T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1615
KARAR NO: 2024/504
KARAR TARİHİ: 06/03/2024
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 07/07/2020
NUMARASI: 2016/21 Esas 2020/305 Karar
DAVA: Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi
BAM KARAR TARİHİ: 06/03/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 06/03/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı şirketin açmış olduğu 2012/36118 ihale kayıt nolu ihale kapsamında ... A.Ş. ... İl Müdürlüğü merkez ve bağlı birimlerinin temizlik ve ilaçlama hizmet alımı işi ihalesini aldığını, 05.07.2012 tarihli ihale sözleşmesi imzalandığını; bu sözleşme kapsamında 03.07.2012 tarihli, 126.500,00-TL bedelli ... ve ...’nın 055-VT-023460 numaralı teminat mektubun davalı şirkete verildiğini; işin ifa edildiğini ve sözleşmenin sona erdiğini, işin bitirildiğine dair 22.10.2014 tarihli iş bitirme belgesi düzenlendiğini; taraflar arasında mevcut taahhüt sözleşmesinin 11.4.1 maddesinde teminatın iadesi konusunun düzenlendiğini, işin bitirilmesi ve SGK’dan ilişiksiz belgesi getirilmesi şartı ile teminatın iade edileceğinin düzenlendiğini; ilişiksiz belgesinin idareye teslim edildiğini, buna rağmen davalı şirket uhdesinde kalan teminat mektubunun iadesi gerekirken iade edilmediğini; davalı tarafından gönderilen GM-İK-SOS-1504280990 sayılı yazıda teminat mektubunun iade edilmeme gerekçesi olarak davalı aleyhine açılan iş davalarının bulunması, bu davaların devam etmesi ve Borçlar Kanunu’nun 420. maddesinin gösterildiğini; bu gerekçenin sözleşme düzenlemesine aykırı olduğunu belirterek öncelikle teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini; sonrasında ... ve ...’nın 03.07.2012 tarihli, 126.500,00-TL bedelli 055-VT-023460 numaralı teminat mektubunun iadesinin hükme bağlanmasını talep etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davacı şirketin 2012-07-HA dosya kapsamında temizlik ve ilaçlama hizmet alımı sözleşmesini 05.07.2012 tarihinde imzaladıklarını, davacı firmanın söz konusu iş kapsamında çalıştırmış olan personellere ait iş kanunundan doğan alacakların ödenerek ilişkilerinin kesildiğine dair belgeleri, Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre ibra belgelerini sunmadığını; işçilik alacaklarından kaynaklı müvekkil şirket aleyhine açılmış bulunan davaların olduğunu, bu sebeplerle şirkete verilmiş bulunan kesin teminat mektubunun iade edilmediğini, teminatın yüklenicinin edimini sözleşme ve hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesi halinde iade edileceğini; K.İ.S. Kanunu’nun 13. maddesinde buna ilişkin düzenleme yapıldığını; mevzuat gereği, kıdem tazminatı ve her türlü işçilik giderlerinin personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinin değerlendirilmesinde fiyat içinde ihale edildiğini; sözleşmenin 12.4.2 maddesinde ücret ve ücret sayılan ödemelerden yüklenici firmanın sorumlu olduğunun görüldüğünü, söz konusu sorumluluk yüklenici tarafından yerine getirilmediğinden işçi davaları ile karşı karşıya kalındığını, bu sebeple teminat mektubunun iade edilmediğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: "...Dava; davacının, davalı ile aralarındaki ticari hizmet alım sözleşmesi kapsamında verilen teminat mektubunun haksız olarak nakde çevrilmesi nedeniyle teminat mektubu bedelinin iadesine ilişkindir.
Somut olaya; davalı idare ile davacı yüklenici arasında ".../... ... İl Müdürlüğü Merkez ve Bağlı Birimlerinin Temizlik ve İlaçlama Hizmet Alımı İşi"ne ilişkin 05.07.2012 tarihli hizmet alım sözleşmesinin imzalandığı, davaya konu teminat mektubunun bu sözleşme kapsamında davalı şirkete verildiği, davacının 18.11.2014 tarih 639 sayılı yazı ile SGK yazısı kapsamında teminatın iadesini talep ettiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkaknlığı’nın 18.11.2014 tarihli yazısında, davacı şirketin üstlenerek tamamlamış bulunduğu temizlik ilaçlama ihale işi dolayısıyla verilen teminatın 5510 sayılı yasanın 90’ncı maddesi gereğince kendisine iadesinde sakınca olmadığı; ancak bu yazının davacı şirketin Kurumca aklanması anlamına gelmeyeceği, ileride bu iş nedeni ile başkaca prim borcu tahakkuk ettiği takdirde hakların saklı olduğunun bildirildiği, davalı şirketin, çalışanlara ödenmeyen kıdem ve ihbar tazminatı, izin ve genel tatil ücretleri gibi işçi alacakları için şirket aleyhine açılan iş davalarının bulunması, Borçlar Kanunu’nun 420. md.’ne uygun ibranamelerin sunulmamış olması, işçilerin bir kısmının asıl işveren olarak şirket aleyhine dava açmış olmaları ve davaların derdest olması, çalışan işçilerin geriye dönük dava açabilmelerinin mümkün olduğu göz önünde bulundurularak teminat iadesi talebini reddettiği, bir kısım işçilik alacaklarına ilişkin ilamların kesinleşerek icraya konulması nedeniyle davalı tarafından teminat mektubunun dava açıldıktan sonra nakde çevrilerek icra dosyalarına ödemelerin yapıldığı, davacının davasını ıslah ederek haksız nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesini talep ettiği görülmüştür.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 11. maddesinin, teminata ilişkin hükümler içerdiği; 11.4 maddesi ile teminatın geri verilmesi hususunun düzenlendiği, 11.4.1 "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir. "11.4.2 "Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve SGK’ya olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye iade edilir." 11.4.3"Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde, kesin hesap ve kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde İdarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilmeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankaya iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir." hükümlerine yer verildiği görülmüştür.
