T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1357
KARAR NO: 2024/988
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/08/2017 (Dava) - 25/06/2021 (Karar)
NUMARASI: 2017/922 Esas - 2021/592 Karar
DAVA: Kooperatif Üyeliğinin Tesbiti/Alacak
BİRLEŞEN İZMİR 5 ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN 2018/451 ESAS SAYILI DAVA DOSYASINDA
DAVA: Kooperatif Üyeliğinin Tesbiti
DAVA TARİHİ: 10/04/2018
BAM KARAR TARİHİ: 13/06/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 13/06/2024
İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/06/2021 tarihli 2017/922 Esas ve 2021/592 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacı vekili asıl dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı kooperatife ait ... ili, ... ilçesi, ... mevkii, ... parsel ... nolu mesken ve ... parsel ... nolu meskene bağlı kooperatif hissesi ile boş olan ortaklıktaki hisseyi 80.000 TL bedelle , Bornova 3.Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27551 yevmiye nolu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi ile iktisap ettiğini, sözleşmeyi kooperatif yönetim kuruluna sunduğunu ve yönetim kurulunca 11/08/2016 tarih ve 2016/2 sayılı kararı ile davacının üç adet arsa üyeliğinin kabul edildiğini ancak yönetim kurulu kararına rağmen davalı kooperatifçe üyelik kaydının gerçekleştirilmediğini, genel kurula davet edilmediğini, üyelik haklarının kullandırılmadığını, müvekkili tarafından iktisap edilen üyeliği ve bu üyeliğe bağlı meskenlerin üçüncü şahıslara devredileceğinin ifade edildiğini, devredilmesi halinde müvekkilinin zarara uğrayacağını beyanla müvekkili tarafından iktisap edilen üç adet arsa -meskene ilişkin kooperatif üyeliği ile bu üyeliklere bağlı taşınmazların tapu kaydına üçüncü kişilere devri ve takdiyat işlenmesinin önlenmesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasını ile kararın ... ile ... Tapu Sicil Müdürlüğü’ne bildirilmesine, ...ne ait ..., ... mevkii, ... Parsel ... nolu mesken, ... Parsel ... nolu meskene bağlı hisse ile boş olan ortaklıktaki hissenin müvekkil tarafından iktisap edilmesi nedeniyle 11.08.2016 tarihinden itibaren müvekkilinin bu meskenlere bağlı olarak kooperatifin üç adet arsa-mesken üyesi olduğunun tespiti ile üç adet ortaklık üye kaydının tesciline, aksi halde müvekkil tarafından ödenen 80.000TL'nin 11.08.2016 tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalı kooperatiften tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İzmir 32. Noterliği'nin 20/11/2017 tarih ve 20469 yevmiye numaralı kooperatif hisse devir sözleşmesi ile kooperatif üyelerinden ...'na ait ... Parselde ... adet üyelik hissesini devir aldığını, kooperatife üyelik için sözlü olarak müracaat ettiğini ancak sonuç alınamadığını, 21/02/2018 tarihli ihtarname ile talepte bulunduklarını, davalının ihtarnameye cevap vermediklerini, kooperatif hisse devir sözleşmesi ile tüm üyelik şartları olduğunun tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :
Davalı vekili asıl dava cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı kooperatifte yaşanan bir takım idari sorunlar neticesinde, uzun süredir toplanamayan genel kurul, kooperatif denetçisinin yasal yollara başvurması üzerine 12.11.2016 tarihinde toplanabildiğini ve yeni yönetim kurulu seçilebildiklerini, yeni görev alan yönetim kurulunun sözlü ve yazılı taleplerine rağmen kooperatife ait herhangi bir resmi kayıt, belge ve bilgi eski yönetim kurulu üyeleri ve diğer görevliler tarafından teslim edilmediğini, bunun üzerine Karşıyaka 2. Noterliği'nin 19.12.2016 tarih ve 40682 yev. No.lu ihtarnamesi keşide olunarak, resmi defter ve kayıtların tesliminin istenildiğini, işbu ihtara rağmen de yeni kooperatif temsilcilerine herhangi bir kooperatife ait kaydın teslim edilmemesi üzerine Urla Cumhuriyet Savcılığı'nın 2017/1144 Soruşturma nolu dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, kooperatifin önceki yöneticilerinin hukuka ve yasaya aykırı davranışları hakkında önceki denetçi ... tarafından da İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2017/24274 soruşturma numaralı dosyası ile şikayetinin bulunulduğunu, davacı tarafın delil olarak sunduğu iki belgede adları ve imzaları bulunan ..., ..., ... isimli kişilere davanın ihbar ihbar edilip, imzaların kendilerine ait olup olmadığı