T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/386
KARAR NO: 2022/434
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: MANİSA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 24/12/2021
NUMARASI: 2021/891 Esas-2021/212 Karar
DAVA : Kayyımlık (Ticari Şirkete Kayyım Atanması)
BAM KARAR TARİHİ: 09/03/2022
KARAR YAZIM TARİHİ: 09/03/2022
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/12/2021 tarihli 2021/891 Esas-2021/212 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... Şti'nde davacı ve davalılar pay sahibi ve ortak olduklarını, şirkette ortaklar kurulu kararı ile, 1.10.2018 tarihinde 4292 sayılı noter işlemi ile ve ticaret sicilinde tescil ve ilan ile davalılardan ...’un ve ...'un şirket müdürlüğüne getirildiğini, ...’un da müdürler kurulu başkanı sıfatıyla görevlendirildiğini, burada TTK'ya göre müdürler kurulunun, pay sahiplerine ve diğer ortaklara gerek takvim yılı bazında her yıl olağan genel kurul icra edilmek suretiyle ve gerekse azınlığın talepleri yönünden ve olağan üstü olarak şirket işleyişi açısından hesap vermek ve bilgi vermekle yükümlü olduklarını, müdürlerin şirket ortaklarını genel kurula davet etmekle yükümlü olduklarını, şirket müdürü ve müdürlerinin kurul başkanı olarak ...'un şirket müdürlüğü görevini getirdikten sonra şirketi kendi şahsi işletmesi olarak kullandığını, TTK'ya göre ortaklara hesap ve bilgi vermediğini, adı geçen şirketin faaliyet yılları olan 2018- 2019 yılları arasında hiçbir şekilde olağan genel kurul toplantısı yapmadığını, müdürler kurulunun kendi aralarında birlikte karar alamadığını, bu konu şirket ortaklar kurulu ve müdürleri kurulunun yasal karar defterlerinde de belli olduğunu, bu güne kadar şirkette genel kurul icra edilmediğinden Demirci Noterliği'nden 4343 sayılı ihtarname keşide edildiğini, genel kurul icrası talep edildiğini, davalılardan şirketi temsil ve idareye yetkili müdürler kurulu başkanı onay vermediğinden ve işlem yapmadığından müdürler kurulunun toplanamadığını ve genel kurul icrasının da mümkün olamadığını beyanla davanın kabulü ile , kayyum atanmasına dair olarak bu konuda kanun kapsamında yer alan başlıca düzenleme TTK 412. maddesindeki "Pay sahiplerinin çağrı veya gündeme madde konulmasına ilişkin istemleri yönetim kurulu tarafından reddedildiği veya isteme yedi iş günü içinde olumlu cevap verilmediği takdirde, aynı pay sahiplerinin başvurusu üzerine, genel kurulun toplantıya çağrılmasına şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesi karar verebilir. Mahkeme toplantıya gerek görürse, gündemi düzenlemek ve Kanun hükümleri uyarınca çağrıyı yapmak üzere bir kayyım atar. Kararında, kayyımın, görevlerini ve toplantı için gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerini gösterir. Zorunluluk olmadıkça mahkeme dosya üzerinde inceleme yaparak karar verir. Karar kesindir." hükmüne göre, dava taleplerinin duruşmasız olarak ve dosya üzerinden inceleme ile şirket müdürlerinin mevcut görevinin askıya alınarak mahkemece atanacak kayyumun görevlerini ve toplantı için gerekli belgeleri hazırlamaya ilişkin yetkilerini gösterir karar verilmesi için gündemi düzenlemek ve toplantıyı yapmak üzere bir kayyum atanmasına karar verilmesini, kayyum tarafından genel kurul icra edilinceye kadar ve yeni şirket müdürü genel kurulca seçilinceye kadar da, mevcut şirket müdürlerinin yetkilerinin ticaret sicilinde askıya alınmasını ve yetkilerine tedbir konulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... cevap dilekçesinde özetle; dava konusu şirketin ortağı ve pay sahibi olduğunu, ... Şti'nde davacı ve davalıların pay sahibi ve ortak olduklarını, şirkette ortaklar kurulu kararı ile, 1.10.2018 tarihinde 4292 sayılı noter işlemi ile ve ticaret sicilinde tescil ve ilan ile davalılardan ... ve şahsının şirket müdürlüğüne getirildiğini, ...'un da müdürler kurulu başkanı sıfatıyla