T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2022/45
KARAR NO : 2025/1205
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İZMİR 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 20/10/2021
NUMARASI : 2018/800 Esas 2021/861 Karar
DAVA : ALACAK
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 19/06/2025
İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/800 Esas ve 2021/861 Karar sayılı dava dosyasından yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabul kısmen reddine dair verilen karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dosya, Dairemize gönderilmiş olmakla HMK'nın 353. maddesi uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Mahkemece yapılan açık yargılama sonucunda; ''...Davacı vekili, dava dilekçesi ve duruşmalarda özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 11/07/2013 tarihinde Birim Fiyat Esaslı Endeks Okuma, Enerji Kesme Açma ve Sökme Takma Hizmet Alım Sözleşmesi imzalanmış ve 31/07/2015 tarihinde süresi sona erecek taahhüt işi için yapılan ihale sonucunda yine 07/07/2015 tarihinde aynı işin devamı niteliğindeki Birim Fiyat Esaslı Anahtar Teslim Endeks Okuma, Enerji Kesme Açma ve Sökme Takma Hizmet Alım Sözleşmesi imzalandığını, 30/10/2013 tarihinde .... Elektrik Dağıtım Şebekelerinin Arıza Onarım ve Bakım İşleri için Hizmet Alım Sözleşmesi imzalandığını ve 01/02/2016 tarihinde 31/12/2016 tarihine kadar ek protokolle uzatıldığını, işbu sözleşmenin konusu olan işin, davalı şirketin sorumluluk alanı içerisindeki ve sorumluluğundaki.. ve .. elektrik dağıtım tesisi ve şebekelerinin sözleşme ve eklerinde belirtilen şekilde arıza onarımı, bakımı, montajı, demontajı, güzergah değişikliği, karakteristiğinin değiştirilmesi, şebekelerin ıslahı amacıyla kapasite artırımlarının yapılması işleri ile bu işlerle ilgili şirket tarafından verilmeyen malzemelerin temini ve montaj malzemeleri giderleri, montaj, demontaj ve demontajdan montaj işlerinin işçilik, nakliye ve belirtilen faaliyetlerle ilgili her türlü sigorta giderleri müvekkili şirkete ait olmak üzere şartname, sözleşme ve eklerine, proje, kroki ve planlara yürürlükteki mevzuata, bilim, teknik, sanat ve güvenlik kurallarına uygun yapılması olarak tanımlandığını, müvekkili şirketin söz konusu işi yaparken davalı şirketin işçileri ile devam etme yolunu seçtiğini, bazı işçiler tarafından müvekkili şirket döneminde işten ayrılan, akabinde gerek davalı şirket gerekse müvekkili şirkete yönelik alacak davaları açıldığını, bu davaların bir kısmında müvekkili şirketin davalı bir kısmında ise ihbar olunan sıfatıyla yer aldığını, müvekkili şirket tarafından 01/07/2015 tarihinde yürütülmeye başlanan Denizli ilinde Endeks Okuma Enerji Kesme-Açma ve Sayaç-Sökme takma işi 31/03/2016 tarihi itibariyle ... Ltd. Şti'ne devredildiğini, devirin müvekkili şirket ile ... arasında imzalanan protokole dayanarak düzenlenen ve müvekkili şirket ile .... Ltd. Şti arasında imzlanan Devir Sözleşmesi ile gerçekleştirildiğini, davalı şirkete 30/05/2018 tarihli yazı ile dava konusu kesintinin neye istinaden yapıldığı hususunun sorulduğunu, davalı şirketin cevabi yazısında söz konusu kesintinin asıl işveren-alt işveren ilişkisinden doğan davalarda hükmedilen işçilik alacaklarına istinaden yapıldığını ifade ettiklerini belirterek; 22/06/2018 tarihi itibariyle 315.914,68-TL alacaklarının tahsilini teminen davalı şirketin menkul, gayrimenkul malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının üzerine ihtiyati haciz konulmasına karar verilmesini ayrıca davalı şirketin müvekkil şirketin hak edişinden yapmış olduğu 315.914,68-TL kesintinin temerrüt tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP : Davalı vekili cevap dilekçesi ve