sorulana dek, ihtiyaten mevcut imzaların taraflarınca kabul edilemediğini beyan ettiklerini, davalı kooperatif genel kurulu tarafından kooperatife ait hisselerin devri konusunda alınmış herhangi bir kararın da bulunmadığını, bu neden ile Bornova 3. Noterliği'ne ait olduğu belirtilen 11.08.2016 tarih ve 27551 yev. No.lu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesinde devir eden kısmında adları yer alan ... ile ... isimli şahısların kooperatife ait hisseleri devre ilişkin herhangi bir yasal hakları ve yetkileri de bulunmadığını, kooperatife ait banka hesaplarında ve/veya kasada davacı tarafından ödendiği belirtilen 80.000,00 TL. ye dair herhangi bir iz ya da bilgi bulunmadığı gibi, böylesi bir meblağın da bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili birleşen dava cevap dilekçesinde özetle; müvekkili davalı kooperatifte yaşanan bir takım idari sorunlar neticesinde, uzun süredir toplanamayan genel kurul, kooperatif denetçisinin yasal yollara başvurması üzerine 12.11.2016 tarihinde toplanabildiğini ve yeni yönetim kurulu seçilebildiklerini, yeni görev alan yönetim kurulunun sözlü ve yazılı taleplerine rağmen kooperatife ait herhangi bir resmi kayıt, belge ve bilgi eski yönetim kurulu üyeleri ve diğer görevliler tarafından teslim edilmediğini, bunun üzerine Karşıyaka 2. Noterliği'nin 19.12.2016 tarih ve 40682 yev. No.lu ihtarnamesi keşide olunarak, resmi defter ve kayıtların tesliminin istenildiğini, işbu ihtara rağmen de yeni kooperatif temsilcilerine herhangi bir kooperatife ait kaydın teslim edilmemesi üzerine Urla Cumhuriyet Savcılığı'nın 2017/1144 Soruşturma no.lu dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu, kooperatifin önceki yöneticilerinin hukuka ve yasaya aykırı davranışları hakkında önceki denetçi ... tarafından da İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı’nın 2017/24274 soruşturma numaralı dosyası ile şikayetinin bulunulduğunu, davacı tarafın delil olarak sunduğu iki belgede adları ve imzaları bulunan ..., ..., ... isimli kişilere davanın ihbar ihbar edilip, imzaların kendilerine ait olup olmadığı sorulana dek, ihtiyaten mevcut imzaların taraflarınca kabul edilemediğini beyan ettiklerini, davalı kooperatif genel kurulu tarafından kooperatife ait hisselerin devri konusunda alınmış herhangi bir kararın da bulunmadığını, bu neden ile Bornova 3. Noterliği'ne ait olduğu belirtilen 11.08.2016 tarih ve 27551 yev. No.lu Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesinde devir eden kısmında adları yer alan ... ile ... isimli şahısların kooperatife ait hisseleri devre ilişkin herhangi bir yasal hakları ve yetkileri de bulunmadığını, kooperatife ait banka hesaplarında ve/veya kasada davacı tarafından ödendiği belirtilen 80.000,00 TL. ye dair herhangi bir iz ya da bilgi bulunmadığı gibi, böylesi bir meblağın da bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI :
Asıl Dava Yönünden;
Mahkemece, ''...davacının Bornova 3 Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27551 yevmiye nolu hisse devri sözleşmesi ile davalı kooperatiften boş olan 3 adet hisseyi 80.000,00 TL bedelle iktisap ettiği, üyeliğinin yönetim kurulu tarafından kabul edildiği ancak kooperatife üye kaydının yapılmadığı toplantılara çağrılmadığı ve üyelik haklarının kullanıldırılmadığı iddiası ile 3 adet arsa mesken üyeliği olduğunun tespiti ile tesciline aksi halde 80.000,00 TL devir bedelinin 11/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep ettiği, davalının ise hisse devir sözleşmesi ve yönetim kurulu kararının çelişkili olduğu, genel kurul tarafından hisse devri konusunda alınan herhangi bir karar bulunmadığı, yönetim kurulu üyelerinin hisse devir yetkisinin bulunmadığı, ödendiği iddia olunan devir bedelinin defter ve kayıtlarda yer almadığını savunduğu, taraflar arasında davacının kooperatif üyesi olup olmadığı, üyeliğe hak kazanıp kazanmadığı hususlarında ihtilaf bulunduğu, mahkememizce dosyanın kooperatif bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişiden rapor tanzimi talep edildiği, bilirkişinin kök ve ek raporlarına göre 11/08/2016 tarih 27551 yevmiye nolu hisse devir sözleşmesinin dava dışı ... ve ... tarafından davalı kooperatif yetkilisi olarak imzalandığı, buradan kooperatife ait olan 3 hissenin davacıya devredildiği anlamı çıkmakta ise de bu sözleşmeyi imzalayan ... ve ...'