görevlendirildiğini, burada TTK göre müdürler kurulu, pay sahiplerine ve diğer ortaklara gerek takvim yılı bazında her yıl olağan genel kurul icra edilmek suretiyle ve gerekse azınlığın talepleri yönünden ve olağan üstü olarak şirket işleyişi açısından hesap vermek ve bilgi vermekle yükümlü olduklarını ve müdürlerin şirket ortaklarını genel kurula davet etmekle yükümlü olduklarını, bugüne kadar şirkette genel kurul icra edilmediğinden ortak ve pay sahibi ... tarafından Demirci Noterliği'nden 4343 sayılı ihtarname keşide edildiğini, genel kurul icrası talep edildiğini, şirket faaliyet yılları olan 2018- 2019 yılları arasında hiçbir şekilde olağan genel kurul toplantısı yapılmadığını, davalılardan şirketi temsil ve idareye yetkili müdürler kurulu başkanı ... onay vermediğinden ve işlem yapmadığından müdürler kurulu toplanamadığını ve genel kurul icrasının da mümkün olamadığını, davacı tarafından iddia edilen diğer hususlara ve Genel kurul icrası için kayyum görevlendirmesine karar verilmesini istemiştir.
Diğer davalılara usulüne uygun tebligat çıkarılmasına rağmen davaya cevap verilmemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
İlk derece mahkemesince; ".....Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİ nedeniyle HMK; 4/1-a, 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince davanın USULDEN REDDİNE,
2-HMK 20 maddesi gereğince kararın kesinleşmesi ve taraflardan birinin 2 haftalık yasal süre içerisinde usulen başvurması halinde dava dosyasının görevli Demirci Asliye Hukuk Mahkemesine (Asliye Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) gönderilmesine,...." şeklinde hüküm kurulmuştur.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalılar ... Şti. ve ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; söz konusu davanın asliye ticaret mahkemesinin görev alanına girdiği konusunda şüphe bulunmadığını, Nitekim davanın açıldığı tarih itibariyle Manisa ilinde asliye ticaret mahkemesi bulunmadığından davanın Demirci Asliye Hukuk Mahkemesi’nde açıldığını ve Demirci Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından da asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla davaya bakıldığını, Hakimler ve Savcılar Genel Kurulu’nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararı ile Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin Manisa ilinin mülki sınırları olarak belirlendiği ve bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verildiğini, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 448. maddesinde; “Bu Kanun hükümleri, tamamlanmış işlemleri etkilememek kaydıyla derhal uygulanır.” şeklinde düzenlenme bulunduğunu, madde metninden açıkça anlaşılacağı üzere, usul hukuku bakımından “derhal uygulanma ilkesi” geçerli olduğunu, bu sebeple Demirci Asliye Hukuk Mahkemesinin, asliye ticaret mahkemesi sıfatıyla işbu istinaf başvurusuna konu davayı görebilmesinin mümkün olmadığını beyanla, kararın kaldırılmasını talep ve istinaf etmiştir.
Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun 07.07.2021 tarih ve 608 sayılı kararının, 01.09.2021 tarihinden önce açılmış ve halihazırda derdest davalar yönünden uygulama alanı bulacağı ve derdest dosyaların ildeki asliye ticaret mahkemesine devredilmesi gerektiğinin belirtildiğini, dolayısıyla görevsizlik kararının kaldırılarak Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğuna karar verilmesi gerektiğini beyanla, kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava; davalı şirkete kayyım atanması ve olağanüstü genel kurul toplantısına izin verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece; mahkemenin görevsizliğine karar verilmiş olup, hüküm davalılar ... Şti. ile ... vekili ve davalı ... vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstinaf incelemesi HMK.nun 355. maddesi uyarınca istinaf sebebleri ile sınırlı olarak ve kamu düzeni yönünden yapılmıştır.
