T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2020/1139
KARAR NO: 2024/607
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01/10/2019
NUMARASI: 2015/482 Esas 2019/1058 Karar
DAVA: ALACAK
KARAR TARİHİ : 14/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 14/03/2024
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/482 Esas ve 2019/1058 Karar sayılı dava dosyasından yapılan yargılama sonucunda davalı ...'a karşı açılan davanın kabulüne, davalı ......AŞ.' ne karşı açılan davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Mahkemece yapılan açık yargılama sonucunda; ''... Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, taraflar arasında 2004 yılından beri her yıl incir alımı yapıldığını, davalı ...’un 2013 yılı kuru incir talebinin kabul edilerek 18.03.2014 tarihli proforma fatura düzenlendiğini, bu faturaya göre ... kutu için ... kutu için 21.188,00 USD ve 14.673,60 USD olmak üzere 35.859,60 USD toplam bedel, yükleme limanı: İzmir-Oakland – ABD : FCA (Taşıyıcıya Masrafsız /Free Carrier) belirtildiğini, davalı alıcı ...’un 06.10.2013 tarihli e-posta ile ürünlerin Nisan 2014 tarihinde yüklenmesini talep ettiğini, daha sonra ise e-postalar göndererek ön ödeme yapamaması nedeniyle yüklemelerin ertelenmesini talep ettiğini ve 05.05.2014 tarihli e-posta ile yüklemenin 22.06.2014 tarihinde yapılmasını istediğini, ancak bu tarih geldiğinde alıcı tarafından ödeme yapılmadığından yüklemenin tekrar ertelendiğini, davacı tarafından 21.05.2014 tarihli e-posta ile yüklemenin 22.05.2014 olarak planlanması nedeniyle üretimin tamamlanmış olduğunu, ... bünyesinde soğuk hava deposu olmadığı ve ürünlerin mevcut hava koşullarında bekleyeceğinin belirtilerek ödeme ve yüklemenin acilen organize edilmesi hususlarının alıcıya bildirildiğini, davalı alıcı tarafından 22.05.2014 tarihli e-posta ile 15.000 USD ön ödemenin 13.06.2014 tarihinde yapılabileceğinin belirtildiğini, ancak kısmi olarak sadece 7.859,60 USD ön ödeme yaptığını, 5.859,60 USD ön ödeme için 28.06.2014 tarihli wire transfer belgesi ile ödeme emri verdiğini, böylece toplam 13.719,2 USD ön ödeme yaptığını; davalının 26.06.2014 tarihli e-posta ile yüklemenin 01.07.2014 tarihli gemiye yapılmasını istediğini, davacı tarafından yüklenecek ürünler için Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü’nden 07.05.2014 tarihli ve 14-09-001497 ile 14-09-001498 sertifika no.lu Sağlık Sertifikalarının alındığını, bu sağlık sertifikalarının geçerlilik sürelerinin 07.09.2014 olduğu ve bu süre içinde malın 24.08.2014 tarihinde boşaltma limanına ulaştığını, ayrıca tüm ürünler için 30.08.2014 tarih ve EC/TR A 2150845 sayılı Bitki Sağlık Sertifikasının da alındığını; böylece satışa konu malların taraflar arasındaki anlaşmaya uygun olarak ... tarafından hazır hale getirildiği ve belirlenen tarihe göre üretilerek ambalajlanan ürünlerin yüklenmemesinin olası sonuçlarının da alıcıya bildirildiği, 30.06.2014 teslim tarihi itibariyle satışa konu malın hasarsız ve ayıpsız olduğunu; FCA kuralı gereği malın belirlenen yerde ...’a teslimi ile 30.06.2014 tarihinde satıcı birliğin sorumluluğunun sona erdiğini, satışa konu ürünlerin bozulmaya vakıf gıda ürünü olduğunu, bu sebeple Standart konteynır ve soğutmalı konteynır tercihlerinden hangisine yükleme yapılmasını talep ettiğinin davacı tarafından alıcıya gönderilen 20.03.2014 tarihli 2 ader e-posta ile sorulduğunu, alıcının aynı gün verdiği cevapta standart konteynıra yükleme yapılmasını talep ettiğini, alıcının talebine uygun olarak malların soğutmasız olan 1x20 DC standart konteynıra istiflenerek gemiye yüklendiğini; taraflarca yükleme tarihinden sonra imzalanan 08.07.2014 tarihli ve 2014-016B sayılı Sözleşme’de açıkça taşımanın alıcının talebi ile genel kargo tipleri için standart soğutmasız konteynırla yapılacağının kabul edildiğini; alıcının uzun yıllardır tarım ürünleri ticareti yaptığını, aynı özelliklerdeki ürünleri uzun yıllardır davacı Birlikten satın aldığını, bu itibarla saklama ve nakil koşullarını bildiğini ve iştigal konusu ile ilgili bu hususlarda basiretli bir tacir gibi davranma sorumluluğunun kendisine ait olduğunun açık olduğunu; diğer davalı ...A.