Sözleşmenin 11.4.1 ''... yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra ... '' ibaresi, dava dışı işçilerce davalı (idare) aleyhine açılan ve kazanılan işçilik alacakları ile ilgili davaları da kapsamaktadır.
Davalının elinde tuttuğu teminat mektubu, ilk talepte ödeme kaydını havi, kesin (hiçbir koşula bağlı kalmaksızın, ilk yazılı başvuru üzerine derhal ve gecikmeksizin nakde çevrilebilir) nitelikte bir mektuptur. İlk talepte ödeme kaydını havi banka teminat mektuplarında banka, muhatabın talebi üzerine herhangi bir itirazda bulunmadan ve muhatabın teminat mektubuna dayanarak talepte bulunma hakkının olduğunu ispat etmesine gerek kalmadan ödeme yapmayı taahhüt etmektedir. Kural olarak bu tür teminat mektuplarında banka, yalnızca şekli manada inceleme yapma yetkisini haiz olup, esasa ilişkin herhangi bir inceleme yapma hak ve yetkisini haiz değildir. Bu sebeple bu tür banka teminat mektuplarının esas itibariyle muhatap lehine olduğu kabul edilmekte olup, banka, lehdarın her uyarısını değil, likit delillere dayanan uyarısını dikkate almak zorundadır. Davacı, teminat mektubunun lehdarı, davalı ise muhatabıdır. Teminat mektubunun iadesi için sadece SSK'dan alınacak ilişiksiz belgenin sunulması yeterli olmayıp, yüklenici davacı tarafından işçilere işçi alacaklarının ödenmesi de gerekmektedir. Bu durumda davacı tarafından taahhüdün sözleşme hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesini ve davalının herhangi bir borcu olmadığının tespit edilmesini ön koşul olarak arayan ve teminatın iadesi koşullarını düzenleyen 11.4 madde hükmünün tüm koşullarının gerçekleşmediği, davalının halen derdest işçilik alacağı davaların bulunduğu, teminatın nakde çevrilerek kesinleşen işçilik alacaklarının bir kısmının icra dosyasına ödenmiş olması da göz önüne alınarak davalının teminat bedelini iade etme yükümlülüğünün bulunmadığı sonucuna varılmış olup, davacının davasının reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesi ile; "Davacının davasının REDDİNE" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, taraflar arasında sözleşme düzenlendiğini, sözleşmede yer alan düzenleme ve kanunda belirlendiği üzere teminatın iadesi hükümlerinin açık ve sınırlı olduğunu, haliyle davalı yanca teminatın veya teminat bedelinin iade edilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, somut husumete konu teminatın 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu ile ihale dökümanı ve sözleşme hükümlerinin yerine getirilmesine teminen verildiğini, veriliş amacı haricinde teminat mektuplarının iade edilmemesi veya nakde çevrilip kullanamaması gerektiği sarih olduğunu, müvekkili şirketin teminat mektubunun verilmesi gayesi ile ilgili, davalı şirkete hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı herhangi bir borcu bulunmadığını, müvekkili şirketin, sözleşme yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirdiğini, SGK'ya da tahakkuk eden tüm prim ve borçlarını süresinde yatırdığını ve SGK'dan ilişiksiz yazısı aldığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte davalı yanın iddiaları doğrultusunda teminatın sunulmasına konu hizmet alım sözleşmesinin 03.07.2012-03.07.2014 Tarihleri arasını kapsadığı ve söz konusu teminata ilişkin bedeli bu dönemleri kapsar şekilde %50 sorumluluk oranında dava dışı işçilere ödediği düşünülse bile dosyada mübrez 28.12.2019 tarihli bilirkişi raporunda yer aldığı üzere davalı yanın iade etmesi gerek teminat bedeli 96.578,55-TL olduğunu, yerel mahkemece bilirkişi raporunda yer alan bu tespitin de değerlendirilmediğini ve müvekkilinin nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin davalı yedinde kalmasına karar verildiğini, bu nedenlerle kararın kabule ilişkin kısmı usul ve yasaya aykırı olmak ile istinaf yolu incelenerek kaldırılmasına ve davanın tümü ile reddine karar verilmesini istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; paraya çevrilen teminat mektubu bedelinin iadesi istemine ilişkindir.