1-Somut olayda; davanın konusunun, davalı şirkete kayyım atanması ve olağanüstü genel kurul toplantısına izin verilmesi istemine ilişkin olduğu, davanın 6102 sayılı TTK' da düzenlendiği, aynı yasanın 4. maddesine göre TTK'dan kaynaklanan uyuşmazlıkların ticari dava sayılacağının açıkça belirtilmesine göre, uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesi nin görevli olduğu hususunda kuşku bulunmamaktadır.
Uyuşmazlık ise; özel kanunlarına göre kurulmuş olan ihtisas mahkemelerinin yargı alanlarının yeniden belirlenmesi ile ihtisas mahkemesi kurulmayan yerlerde bu mahkemelerin görev alanına giren iş ve davalara hangi mahkemenin bakması gerektiği hususlarında HSK’nın 07.07.2021 tarihli ve 608 sayılı kararında dava tarihi itibariyle görevli olan mahkemenin davaya bakmaya devam edeceğine dair bir belirleme bulunmadığı ve eldeki davada görevli mahkemenin görevsizlik kararını veren Demirci Asliye Hukuk Mahkemesi mi, yoksa 01.09.2021 tarihinde faaliyete geçen ve istinafa konu görevsizlik kararını veren Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi' mi olduğu noktasında toplanmaktadır.
2-Öncelikle belirtilmelidir ki genel anlamda bir mahkemenin görevi belirli bir davaya, dava konusunun niteliği veya değerine göre o yerdeki aynı yargı koluna ait ilk derece mahkemelerinden hangisi tarafından bakılabileceğini belirtir.
Bilindiği üzere, medeni yargılamada ilk derece mahkemeleri genel mahkemeler ve özel mahkemeler olarak ikiye ayrılmışlardır. Hangi davalara özel mahkemelerde, hangi davalara genel mahkemelerde bakılacağı ve genel mahkemelerde bakılacak davalardan hangilerine asliye hukuk mahkemesinde, hangilerine sulh hukuk mahkemesinde bakılacağı hususuna görev, bunu düzenleyen kurallara da görev kuralları denir. Genel mahkeme ile özel mahkeme arasındaki ilişkinin bir görev ilişkisi olduğu ve görevle ilgili kuralların kamu düzenine ilişkin bulunduğu konusunda öğretide ve uygulamada duraksama bulunmamaktadır.
Genel mahkemelerin bakacakları davalar belirli kişi ve iş gruplarına göre sınırlandırılmamış olup, aksi belirtilmedikçe medeni yargılama hukukuna giren her türlü işe bakmakla görevlidirler. Açık kanun hükmü ile özel mahkemelerde görüleceği belirtilmemiş olan bütün davalar genel mahkemelerin görevine girer (Kuru, B.: Hukuk Muhakemeleri Usulü, İstanbul 2001, Cilt 1, s.164).
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 136. ve 142’nci maddelerinde mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişleri ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Mahkemelerin görevi kıyas veya yorum ile genişletilemez ya da değiştirilemez. Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görev genel mahkemelere aittir ( 5.12.1977 tarihli, 1977/4 E., 1977/4 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı).
Usul hukukumuzda mahkemelerin görevi ancak kanunla düzenlenir ve göreve ilişkin kurallar kamu düzenindendir (HMK m.1). Mahkemenin görevli olması aynı zamanda dava şartıdır (HMK m.11/1-c). Bu nedenle taraflarca yargılamanın her aşamasında görev itirazında bulunulabileceği gibi taraflarca ileri sürülmese dahi mahkemenin de yargılamanın her aşamasında görevli olup olmadığını resen gözetmesi ve görevsiz olduğu kanısına varırsa kendiliğinden görevsizlik kararı vermesi gerekir (HMK m.115). Davaya bakan hüküm mahkemesi gibi kanun yolu incelemesini yapan üst mahkemelerin de görev hususunu resen gözetip, hükmü veren mahkemenin görevli olup olmadığını incelemesi gerekir. Hatta bunun için tarafların hükme karşı görevsizlik nedeniyle kanun yoluna başvurmuş olmalarına dahi gerek yoktur.