Ş.’nin FCA kuralı gereğince alıcı tarafından tayin edilen ilk taşıyıcı yani ... olduğunu, alıcı tarafından davacıya ... A.Ş.’nin taşıyıcı olarak bildirildiğini; satışa konu malın 30.06.2014 tarihinde ...’a teslim edildiği, malların 10.07.2014 tarihinde ... Korea/MT427TR gemisine yüklendiğinin öğrenildiğini, 30.06.2014 teslim tarihi itibariyle satışa konu malın hasarsız ve ayıpsız olduğu, FCA kuralı gereğince malın teslim alınması ve yükleme işlemlerinin alıcı tarafından belirlenen diğer davalı .... tarafından yapıldığını; yani malın İzmir limanında 30.06.2014 tarihinde davalı ...’a teslimi ile birlikte davacı birliğin sözleşmeden doğan yükümlülüklerini ifa ettiği ve hasar sorumluluğunun davalı alıcıya geçtiğini; satış sözleşmesi gereğince bakiye 22.140,40 USD bedelin ... Bankası A.Ş. yoluyla vesaik belgesi karşılığı ödenmesinin kararlaştırıldığını, bu sebeple WFBIUS6W swift kodlu muhabir banka ... Bank’in varlığı ve adresinin 11.07.2014 ve devamı tarihli e-postalar ile muhatap bankadan sorulduğunu, muhabir bankanın varlığının 16.07.2014 tarihli e-posta ile muhatap banka tarafından teyit edildiğini ve bu sebeple vesaik belgelerinin muhatap bankaya teslim edildiğini, ödeme vadesi geldiğinde “Alıcıya ait hesap adı ve vesaik evrak isimleri tutmadığından ödeme yapılmayarak evrakların ... Bankasına iade edilmiş olduğu”nun 13.08.2014 tarihli İzmir Ticaret Şube Müdürlüğü'nün yazısından anlaşıldığını; ancak aynı zamanda malın gümrükten çıkarılarak boşaltma limanında alıcıya teslim edildiği ve alıcının çeşitli hasar iddialarında bulunduğu ve nihayetinde malı yeddinde iken imha ettiğini beyan ettiğinin dosyadaki e-postalardan anlaşıldığını, dava konusu olayda konişmento muhatap bankaya iade edildiğine göre satışa konu malın ... tarafından konişmento ibraz edilmeksizin alıcıya teslim edilmiş olduğu sonucunun ortaya çıktığını;Alıcı davalı ...’un malın kendisine teslim edilerek serbest bırakıldığına dair e-postalar gönderdiğini; davacı tarafından ...’a 24.11.2014 tarih 9/FB-117 sayılı yazı ile cevap verildiğini ve sözleşmeye göre malın tesliminden sonra malda meydana gelen bozulmalardan davacının sorumlu olmadığı ve davalı ...’un 08.09.2014 tarihinde ödemesi gereken bakiye borcunun 22.140,40 USD ödemesi gerektiğinin beyan edildiğini; dava konusu olayda konişmentonun boşaltma limanında ibraz edilmemiş olduğu anlaşıldığına göre, malın bu şekilde boşaltma limanında ... tarafından alıcıya teslim edilmiş olması ve bundan doğacak neticelerden diğer davalı ...Ş.’nin de sorumlu olduğunu; davacı ile davalı ... arasında 08.07.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, davacının sözleşme uyarınca satışa konu malın 30.08.2014 tarihinde ... ... AŞ.’ye İzmir limanında teslim ederek satış sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini ifa ettiğini, sözleşmeye uygun olduğu belgelerle kanıtlanan malın FCA kuralı gereğince ... A.Ş.’ye teslim edildiğini; Incoterms 2010 FCA kuralı gereğince teslim ile sonraki hasardan sorumluluğun davalı alıcı ...’a geçtiği, teslimden sonra malın hasarlanmış olması durumunda dahi alıcı ...’un sözleşme bedelini ödeme yükümlülüğünün bulunduğunu, 27.06.2014 tarih F/3875 sayı ve 35.589,60 USD bedelli faturaya istinaden ihracatın gerçekleştirildiğini ve fatura bedelinin 13.179,20 USD kısmının ... tarafından ödenmiş olup bakiye 22.140,40 USD’nin halen ödenmediğini; ayrıca diğer davalı ...A.Ş.’nin malı boşaltma limanında konişmento ibraz edilmeksizin alıcı ...’a teslim etmiş olması sebebiyle davacının bundan kaynaklı zararından sorumlu olduğunu; bu nedenlerle 22.140,40 USD’nin 08.09.2014 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanunun 4/a maddesi uyarınca faiziyle birlikte (TBK m. 99 uyarınca aynen veya fiili ödeme günündeki Merkez Bankası satış kuru üzerinden hesaplanacak TL. karşılığının) davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesi talep edilmiş olmakla yapılan açık yargılama sonunda;
GEREKÇE: Davalılardan ... Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan bir şirket olup, bu davalıya usulüne uygun olarak milletlerarası tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.
