T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1304
KARAR NO: 2024/316
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/02/2020 (Dava) - 16/02/2021 (Karar)
NUMARASI: 2020/124 Esas - 2021/175 Karar
DAVA: Maddi Tazminat
BAM KARAR TARİHİ: 22/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 22/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/02/2021 tarihli 2020/124 Esas ve 2021/175 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 25/08/2019 tarihinde davalı ... Şirketine ait ve ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın davacıya ait ve onun sevk ve idaresindeki ... plakalı araca çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kazanın oluş şekli ve taraflarca tutulan kaza tespit tutanağına göre ... plakalı araç sürücüsünün kazanın oluşumunda asli ve tam kusurlu olduğunu, dava açılmadan önce arabuluculuk yoluna başvurulduğunu ancak anlaşma sağlanamadığını, davacıya ait ve Alman trafiğine kayıtlı aracın kaza sonrası tamir masrafı, Almanya'da bulunan ... Motorlu Taşıt Bilirkişi Bürosu Limited Şirketi tarafından düzenlenen 16/09/2019 tarihli bilirkişi raporu ile KDV dahil 7.994,21 Euro olarak tespit edildiğini, davacıya ait araçta meydana gelen zararın tespiti amacıyla alınması zorunlu bilirkişi raporunun tanzimi için davacı tarafından 1.164,53 Euro ödemede bulunulduğunu belirterek fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile şimdilik 7.944,21 Euro hasar bedeli ve 1.164,53 Euro bilirkişi ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı ... Sigorta Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının aracının yurtdışında onarıldığına ilişkin hiçbir somut delil olmadığından yurtdışı onarım tutarının talep edilmesinin mümkün olmadığını, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun sigortalısının kusuru ve poliçe limitleri dahilinde olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; davada davalı şirketin husumet ehliyetinin bulunmadığını, öncelikle davanın husumet yönünden reddini talep ettiklerini, davalı şirketin motorlu araç satım ve kiralama işi yaptığını, dava konusu ... plakalı aracı 25/10/2017 tarihli uzun süreli araç kiralama sözleşmesi ile ... Şirketi'ne kiralandığını, bu nedenle davanın ... Şirketi'ne ihbarını talep ettiklerini, davalı şirketin kazanın oluşumunda hiçbir kusuru ve etkisinin bulunmadığını bildirerek davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... davaya cevap ve delil sunmamıştır.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
Mahkemece, ''...Davanın KISMEN KABULÜ ile; 25.08.2019 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasara maruz kalan ... plaka sayılı araçta oluşan 7.944,21-Euro hasar bedeline ilişkin maddi tazminatın davalılardan ...'dan kaza tarihinden itibaren, davalı ... Şirketinden temerrüt tarihi olan 27.01.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun gereğince Devlet Bankalarının Euro cinsinden bir yıl vadeli mevduata uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden işletilecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsili ile davacıya verilmesine, Davacının yapmış olduğu 1.164,53-Euro ekspertiz giderinin yargılama gideri olarak ve fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak davalılar ... ve ... Şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre kaza tarihi itibariyle davalı ... Şirketinin işleten sıfatına sahip olmadığı anlaşılmakla bu davalı yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın REDDİNE...'' şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davalı tarafça sunulan kira sözleşmesine göre kaza tarihinde davalının işleten sıfatını taşıdığını, davaya konu kaza 25.08.2019 tarihinde meydana geldiğinden aracın 22 ay süre ile ihbar edilen şirkete kiralandığının bizzat davalı tarafça dosyaya sunulan belgelerden anlaşıldığını, yine kaza tarihi kira süresinin son gününe denk geldiğinden aracın davalı şirket tasarrufuna geçtikten sonra kazanın olma ihtimalinin de yüksek olduğunu, bu durumda kiralama uzun süreli kiralama sayılamacağından davalı şirketin işleten sıfatını taşıdığının kabulü gerektiğini, Yargıtay içtihatları gereğince işleten sıfatının kiracıya geçmesi için kiralama sözleşmesinin uzun süreli olması gerektiğini, kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydı ile davalı şirketin işleten sıfatını devretmesi halinde dahi trafik kayıtlarına istinaden iş bu dava açıldığından aleyhe vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığını, dava açılmadan önce zorunlu arabuluculuk yoluna başvurulmuş olup bu aşama ile ilgili giderlerin hükmedilen yargılama gideri ve vekalet ücretinde dikkate alınmamasının hatalı olduğunu belirterek kararın kaldırılarak, HMK 353/1 (b) 2 maddesi gereği kararın düzeltilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; dava dışı plakası alınamayan aracın sürücüsü dava konusu hadisenin meydana gelmesinde asli ve tam kusurlu olup müvekkiline atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmamasına karşın müvekkili ...'