T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2245
KARAR NO: 2023/2011
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/05/2023 (Dava) - 10/10/2023 (Karar)
NUMARASI: 2023/442 Esas - 2023/781 Karar
DAVA: Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)
BAM KARAR TARİHİ: 14/12/2023
KARAR YAZIM TARİHİ: 14/12/2023
İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/442 Esas-2023/781 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... tarafından İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı dosyası ile müvekkilleri aleyhine ... bank .../...-... Şubesine ait 30 Ocak 2023 tarihli, 004011 sayılı ve 750.000,00 TL bedelli, keşidecisi ... A.Ş., lehdarı ... İş Ortaklığı olan, ... 'nin ciranta olduğu çek bedelinin tahsili yönünde icra takibi açıldığını, anılan icra takibinin usul ve yasaya aykırı olup haksız ve mesnetsiz olduğunu, takip konusu çekin lehdarının ... İş Ortaklığı olduğunu, anılan lehdarın herhangi bir cirosu bulunmayan dava konusu çekte ciro silsilesi bozuk olduğundan dava konusu takibe konu çekin yasal unsurlarının mevcut olmadığını, ciro zincirinde kopukluk olan çeki elinde bulunduran hamilin yetkili hamil sayılamayacağını, diğer taraftan icra takibine dayanak yapılan çekin de dahil olduğu 3 adet çek hakkında, arka yüzünden de görüleceği üzere, icra takibi açılmadan önce İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2023/41 Esas sayılı çek iptal davasında verilen 17 Ocak 2023 tarihli ödeme yasağı kararı bulunduğunu, ... Bankası T.A.O ... Şubesinin kaşeli şerhinden de görüleceği üzere "İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/41 sayılı dosyası uyarınca 17 Ocak 2023 tarihli ödeme yasağı konulduğundan ödeme yapılamamış olup hesap bakiyesi 750.000,00 TL'sidir" ibaresi bulunduğunu, çek hakkında ödeme yasağı kararı bulunmasına, banka kayıtları ve şerhi uyarınca çek bedelinin karşılığının olmasına ve ödeme yasağı kararı nedeniyle hesaba bloke konarak ödenmemesine rağmen, davalı tarafından çek bedelinin tahsili amacıyla Konya 9. İcra Müdürlüğü’nde 2023/1170 sayılı kambiyo senedine dayalı icra takibi açıldığını, yetki itirazında bulunduklarını, Konya 4. İcra Hukuk Mahkemesi’nce 2023/76 Esas-2023/172 Karar sayılı karar ile yetki itirazının kabul edildiğini ve süresinde yetkili icra dairesine dosyanın gönderilmesi talebinde bulunulmaz ise takibin açılmamış sayılması ihtarıyla karar verildiğini, süresi içinde yetkili icra dairesine gönderme talebinde bulunulmadığını, alacaklı gözüken tarafın süresinden sonra yaptığı yetkili icra dairesine gönderme talebinin de reddedildiğini, ayrıca Konya 9. İcra Müdürlüğü’nde 2023/1170 sayılı icra takibi ve takibe konu edilen kambiyo senedine dayalı müvekkillerinin borçlu olmadığının tespiti yönünde Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davası açıldığını, anılan davanın halen derdest olduğunu, davaların müvekkilleri adına tefrik edildiğini, müvekkili ... adına Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı davası, müvekkili ... adına Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/317 Esas sayılı menfi davası olarak devam ettiğini, ayrıca son hamil ... A.Ş. tarafından Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan 2023/122 Esas sayılı çek istirdat davasının da Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasında birleştiğini, diğer taraftan Konya icra takibi derdest iken takipte alacaklı gözüken tarafından bu kez İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde 2023/6708 sayılı icra takibinin açıldığını, takibin iptali yönünde İzmir 12. İcra Hukuk Mahkemesi’nde 2023/320 Esas sayılı takibin iptali davası açıldığını, anılan çek ile ilgili Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açtıkları 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasına, aynı çek ile ilgili İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde açılan mükerrer 2023/6708 sayılı icra takibinden bahsedilerek tedbir kararının genişletilmesi