T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2309
KARAR NO: 2023/1996
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/04/2020 (Dava) - 03/10/2023 (Karar)
NUMARASI: 2020/231 Esas - 2023/649 Karar
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
BAM KARAR TARİHİ: 14/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 14/12/2023
İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 03/10/2023 tarihli 2020/231 Esas ve 2023/649 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin adresinin ... mah. ... Sokak No:... .../... olduğunu, 21.04.2020 tarihinde, müvekkili şirketin yan tarafından bulunan imalathanede, yangın çıkması sonucu, müvekkili şirketin kapalı olduğu bir esnada, itfaiye ekipleri tarafından yangına müdehale edilmiş olduğunu, müvekkili şirkete ait taşınmaza da söndürme amaçlı olarak kilidin kırılarak girildiğini, söndürme amaçlı olarak su ve yangın söndürmü sıvıları sıkılmış olduğundan tüm ticari defterler evraklar, kayıtlar ve digital kayıtların okunamaz ve kullanılamaz hale geldiğini, konu ile ilgili olarak, müdehaleyi yapan itfaiye birimi tarafından da, rapor tutulacağını henüz rapor oluşturulmadığını, müvekkili şirketin belirtilen adresinde bulunmakta iken hasar alan ticari defter ve belgelerinin 1980 - 2018 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir defteri, Envanter Defteri, Karar defteri, damga vergisi belgeleri, 1980 - 2018 yıllarına ait şirket tarafından alınan, fatura ve irsaliyeler (masraflar) dosyaları, 1980 - 2018 yıllarına ait müvekkili şirket tarafından alınan makine irsaliye ve faturaları, 1980 - 2018 yıllarına ait, müvekkili şirket tarafından satılan emtia makine fatura ve irsaliyeleri, 1980 -2018 yıllarına ait, müvekkili şirkete ait ücret bordroları, SGK prim belgeleri, SGK işçi hizmet belgeleri, işçi puantajları, yıllık izin defterleri, işçi özlük dosyaları, 1980 - 2018 yıllarına ait geçici beyanname asılları vergi dairesi KDV iade dosyaları yüklenilen KDV listeleri, 1980 - 2018 yıllarına ait, yurt içi ve yurt dışı tüm yazışmalar banka cüzdanları, müvekkili şirkete ait kullanılmamış boş vaziyette fatura ve irsaliyeler, tüm ticari bilgilerin digital kopyalarının bulunduğu bilgisayar ve hard disklerin fiziken zayi olduğunu, müvekkili şirketin , olay sonrası İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi kanalı ile tespit isteminde de bulunmuş olup, buna ilişkin bilirkişi raporlarının da sunulacağını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, müvekkilinin ... Mah. ... Sokak No:... .../... adresinde komşu taşınmazda meydana gelen yangın sonrası, söndürme amaçlı sıkılan su ve söndürme sıvıları nedeniyle müvekkiline ait ayrıntılı belirtilen 1980- 2018 yıllarına ait ticari defterler evraklar, kayıtlar ve digital kayıt ve belgelerin zayii oldugunun tespiti ile davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
Mahkemece, ''...DAVANIN REDDİNE...'' şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili ... Sanayi Ticaret A.Ş.'nin adresi ... Mah. ... Sokak No:... ... ... olup bu adreste müvekkili şirketin 1980 yılından günümüze kadar tüm ticari defter ve kayıtları bulunmakta iken, 21.4.2020 tarihinde müvekkili şirketin yan tarafından bulunan imalathanede yangın çıkması sonucu, müvekkili şirketin kapalı olduğu bir esnada, itfaiye ekipleri tarafından yangına müdehale edildiğini, müvekkili şirkete ait taşınmaza da söndürme amaçlı olarak kilit kırılıp girilerek, su ve yangın söndürme sıvıları sıkıldığını, bu şekilde dava dilekçesinde belirttikleri şirket evrak, defter ve kayıtlarının zayi olduğunu, taraflarınca hak düşürücü süre yönünden de dikkat edilerek, ilk derece mahkemesi nezdinde dava ikamesi ile birlikte, İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/159 D.