T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
17. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2021/499
KARAR NO : 2024/1549
KARAR TARİHİ : 17/09/2024
TÜRKMİLLETİADINA
BÖLGEADLİYEMAHKEMESİKARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 04/12/2020
NUMARASI : 2019/200 Esas 2020/402 Karar
DAVA : Menfi Tespit
BAM KARAR TARİHİ : 17/09/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 17/09/2024
Davacı vekili tarafından yukarıda belirtilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 352. maddesi uyarınca yapılan ön inceleme sonucu eksiklik bulunmadığı anlaşılmakla; inceleme aşamasına geçildi. İncelemenin dosya üzerinde yapılmasına karar verildikten sonra dosya incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...’nde faaliyet gösteren bir firma olduğunu, müvekkili şirketin dava dışı çek keşidecisi, ... San. Tic. Ltd. Şti. firmasına yapmış olduğu makine satışına karşılık, dava konusu ... .../ ... Şubesi’ne ait ... seri numaralı 27.02.2019 keşide tarihli 50.000-TL bedelli çeki ve dava konusu olmayan diğer çekleri, lehdar olarak teslim aldığını, makine satışı ve ödeme olarak müvekkilinin teslim aldığı bu çekleri, gerek müvekkilinin gerekse de dava dışı keşideci şirketin usulüne uygun tutulmuş ticari defterlerine işlendiğini, söz konusu kayıtların bilirkişi marifetiyle incelendiğinde de anlaşılacağı üzere; müvekkilinin çekin meşru hamili olduğunu, dava konusu çekin ve diğer çeklerin müvekkili şirketin merkezinin bulunduğu ... Mah. ... Mah. ... Sok. D:... No:... .../ ... adresinde iken kaybolduğunu, kaybolan çeklerde yaprağında gerek keşidecinin gerekse müvekkili şirketin yetkililerinin cirosu bulunduğunu, kaybolan çekler hakkında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818. maddesi yollamasıyla uygulanacak 757. maddesi hükmü doğrultusunda İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/581 E. Sayılı dosyası üzerinden çek iptali davası açıldığını ve ödemeden men yasağı konulması talep edildiğini, mahkemece, talebin kabul edildiğini, çek hakkında ödemeden men kararı verildiğini, son olarak da ...’ne dava konusu çekin kaybolması nedeniyle ilan yapılmasına karar verildiğini, muhatap banka tarafından ödemeden men kararı verilen İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/581 E. sayılı dosyasına gönderilen müzekkere ile dava konusu çekin ... San ve Tic. A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiği bilgisi verildiğini, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2019/581 E. sayılı dosyasından gönderilen muhtıra ile çeki elinde bulundurana karşı dava açmak üzere süre verildiğini, dava konusu uyuşmazlık hakkında İstanbul Anadolu Arabulucuk Bürosu nezdinde 2019/2589 sayılı başvuru no.su ile başvuru yapıldığını, Arabuluculuk Daire Başkanlığı’nın 2019/24407 dosya numarası ile İzmir’de arabulucu atandığını, arabuluculuk görüşmelerinin 30.04.2019 tarihinde anlaşmama ile sona erdiğini, her ne kadar kayıp çeklerden bir kısmı yetkili olmayan hamiller tarafından başkaca arabuluculuk dosyası üzerinden arabuluculuk görüşmeleri ile müvekkiline iade edilmişse de dava konusu 6388760 no.lu çekin, davalılar tarafından müvekkiline iade edilmediğini, müvekkili ile müvekkilden sonra gelen cirantalar arasında herhangi bir ticari ilişki bulunmadığını, müvekkili firmanın dava konusu çeki, keşidecisinden makine satımı nedeniyle teslim aldığını ve söz konusu çekin her iki tarafın da ticari defterlerine