kararı verilerek takibin müvekkilleri lehine durdurulmasının talep edildiğini, 24 Mayıs 2023 tarihli oturumunun (11) no.lu ara kararı ile taleplerinin reddedildiğini, bu nedenle hali hazırda müvekkillerinin İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde açılan mükerrer 2023/6708 sayılı icra takibinden dolayı haksız olarak cebri icra tehdidi altında olduklarını, çek ile ilgili herhangi bir "karşılıksızdır" ibaresi bulunmadığını, çekin bu haliyle kambiyo senedi vasfını kesinlikle taşımadığını, çek bedelinin karşılıksız da olmadığını, bankanın şerhinden de görüldüğü üzere hesap bakiyesinin çek bedeli kadar yani 750.000,00 TL olduğu hususunun çekte bulunduğunu, tüm bu gerçeklere rağmen ödeme emri düzenlemesinin, usul ve yasaya aykırı olup davalının haksız ve kötü niyetli olduğunu, bunun yanı sıra, son hamil ... A.Ş tarafından İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’nda 2023/22174 sayılı şikayette bulunulduğunu ve çeklerin müsadaresinin talep edildiğini, çek iptal davasında verilen ödeme yasağı kararı ve ilan uyarınca, çeki elinde bulunduranların mahkemeye ibraz etmeleri gerekirken, anılan çek hakkında icra takibinin açılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkillerinin takipte alacaklı gözüken davalı ile herhangi bir ticari ilişkisi bulunmadığını, kesinlikle tanımadıklarını belirterek, öncelikle icra dosyasına yatacak paraların alacaklı davalı tarafından çekilmemesi, dosyanın üçüncü şahıslara temlik edilmemesi ve de dava sonuçlanıncaya kadar icra takibinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini, İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takip dosyası ve dayanağı çek nedeniyle müvekkillerinin davalılara karşı borçlu bulunmadığının tespitine ve takibin iptaline, davalı tarafından haksız ve kötü niyetli şekilde müvekkilleri aleyhine takip yapıldığından %20’den aşağı olmamak üzere müvekkilleri lehine tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların dava dilekçelerinde de bahsettikleri üzere İzmir 2. İcra Dairesi'nin 2023/6708 sayılı icra dosyasına ilişkin olarak menfi tespit ve ihtiyati tedbir taleplerini Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı davasında yaptıklarını ve mahkemece ihtiyati tedbir taleplerinin reddine karar verildiğini, Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/96 Esas sayılı dosyasının halen devam etmekte olduğunu ve ortada kesinleşmiş bir mahkeme kararı olmadığını, dolayısıyla davacıların takip dayanağı çeke ilişkin hali hazırda Konya'da açılmış ve devam eden bir menfi tespit davası mevcut iken mahkeme dosyasının derdestlik nedeniyle usulden reddi gerektiğini, ciro silsilesinin kopukluğuna dair itirazlara ilişkin olarak davacıların çekte imzaları inkar etmedikleri ve çeki dava dışı ... Şirketine ciro ve teslim yolu ile verdikleri cihetiyle artık ciro silsilesinin kopukluğundan bahsedilemeyeceğini, davacılar dava konusu çeki temlik cirosu ile devrettiklerinden ve ... Şirketi’nin Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’ne ikame ettiği davada çekin ciro ve teslim yolu ile kendilerine teslim edildiğini belirttiğine göre artık davacıların dava konusu çekte meşru hamil olmadıklarından dolayı eldeki davayı açmalarında hukuki yararları bulunmadığını (HGK E:2017/19-1636, K:319), somut olayda takip dayanağı çek incelendiğinde fiziken birbirini takip eden cirolar olduğunun görüleceğini ve müvekkilinin davacılar arasında ve diğer cirantalar arasında hukuki ve ticari ilişkiyi bilmesi mümkün olmadığından dolayı ciro silsilesinin kopukluğu nedeniyle müvekkilinin keşideciye müracaat hakkının engellenemeyeceğini, senet metninden anlaşılmayan def'ilerin iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemeyeceğini, davacı şirketin çekleri ... A.Ş’ne teslim ettiğini belirttiğini, daha doğru bir anlatımla çekler davacı şirketten çıkıp ... Şirketi’ne intikal ettiğine göre artık davacıların işbu çeklerden dolayı dava açmada hukuki yararlarının bulunmadığını beyanla, öncelikle tedbir kararının kaldırılmasına, ardından davanın reddine ve davacılar aleyhine %20 kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