ün imzalarının bulunduğu 11/08/2016 tarih ve 2016/02 sayılı yönetim kurulu kararı ile davacının dava dışı ...'in yerine ortaklığa kabul edildiğinin açıkça belirtildiği, bu halde davacının kooperatiften değil ...'den hisse devri almasının söz konusu olduğu, davalı kooperatif defter ve kayıtlarında söz konusu ortaklık paylarının davacıya ait olduğunu gösteren hiçbir emareye rastlanmadığı, yine davacı tarafından yapıldığı bildirilen ödemenin defterlerde yer almadığı, dava dışı ...'ın davalı kooperatifte 3 adet hissesinin bulunduğu, bu hisselerini 11/08/2016 tarihinde Bornova 3. Noterliğinin 27552 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile dava dışı ...'a devrettiği, adı geçenin sadece bu hisseler bakımından devretme hakkına sahip olduğu, bir kimsenin kooperatiften kaynaklanan ortaklık paylarını devredebilmesi için devir konusu olan paya ve paylara sahip olması gerektiği, aksi takdirde ortaklık devrinden söz edilemeyeceği, bu nedenle davacının davalı kooperatiften hisse devraldığının kabul edilemeyeceği, kooperatif ana sözleşmesinin 46 maddesi uyarınca davacı tarafından yapıldığı iddia olunan ödemeden davalının sorumlu tutulup tutulmayacağı hususunun mahkemenin takdirinde olduğu şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği, davacının üyelik iddiasının Bornova 3. Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 275551 yevmiye nolu kooperatif hisse devri işlemi ile davalı kooperatifin 11/08/2016 tarih ve 2016/2 yönetim kuruluna dayandığı, bilirkişi tarafından saptandığı üzere davacının davalı kooperatiften hisse aldığı halde yönetim kurulunun üyeliğe kabul kararın ...' den davacıya yapılan hisse devrine ilişkin olduğu, kooperatiflerde ortaklık sıfatının kazanılmasının beş hâlde söz konusu olabildiği, ilk olarak kooperatifin kuruluşunda kurucu ortakların, kuruluşun gerçekleşmesiyle ortak sıfatını aslen kazandığı, daha sonraki evrede ise giriş talebinin kabulü yoluyla veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının yönetim kurulu tarafından kabulüyle ortaklığın gerçekleştiği, bir diğer ihtimal olarak da ortaklığın taşınmaz mülkiyetine veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlandığı durumlarda, taşınmazın veya işletmenin devir alınması hâlinde ortaklık sıfatı kazanıldığı, son olarak ise ana sözleşmede hüküm bulunması durumunda miras ile kooperatif paydaşlık hakkı kazanılacağı, somut olayda kooperatifin kuruluşundan sonraki evrede bir takım devir işlemleri yapılmış ise de yapılan devir işlemlerinin usulsüz olduğu, yönetim kurulunun davalı kooperatif adına hisse devri yetkisi bulunmadığı gibi bu şekilde yapılan devrin davacıya ortaklık sıfatı kazandırmayacağı, davacının ortaklığa kabulüne ilişkin yönetim kurulu kararı kooperatif ortağı olan ...' den ortaklık payının devralınmasına dayandığı halde adı geçen ...' in anılan tarihte kooperatifte sahip olduğu tüm ortaklık paylarını dava dışı ...' a Bornova 3. Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27552 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile devir ettiği, bu nedenle adı geçen ortağın sahip olmadığı ortaklık payını davacıya devredemeyeceği, davacının anılan işlemlerle kooperatif ortaklığına hak kazanmadığının kabulü gerektiği, ancak davalı kooperatif kayıt ve defterlerinde davacı tarafından devir bedeli olarak ödendiği bildirilen 80.000 TL' ye ilişkin herhangi bir kayda rastlanmamışsa da kooperatif ana sözleşmesinin 46. Maddesi uyarınca kooperatif adına yapılacak işlemlerde yönetim kurulu üyelerinden ikisinin imzasının bulunmasının yeterli olduğu, Bornova 3 Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27551 yevmiye nolu işleminde davalı kooperatifinin yönetim kurulu üyeleri olan ... ve ...' ün davacıdan kooperatif adına 80.000 TL devir bedeli aldıklarının noter önündeki resmi yazılı belge niteliğindeki beyanlarıyla sabit olduğundan bu bedelin davalı kooperatif tarafından davacıya iadesi gerektiği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın niteliğine göre talep edilebilecek faizin yasal faiz olduğu, mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşılmakla, kooperatif üyeliğinin tespiti şeklindeki asli talebin reddine, terditli feri talep mahiyetindeki devir bedelinin iadesine dair aşağıdaki gibi karar verilmiştir.