işlendiğini, ancak çekin arka yüzünde müvekkili firmanın cirosundan sonraki silsilenin ise tamamiyle gerçek dışı ticari ilişkiye dayandığını, nitekim müvekkil firmanın; müvekkilinden sonra cirosu bulunan davalı ... Tur. Tic. Ltd. Şti. ile herhangi bir ticareti bulunmadığını, dava konusu çekin ne suretle ilgili firma eline geçtiğinin de bilinmediğini, mahkemece hem müvekkili şirket hem de sonraki ciranta ... Sey. Tur. Tic. Ltd. Şti. defterleri üzerinde yapılacak olan bilirkişi incelemesi neticesinde söz konusu iddianın ispat olunacağını, cirantalar ve çeki elinde bulunduranlar hakkında da Cumhuriyet Başsavcılığı nezdinde şikayet hakkını saklı tuttuğunu, tüm şüphelilerin tespiti için kaybolan tüm çeklerin ibraz edilmesinin beklendiğini, tüm çekler ibraz edildiğinde ilgili ortak şüpheliler tespit edilerek haklarında suç duyurusunda bulunulacağını, bir kambiyo senedinde mündemiç hakkın doğumu ve devri açısından bir hukuki sebebin varlığı gerektiğini, kambiyo ilişkisinin altında esas itibariyle bir asıl temel borç ilişkisi olduğunu, fakat müvekkili ile davalılar arasında herhangi bir hukuki ilişki olmayıp, dava konusu çekin kötüniyetli iktisap edildiğini, menfi tespit davalarında kural olarak, ispat yükünün davalı/alacaklıda olduğunu ve alacaklının hukuki ilişkinin varlığını kanıtlamak durumunda olduğunu, çeki elinde bulunduran kimsenin hak sahibi olabilmesi için fiili zilyetliği yeterli olmayıp, aynı zamanda hakkını müteselsil ve birbirine bağlı cirolarla tevsik etmesi gerektiğini, fakat müvekkili ile davalılar arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmamakta olup davalıların çekin meşru hamili olmadığını, müvekkili ile davalılar arasında herhangi bir ticari ve hukuki ilişki olmadığından müvekkilinin davalılara herhangi bir borcu bulunmadığını, davalıların çeki iktisapta kötü niyetle hareket ettiğinin yargılama sırasında açıkça anlaşılacağından davalı şirketlerden ayrı ayrı alınarak müvekkili şirkete ödenmek üzere dava konusu alacağın % 20’sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini, davalı şirketler aleyhinde maddi manevi tazminat davası açma ve suç duyurusunda bulunma haklarını saklı tuttuklarını, dava konusu çekin, ... San. Ve Tic. A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiği bilgisi mevcut olup dava konusu çek ile ilgili henüz herhangi bir icra işlemi başlatılmadığını, açıklanan nedenlerle; öncelikle ihtiyati tedbir talebinin kabulü ile, öncelikle teminatsız aksi kanaatte alacağın %15’i oranında teminat ile davalı şirketler ve/veya üçüncü kişiler tarafından açılacak ve/veya açılmış icra takiplerinin durdurulması ve dava konusu ..../... Şubesi’ne ait ... seri numaralı 27.02.2019 keşide tarihli 50.000-TL bedelli çekin takibe konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile müvekkili şirketin, ... /... Şubesi’ne ait ... seri numaralı 27.02.2019 keşide tarihli 50.000-TL bedelli çeke ilişkin davalılara borçlu olmadığının tespiti ile çekin müvekkiline iadesine, davalı şirketlerden ayrı ayrı alınarak müvekkili şirkete ödenmek üzere dava konusu alacağın %20’sinden az olmamak kaydıyla kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin ticari ilişki içerisinde bulunduğunu ... Ltd. Şti'nden olan alacağı sebebiyle dava konusu çekin ciro edilerek verildiğini, davacı iddialarını kabul etmediğini, davanın reddine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı yana yükletilmesine karar verilmesini savunmuştur.