duruşmalarda özetle; açılan davanın haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olup reddinin gerektiğini, savacı tarafın dava dilekçesinde; hak edişlerinden 315.914,68 TL kesinti yapıldığını, bu kesintiler haksız olduğundan iadesi gerektiğini öne sürdüğünü, davacı şirket ile müvekkili arasında “Manisa İli Endeks Okuma, Kesme — Açma, Sökme —Takma Hizmet Alımı İşi ve Manisa İli Arıza Bakım Onarım işi için sözleşme ve eklerinin imzalandığını, anılan hizmet alımı işlerinin 16.07.2013 tarihi ile 31.03.2016 tarihleri arasında davacı şirket tarafından yürütüldüğünü, davacının hak edişlerinden yapılan kesintilerin, davacının çalışanlarının müvekkil şirkete karşı açmış oldukları işçilik alacaklarına ilişkin ödemelere ait olduğunu, uygulamada yüklenici firma çalışanlarının genelde tahsilatın daha kolay olacağı düşüncesi ile kendi işverenlerine değil, müvekkil şirkete karşı işçilik alacakları davalarını yönelttiğini, bu tür dosyalara müvekkilince yapılan ödemelerin işçinin işverenine ait hak ediş yada teminat mektubundan kesilmesi kadar olağan bir şeyin olmadığını, davacı şirket ile imzalanan Sözleşmenin 16. Maddesinde; yüklenicinin çalışanları ile ilgili uygulamaların düzenlendiğini, bu maddede; 'Teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iş için akdedilen iş bu sözleşmenin “anahtar teslim sözleşme' niteliğinde olması nedeniyle yüklenici çalışanlarına ilişkin her türlü hak ve salahiyet yüklenicidedir. İşin nitelikli yapılabilmesi için çalışanların asgari düzeyleri belirlenmiş olup, bu belirleme sözleşmenin niteliğini değiştirici mahiyette değildir. Bu işte çalışan elemanların sevk ve idaresi Yüklenici firmadadır. ...'nin hiçbir şekilde yüklenici çalışanlarına ilişkin hiçbir yükümlülüğü ve sorumluluğu yoktur” denildiğini, yine sözleşmenin 16.2 maddesinde; “Yüklenici iş bu sözleşme konusu işi nitelikleri sözleşme eklerinde belirlenen koordinatör, bilgisayar operatörü ve diğer çalışanlardan oluşan ve iş programlarını eksiksiz yürütecek şekilde sayısı kendisi tarafından belirlenecek ekipler ile gerçekleştirilecektir.” denildiğini, buna göre yüklenici firmaların çalıştıracağı personel üzerinde müvekkilinin hiçbir tasarrufunun ve müdahalesinin olmadığını, sözleşmenin 16.6 maddesinde; “Yüklenici çalıştıracağı personelle ile ilgili olarak; iş hayatına ilişkin mevzuat hükümlerine, sigorta ve Vergi Mevzuatına, bu sözleşme ve eklerine, genel şartname hükümlerine, İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği kurallarına uymak, çalışanların yol-yemek yardımı, giyim yardımı, fazla çalışma ücreti, yıllık ücretli izin, kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklarını vermek, ücretlerini eksiksiz ödemek, sigorta, prim, vergi, vb. iş ve işçilikle ilgili ödemeleri eksiksiz yapmak, gerekli bildirimlerde bulunmak, iş güvenliği malzemelerini yasal periyotlarla eksiksiz teslim etmek, iş güvenliği konusunda riskleri önleyecek gerekli tedbirleri almak, Alt İşverenlik Yönetmeliği hükümlerini yerine getirmek zorundadır. Yüklenici, çalışanlara yaptığı ücret, prim, tazminat vb. ödemelerinin tamamını banka aracılığı ile yapacak ve belgelerini muhafaza edecektir. Yüklenici bu kurallara uymakla yükümlü olup aksi davranıştan sorumludur. Bu sorumluluğun sonradan yerine getirilmiş olması Yükleniciye iş bu sözleşme nedeniyle ceza uygulanmasına engel değildir” denildiğini, Sözleşmenin 16.7 maddesinde; “Çalışanların iş sözleşmelerinin kıdem ve ihbar tazminatını hak edecek şekilde sona ermesi halinde Yüklenici söz konusu tazminatları ve işçilik haklarından kaynaklanan diğer ödemeleri yaptığını ödemelere ilişkin banka dekontları ve çalışanların ıslak imzalarını içerir ibraname ile belgelemek zorundadır denilerek müvekkil