HMK'nun 355. maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
Davacı vekili; teminat mektubunun müvekkiline iadesini talep etmiş, ancak yargılama sırasında teminat mektubunun paraya çevrilmesi nedeniyle ıslahla; teminat mektubu bedelinin iadesini karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili; davacı firmanın söz konusu iş kapsamında çalıştırmış olan personellere ait iş kanunundan doğan alacakların ödenerek ilişkilerinin kesildiğine dair belgeleri, Borçlar Kanunu’nun 420. maddesine göre ibra belgelerini sunmadığını; işçilik alacaklarından kaynaklı müvekkil şirket aleyhine açılmış bulunan davaların olduğunu, bu sebeplerle şirkete verilmiş bulunan kesin teminat mektubunun iade edilmediğini davanın reddini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, davacının davasının reddine karar verilmiştir.
İşbu karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen 05/07/2012 tarihli Temizlik ve İlaçlama Hizmet Alımına İlişkin Sözleşmenin 11.4.1 maddesinde; "Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği ve yüklenicinin bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, Sosyal Güvenlik Kurumundan alınan ilişiksiz belgesinin İdareye verilmesinin ardından kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların tamamı, Yükleniciye iade edilecektir. 11.4.2 maddesinde ; "Yüklenicinin bu iş nedeniyle İdareye ve SGK’ya olan borçları ile ücret ve ücret sayılan ödemelerden yapılan kanuni vergi kesintilerinin hizmetin kabul tarihine kadar ödenmemesi durumunda protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın kesin ve ek kesin teminat paraya çevrilerek borçlarına karşılık mahsup edilir, varsa kalanı yükleniciye iade edilir." 11.4.3 maddesinde; "Yukarıdaki hükümlere göre mahsup işlemi yapılmasına gerek bulunmayan hallerde, kesin hesap ve kabul tutanağının onaylanmasından itibaren iki yıl içinde İdarenin yazılı uyarısına rağmen talep edilmemesi nedeniyle iade edilmeyen kesin teminat mektupları hükümsüz kalır ve bankaya iade edilir. Teminat mektubu dışındaki teminatlar sürenin bitiminde Hazineye gelir kaydedilir." şeklinde düzenlemeler bulunmaktadır.
Davaya konu teminat mektubunun 18/05/2017 tarihinde davalı tarafça nakde çevrildiği anlaşılmaktadır.
Gerek davalı tarafça dosyaya bildirilen ve dosya arasına alınan İş mahkemesi dosyaları, icra dosyaları ve çalışılan işçilere ait listeler değerlendirildiğinde ; davacının halen idareye borcunun bulunduğu, her ne kadar 03/01/2020 tarihli bilirkişi raporunda davalının yaptığı işçi ödemeleri hesaplanarak davacıya iade edilecek bir tutar belirlenmiş ise de; davalı şirketin bu rapora itirazında sunduğu işçi listeleri, dosya arasında da bulunan İzmir 5. İcra Md nün 201/1800 esas sayılı dosyası için yapılan 72.000 TL lik ödemenin değerlendirilmediği, kaldı ki davalı aleyhine işçiler tarafından açılmış derdest İş mahkemesi dosyalarının da bulunduğu, dolayısıyla davalının teminat mektubunu paraya çevirmekte haklı olduğu, yani yüklenici davacının bu işten dolayı İdareye herhangi bir borcunun olmadığının davacı tarafça ispatlanamadığı, mahkemece verilen kararda bu nedenle bir isabetsizlik olmadığı kanaatine varılmıştır.
Tüm bu bilgiler ışığında; dosya kapsamındaki yazı, belge ve bilgilere, yasaya uygun gerektirici nedenlere, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinde dayanılan delillerle, delillerin tartışılması sonucu maddi olay ve hukuki değerlendirmede usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına; incelemenin istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılıp, kamu düzenine herhangi bir aykırılığın da bulunmamasına; davacının taraflar arsındaki sözleşme gereği idareye borcunun bulunmadığının tespit edilememesine göre davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK m. 353/1-b-1 maddesi uyarınca istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek, aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 07/07/2020 tarih ve 2016/21 Esas 2020/305 Karar sayılı kararına karşı davacının istinaf başvuru sebeplerinin HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı taraftan alınması gereken 427,60 TL istinaf harcından başlangıçta alınan 54,40 TL'nin mahsubu ile bakiye kalan 373,20 TL'nin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan istinaf masrafının üzerinde bırakılmasına,
4-Artan gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
5-İstinaf yargılamasında duruşma açılmadığından karşı taraf yararına vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ikmali ve gider avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
Dair, dosya üzerinde HMK'nın 353/1-b-1. maddesi uyarınca yapılan inceleme sonucunda; HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince oy birliği ile kesin olmak üzere karar verildi. 06/03/2024