YEREL MAHKEME KARARI:
Mahkemece, "...Somut olayda, eldeki dava ile Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/96 Esas sayılı dosyasının ve bu dosyadan tefrik edilerek Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/317 Esas sayılı dosyasına kaydedilen davaların tarafları ve konusu aynı olup, aynı davanın daha önce Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmış ve halen derdest olduğu anlaşılmakla, 6100 s. HMK'nun 114/1-ı bendi ve 115/2 fıkrası uyarınca davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmekle; DAVANIN AYNI DAVANIN DAHA ÖNCEDEN KONYA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ 2023/96 ESAS VE 2023/317 ESAS SAYILI DOSYALARINDA AÇILMIŞ VE HALEN GÖRÜLMEKTE OLDUĞU ANLAŞILMAKLA, 6100 S. HMK'nun 114/1-ı bendi ve 115/2 fıkrası uyarınca davanın DAVA ŞARTI YOKLUĞUNDAN USULDEN REDDİNE, mahkemece verilen 29.05.2023 tarihli ihtiyati tedbir kararının kaldırılmasına, bu hususta icra müdürlüğüne derhal müzekkere yazılmasına...." şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
DAVACI ... ŞTİ VEKİLİ TARAFINDAN, "...Konya 9. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1170 sayılı dosyası halen derdest olmasına ve ayrıca anılan çek ile ilgili Konya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2023/122 Esas sayılı çek istirdat davası bulunmasına rağmen, takipte alacaklı gözüken davalı tarafından İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde 2023/6708 sayılı icra takibi ile müvekkili aleyhine Konya 9. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1170 sayılı takibine konu aynı çek hakkında çek aslı dosyaya ibraz edilmeksizin konusu ve tarafları aynı olan ve mahiyeti de aynı şekilde kambiyo senedine dayalı olan ikinci bir icra takibi açıldığını, anılan takibin derdestlik teşkil edecek şekilde 2. kez ikame edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasının konusunun gerek icra takibi ve gerekse icra takibinden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti olduğunu, bu nedenlerle aynı çeke dayalı ve yine kambiyo senedine dayalı açılan İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibine de tedbir kararının uygulanmasının anılan mahkemeden talep edildiğini, ne var ki Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasının, 24 Mayıs 2023 tarihli oturumunun 9 no.lu kararı ile İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi ile ilgili anılan mahkemede usulüne uygun açılmış bir dava olmadığından bahisle önceden verilen tedbir kararının kaldırıldığını, halbuki menfi tespit davalarının konusunun; hem davaya konu edilen çek hem de çekin konu edildiği icra takibi nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti olduğunu, anılan mahkemenin usul ve yasaya aykırı olarak karar verdiğini, İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinden dolayı cebri icra tehdidi altında olan müvekkilinin mağdur olmaması bakımından ve zaman kaybı olması muhtemel olduğundan bu defa İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinin tedbiren durdurulması ve İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi ve takip konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti bakımından İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2023/442 Esas sayılı menfi tespit davası açıldığını, anılan menfi tespit davasında ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ancak 10 Ekim 2023 tarihli oturumda Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı dosyasındaki davanın aynı dava olmasından bahisle derdestlik çerçevesince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddedildiği, akabinde tedbir kararının da kaldırıldığını, müvekkilinin mağduriyetine neden olabilecek anılan tedbir kaldırma kararının işbu dilekçeleri çerçevesinde esas karar ile birlikte istinaf edilebilir