ın %100 kusurlu bulunduğu Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi raporunun hükme esas alınarak hüküm kurulmuş olmasının hukuka aykırı olduğunu, dava konusu olayda müvekkili ...'ın kusurlu bir fiili bulunmadığını, meydana gelen zarar ile müvekkili ...'ın fiilleri arasındaki illiyet bağının, dava dışı plakası alınmamış olan araç sürücüsünün ağır kusuru nedeniyle kesildiğini, kazaya dahil olan tarafların kusur durumlarının tespitine ilişkin Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nce tanzim edilen 10.12.2020 tarihli raporda, dava konusu olayda herhangi bir kusurlu fiili bulunmayan müvekkili ...'ın %100 kusurlu bulunduğunu, emniyet şeridinden gelerek müvekkili ...'a sağdan yaklaşan, müvekkilinin kullandığı aracı geçmesinin hemen akabinde biraz ileride bir kısmı müvekkili ... tarafından kullanılan aracın seyretmekte olduğu en sağ şeritte bir kısmı emniyet şeridinde kalacak şekilde çok keskin ve ani bir şekilde duran plakası alınamayan araç hakkında ise kusur tespiti yapmak bir kenara, söz konusu aracın 2918 sayılı Kanun'a aykırı fiilleri bakımından değerlendirme dahi yapılmadığını, müvekkilin bu denli ani olarak gelişen bir hadisede, kusurlu ve hukuka aykırı eylemleriyle kazaya sebebiyet veren plakası alınamayan araçla arasında takip mesafesi bırakmasını beklemenin hayatın olağan akışına aykırı olduğunu, davacıya ait araçta meydana geldiği iddia edilen hasarın tespitine dair ilk derece mahkemesince makine mühendisi bilirkişi tarafından inceleme yapılmasına dair karar verilmiş olmasına karşın, mahkemenin bu yönde bir ara karardan rücu kararı olmaksızın söz konusu incelemenin Adli Tıp Kurumu'nca yapmış olmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, emsal nitelikteki Yargıtay ile Bölge Adliye Mahkemesi kararlarından da anlaşılacağı üzere, mahkemece kurulan bir ara karar bulunması durumunda anılan ara kararın yerine getirilmesinin esas olduğunu, kurulan ara karar yerine getirilmeyecekse de bu, ara karardan rücu kararı ile olması ve ara karardan neden rücu edildiğinin de açıkça gerekçelendirilmesi gerektiğini, Anayası'nın 146'ncı maddesinin bunu açıkça zorunlu kıldığını, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla, davacıya ait araçta meydana geldiği iddia edilen hasara ilişkin adli tıp kurumunca hazırlanan raporda yer alan tespitlerin somut verilerden uzak ve varsayıma dayalı olduğunu, söz konusu raporun hükme esas alınmış olmasının da hukuka aykırı olduğunu, davacı lehine maddi tazminata hükmedilmişse de davacının tek taraflı olarak temin etmiş olduğu rapor dışında davacının zararının oluştuğuna dair dava dosyasına sunulmuş somut bir fatura, araç servis formu veya buna benzer bir belge bulunmadığını, anılan sebepten ötürü de mahkemece davacı lehine maddi tazminata hükmedilmiş olmasının hukuka aykırı olduğunu belirterek; hukuka aykırı kararın kaldırılarak haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... Sigorta vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacının aracının yurtdışında onarıltıldığına ilişkin hiçbir somut delil olmaksızın, yurtdışı onarım tutarının talep edilmesinin mümkün olmadığını, müvekkili şirketin sorumluluğunun poliçe teminat limiti ile sınırlı olduğunu, hiçbir kabul anlamına gelmemekle birlikte aracın yurtdışında onarımına ilişkin yeterli ve geçerli evraklar sunulmuş olsa dahi araç tamir masrafı aracın değerini aştığında pert-total işlemi uygulanması gerektiğini, kararda 7.944,21 Euro tazminata hükmedildiğini ancak söz konusu aracın değerinin bu tutarın altında olduğunu belirterek İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/124 E. 2021/175K ,16/02/2021 tarihli kararı takip konusu yapılmış olduğundan takibin infazı müvekkili sigorta şirketi açısından geri dönüşümü zor veya imkansız zararlara yol açabileceğinden yukarıda açıklanan sebeplerle inceleme sonuna kadar tehir-i icra kararı verilmesini, kararının kaldırılmasını ve esas hakkında yeniden incelenerek hüküm kurulmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, trafik kazası neticesinde araçta oluşan hasar bedelinin tahsili istemine yönelik maddi tazminat davasıdır.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, karar davacı vekili ve davalı ... vekili ile davalı ... Sigorta şirketi vekili tarafından istinaf edilmiştir.