Davalı ...A.Ş. mahkememize sunduğu cevap dilekçesinde; limana teslim tarihi olan 30.06.2014 ile davacının davalı ... ile sözleşme imzaladığı tarih olan 08.07.2014 tarihleri arasındaki beklemeden davalı ...’in sorumlu tutulmasının anlamsız olduğunu, davacının iddia ettiği gibi ... olan bir şirketin taraflar arasında henüz sözleşme dahi yapılmadan ürünleri gemiye yükleyip göndermesinin beklenemeyeceğini; davacının her ne kadar davalı ...’in konişmentoyu teslim etmediğini ve bu nedenle de sorumlu olduğunu öne sürse de taşıma işinin yalnızca organizasyonunu yapan, yani ürünlerin yükleneceği gemiyi organize etmekten başka hiçbir noktada olaya dahil olmayan davalı şirkete bu bakımdan da sorumluluk yüklenemeyeceğini, davalı şirket taşıyan sıfatını taşımadığından sorumluluğunun da olmadığını, davalının sadece taşıma sürecini organize ettiğini, davalı şirketin denizde yük taşımayı taahhüt etmediğini, bu bağlamda sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Taraflar arasındaki satış sözleşmesi, 30.06.2014 tarih ve D6957 02 sayılı sevk irsaliyesi, faturalar, ihracat evrakları, Gıda Ve Tarım Bakanlığının Sağlık Sertifikası, Konşimento, ... bankası ve ...’e ait yazışmalar, taraflar arasındaki satışa ilişkin e-postalar dosya içerisinde mevcuttur.
Davalı ... firması yapılan tebliğe rağmen ticari defter ve kayıtlarını ibraz etmemiş, incir alım ve satım sözleşmesi uyarınca tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, malların ayıplı olup olmadığı, davalı ... Firmasının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı, davacının alacağının bulunup bulunmadığı konularında davacı kurumun ticari defter ve kayıtlarının da incelemek sureti ile rapor hazırlanması istenilmiştir. Alınan rapor denetime ve hüküm vermeye elverişli teknik açıdan uygundur.
Davacı ile davalılardan ... arasındaki uyuşmazlık, anılan taraflar arasında akdedilen 08.07.2014 tarihli Sözleşme uyarınca, davacının davalıya satmayı ve teslim etmeyi taahhüt ettiği ... tipi 375 kutu için olmak üzere 21.188,00 USD ve ... tipi 300 kutu için 14.673,60 USD olmak üzere toplam 35.859,60 USD toplam bedelli kuru incir ürününün davalıya ayıpsız ve tam olarak teslim edilmiş olup olmadığı, eğer mallar ayıplı teslim edilmiş ise kusurun kime ait olduğu ve buna göre davacının 22.140,40 USD tutarındaki bakiye satış bedelinin ödenmesini davalılardan talep edip edemeyeceği noktalarında toplanmaktadır. Davacı kuru inciri temin eden satıcı, davalı ... taşıyıcı, davalı ... ise alıcı konumundadır.
Davacı ile davalı ... arasında akdedilen sözleşmede “FCA İzmir” klozuna yer verildiği, buna göre FCA (Free Carrier)” klozu ile yapılan satışlarda, malların gemiye yüklenmesiyle birlikte hasar alıcıya geçer.
Buna göre, dosya içeriği dellilere göre, davacının temin ettiği kuru incirlerin mal teslim anına kadar, yani gemiye yüklendiği ana kadar herhangi bir ayıbının olduğuna dair delil bulunmamaktadır. Aksine davacının sunduğu Gıda Ve Tarım Bakanlığının Sağlık Sertifikasına göre malların ayıpsız ve hasarsız olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda mallarda bir ayıp oluşmuş ise bunun yolda meydana geldiği, bundan da davalının sorumlu olduğu kabul edilecektir. Burada davacının herhangi bir kusur ve sorumululuğu yoktur. Davacının ticari defterlerinin incelenmesine göre, ödenmeyen kuru incir bedeli 22.140 USD olup ticari defterleri de durumu teyit eder niteliktedir.
