T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/868
KARAR NO: 2024/849
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/04/2020 (Dava) - 14/03/2024 (Karar)
NUMARASI: 2024/44 Esas - 2024/211 Karar
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
BAM KARAR TARİHİ: 16/05/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 16/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2024 tarihli 2024/44 Esas ve 2024/211 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin adresinin ... Mah. ... Sokak No:... ... ... olduğunu, 21.04.2020 tarihinde, müvekkil şirketin yan tarafından bulunan imalathanede, yangın çıkması sonucu, müvekkil şirketin kapalı olduğu bir esnada, itfaiye ekipleri tarafından yangına müdehale edilmiş olduğunu, müvekkili şirkete ait taşınmaza da söndürme amaçlı olarak kilidin kırılarak girildiğini, söndürme amaçlı olarak su ve yangın söndürmü sıvıları sıkılmış olduğundan tüm ticari defterler evraklar, kayıtlar ve digital kayıtların okunamaz ve kullanılamaz hale geldiğini, konu ile ilgili olarak, müdehaleyi yapan itfaiye birimi tarafından da, rapor tutulacağını henüz rapor oluşturulmadığını, Müvekkil şirketin belirtilen adresinde bulunmakta iken hasar alan ticari defter ve belgelerinin 1980 - 2018 yıllarına ait yevmiye defteri, defteri kebir defteri, Envanter Defteri, Karar defteri, damga vergisi belgeleri, 1980 - 2018 yıllarına ait şirket tarafından alınan, fatura ve irsaliyeler (Masraflar) dosyaları, 1980 - 2018 yıllarına ait müvekkil şirket tarafından alınan makine irsaliye ve faturaları, 1980 - 2018 yıllarına ait, müvekkil şirket tarafından satılan emtia makine fatura ve irsaliyeleri, 1980 -2018 yıllarına ait, müvekkil şirkete ait ücret bordroları, SGK prim belgeleri, SGK işçi hizmet belgeleri, işçi puantajları, yıllık izin defterleri, işçi özlük dosyaları, 1980 - 2018 yıllarına ait Geçici beyanname asılları vergi dairesi KDV iade dosyaları yüklenilen KDV listeleri, 1980 - 2018 yıllarına ait, yurt içi ve yurt dışı tüm yazışmalar banka cüzdanları, müvekkili şirkete ait kullanılmamış boş vaziyette fatura ve irsaliyeler, tüm ticari bilgilerin digital kopyalarının bulunduğu bilgisayar ve hard disklerin fiziken zayi olduğunu, müvekkili şirketin , olay sonrası İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi kanalı ile tespit isteminde de bulunmuş olup, buna ilişkin bilirkişi raporlarının da sunulacağını beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile, Müvekkilinin ... Mah. ... Sokak No:... ... ... adresinde komşu taşınmazda meydana gelen yangın sonrası, söndürme amaçlı sıkılan su ve söndürme sıvıları nedeniyle müvekkile ait ayrıntılı belirtilen 1980- 2018 yıllarına ait ticari defterler evraklar, kayıtlar ve digital kayıt ve belgelerin zayii oldugunun tespiti ile buna ilişkin belgenin TTK 82 vd maddelerine göre verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
Mahkemece, ''....DAVANIN REDDİNE....'' şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesi tarafından müvekkili şirketin bir takım belgelerinin uygun koşullarda saklanmadığından hareket ile de karar verilmiş ise de, müvekkili basiretli tacir olup, hukuken ve vergisel olarak yükümlülüğü bulunmadığı halde, 1980 yılından itibaren tüm belgelerini, imha etmeksizin arşiv oluşturmak suretiyle biriktirmiş olup, tüm belgelerin büyük alan kaplaması sebebiyle, kendi içinde kategorilere ayrılarak kutular içinde muhafaza ettiğini, davaya konu yangın hadisesinden sonra, itfaiye ekiplerinin su sıkması ve soğutma çalışmaları anında, önlem ve söndürme amaçlı olarak, kağıt türü yanıcı malzemelerden oluşan arşivi, komple kaldırıp altlarına su sıkması işleminde, müvekkili şirketin hayatın olağan akışı içinde bunu düşünerek önlem almış olmasının mümkün olmadığı açık olup, bu nedenle de yerel mahkeme kararının dayanaksız nitelikte olduğunu, İlk Derece Mahkemesi tarafından İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin 20. Hukuk Dairesinin 2023/2309 E. 2023/1996 K. sayılı kaldırma kararından sonra, hangi belgelerin zayi olduğuna ilişkin tek tek belirleme yapılamadığından hareket ile sonuca gidilmiş ise de, gerek yangın gerekse çeşitli söndürme sıvı ve töpüklerinin sıkılması ve önlem olarak tüm dökümanların alt üst edilmiş olması nedeniyle zayiinin oluşmasının açıklığı karşısında, ortada ispat edilebilecek bir durum kalmadığını, müvekkili şirket tarafından, basiretli davranılarak, 1980 yılından itibaren önemli veya önemsiz, belirtilen şirket kayıtlı, muhafaza edilmiş iken zayii olmuş olduğunun bununda, yangın raporlar, fotoğraf ve tanık beyanları ve diğer ek deliller ile belirlenmiş olması, ve taraflarınca olay anından hemen sonra, İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/159 