şirketin kontrol ve denetim yetkisi ile yüklenicinin sorumluluklarının belirlendiğini, bu nedenle davacı tarafın kendi çalışanlarının işçilik alacaklarından sorumlu olduğunu, davacı tarafın, müvekkil şirkete karşı açılmış olan işçilik alacak davalarından da görüldüğü üzere kıdem tazminatlarını ve sair işçilik alacaklarını çalışanlarına ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmediğini, dolayısıyla davacının yürüttüğü hizmet alımı işinden dolayı müvekkil şirkete borcunun kaldığını, ileride açılacak davalarda da aynı hususun geçerli olduğunu, zira zaman aşımı süreleri göz önüne alındığında davacı şirket çalışanlarının müvekkil şirkete açabileceği çok sayıda potansiyel davanın mevcut olduğunu, benzer şekilde başka bir yüklenici tarafından müvekkil şirkete teminat mektubu iadesi için açılan davalarda “yüklenicinin dava tarihi itibariyle hiçbir borcu olmadığını ispat edemediği' gerekçesiyle davanın reddine karar verildiğini, açıklanan nedenlerle; haksız açılan davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
DELİLLER :Davacı iddiasını ispata yönelik olarak; Yargıtay kararları ve makaleler, cari hesap ekstresi, yazışmalar, sözleşmenin devri sözleşmesi, protokol, rapor, mail görüşme çıktıları, Manisa 2. İş Mahkemesi'nin 2016/141 Esas ve 2016/142 Esas sayılı dosyalarına ait gerekçeli kararlar, ... Arıza Onarım Bakım Sözleşmesi, Bakım İşleri Hizmet Alımına Ait Sözleşme, davalı şirket kayıtları, müvekkil şirket kayıtları, bilirkişi incelemesi ve sair delillere dayandığı görülmüştür.
Davalı vekili savunmasını ve iddialarını ispat yönünde; Hizmet Alım Sözleşmesi ve Teknik Şartname, davacı şirket çalışanlarınca açılan iş davaları, dava konusu kesintiye ilişkin gerekçeli karar, icra emirleri ve ödeme dekontları, İzmir 5.Aslye Ticaret Mahkemesi 2015/835E.nolu dosyası, İzmir 2.Asliye Ticaret Mahkemesi 2015/135E. nolu dosyası, İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2017/166 Esas nolu dosyası, bilirkişi incelemesi ve her türlü yasal delile dayandığı görülmüştür.
Manisa 1. İcra Dairesinin 2018/2533 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; .... tarafından Manisa 1. İş Mahkemesinin 2016/284 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak .... ...Ltd. Şti. ile ... Ltd. Şti ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup, yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Manisa 1. İcra Müdürlüğünün 2018/2533 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 27.04.2018 tarihinde toplam 30.887,01 TL ödeme yapıldığı görülmektedir.
Manisa 3. İcra Dairesinin 2017/4907 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; .... tarafından Manisa 2. İş Mahkemesinin 2016/141 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Manisa 3. İcra Müdürlüğünün 2017/4907 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 20.12.2017 tarihinde toplam 31.593,17 TL, 16.03.2018 tarihinde de 1.609,77 TL ödeme yapıldığı görülmektedir. ... Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen (davacıdan yapılan kesintileri gösterir) listeye sadece 1.609,77 TL'lık ödeme dahil edilmiştir.
Manisa 3. İcra Dairesinin 2017/4906 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; Ramazan Uçar tarafından Manisa 2. İş Mahkemesinin 2016/142 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık izin ücreti, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Manisa 3. İcra Müdürlüğünün 2017/4906 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 20.12.2017 tarihinde toplam 9.737,90 TL, 16.03.2018 tarihinde de 525,41 TL ödeme yapıldığı görülmektedir. ... Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen (davacıdan yapılan kesintileri gösterir) listeye sadece 525,41 TL'lık ödeme dahil edilmiştir.