hale geldiğini, dava devam ederken yasanın müvekkiline sağladığı tek hukuki korumanın ihtiyati tedbir kararı olduğunu, her iki mahkemenin de her iki takibin konusunun aynı çek olduğu ve her iki takibin konusunun ve taraflarının aynı olduğu, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’ndeki dava konusunda İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinin de dava dilekçesinde belirtilmiş olduğu gerçeğini göz ardı ettiğini, her iki menfi tespit davası dosyasında verilen tedbir kaldırma kararlarının, esas karar ile istinaf edilebilecek olup müvekkilinin gerekçeli kararların yazılmasını beklemek zorunda kaldığını, bunun da müvekkilinin haksız yere mağduriyetinin artmasına neden olduğunu, diğer taraftan Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı davasında keşideci bakımından tefrik edilen 2023/317 Esas sayılı menfi tespit davasında ciro silsilesi bozukluğundan dolayı menfi tespit davasının kabulüne karar verildiğini ve istinaf aşamasında olduğunu, menfi tespit davasının kabulü kararının bile tedbir kararlarının önemini ve kaldırılmaması gerektiğini açık ve net olarak gösterdiğini, anılan mahkeme kararında aynen; 'Dava konusu çekin lehtarı ..., ... ve ... şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığı (adi ortaklık) olup, ilk ciro bu adi ortaklık adına değil, sadece ... Şti adına yapılmış olup, çek metninden de ciro zincirinin ilk cirodan itibaren kopuk olduğu, yukarıda yazılı Yargıtay HGK'nin emsal içtihadında da belirtildiği üzere çeke dayalı hakkın davalı son hamil ...'ya geçmediği ve davalının ciro zincirindeki kopukluktan önceki sorumlulara ve bu arada keşideciye müracaat edemeyeceği sonucuna varılarak, davacı keşidecinin dava konusu çekten dolayı davalıya karşı borçlu ve sorumlu olmadığı, bu menfi tespit davasını açmakta hukuki yararının bulunduğu sonucuna varılmış ve davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir.' denildiğini, dolayısıyla takipte alacaklı gözüken davalı tarafın, müvekkiline anılan çekten dolayı alacağın tahsiline başvurmasının usulen ve fiilen mümkün olmadığını, İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/442 Esas sayılı menfi tespit davasında, 2023/96 Esas ve 2023/317 Esas sayılı dosyalarının içerikleri ve 2023/442 Esas sayılı menfi tespit davasının içerikleri ve 2023/1170 sayılı icra takibi ile İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takip dosyalarının içerikleri tam olarak incelenmeden, davalar bekletici mesele yapılmadan karar verildiğini, eksik inceleme ile usul ve yasaya aykırı olarak tedbir kararının da kaldırıldığını, mahkemece tedbir kararının kaldırılabilmesi için dahi dosyaların sonuçlarının beklenmesi veya birleşmesine karar verilmesi gerektiğini, İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinin aynı konuda ve tarafları aynı olan aynı çeke dayalı bir icra takibi olduğunun açık ve net olduğunu, bu sebeple dava konusu İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi yönünden derdestlik söz konusu olup bu nedenle anılan takipten ve takip konusu çekten dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespitinin gerektiğini, tüm bu gerçekler çerçevesince dava konusunun aynı çeke dayalı 2. kez açılan İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibini de içerdiği göz önüne alınarak karar verilmesi gerektiği halde buna dikkat edilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, tüm bunların yanı sıra, soruşturma dosyasının devam ettiğini, takipte alacaklı gözüken tarafın bu denli teminat ile korunurken iken müvekkilinin yasal haklarından mahrum edilerek savunmasız bırakılmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine dair verilen kararın dosya içeriğine, dava konusuna, neticeye, talep içeriğine ve ayrıca menfi tespit davası mahiyetine aykırı olduğunu, dava dilekçelerinin netice ve talep kısmında açık ve net olarak davalı tarafça 2. kez icra takibi açıldığı, takibin derdestlik teşkil ettiği, buna rağmen takibin