D.iş 2020/161 K. sayılı dosyasından mevcut durum sebebiyle delil tespiti isteminde bulunulmuş ise de, mahkeme tarafından, “ İlgili hasarların tespit isteminde bulunan şirketçe fotoğraflanmak suretiyle delillendirilebileceği, gibi, yine tespit isteyen şirkete ait 1980-2018 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile bu belgelerin saklandığı bilgisayar ve hard disklerde oluşan hasarın yangına müdehale eden itfaiye ekibince düzenlenecek rapor ile delillendirilebileceği” gerekçesi ile delil tespiti isteminin reddedilmiş olması, müvekkili şirketten beklenebilecek hukuki gereklerin ifa edildiğinin açıklığı karşısında ve taraflarınca zayi olan evrakların, zayi olduğunun başka bir ispat yolu bulunmadağının açıklığı karşısında İlk Derece mahkemesi kararının usul ve yasalara aykırı olduğunu belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının, İzmir Bölge Adliye Mahkemesinin 20. Hukuk Dairesinin 2023/2309 E. 2023/1996 K. sayılı kaldırma kararına aykırı nitelikte olması, dosya muhteviyatında bulunan delillerimiz değerlendirilmeksizin, eksik inceleme ve değerlendirme ile kendi içinde çelişen şekilde karara varılmış olmakla, İlk Derece Mahkemesi kararı, hak ve nefasete, usul ve yasalara aykırı olması sebebiyle, İlk Derece Mahkeme kararının bozularak kaldırılması, gerektiğinde belirtilen istinaf nedenleri ve re'sen belirlenebilecek sair nedenler yönünden, yeniden yargılama yapılmak suretiyle gerektiğinde yeni oluşabilecek delillerin de toplanılarak, davanın kabulü müvekkili ... Sanayi Ticaret A.Ş.'nin ... Mah. ... Sokak No:... ... ... “adresinde komşu taşınmazda meydana gelen yangın sonrası, söndürme amaçlı sıkılan su ve söndürme sıvıları nedeniyle müvekkiline ait yukarıda ayrıntılı belirtilen 1980- 2018 yıllarına ait belirtilen ticari defterler evraklar, kayıtlar ve digital kayıt ve belgelerin zayii olduğunun tespiti ile buna ilişkin belgenin TTK 82 vd maddesine göre verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, davanın reddine karar verilmiş olup, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
Mahkemece 03/10/2023 tarih ve 2020/231E.- 2023/649K. sayılı karar ile "Davanın Reddine" karar verilmiş, davacı vekilince karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulması nedeniyle Dairemizin 14/12/2023 tarih 2023/2309 E. 2023/1996 K. sayılı kararı ile davacı vekilinin istinaf taleplerinin kabulü ile "Dosya kapsamında iptali talep edilen belgelerin sayısı ve niteliği büyük oranda soyut olmakla birlikte, davacının olay sonrasında 27/04/2020 tarihli delil tespiti talebi üzerinde İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/04/2020 tarihli karar ile “İlgili hasarların tespit isteminde bulunan şirketçe fotoğraflanmak suretiyle delillendirilebileceği, gibi, yine tespit isteyen şirkete ait 1980-2018 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile bu belgelerin saklandığı bilgisayar ve harddisklerde oluşan hasarın yangına müdehale eden itfaiye ekibince düzenlenecek rapor ile delillendirilebileceği” gerekçesi ile talebin reddine karar verildiği; dosya kapsamında dinlenen tanıkların beyanlarına göre bir kısım belgelerin zayi olduğu, 22/04/2020 tarihinde meydana gelen yangın olayından sonra tutulan aynı tarihli yangın raporunda koli ve kartonlar ile bir kısım eşya ve malzeme ile dava dışı başka şirketlere ait arşiv ve muhasebe evrakının yangında zarar gördüğü yönünde tespit yapıldığı ancak detaylı inceleme yapılmadığı, davacının talebi üzerine yangın raporuna ek olarak tutulan 12/05/2020 tarihli tetkik raporunda zayi olan belgelere ilişkin olarak tespit yapıldığı ve meydana gelen yangın nedeni ile söndürme çalışmaları sırasında su basması sonucu davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu belgeler ile aynı belgelerin ıslanarak zayi olduğu yönünde ek rapor hazırlandığı, dava dilekçesine ekli fotoğraflar; "..." ünvanlı matbaanın işleteni olan ...'in 28/07/2020 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunmuş olduğu fatura basım bilgilerini içeren belge; İzmir 21. Noterliğinin 18/11/2020 tarihli, 09/05/2022 tarihli ve 14/07/2022 cevabi yazısı ekinde gönderilen davacı şirkete ait defter tasdik dökümleri nazara alındığında, niteliği ve sayısı belirlenmiş olan deliller değerlendirilmeksizin dosya kapsamına uymayan gerekçe ile eksik incelemeye dayalı karar verilmiş olması hatalı olup, davacı vekilinin itirazının kabulü ile delilerin değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi için kararın kaldırılması gerekmiştir." gerekçesiyle kararın kaldırılmış olduğu, ancak Mahkemece kaldırma kararımız doğrultusunda herhangi bir işlem ve değerlendirme yapılmamış olduğu anlaşılmıştır.