İzmir 7. İcra Müdürlüğünün 2019/5134 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; Ercan Dal tarafından İzmir 15. İş Mahkemesinin 2014/562 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak ... Ltd. ( Eski Unvan: ...Ltd. Şti.) ile .... Ltd. Şti ve .... Ltd. Şti ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup, yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla İzmir 7. İcra Müdürlüğünün 2019/5134 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş., ....Ltd. Şti, .... Ltd. Şti (.... Ltd. Şti) aleyhine 27.03.2019 tarihinde takip başlatılmıştır. Bu dosyada 05.04.2019 tarihi itibari ile hesaplanan borç tutarı 52.635,13 TL olup, bu dosya için herhangi bir ödeme belgesi bulunmamaktadır.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5061 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; .... tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/14 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5061 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 28.02.2018 tarihinde tehiri icra için toplam 42.382,30 TL nakit teminat yatırıldığı, ayrıca 1.160,48 TL yargı harcı görülmektedir.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5064 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; ....tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/13 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak .. . Ltd. Şti, ... Ltd. ( Eski Unvan: ... Ltd. Şti.),... A.Ş.,... Ltd. Şti ve ... Ltd. Şti. ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5064 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına toplam 42.089,69 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığı, ayrıca 1.147,83 TL Yargı Harcı yatırıldığı görülmektedir.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5059 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; .... tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/16 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak .... Ltd. Şti,.... Ltd. ( Eski Unvan: .... Ltd. Şti.), ... A.Ş., ... Ltd. Şti ve ... Ltd. Şti. ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5059 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 09.03.2018 tarihinde toplam 54.369,26 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığı, görülmektedir.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5060 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; ... tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/15 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak .. . Ltd. Şti, ..Ltd. ( Eski Unvan: ....Ltd. Şti.), .... A.Ş., .... Ltd. Şti ve ... Ltd. Şti. ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5060 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 16.03.2018 tarihinde toplam 30.145,17 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığı görülmektedir.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5063 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; ....tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/12 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak ... . Ltd. Şti,.... Ltd. ( Eski Unvan: .... Ltd. Şti.), .... ... A.Ş., .... Ltd. Şti ve ....Tic. Ltd. Şti. ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5063 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 02.03.2018 tarihinde toplam 13.302,10 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığı, ayrıca Salihli 2. İş Mahkemesinin 2016/12 sayılı dosyasına 327,17 TL Yargı Harcı yatırıldığı görülmektedir.
Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5065 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; .... tarafından Salihli İş Mahkemesinin 2016/11 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında alt işveren olarak ... . Ltd. Şti, ... Ltd. ( Eski Unvan: .... Ltd. Şti.), ... .... A.Ş., .... Ltd. Şti ve ... Tic. Ltd. Şti. ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Salihli 2. İcra Müdürlüğünün 2017/5065 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. aleyhine takip başlatılmıştır. ... Dağıtım A.Ş. tarafından söz konusu icra dosyasına 02.03.2018 tarihinde toplam 53.032,44 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapatıldığı, ayrıca Salihli 2. İş Mahkemesinin 2016/11 sayılı dosyasına 1.456,37 TL Yargı Harcı yatırıldığı görülmektedir.
İzmir 2. İcra Müdürlüğünün 2018/3136 Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde;.... tarafından İzmir 7. İş Mahkemesinin 2016/453 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş. ve .... Ltd. ( Eski Unvan: ...Ltd. Şti.) aleyhine açılan alacak davasında, alt işveren olarak ... Ltd. Şti, .... Ltd. Şti, ... Ltd. Şti. ve... Ltd. Şti ihbar olunan olarak taraf gösterilmiş olup, yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla İzmir 2. İcra Müdürlüğünün 2018/3136 Esas sayılı dosyasında ... Dağıtım A.Ş., ... ..Ltd. Şti. ... Ltd. Şti (.... Ltd. Şti) aleyhine 12.03.2018 tarihinde takip başlatılmıştır. Bu dosyada ... Dağıtım A.Ş. tarafından tehiri icra için 22.03.2018 tarihinde 68.500 TL, 01.08.2019 tarihinde de 10.266,49 TL tutarında nakit teminat yatırıldığı görülmektedir.