açılmış olması sebebiyle müvekkilinin cebri icra tehdidi altında olduğu belirtilerek sadece çekten değil ayrıca çekin dayanak edildiği İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinden dolayı da müvekkilinin borçlu olmadığının tespitinin talep ve dava edildiğini, dava konusu çekin aynı olduğunu, ancak Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davası açılırken henüz ortada İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi bulunmadığını, her ne kadar icra takiplerinin konusu aynı çeke dayalı ise de derdest olan 2 icra takibi olduğundan müvekkilinin mağdur olmaması bakımından 2. kez İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde açılan 2023/6708 sayılı icra takibi sebebiyle de müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti için dava ikame edildiğini, 2023/317 Esas sayılı menfi tespit davasında salahiyetli hamil olmadığına karar verilen davalı tarafından aynı çekten dolayı, bu kez 2. kez İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nde 2023/6708 sayılı icra takibi açıldığını, çekteki ilk cironun, lehdar olan iş ortaklığı tarafından atılmayıp müvekkili ... Şti. tarafından atıldığını, böylece ciro silsilesinin düzensiz olduğunu, ciro silsilesi bozukluğunda, yetkili hamil olmayan kişinin gerek keşideci, gerek lehdar ve gerekse kendinden önceki cirantalara alacağın tahsili yönünden başvuramayacağını çek hakkında ödeme yasağı kararı bulunmasına, banka kayıtları ve şerhi uyarınca çek bedelinin karşılığının olmasına ve fakat ödeme yasağı kararı çerçevesinde hesaba bloke konarak ödenmemesine rağmen, davalı tarafından çek bedelinin tahsili amacıyla 2. kez icra takiplerinin açıldığını, icra takiplerinin bu sebeplerle usule, yasaya, mahkeme kararına ve mahkemece verilen ödeme yasağı kararına aykırı olduğunu, müvekkillerinin davalı ... ile hiçbir ticari ilişkisi olmadığı gibi, takipte borçlu gözüken kendinden sonraki çekte gözüken cirantalara karşı da herhangi bir borcu bulunmadığını, tanımadığını, mahkeme kararının bozulması ile menfi tespit davalarının kabulünü ve karar kesinleşinceye kadar takibin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini..." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.
DAVACI ... A.Ş. VEKİLİ TARAFINDAN; "...İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinin mahiyeti itibariyle, Konya 9. İcra Müdürlüğü’nün 2023/1170 sayılı icra takibindeki aynı çekten kaynaklanması ve farklı türde bir takip olmayıp, aynı şekilde 10 örnek kambiyo senedine dayalı haciz yoluyla takip olması çerçevesince anılan takibin derdestlik teşkil edecek şekilde 2. kez ikame edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde açılan 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasının aynı çeke dayalı ve yine kambiyo senedine dayalı açılan İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibine de tedbir kararının uygulanmasının anılan mahkemeden talep edildiğini, ne var ki Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı menfi tespit davasının 24 Mayıs 2023 tarihli oturumunun 9 no.lu kararı ile anılan icra takibinin aynı çekten kaynaklı kambiyo takibi olduğu gerçeği göz ardı edilerek İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi ile ilgili anılan mahkemede usulüne uygun açılmış bir dava olmadığından bahisle önceden verilen tedbir kararının kaldırıldığını, halbuki menfi tespit davasının konusunun, hem davaya konu edilen çekten hem de çekin konu edildiği icra takibinden dolayı davacının borçlu olmadığının tespiti olup anılan mahkeme tarafından usule, yasaya ve dosya içeriğine aykırı olarak karar verildiğini, cebri icra tehdidi altında olan müvekkilinin mağdur olmaması bakımından ve zaman kaybı olması muhtemel olduğundan bu defa İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinin tedbiren durdurulması ve İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibi ve takip konusu çekten dolayı borçlu olunmadığının tespiti bakımından İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde 2023/442 Esas sayılı menfi tespit davasının açıldığını, ihtiyati tedbir kararı verildiğini, ancak dava şartı yokluğundan davanın usulden reddedildiğini ve akabinde tedbir kararının da kaldırıldığını, müvekkilinin mağduriyetine neden olabilecek anılan tedbir kaldırma kararının işbu dilekçeleri çerçevesinde esas karar ile birlikte istinaf edilebilir hale geldiğini, diğer taraftan Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı davasında keşideci bakımından tefrik edilen 2023/317 Esas sayılı menfi tespit davasında ciro silsilesi bozukluğundan dolayı menfi tespit davasının kabulüne karar verildiğini, anılan davanın istinaf aşamasında olduğunu, dosyaların içerikleri tam olarak incelenmeden mahkemece eksik inceleme ile usul ve yasaya aykırı olarak tedbir kararının kaldırıldığını, dava dilekçesinde dava konusunun aynı çeke dayalı 2. kez açılan İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibini de içerdiği göz önüne alınarak, Konya 1. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/96 Esas sayılı ve 2023/318 Esas sayılı dava sonuçları beklenmeden veya davalar birleştirilmeden, tedbir kararının kaldırılmasının usul ve yasaya, dosya içeriğine, gerçeklere ve hakkaniyete aykırı olduğunu, dava konusunun sadece çekten dolayı değil, aynı zamanda çeke dayalı İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinden dolayı da borçlu olunmadığının tespiti olduğunu, ilk cironun lehdar tarafından atılmaması nedeniyle ciro silsilesi kopukluğu bulunması, çek hakkında ödeme yasağı kararı ve ilan kararı olması, çekte bankanın 'ödeme yasağı kararı sebebiyle ödeme yapılmamıştır, hesap bakiyesi 750.000 TL'sidir' ibaresinin bulunması, çekte 'karşılıksızdır' ibaresi bulunmaması nedeniyle kambiyo vasfını taşımaması, takipte alacaklı gözüken davalı ile müvekkillerinin herhangi bir ticari ilişkisi ve/veya herhangi bir ilişkisi olmaması, çek hakkında çek istirdat davası olması, çek hakkında çek iptal davası olması, soruşturma dosyası olması, aynı çekten dolayı 2. kez ikame edilen ve derdestlik teşkil eden İzmir 2. İcra Müdürlüğü’nün 2023/6708 sayılı icra takibinde takibin durdurulmamasının müvekkili aleyhine ticari mahvına neden olacak şekilde telafisi güç ve imkansız sonuçlar doğuracak olması gerçekleri karşısında, mahkemenin kararının bozulması ile menfi tespit davalarının kabulünü ve karar kesinleşinceye kadar takibin durdurulması yönünde tedbir kararı verilmesini talep ettiklerini..." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, çeke ve icra takibine dayalı menfi tespit istemine ilişkindir.
Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle derdest dava olduğundan bahisle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verildiği, karara karşı davacılar vekilleri tarafından ayrı ayrı istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.
Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; bilindiği üzere, İİK'nın 72.maddesinde düzenlenen menfi tespit davası icra takibinden sonra açılabileceği gibi icra takibinden önce de açılabilir. Başka bir söyleyişle, menfi tespit davası açılabilmesi için derdest bir icra takibinin bulunması şart değildir. Bununla birlikte somut durumdaki gibi, menfi tespit davasının belli bir icra takibine dayalı olarak açılması da mümkündür. Menfi tespit davasının dinlenebilmesi için davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı, bu tehdit nedeniyle davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verecek nitelikte olmalı, tespit hükmü bu tehlikeyi ortadan kaldıracak nitelikte olmalıdır (Baki Kuru, Medeni Usul Hukuku,16.Bası,s.:322 vd.). Somut olayın değerlendirilmesinde; davacılar, dava konusu çekte keşideci ve ilk ciranta olup, her iki davacının birlikte oluşturduğu adi ortaklığın da çekte lehtar olduğu, davalının elindeki bu çekten dolayı davalıya borçlu olmadıklarının tespitini istedikleri görülmektedir. Daha önce davalı tarafça, aynı çeke dayalı olarak Konya 9.