Davalılardan taşıyıcı ... firması yönünden ise; ... firmasının aslında taşıma işleri komisyoncusu olduğu,ancak Konşimentonun altında Taşıyan adına da imzalı kaşesinin (İngilizce yazılı “... ” ibaresiyle) bulunduğu ve bu haliyle, TTK m. 926 hükmünde yer alan “Taşıma işleri komisyoncusu, eşyanın taşınmasını bizzat üstlenebilir. Bu hakkını kullanırsa, taşımadan doğan haklar ve yükümlülükler yönünden taşıyıcı veya taşıyan sayılır.” düzenlemesine göre, konişmentoda taşıyan sıfatıyla imzalı kaşesi bulunan davalı ...A.Ş.’nin davacıya ait malları taşıma işini üstlenmiş olduğu ve dolayısıyla bahsi geçen TTK m. 926 hükmü gereğince davacıya karşı taşıyan gibi sorumlu olduğu kanaatine varılmış,Taşıyanın, malların davalı-alıcı ... tarafından konişmentonun ibrazı karşılığında teslimi gerektiği halde bu belge ibraz edilmeden davalı-alıcı firmaya teslim edildiği ve taşıyan gibi sorumlu olan davalı ...A.Ş.’nin söz konusu eyleminin kusurlu olduğu ve taşıyan gibi sorumlu olması nedeniyle bu sıfatından dolayı bahsi geçen durumdan sorumlu tutulabileceği; ancak, davalı ...A.Ş.’nin, davacının satış bedelinin bakiyesini tahsil edememesi nedeniyle davacının uğradığı zarardan sorumlu tutulabilmesi için, davalının bu kusurlu eylemi ile davacının uğradığı zarar arasında uygun illiyet bağı bulunmasının gerektiği, buna karşılık, davacı delilleri arasında dosyaya ibraz edilen ve davacının davalı ...’a hitaben gönderdiği 24.11.2014 tarihli yazının içeriğinden anlaşıldığı kadarıyla, davalı ...’un ABD’deki bankasına gönderilen tahsil vesaikinin bu banka tarafından iade edilmiş olduğu ve söz konusu yazıda bakiye borcun ödenmesi için yeniden ...’un banka bilgilerinin bildirilmesinin talep edildiği, yani malların ABD’ye ulaştığı tarih itibariyle vesaik mukabili ödeme için davalı ... tarafından tayin edilmiş olan ABD’de mukim herhangi bir muhabir bankanın olmadığı görülmekle, davalı ...A.Ş.’nin konişmentonun ibrazı karşılığında malları teslim etmesi durumunda dahi, diğer davalı ...’un muhabir bankayı bildirme konusundaki hata ve ihmali nedeniyle davacının bakiye satış bedelini tahsil etmesinin mümkün olamayacağı ve bu sebeple, davalı ...A.Ş.’nin kusurlu eylemi ile davacının bakiye satış bedelini tahsil edememekten kaynaklı zararı arasında uygun illiyet bağının bulunmaması sebebiyle adı geçen davalının bu zarardan sorumlu tutulamayacağı...'' gerekçesi ile; Davalı ...'a karşı açılan davanın KABULÜ ile, 22.140,40.USD'nin dava tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı kanunu 4/a md uyarınca faiziyle fiili ödeme tarihindeki TCMB satış kuru üzerinden hesaplanacak TL karşılığının bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Davalı ...'e karşı açılan davanın reddine karar verilmiş, verilen bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalılardan ... ... AŞ. yönünden verilen red kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı ... AŞ yönünden verilen bilirkişi raporunun hatalı olduğunu, davalı ... AŞ.'nin malı boşaltma limanında konişmento ibraz edilmeksizin alıcıya teslim ettiğinden malın akıbetinden, diğer sonuçlarından ve zararlardan doğrudan sorumlu olduğunu ileri sürerek davalı ... ...AŞ. yönünden yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, uluslararası satım ve taşıma sözleşmesine dayalı olarak satımdan kaynaklı bakiye alacağın davalılardan tahsili istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillerle, usul ve yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi heyet raporunun oluşa, somut olayın özelliklerine uygun, açık, anlaşılır, taraf ve yargı denetimine uygun olmasına, davacının davalı ... şirketi ile arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklı bakiye alacağının ödeme zamanının teslim tarihinden sonraki tarih olmasına, davacının davalı ... şirketinden bakiye alacağını zamanında tahsil edememesinde davalı taşıyıcı ... ...AŞ.'nin herhangi bir kusurunun bulunmamasına, yargılamada eksiklik bulunmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 01/10/2019 tarih ve 2015/482 Esas 2019/1058 Karar sayılı hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davacı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 427,60.TL maktu karar harcından peşin olarak alınan 44,40.TL harcın mahsubu ile bakiye 383,20.TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf kanun yolu başvurusunda bulunan davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadan karar verildiğinden davalı ... ... AŞ. yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 362/(1)-a maddesi uyarınca kesin olmak üzere 14/03/2024 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.