Manisa 2. İcra Müdürlüğünün 2019/2236 (Eski Esas: 2017/5268) Esas sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde, Serdar pelvanlar tarafından Manisa 2. İş Mahkemesinin 2014/286 Esas sayılı dosyasında ... Genel Müdürlüğü ve . ... Ltd. Şti. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiş, davacı işçi vekilince belirtilen alacağın tahsili amacıyla Manisa 2. İcra Müdürlüğünün 2019/2236 (2017/5268) Esas sayılı dosyasında .... Genel Müdürlüğü aleyhine 09.08.2017 tarihinde takip başlatılmıştır. Bu dosyada ... Dağıtım A.Ş. tarafından 18.01.2018 tarihinde 17.657,92 TL, 10.04.2019 tarihinde 1.150,79 TL olmak üzere toplam 18.808,71 TL tutarında ödeme yapıldığı görülmektedir.
Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/602 E — 2016/455 K Sayılı dosyasının celp edilip incelenmesinde; Yapılan Yargılama Harcı ödemesi; Mehmet Altınbaş tarafından Alaşehir 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2014/602 Esas sayılı dosyasında ....Dağıtım A.Ş. ve .... Ltd. Şti. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiştir. Bu dosyada ... Dağıtım A.Ş. tarafından 28.03.2017 tarihinde 441,22 TL, ve Yargılama Gideri ödemesi yapıldığı görülmektedir.
Manisa 1. İş Mahkemesinin 2016/283 E — 2017/366 K Sayılı dosyasına yapılan İlam Harcı ödemesi; ... tarafından Manisa 1. İş Mahkemesinin 2016/283 Esas sayılı dosyasında .... A.Ş. aleyhine açılan alacak davasında yapılan yargılama sonucu Mahkemece davacı işçiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fark ücreti, fazla çalışma ücreti ve UBGT ücreti alacağının ödenmesine karar verilmiştir. Bu dosyada ... Dağıtım A.Ş. tarafından 22.11.2017 tarihinde 1.412,74 TL, İlam Harcı ödemesi yapıldığı görülmektedir.
Tarafların dosyaya celbini talep ettiği bilgi ve belgelerin dosyaya teminine müteakiben, uyuşmazlığın çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektirdiğinden, uyuşmazlığın tespiti konularında hesap yapmaları hususunda, denetime uygun, hüküm kurmaya elverişli rapor düzenlenmesi hususunda dava dosyasının elektrik mühendisi .... ve SMMM ....'dan oluşan bilirkişi heyetine tevdi edildiği, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 23/06/2020 tarihli raporda özetle; bir kısım davacı şirket işçilerinin, çalıştıkları dönemle ilgili olarak kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, fark ücreti ve UGBT ücreti alacaklarını tahsili için davacı şirket ve üst işveren olarak ... Dağıtım A.Ş. Aleyhine açtığı davalarda ... Dağıtım A.Ş.'nin ödediği toplam bedel dosyaya sunulan belgelere göre 413.190,23 TL olup, davalı elektrik dağıtım şirketince henüz ödenmeyen 52.635,13 TL daha bulunmaktadır. Bu durumda ödenen ve henüz ödemesi yapılmayan toplam işçi alacağı ve mahkeme masrafı tutarı: 465.825,36 TL olmaktadır. davacı şirkete henüz dava açmayan yada davası sonuçlanmayan başka işçi alacaklarının tahakkuk etmesi de muhtemeldir. dolayısıyla sözleşmede açıkça belirtilmesine karşılık çalıştırdığı işçilerin yasal ücret ve haklarını ödemeyen ve/veya ödediğine dair belgeleri ... Dağıtım A.Ş.'ne ibraz etmeyen davacı şirketin hak edişlerinden, ... Dağıtım A.Ş. tarafından kesinti yapılmasının sözleşmeye aykırı olmadığını,