İş 2020/161 K. sayılı dosyasından mevcut durum sebebiyle delil tespiti isteminde bulunmuşlarsa da mahkeme tarafından delil tespiti istemlerinin reddedildiğini, ilk derece mahkemesi dosya muhteviyatında yer alan şekilde dosya içerisinde İtfaiye Daire Başkanlığının 22.4.2020 tarih 2544 kayıtlı nolu yangın raporu ve 12.5.2020 tarih ve 2544 sayılı yangın ek raporları bulunmakta olup, bu raporlarda müvekkili şirketin zaiyatının ortaya konulduğunu, ayrıca her ne kadar ilk derece mahkemesi tarafından mevcut durumun taraflarınca fotoğraflanmamış olduğu belirtilmiş ise de oluşan yangın sonrası kalıntılara ilişkin mümkün olan en detaylı şekilde fotoğafların olay yerinde çekilerek dava dilekçesi ekinde sunulduğunu, dosya muhteviyatından da anlaşılacağı üzere, taraflarınca hukuki olarak tüm müracaatların yapıldığını, mümkün olan şekilde delillendirildiğini ve dosyaya sunulduğunu, ayrıca belirtilen şekilde su ve söndürme malzemesi sıkılması sonrası belirtilen kağıt niteliğindeki belgelerin okunmaz ve kullanılamaz durumda olması karşısında, hal böyle iken ilk derece mahkemesi tarafından, dosyada bulunan fotoğraflar, itfaiye raporları, tanık beyanları, noterlerden ve yetkili matbaalardan gelen cevabi yazılar değerlendirilmeksizin, hukuki gerekçeden uzak olarak karara varıldığını, ilk derece mahkemesi tarafından müvekkili şirketin bir takım belgelerinin uygun koşullarda saklanılmadığından hareket ile de karar verilmiş ise de, belirtildiği gibi müvekkili basiretli tacir olup, hukuken ve vergisel olarak yükümlülüğü bulunmadığı halde, 1980 yılından itibaren tüm belgelerini imha etmeksizin arşiv oluşturmak suretiyle biriktirmiş olup, tüm belgelerin büyük alan kaplaması sebebiyle, kendi içinde kategorilere ayrılarak kutular içinde muhafaza ettiğini, davaya konu yangın hadisesinden sonra, itfaiye ekiplerinin su sıkması ve soğutma çalışmaları anında, önlem ve söndürme amaçlı olarak, kağıt türü yanıcı malzemelerden oluşan arşivi komple kaldırıp altlarına su sıkması işleminde müvekkili şirketin hayatın olağan akışı içinde bunu düşünerek önlem almış olmasının mümkün olmadığı açık olup, bu nedenle de ilk derece mahkemesi kararının dayanaksız nitelikte olduğunu, ilk derece mahkemesi nezninde dava 27.4.2020 tarihinde ikame edilmiş olup, mümkün olan tüm delillerinin dosyaya hasredildiğini, ilk derece mahkemesi tarafından geçen 3 yılı aşkın süre ve 13 duruşma celsesi boyunca ek delil gereksiniminde bulunulmamış, sonrasında zayi olan evrakların ispat edilemediğinden hareketle karara varılmış olmasının usul ve yasalara aykırı olduğunu, taraflarınca zayi olan evrakların, zayi olduğunun başka bir ispat yolu bulunmadığının açıklığı karşısında ilk derece mahkemesi kendi içinde çelişkili olup, verilen karar hak ve nefasete, usul ve yasalara aykırı olduğundan bozularak kaldırılması, gerektiğinde belirtilen istinaf nedenleri ve re'sen belirlenebilecek sair nedenler yönünden yeniden yargılama yapılmak suretiyle gerektiğinde yeni oluşabilecek delillerin de toplanılarak davanın kabulünü, müvekkiline ait belirtilen 1980-2018 yıllarına ait ticari defterler evraklar, kayıtlar ve dijital kayıt ve belgelerin zayii olduğunun tespiti ile buna ilişkin belgenin TTK 82 vd maddelerine göre taraflarına verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, 6102 sayılı TTK' nın 82/7 maddesi uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