İcra Müdürlüğünün 2023/1170 sayılı dosyasında icra takibi yapıldığı, bu mahkemeden ihtiyati tedbir kararı alındığı, sözkonusu takipteki yetki itirazının İcra Hukuk Mahkemesince yerinde görülmesi neticesinde Konya'nın icra takibinde yetkili yer olmadığının belirlenmiş olduğu, bununla birlikte süresinde icra dosyasının yetkili yer icra müdürlüğüne gönderilmesi talep edilmediğinden dolayı bu takibin açılmamış sayıldığı da anlaşılmaktadır. Buna göre, Konya'da başlatılan icra takibi, artık İzmir'deki takip ile derdest takip konumunda değildir. Davalı tarafça, bu defa İzmir'de, işbu davaya konu İzmir 2.İcra Müdürlüğünün 2023/6708 sayılı icra takibi başlatıldığı, davacılar tarafından Konya'da görülmekte olan menfi tespit davalarında bu takibe dair ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiği, ancak anılan mahkemece Konya'da bir takip olmadığı, İzmir 2.İcra Müdürlüğünün 2023/6708 sayılı icra dosyası bakımından da o yer mahkemesinde açılmış bir dava bulunmadığı gerekçesiyle ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verildiği, cebri icra tehditi altında kalan davacı tarafça bu defa eldeki menfi tespit davasının açılarak ihtiyati tedbir talep edildiği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar mahkemece, Konya'da mevcut menfi tespit davaları bakımından, derdest dava bulunduğundan bahisle eldeki davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmiş ise de, dava dilekçesinde, dava konusu "çek" ve bunun yanısıra "İzmir 2.İcra Müdürlüğü'nün 2023/6708 sayılı icra takip dosyası" nedeniyle menfi tespit talebinde bulunulduğu açıktır. Hal böyle olunca maddi hukuk açısından davacıların gelinen aşamada işbu davayı açmakta hukuki yararları doğduğu, İzmir'de başlatılan icra takibi nedeniyle açılmış herhangi bir menfi tespit davası bulunmadığı açıktır. Mahkemece bu yönler gözetilmeksizin, davanın yalnızca çeke dayalı olduğu şeklindeki yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
Ayrıca, davacı tarafça, takibin iptali istemi ile İzmir 12. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2023/320 E.-2023/552 K. sayılı dava dosyasından görülen davada, davanın kısmen kabulüne dair verilen hükmün istinafı üzerine, İzmir BAM 8. HD 'nin 2023/2602 E.-2023/2851 K. sayılı, 07.11.20123 tarihli kararı ile HMK 353/1-b-2.madde uyarınca kaldırılarak, "İzmir 2.İcra Müdürlüğünün 2023/6708 sayılı icra takibinin iptaline" karar verildiği de anlaşılmakta olup, temyiz yasa yolu açık olarak verilen bu kararın da neticesi eldeki dava bakımından önem arz etmektedir. Zira, takibin iptali durumunda, takibin iptaline dayalı menfi tespit davası da konusuz kalmış olacağından, yargılamayı yapacak mahkemece anılan dosyanın sonucunun da değerlendirilmesi gerekmektedir.
Konya'daki mahkemece yapılan yargılamanın konusu, İzmirdeki icra takibindeki ile aynı çeke ilişkin olup, tarafları ve konusunun aynı olmasına göre, mahkemece HMK 166/2.madde usulünün uygulanmaması da doğru olmamıştır. Bununla birlikte, Uyap kayıtlarına göre sözkonusu dosyalar karara çıkmış olmakla birlikte istinaf aşamasında olduğu da görülmekle, mahkemece bu dosyaların sonucuna göre davaların birleştirilmesi usulünün de ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacılar vekillerinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmekle, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar vekillerinin istinaf itirazlarının ayrı ayrı KABULÜNE; İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/442 Esas - 2023/781 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
3-İSTİNAF AŞAMASINDA;
a-Davacı ... Şti tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının istek halinde bu davacıya iadesine,
b-Davacı ...A.Ş. tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının istek halinde bu davacıya iadesine,
4-İstinaf aşamasında davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek nihai kararda ele alınmasına,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi.14/12/2023