Davacı şirket tarafından Mahkemelerin işçilere ödenmesini karar verdiği bedellerin hepsinin kendi dönemlerine ait olmadığı, aynı işçinin başka yüklenici firma nezdinde çalıştığı dönemlerin de bu bedellerin içerisinde olduğu belirtilmesine karşılık; Mahkemece ödenmesine karar verilen bedellere faiz işlemesi, icra ve yargı masrafları gibi çok sayıda ilave masrafın dahil olması sebebiyle sadece davacının sorumlu olduğu miktarın tespit edilebilmesi mümkün değildir. Kaldı ki dosya içerisinde ki mahkeme kararlarının büyük bölümünde sadece davacı şirketin sorumlu olduğu miktar hesaplanmadan, toplam işçi alacağı hesaplanmıştır. Dolayısıyla davacı şirketin dönemi ile ilgili hesaplama da yapılamamaktadır. davacı şirket tarafından yapılması gereken işlem; sözleşme dönemi sonunda çalıştırmış olduğu bütün işçilerin kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, fazla çalışma ücreti, fark ücreti ve UGBT ücreti alacaklarını hesaplayıp bunları ilgililerin hesabına yatırarak, sözleşmede belirtildiği gibi ödeme belgelerini ... Dağıtım A.Ş.'ne ibraz etmesidir. Davacı şirketin bu yükümlülüklerini yerine getirmeden ... Dağıtım AŞ tarafından hak edişlerinden yapılan kesinin iadesini talep etmesinin uygun olmadığını rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
Davacı vekilinin bilirkişi heyeti raporuna karşı yapmış olduğu esaslı itirazlarda dikkate alınarak bilirkişi heyetine mahkememizce resen seçilecek nitelikli hesaplamalar konusunda uzman bilirkişi de eklenerek dava dosyasının iş bu suretle oluşturulan bilirkişi heyetine tevdii ile gerektiğinde tarafların defter ve kaytıları üzerinde yerine de inceleme yapılarak tarafların iddia ve savunmaları ile davacı tarafın itirazını karşılan nitelikte dosya kapsamına uygun denetime ve hüküm kurmaya elverişli ek rapor aldırılmasına karar verildiği, elektrik mühendisi ....ve SMMM .... ve ....tarafından dosyaya ibraz edilen 17/06/2021 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; farklı dönemlerde birden fazla alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları ile hafta tatil ücreti, ücret ve fazla mesai ücreti gibi alacaklarından her bir alt işverenin işçiyi çalıştırdığı dönemle orantılı olarak sorumlu oldukları, diğer yandan, ihbar tazminatı ile yıllık izin ücretlerinden ise son alt işverenin sorumlu olduğu hususları dikkate alınarak, dava konusu olayda, davalı ... tarafından iş sözleşmelerinin feshi nedeniyle mahkeme kararlarına istinaden işçilere yapılan ödemeler nedeniyle davacı şirkete rücu edilmesi mümkün olan miktarın belirlenmesinde, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücreti alacaklarının tamamından son işveren olarak davacı şirketin sorumlu olduğu, ancak bunlar haricinde kalan diğer işçilik alacaklarından davacı şirketin sadece işçilerin davacı şirket nezdinde çalıştığı dönemle orantılı olarak sorumlu olduğu kabul edilmek suretiyle yapılan hesaplamalar sonucunda, davacı şirketin davalı ... tarafından işçilerine yapılan ödemelerin 116.057,01- TL.'lik kısmından sorumlu tutulabileceği dikkate alındığında, davacı şirketin davalı tarafından işçilere yapılan ödemeler nedeniyle hak edişlerinden kesilen 315.914,68-TL.'nin 199.857,67.-TL.'lik kısmının davacıya ödenmesini davalıdan talep edebileceğini rapor ve beyan ettikleri görülmüştür.