Davalılar ... .. Ltd. Şti ile ... .. Ltd. Şti tarafından cevap dilekçesi sunulmamıştır.
MAHKEMECE: "...Dava; İİK 72. Maddesine göre açılmış menfi tespit davasıdır.
Harçlandırılan dava değeri: 50.000,00-TL'dir.
Davacı vekili delil olarak; ... A.Ş kayıtları, faturalar, müvekkili şirketin ticari defter ve kayıtları, davalıların ticari defterleri, banka kayıtları, vergi dairesi kayıtları, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/581 Esas ve 2019/348 Esas sayılı dosyaları, İstanbul Anadolu C.Başsavcılığı kayıtları, tanık beyanları, keşif ve bilirkişi incelemesine dayanmış, dayanak belgelerini dosyaya sunmuştur.
Davalı ... A.Ş vekili karşı delil olarak; Karşıyaka 1. İcra Müdürlüğü'nün 2019/2549 Esas sayılı dosyası, İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/581 Esas sayılı dosyası, müvekkili şirkete ait ticari defter ve belgeleri, müvekkili şirket ile ... Ltd. Şti arasında yapılan kira sözleşmesi ve protokol, tanık anlatımları ve bilirkişi incelemesine dayanmış, dayanak belgelerini dosyaya sunmuştur.
Davalılar ... .. Ltd. Şti ile ... .. Ltd. Şti tarafından karşı delil sunulmamıştır.
Taraflar arasında dava konusu olan çekin kaybedilip kaybedilmediği, davacının davalılara karşı menfi tespit ve istirdat isteminin yerinde olup olmadığı yönünde uyuşmazlık bulunduğu tespit edilmiştir.
Mahkememizin 06/12/2019 tarihli celsesinde verilen ara kararı uyarınca, davacı şirketin ticari defterleri üzerinde mali müşavir aracılığı ile bilirkişi incelemesi yapılmak üzere İstanbul Anadolu Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına ve davalı ... şirketinin ticari defterleri üzerinde mali müşavir aracılığı ile bilirkişi incelemesi yapılmak üzere Antalya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmasına karar verilmiştir.
Talimat yoluyla İstanbul Anadolu 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nce mahkememize sunulan 04/03/2020 tanzim tarihli bilirkişi raporunda; davacının 2018 yılına ait ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, açılış kapanış tasdikinin yasal süresi içerisinde yapıldığı, davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu üzere defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda davalılar ile herhangi bir ticari ilişki ve kayıt olmadığı bildirilmiştir.
Talimat yoluyla Manavgat 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nce mahkememize gönderilen talimat cevabında, davalı ... .. Ltd. Şti tarafından ticari defter ve belgeleri sunulmadığından bilirkişi incelemesi yaptırılamadığı bildirilmiştir.
Dosya içine alınan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar bilirkişi raporunda davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu üzere defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda davacının davalılar ile herhangi bir ticari ilişkisi ve kayıt olmadığı bildirilmiş ise de, davacının davaya konu ... ... Şubesine ait ... seri nolu 27/02/2019 keşide tarihli 50.000,00TL bedelli çekten dolayı borçlu olmadığına dair herhangi bir belge ve delil sunamadığı, kiymetli evraka dayalı olan alacağın illetten mücerret olup, aksinin ancak yazılı belge ile ispatının mümkün olduğu, kaldiki temel ilişkiye dayalı borçlu olunmadığı iddiasının keşideciye karşı ileri sürülebileceği, dosya kapsamında, davacının çekin kaybolması yada çalınması ile ilgili olarak savcılığa yada kolluğa yapılmış bir şikayetinin bulunmadığı, çekin arkasındaki ciro silsilesine bakıldığında davacı ... Ltd Şti'nin kaşe ve imzasının bulunduğu, davacının imzanın şirket yetkililerine ait olmadığına dair itirazının bulunmadığı, dava dilekçesinde cironun davacı şirket yetkililerine ait olduğunun belirtildiği, davacının dava konusu çekten dolayı borçlu olmadığına ilişkin, yazılı belgeye dayalı kesin ve inandırıcı delil ileri süremediği anlaşıldığından, ispat edilemeyen menfi tespit davasının reddine, davalılardan ...'nın kötüniyet tazminatı talebinin de kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.'' gerekçesi ile;