Dosyanın incelenmesinde, 22/04/2020 tarihinde meydana gelen yangın olayından sonra tutulan aynı tarihli yangın raporunda koli ve kartonlar ile bir kısım eşya ve malzeme ile birlikte şirketlere ait arşiv ve muhasebe evrakının yangında zarar gördüğü yönünde tespit yapıldığı ancak çok sayıda belgenin zayi olmuş olması ve yangının yarattığı hasar vb. nedenlerle zayi olan evrak yönünden detaylı inceleme yapılmadığı; yangın tutanağında zayi olan belgeler yönünden detaylı tespit yapılmadığından dolayı davacının olay sonrasında 27/04/2020 tarihli delil tespiti talebinin İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 30/04/2020 tarihli kararı ile“İlgili hasarların tespit isteminde bulunan şirketçe fotoğraflanmak suretiyle delillendirilebileceği, gibi, yine tespit isteyen şirkete ait 1980-2018 yıllarına ait ticari defter ve belgeler ile bu belgelerin saklandığı bilgisayar ve harddisklerde oluşan hasarın yangına müdahale eden itfaiye ekibince düzenlenecek rapor ile delillendirilebileceği” gerekçesi ile reddine karar verildiği; bu sefer de davacının talebi üzerine yangın raporuna ek olarak tutulan 12/05/2020 tarihli tetkik raporunda zayi olan belgelere ilişkin olarak tespit yapıldığı ve meydana gelen yangın nedeni ile söndürme çalışmaları sırasında su basması sonucu davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu belgeler ile aynı belgelerin ıslanarak zayi olduğu yönünde ek rapor hazırlandığı; davacının zayii olan evrakın niteliğini ve sayısını tespit ettirebilmek için gerekli çabayı gösterdiği anlaşılmıştır. Dosya kapsamındaki diğer deliller yanında olay yeri görselleri ve tanık beyanlarından da davacıya ait belgelerin zayii olduğu konusunda ihtilaf bulunmamaktadır.
Bu durumda, İzmir 21. Noterliğinin 18/11/2020 tarihli, 09/05/2022 tarihli ve 14/07/2022 cevabi yazısı ekinde gönderilen davacı şirkete ait 2014 ila 2018 yılı arası bilanço defteri onaylama dökümleri, defter tasdik dökümleri nazara alındığında, ispat edilen tasdikli defterler yönünden değerlendirme yapılmamış olması hatalı olmuş; ... ünvanlı matbaanın işleteni olan ...'in 28/07/2020 tarihli beyan dilekçesi ekinde sunmuş olduğu fatura basım bilgileri de değerlendirilerek, dava dilekçesinde zayi olan dolu fatura ve boş faturalardan bahsedildiği de nazara alınarak, boş faturalar hakkında zayi kararı verilemeyeceğinden davacıya ... ünvanlı matbaa tarafından basılan faturaların dolu mu boş mu faturalar olduğu hususu açıklattırılarak sonucuna göre değerlendirilmesi gerektiği; davacı şirkete ait iptali istenen evrakın mutad saklama yeri olarak kabul edilmesi gereken şirketin deposunda kutular içinde saklanmasının evrakın muhafazasında özensiz davranıldığı anlamını taşımayacağı, diğer taraftan yan binada çıkan yangının söndürülmesi sırasında kullanılan suların depoya dolması sonucu evrakın zayi olduğu dosya kapsamından anlaşıldığına göre, davacı şirketin evrakı muhafazasında özensiz davranmadığı ve zararın meydana gelmesinde kusurunun bulunmadığı nazara alınarak, dosya kapsamında iptali talep edilen belgelerin sayısı ve niteliği büyük oranda soyut olmakla birlikte yukarıda belirtilen niteliği ve sayısı belirlenebilir belgeler yönünden değerlendirme yapılarak evrakın zayiine karar verilmesi gerektiği halde, mahkemece Dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda değerlendirme yapılmaksızın eksik inceleme ile kaldırma öncesi verilen kararda ısrar edilmiş olması hatalı olmuş, davacı vekilinin itirazının kabulü ile kararın kaldırılması gerekmiştir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile, İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/03/2024 tarihli 2024/44 Esas ve 2024/211 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-Kararın kaldırılması sebep ve şekline göre davacı vekilinin sair istinaf taleplerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,
4-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendilerine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,
6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
7-Kararın 6100 sayılı HMK'nın 359-(3) maddesi uyarınca; ilk derece mahkemesi tarafından taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi. 16/05/2024