DEĞERLENDİRME :Dava; hizmet sözleşmesinden doğan alacak istemine ilişkin olduğu, yapılan yargılama, toplanan kanıtlar ve tüm dosya kapsamından anlaşılacağı üzere, taraflar arasındaki uyuşmazlığın, davacı şirket ile davalı şirket arasında imzalanan birim fiyat esaslı endeks okuma, enerji kesme açma ve sökme takma hizmeti alım sözleşmeleri kapsamında, davacı şirketin alt işveren olarak istihdam ettiği çalışanlarından dolayı, davalı şirket aleyhine açılan davalar nedeniyle davalı şirketin, dava dışı üçüncü şahıs çalışanlara yapmış olduğu ödemelerin, davacı şirketin hak edişlerinden kesilip kesilemeyeceği, bu kapsamda davalı şirketin, davacı şirketin hak edişinden yapmış olduğu 315.914,68-TL kesintinin davalı şirket tarafından davacıya ödenmesi gerekip gerekmediği noktasında toplandığı, mahkememizce tarafların dosyaya sundukları belge ve kayıtlar ile, davalı şirket tarafından dava dışı çalışanlara yapılan ödemelere ilişkin takip dosyalarının celbine müteakiben yapılan bilirkişi incelemesi sonucu dosyaya sunulan rapor ve ek rapor içerikleri de dikkate alındığında, davalı şirketin, davacının dava konusu hak edişinden kesintiye neden olan ödemelerin, dava dışı çalışanların davacı şirket ile dava dışı şirketlerin alt işveren olarak hizmet sözleşmeleri kapsamında, asıl işveren olan davalı şirketin, işyerinde istihdam ettiği çalışanlar olduğu, davalı şirketin, dava dışı iş bu çalışanlara yapılan 315.914,68-TL ödemenin tamamının, çalışanların dava dışı şirketlerdeki çalışma süreleri dikkate alınmaksızın, davacı şirketin hak edişinden kestiği. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre de farklı dönemlerde birden fazla alt işveren tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları ile hafta tatil ücreti, ücret ve fazla mesai ücreti gibi alacaklarından her bir alt işverenin işçiyi çalıştırdığı dönem ile orantılı olarak sorumlu olduğu, ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretlerinden ise, son alt işverenin sorumlu olduğu, iş bu nedenle dava dışı ödeme yapılan çalışanların birden fazla alt işverenden çalışma süreleri de dikkate alınarak, davacı şirketin sorumlu olduğu miktarın belirlenmesi gerektiği, iş bu kabule uygun olarak benimsenen bilirkişi ek raporunda da tespit edildiği üzere, davalı şirketin dava dışı çalışanlara yaptığı 315.914,68-TL ödemenin 116.057,01-TL sini davacı hak edişinden kesebileceği halde, davacı hak edişinden 199.857,67-TL fazladan kesinti yapıldığı, iş bu miktarın davalı tarafça davacıya ödenmesi gerektiği..." gerekçesi ile; Davanın kısmen kabul kısmen reddi ile 199.857,67-TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiş, verilen bu karara karşı davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; verilen kısmen kabul kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacı ile imzalanan sözleşmenin 16.maddesinde yüklenici çalışanları ile ilgili uygulamaların düzenlendiğini, Sözleşmenin 16.1. maddesinde; "Teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren iş için akdedilen iş bu sözleşmenin "anahtar teslim sözleşme" niteliğinde olması nedeniyle YÜKLENİCİ ÇALIŞANLARI'na ilişkin her türlü hak ve selahiyet YÜKLENİCİ'dedir. İşin nitelikli yapılabilmesi için çalışanların asgari düzeyleri belirlenmiş olup bu belirleme sözleşmenin niteliğini değiştirici mahiyette değildir. Bu işte çalışan elemanların sevk ve idaresi YÜKLENİCİ firmadadır....'nin hiçbir şekilde Yüklenici çalışanlarına ilişkin hiçbir yükümlülüğü ve sorumluluğu yoktur." ve, 16.2. maddesinde; YÜKLENİCİ iş bu sözleşme konusu işi, nitelikleri sözleşme eklerinde belirlenen Koordinatör, Bilgisayar operatörü ve diğer çalışanlardan oluşan ve iş programlarını eksiksiz yürütecek şekilde sayısı kendisi tarafından belirlenecek ekipler ile gerçekleştirecektir." denilmekte olduğunu, sözleşmede durumun açık olup, yüklenicinin çalıştıracağı elemanların temininde müvekkili şirketin müdahalede bulunmasının söz konusu olmadığını, Sözleşmenin 16.6. maddesindeki; "YÜKLENİCİ çalıştıracağı