Bu nedenle, dava açılırken dayanılan hukuki ve maddi olguların göreve etkili olduğu durumda öncelikle hukuki niteleme yapılmalı ve sonucuna göre mahkemenin görevsiz olduğu kanısına varılırsa dava dilekçesinin görev nedeniyle reddine karar verilmelidir. Davanın görev nedeniyle reddi kararında görevli mahkemenin hangi mahkeme olduğu belirtilmeli ve dava dosyasının bu görevli mahkemeye gönderilmesine karar verilmelidir (HMK m.20).
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanunî hâkim güvencesi” başlığını taşıyan 37’nci maddesi; “Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.” hükmünü öngörmektedir.
Bilimsel çevrelerde ve uygulamada, kanunî hâkim güvencesi, uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkemenin o uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olması olarak kabul edilmektedir. 1982 tarihli Anayasa’yı kabul eden Danışma Meclisi’nin Anayasa Komisyonu’nun gerekçesinde “…bu suretle davanın olaydan sonra çıkarılacak bir kanunla yaratılan bir mahkeme önüne getirilmesi yasaklanmakta, yani kişiye yahut olaya göre kişiyi yahut olayı göz önünde tutarak mahkeme kurma imkânı ortadan kaldırılmaktadır. Bu ise tarafsız yargı merciinin ilk gereğidir.” denilmektedir (Özbudun, E.: Türk Anayasa Hukuku, Ankara 2005, 8. Baskı, s: 118-119).
Dikkat edilecek olursa Anayasa’daki bu düzenleme hukuk ya da ceza davaları yönünden herhangi bir ayrım gözetmemiş ve uyuşmazlığın doğduğu tarihte bu uyuşmazlığı çözecek olan mahkemenin belli olması durumunda yargılama yapacak veya yargılamaya devam edecek mahkemeyi gösteren yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde davanın, mutlaka bu mahkeme tarafından çözüme kavuşturulması öngörülmüştür.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir.
O hâlde; yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.
Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.
Nitekim; 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. maddesi; “Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” hükmünü içerdiğinden, bu yasal düzenlemeye istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir. Aynı hususlar, Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2011 tarihli ve 2011/11-233 E., 2011/330 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.
Somut olayımızda ise; Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun 07.07.2021 tarihli ve 608 sayılı kararında; kurulmasına karar verilen Asliye Ticaret Mahkemeleri' nin yargı çevrelerinin kuruldukları illerin " mülki sınırlarını " kapsayacak şekilde belirlenmesine ve kararın 01/09/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına karar verilmiş olup, halihazırda açılmış davaların il merkezlerinde yeni kurulan Asliye Ticaret Mahkemelerine devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.
O hâlde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan bu hukuki ve maddi olgular karşısında somut olay irdelendiğinde; dava tarihi 13/11/2020 tarihi olup, davanın 01/09/2021 tarihinden önce açıldığı, yukarıda da ifade edildiği üzere, taraflar arasındaki uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkeme, uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olan Demirci Asliye Hukuk Mahkemesi olup, dava tarihinden sonra kurulan ve faaliyete geçirilen Manisa Asliye Ticaret Mahkemesi' nce davanın görülmesi ve sonuçlandırılması mümkün olmadığından, istinafa konu görevsizlik kararında usul ve yasaya aykırı bir husus bulunmamaktadır. (. (Aynı yönde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 04/04/2019 tarihli 2017/11-10 esas - 2019/401 karar sayılı ve Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 17/05/2011 tarihli 2009/13600 esas - 2011/6019 karar sayılı ilamları).
Tüm bu açıklamalara, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmamasına, HMK.nun 355. maddesi uyarınca kamu düzenine ilişkin konularda da kararın esasına etkili bir aykırılık bulunmaması nazara alınarak davalılar ... Şti. ile ... vekilinin ve davalı ... vekilinin istinaf sebebleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalılar... Şti. ile ... vekilinin ve davalı ... vekilinin Manisa Asliye Ticaret Mahkemesinin 24/12/2021 tarihli 2021/891 Esas-2021/212 Karar sayılı kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-İSTİNAF AŞAMASINDA; davalılardan alınması gereken 80,70-TL karar harcı yeterli olduğundan ayrıca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Davalılar tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4-HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK'nın 362/1-c maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 09/03/2022