile getirilmediği gibi hiçbir delil ve belgenin sunulmadığı, reddedilen talepler yönünden davacı tarafın istinaf yoluna başvurma hakkının bulunup durum ve koşullar değişmediği sürece mahkememizce birbiri ile aksi iki ayrı ihtiyati tedbir kararı verilmesinin mümkün bulunmadığı, 20/05/2022 tarihli karardaki gerekçelerin halen varlığını koruduğu birlikte değerlendirildiğinde; davacı tarafın ilk kararda reddedilen talepler yönünden ikinci kez talep ettiği ihtiyati tedbir isteminin yeniden reddine karar vermek gerekmiştir..." gerekçesi ile Davacı tarafın ihtiyati tedbir istemine ilişkin bütün taleplerinin REDDİNE, ara karar verilmiş, verilen bu ara kararlara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen ara kararlarda tedbir taleplerinin reddedilen kısımların usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirket ile davalı ... Ticaret şirketi arasında 01.11.2021 tarihli Hazır Ürün Alış - Satış Sözleşmesi imzalandığını, bu sözleşmeye göre müvekkili şirket ile davalı ... Ticaret arasında 270.000 adet, 45.000 koli, koli içi 6 adet Mavi ve Kırmızı renk Ağaç Kollu Piknik Sandalyenin sözleşmede belirtilen tarihlerde ve özelliklerde ki ürünleri teslimi konusunda anlaşmaya varıldığını, sözleşme gereği davalı ... Şirketi tarafından müvekkili şirkete 270.000 adet ürün teslim edileceği, müvekkili şirket tarafından ise ürünlere karşılık 17.496.000,00-TL ödeme yapılacağını ancak davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan edimlerin üretimini yaptırdığı diğer davalı ... firmasından malları teslim alamaması sebebiyle hali hazırda 95.304 adet ürünün tesliminin yapılmadığını, davalı ... Şirketinin, davalı...'den konkordato davasında hakkında geçici mühlet kararı verilmiş olması sebebiyle ürünleri teslim edemeyeceğini bildirdiği için hukuki yollara başvurmak durumunda kalındığını, davalıların beyanlarında da anlaşıldığı üzere dava dilekçesinde belirtiği tüm hususların doğruluğunun davalılarca kabul edildiğini, davalı ... firmasının dava konusu ürünler için ödenen çeklerin hammadde ürün tedariki için dava dışı ... A.Ş' ye teslim edildiğini ancak ... firması tarafından bedeli ödenmesine rağmen ürün tedarikinin sağlanmadığını bildirdiğini, davalı şirketin sözleşmeden kaynaklanan edimlerini yerine getirmediğinden müvekkili şirketin tarafına teslim edilmeyen 95.304 adet ürüne karşılık gelen 6.146.400,00-TL ödeme yapma yükümlülüğünün kalmadığını, çeklerin tahsile konulması halinde müvekkili şirketin yükümlülüğü kalmadığı halde ödeme yapmak durumunda kalacağını ve davalı şirketlerin sebepsiz zenginleşmiş olacağını, 25.06.2022 tarihli, 557382 çek numaralı, keşidecisi ... A.Ş.olan 1.824.200,0.TL bedelli, 30.07.2022 tarihli, 560056 çek numaralı, keşidecisi ... A.Ş.olan 1.822.200,00.TL bedelli çeklere yönelik ödeme yasağı verilmesi ve ödeme yasağı tedbirinin davalı şirketlerle birlikte çekin ciro edildiği 3. kişiler hakkında da hüküm ifade etmesi gerektiğini ileri sürerek yerel mahkeme ara kararlarının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Talep, menfi tespit davasında verilen ihtiyati tedbir talebinin kısmen reddine dair ara kararların kaldırılması istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
HMK’nın 389. maddesinde ihtiyati tedbirin şartları düzenlenmiş olup, söz konusu maddede; meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ya da tamamen imkansız hale geleceği veya gecikmesinde sakınca bulunması yahut ciddi bir zararın ortaya çıkacağı endişesi bulunan haller, ihtiyati tedbir sebebi ve şartı olarak kabul edilmiştir. Mahkemece, ihtiyati tedbir yargılamasının gerektirdiği inceleme ve ispat kuralları dikkate alınarak, yapılan incelemeden sonra, bu sakınca veya zararı ortadan kaldıracak tedbire karar verilmesi mümkün olacaktır. İhtiyati tedbirde asıl olan ihtiyati tedbire esas hakkın bulunması ve bir ihtiyati tedbir sebebinin ortaya çıkmasıdır. Bunlar ihtiyati tedbirin temel şartlarını oluştururlar. Maddede bu iki hususa yer verilmiş ihtiyati tedbire ilişkin hak ve özellikle ihtiyati tedbir sebebi genel olarak belirtilmiştir. Tedbir talebinin kabulü veya reddi bir kısım genel ilkeler konularak hakime bırakılmış, ancak ihtiyati tedbirin sadece uyuşmazlık konusu hakkında verileceği düzenlemiştir.
Dosyadaki belgelere, ara kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle uyuşmazlığın yargılama gerektirmesine, koşulları oluşmadan ve ispatlanmadan kambiyo senedi niteliğine haiz çekler yönünden ticari hayatın güvenliği ve sağlıklı işleyişini olumsuz etkileyecek şekilde 3.kişileri kapsayacak şekilde ihtiyati tedbir kararı verilemeyecek olmasına, ara kararlarda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre, kanunun olaya uygulanmasında hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu ara kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/410 Esas sayılı dosyasında ihtiyati tedbirin kısmen reddine ilişkin olarak verilen 20/05/2022 tarihli ARA KARAR ile ihtiyati tedbirin reddine dair 31/05/2022 tarihli ARA KARAR, usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 269,85.TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 80,70.TL harcın tenzili ile bakiye 189,05.TL harcın ihtiyati tedbir talep eden davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan ihtiyati tedbir talep eden davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından istinaf kanun yoluna başvuran ihtiyati tedbir talep eden davacı aleyhine vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
5-Kararın tebliği ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/(1)-f maddesi gereğince kesin olmak üzere 02/11/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.