1-Dosya içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına, mahkemece hükme esas alınan ve Ankara Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi tarafından düzenlenen kusur ve hasar bedelinin tespitine ilişkin raporun somut olayın özelliklerine uygun, açık, anlaşılır, denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli ve dosya kapsamı ile uyumlu olduğu, raporda eksper raporunun da incelendiği; dosyadaki bilgi ve belgeler ile davalı ... Şirketinin dava dışı ... A.Ş. şirketi ile yapmış olduğu 25/10/2017 tarihli araç kiralama sözleşmesinin 25/10/2017-25/08/2019 tarihleri arasında geçerli olduğu, dosya kapsamına göre davalı şirketin kazaya karışan aracının fiili kullanımının da tamamen kiralayan şirkete geçtiği nazara alındığında kiralama uzun süreli kiralama sayılacağından davalı şirketin kaza tarihi itibarı ile işleten sıfatını taşımadığı, mahkemenin bu yöndeki kararının yerinde olduğu; HMK'nın 326. maddesine göre aleyhine hüküm kurulan tarafın yargılama gideri ve vekaletten sorumlu olduğu; ancak dava açılabilmesi için dava şartı olarak sigorta şirketine başvuru şartı düzenlenmiş olup ayrıca arabuluculuğa gidilmesinin zorunlu olmadığı ve arabulucuya gidilmiş olmasının bir dava şartı olmadığı hususu dikkate alınarak davacı lehine arabuluculuk yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmemesine yönelik itirazın reddi gerektiği (bkz. aynı yönde Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin 30/06/2021 tarihli ve 2021/3476 esas - 2021/3999 karar sayılı ilamı); tebliğ edilen rapora süresinde itiraz etmeyen davalı taraf yönünden raporda belirlenen hususların kesinleşeceği; davacı ve davalı ... vekilinin tüm itirazlarının reddine; davalı sigorta şirketi vekilinin ise aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan sair istinaf itirazlarının reddine karar vermek gerekmiştir
2-Mahkemece" Davanın KISMEN KABULÜ ile 25.08.2019 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasara maruz kalan ... plaka sayılı araçta oluşan 7.944,21-Euro hasar bedeline ilişkin maddi tazminatın davalılardan ...'dan kaza tarihinden itibaren, davalı ... Şirketinden temerrüt tarihi olan 27.01.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun gereğince Devlet Bankalarının Euro cinsinden bir yıl vadeli mevduata uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden işletilecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsili ile davacıya verilmesine, " şeklinde hüküm tesis edildiği anlaşılmıştır. Davalı sigorta vekilinin, poliçeden kaynaklanan sorumluluklarının 36.000,00 TL teminat limiti ile sınırlı olduğu, ancak gerekçeli kararda teminat limiti ile sınırlı olarak sorumluluklarına ilişkin hüküm kurulmadığı yönündeki itirazının yerinde olduğu, davalı sigorta şirketinin sorumluluğunun kaza tarihinde geçerli olan poliçe limiti ile sınırlandırılmamasının hatalı olduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekili ve davalı ... vekilinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine, davalı sigorta vekilinin istinaf itirazlarının HMK 353/1-b-2. maddesi uyarınca kısmen kabulü ile yerel mahkeme kararının kaldırılarak Dairemizce yeniden hüküm tesisine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacı vekili ve davalı ... vekilinin İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/02/2021 tarihli 2020/124 Esas ve 2021/175 Karar sayılı kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davalı ... Sigorta Şirketi vekilinin istinaf itirazlarının KISMEN KABULÜ ile, İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/02/2021 tarihli 2020/124 Esas ve 2021/175 Karar sayılı kararının HMK’nın 353/1-b-2. maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, KALDIRILAN KARARIN YERİNE GEÇMEK ÜZERE;
"a-Davanın KISMEN KABULÜ ile;