Mahkemece''...talep konusunu oluşturan defterlerin ve sair evrakın hangilerinin zayii olduğu hususunda mahkememizde bir kanaat oluşturacak durumda bulunmadığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından tutulan yangın raporu ve tutanakta zarar gören malzemelerin hangilerinin zayii olduğunun açıkça anlaşılamadığı, davacı beyanı ve tanık beyanı dışında herhangi bir delil bulunmadığı, iddianın her türlü şüpheden uzak olarak ispatlanamadığı, salt beyana dayalı zayii belgesi verilmesinin mümkün bulunmadığı anlaşılmıştır. Dosya içerisinde toplanan deliller, dava dilekçesi, itfaiye yangın raporu içeriği ve tüm dosya içeriği ile dosyadaki mevcut delil durumuna göre dava konusu ticari defter, kayıt ve belgelerin zayii olduğuna ilişkin mahkememizde tam ve kesin bir kanaat hasıl olmadığından...'' gerekçesiyle; davanın reddine karar verilmiştir.
Dosya kapsamında iptali talep edilen belgelerin sayısı ve niteliği büyük oranda soyut olmakla birlikte, davacının olay sonrasında 27/04/2020 tarihli delil tespiti talebi üzerinde İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/04/2020 tarihli karar ile “İlgili hasarların tespit isteminde bulunan şirketçe fotoğraflanmak suretiyle delillendirilebileceği, gibi, yine tespit isteyen şirkete ait 1980-2018 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile bu belgelerin saklandığı bilgisayar ve harddisklerde oluşan hasarın yangına müdehale eden itfaiye ekibince düzenlenecek rapor ile delillendirilebileceği” gerekçesi ile talebin reddine karar verildiği; dosya kapsamında dinlenen tanıkların beyanlarına göre bir kısım belgelerin zayi olduğu, 22/04/2020 tarihinde meydana gelen yangın olayından sonra tutulan aynı tarihli yangın raporunda koli ve kartonlar ile bir kısım eşya ve malzeme ile dava dışı başka şirketlere ait arşiv ve muhasebe evrakının yangında zarar gördüğü yönünde tespit yapıldığı ancak detaylı inceleme yapılmadığı, davacının talebi üzerine yangın raporuna ek olarak tutulan 12/05/2020 tarihli tetkik raporunda zayi olan belgelere ilişkin olarak tespit yapıldığı ve meydana gelen yangın nedeni ile söndürme çalışmaları sırasında su basması sonucu davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu belgeler ile aynı belgelerin ıslanarak zayi olduğu yönünde ek rapor hazırlandığı, dava dilekçesine ekli fotoğraflar; ... ünvanlı matbaanın işleteni olan ...'in 28/07/2020 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunmuş olduğu fatura basım bilgilerini içeren belge; İzmir 21. Noterliğinin 18/11/2020 tarihli, 09/05/2022 tarihli ve 14/07/2022 cevabi yazısı ekinde gönderilen davacı şirkete ait defter tasdik dökümleri nazara alındığında, niteliği ve sayısı belirlenmiş olan deliller değerlendirilmeksizin dosya kapsamına uymayan gerekçe ile eksik incelemeye dayalı karar verilmiş olması hatalı olup, davacı vekilinin itirazının kabulü ile delilerin değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi için kararın kaldırılması gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının ESASTAN KABULÜ ile, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin 03/10/2023 tarihli 2020/231 Esas ve 2023/649 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi. 14/12/2023