HÜKÜM :
Yukarıda açıklanan nedenlere, kararın dayandığı yasal gerekçeye, dosyadaki delillere ve hakimin taktirine göre:
Davanın REDDİNE,
Davalı ... A.Ş'nin kötüniyet tazminatının kabulü ile %20 kötüniyet tazminatı 10.000,00-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, " şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURU SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemece, usulüne uygun yasal süresinde sunulan deliller toplamadan karar verildiğini, dava dilekçesi ekindeki delil dilekçelerinde davalıların ticari defterlerine dayanıldığını, davalıların ticari defter ve kayıtları incelenmeden hüküm kurulduğunu, diğer taraftan yerel mahkeme tarafından davalı ... Tur. Tic. Yık. Taş. İnş. Taah. Ltd. Şti. ve ... San. Ve Tic. A.ş.'nin ticari defter ve kayıtları incelenmeden hüküm kurulduğunu, davalı ... San. Ve Tic. A.ş. lehine icra inkar tazminatına karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu, yerel mahkeme tarafından herhangi bir ihtiyati tedbir verilmediğinden davalının açılan dava nedeniyle herhangi bir zararının bulunmadığını, İİK 72. maddede alacaklının zarara uğraması halinde icra inkar tazminatına hükmedileceğinin düzenlendiğini, yerel mahkeme tarafından herhangi bir gerekçe gösterilmeden doğrudan tazminata hükmedilmesinin yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasını istinaf başvuru sebebi olarak ileri sürmüştür.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava: menfi tespit ve çekin iadesi istemine ilişkindir.
HMK'nun 355. Maddesi gereğince istinaf incelemesi istinafa başvuran vekilinin dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine ilişkin hususlarda res'en gözetilerek yapılmıştır.
Davacının davaya konu çekte lehdar olduğu ve ilk ciranta olarak cirosunu ve imzasını inkar etmediği, sonraki ciro silsilesinde de bir kopukluk olmadığı, çekin sebepten mücerret olduğu, davacının, davalıların çeki kötüniyetle iktisap ettiklerini yazılı delillerle ispat edemediği, ancak davacının delilleri arasında yemin delili bulunduğu, bu nedenle son ciranta ve çeki elinde bulunduran davalı ... şirketine karşı yemin teklifinde bulunabileceğinden, yemin delili hatırlatılmadan yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır.
Kabule göre de; İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/581 esas, 2020/226 karar sayılı dosyasında dava konusu çek ile ilgili ödeme yasağı konulduğu, istinafa konu dosyada mahkemece verilmiş bir tedbir kararı bulunmamasına rağmen davacı aleyhine tazminata hükmedilmesi de yerinde değildir.
Sonuç olarak yapılan yargılamaya, toplanan delillere ve dosya içeriğine göre, mahkeme kararı ve dayandığı gerekçeler uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek derecede önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması nedeniyle HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dava dosyasının kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM:
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin sebepler incelenmeksizin KABULÜNE,
2-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesince verilen 04/12/2020 tarih ve 2019/200 Esas 2020/402 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından, davacı yararına istinaf vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
4-İstinaf yoluna başvuran davacıdan alınan 59,30 TL istinaf maktu karar harcının istek halinde iadesine,
5-İstinaf yoluna başvuran davacıdan alınan 162,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine,
6-İstinaf yargılama giderlerinin esas kararla birlikte ilk derece mahkemesince değerlendirilmesine,
7-Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi için dosyanın mahkemesine iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince oybirliğiyle kesin olarak karar verildi. 17/09/2024
Full & Egal Universal Law Academy