25.08.2019 tarihinde meydana gelen trafik kazasında hasara maruz kalan ... plaka sayılı araçta oluşan 7.944,21-Euro hasar bedeline ilişkin maddi tazminatın davalılardan ...'dan kaza tarihinden itibaren, davalı ... Şirketinden temerrüt tarihi olan 27.01.2020 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun gereğince Devlet Bankalarının Euro cinsinden bir yıl vadeli mevduata uyguladıkları en yüksek faiz oranı üzerinden işletilecek faizi ile birlikte ve fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak tahsili ile (sigorta şirketi kaza tarihi olan 25.08.2019 itibariyle geçerli poliçe limiti olan 36.000,00-TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere) davacıya verilmesine,
b-Davacının yapmış olduğu 1.164,53-Euro ekspertiz giderinin yargılama gideri olarak ve fiili ödeme tarihindeki TCMB efektif satış kuru üzerinden Türk Lirası olarak davalılar ... ve ... Şirketinden tahsili ile davacıya verilmesine,
c-2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre kaza tarihi itibariyle davalı ... Şirketinin işleten sıfatına sahip olmadığı anlaşılmakla bu davalı yönünden husumet yokluğu sebebiyle davanın REDDİNE,
ç-Harçlar Kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 3.562,30-TL harçtan daha önceden ödenen toplam 890,58-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 2.671,72-TL harcın davalı ... Şirketi ve ...'dan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
d-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 7.579,00-TL vekalet ücretinin davalı ... Şirketi ve ...'dan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
e-Davalı ... Şirketi kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ne göre hesaplanan 4.080,00-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalı ... Şirketi'ne verilmesine,
f-Davacı tarafından yapılan; 54,40-TL Başvuru Harcı, 890,58-TL Peşin Harç, 473,00-TL Adli Tıp Kurumu fatura bedeli, 243,25-TL Posta masrafı olmak üzere toplam 1.661,23-TL'nin davalı ... Şirketi ve ...'dan müştereken müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
g-7155 sayılı yasanın 19/12/2018 tarihinde yürürlüğü giren 23. maddesiyle eklenen 6325 sayılı yasanın 18/A maddesi gereğince taraflar arasında yapılan arabuluculuk faaliyeti sonunda, ileride haksız çıkacak taraftan alınmak üzere Hazine tarafından karşılanan 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinin yargılama gideri olarak davalı .... Şirketi ve ...'dan müştereken müteselsilen alınarak hazineye irad kaydına,
h-Dosyada bulunan bakiye avansın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,"
ŞEKLİNDE YENİDEN HÜKÜM TESİSİNE,
3-Davalı ... Sigorta Şirketi vekilinin sair istinaf itirazlarının REDDİNE,
4-İSTİNAF AŞAMASINDA;
Davacıdan alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 368,30-TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
Davalı ...'dan alınması gereken 3.562,29-TL istinaf karar harcından peşin alınan toplam 1.664,62-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 1.897,67-TL'nin davalı ...'dan alınarak Hazineye gelir kaydına (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
Davalı ... Sigorta şirketi vekilinin istinaf başvurusu sırasında davalıdan alınan istinaf karar harcının talep halinde davalı ... Sigorta Şirketine iadesine,
5-İstinaf incelemesi esnasında davalı ... Sigorta Şirketi tarafça yapılan 162,10-TL istinaf kanun yoluna başvurma harcından ibaret yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ... Sigorta Şirketine verilmesine,
6-Davacı ve davalı ... tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
7-HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine,
8-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
9-Kararın taraflara tebliği, kesinleştirme, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
Dair; dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/02/2024