personel ile ilgili olarak; iş hayatına ilişkin mevzuat hükümlerine, Sigorta ve Vergi mevzuatına, bu sözleşme ve eklerine, genel şartname hükümlerine, İşçi sağlığı ve iş güvenliği kurallarına uymak, çalışanların yol-yemek yardımı, giyim yardımı, fazla çalışma ücreti, yıllık ücretli izin, kıdem ve ihbar tazminatı gibi haklarını vermek, ücretlerini eksiksiz ödemek, sigorta prim, vergi vb. iş ve işçilikle ilgili ödemeleri eksiksiz yapmak, gerekli bildirimlerde bulunmak, iş güvenliği malzemelerini yasal periyotlarda eksiksiz teslim etmek, iş güvenliği konusunda riskleri önleyecek gerekli tedbirleri almak, Alt İşverenlik Yönetmeliği hükümlerini yerine getirmek zorundadır. YÜKLENİCİ, çalışanlara yaptığı ücret, prim, tazminat vb. ödemelerin tamamını banka aracılığı ile yapacak ve belgelerini muhafaza edecektir. YÜKLENİCİ bu kurallara uymakla yükümlü, aksi davranıştan sorumludur. Bu sorumluluğun sonradan yerine getirilmiş olması YÜKLENİCİ' ye iş bu sözleşme nedeniyle ceza uygulanmasına engel değildir.", 16.7. maddesinde; "Çalışanlarının iş sözleşmelerinin kıdem ve ihbar tazminatını hak edecek şekilde sona ermesi halinde YÜKLENİCİ, söz konusu tazminatları ve işçilik haklarından kaynaklanan diğer ödemeleri yaptığını ödemelere ilişkin banka dekontları ve çalışanların ıslak imzalarını içerir ibraname ile belgelemek zorundadır." hükümlerinde müvekkili şirketin kontrol ve denetim yetkisi ile yüklenici sorumluluklarının belirlendiğini, buna göre Sözleşme ve şartnamelerin müvekkili şirkete verdiği sadece denetim yetkisi olduğunu, davacının müvekkili şirkete karşı açılan işçilik alacakları davalarından da görüldüğü üzere personel kıdem tazminatlarını ve sair işçilik alacaklarını çalışanlara ödemeyerek yükümlülüğünü yerine getirmediğini, hizmet alım sözleşmesi gereği yüklenici çalışanlarının işçilik alacakları ödenmedikçe risk devam etmesi sebebi ile hak edişten yapılan kesintinin usul ve yasaya uygun olduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:
Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan işçilik alacak ve tazminatına dayalı olarak rücuen kesilen paranın iadesi istemine ilişkindir.
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
Dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve özellikle hükme esas alınan bilirkişi raporunun oluşa, somut olayın özelliklerine uygun, açık, anlaşılır, taraf ve yargı denetimine uygun olmasına, taraflar arasındaki hizmet sözleşmesindeki hükümler gereğince davalı şirketin mahkeme ilamına dayalı olarak dava dışı işçilere ödediği işçilik alacak ve tazminatlardan davacı şirket nezdinde çalıştığı süre ile sınırlı olarak davacı şirketten talep edebileceğine, dava dışı işçilerin diğer şirketlerde yapılan çalışmalardan dolayı davacı şirketin sorumluluğunun bulunmamasına, yargılamada eksiklik bulunmamasına, kararda kamu düzenine ilişkin bir aykırılık bulunmamasına göre; kanunun olaya uygulanmasında ve gerekçede hata edilmediği, ihtilafın doğru olarak tanımlandığı, inceleme konusu kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davalı vekilinin yerinde bulunmayan istinaf kanun yolu başvurusunun HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/10/2021 tarih ve 2018/800 Esas 2021/861 Karar sayılı hükmü usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/(1)-b-1. maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,
2-İstinaf başvurusu sırasında alınması gereken 13.652,27.TL nispi karar harcından peşin olarak alınan 3.414,00.TL harcın mahsubu ile bakiye 10.238,27.TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-İstinaf başvurusu sırasında davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından davacı lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
5-Kararın kesinleştirme, harç ikmali ve gider/delil avansı iadesi işlemlerinin yerel mahkemece yerine getirilmesine,
6-Kararın Dairemizce taraf vekillerine tebliğine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere 19/06/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.