Birleşen İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/451 Esas Sayılı Dava Dosyası Yönünden;
Mahkemece, "... davacının İzmir 32 Noterliğinin 20/11/2017 tarih ve 20469 yevmiye nolu kooperatif hisse devri sözleşmesi ile dava dışı ...' dan davalı kooperatifteki ... nolu parselde kurası çekilmemiş bir adet üyelik hissesi devir aldığı, başvurusuna rağmen davalı kooperatif tarafından üyelik kaydının yapılmadığı iddiasıyla kooperatif üyesi olduğunun tespitinine karar verilmesini talep ettiği, davalının ise genel kurul tarafından hisse devri konusunda alınan herhangi bir karar bulunmadığı, yönetim kurulu üyelerinin hisse devir yetkisinin bulunmadığı, ödendiği iddia olunan devir bedelinin defter ve kayıtlarda yer almadığını savunduğu, taraflar arasında davacının kooperatif üyesi olup olmadığı, üyeliğe hak kazanıp kazanmadığı hususlarında ihtilaf bulunduğu, mahkememizce dosyanın kooperatif bilirkişiye tevdi edildiği, bilirkişiden rapor tanzimi talep edildiği, bilirkişinin kök ve ek raporlarına göre 11/08/2016 tarih 27551 yevmiye nolu hisse devir sözleşmesinin dava dışı ... ve ... tarafından davalı kooperatif yetkilisi olarak imzalandığı, buradan kooperatife ait olan 3 hissenin asıl dosya davacısı ...' na devredildiği anlamı çıkmakta ise de bu sözleşmeyi imzalayan ... ve ...'ün imzalarının bulunduğu 11/08/2016 tarih ve 2016/02 sayılı yönetim kurulu kararı ile asıl dosya davacısı ...' nun dava dışı ...'in yerine ortaklığa kabul edildiğinin açıkça belirtildiği, bu halde asıl dosya davacısı ...' nun kooperatiften değil ...'den hisse devri almasının söz konusu olduğu, davalı kooperatif defter ve kayıtlarında söz konusu ortaklık paylarının asıl dosya davacısı ... ile birleşen dosya davacısı ...' ya ait olduğunu gösteren hiçbir emareye rastlanmadığı, yine asıl dosya davacısı ... tarafından yapıldığı bildirilen ödemenin defterlerde yer almadığı, dava dışı ...'ın davalı kooperatifte 3 adet hissesinin bulunduğu, bu hisselerini 11/08/2016 tarihinde Bornova 3. Noterliğinin 27552 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile dava dışı ...'a devrettiği, adı geçenin sadece bu hisseler bakımından devretme hakkına sahip olduğu, bir kimsenin kooperatiften kaynaklanan ortaklık paylarını devredebilmesi için devir konusu olan paya ve paylara sahip olması gerektiği, aksi takdirde ortaklık devrinden söz edilemeyeceği, bu nedenle asıl dosya davacısı ... ile birleşen dosya davacısı ...'nın davalı kooperatiften hisse devraldığının kabul edilemeyeceği şeklinde görüş ve kanaat bildirildiği, davacının üyelik iddiasının İzmir 32 Noterliğinin 20/11/2017 tarih ve 20469 yevmiye nolu kooperatif hisse devri işlemine dayandığı, bilirkişi tarafından saptandığı üzere asıl dosya davacısı ...' nun davalı kooperatiften hisse aldığı halde yönetim kurulunun üyeliğe kabul kararın ...' den asıl dosya davacısı ...'na yapılan hisse devrine ilişkin olduğu, kooperatiflerde ortaklık sıfatının kazanılmasının beş hâlde söz konusu olabildiği, ilk olarak kooperatifin kuruluşunda kurucu ortakların, kuruluşun gerçekleşmesiyle ortak sıfatını aslen kazandığı, daha sonraki evrede ise giriş talebinin kabulü yoluyla veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının yönetim kurulu tarafından kabulüyle ortaklığın gerçekleştiği, bir diğer ihtimal olarak da ortaklığın taşınmaz mülkiyetine veya bir teşebbüsün işletilmesine bağlandığı durumlarda, taşınmazın veya işletmenin devir alınması hâlinde ortaklık sıfatı kazanıldığı, son olarak ise ana sözleşmede hüküm bulunması durumunda miras ile kooperatif paydaşlık hakkı kazanılacağı, somut olayda birleşen dosya davacısı İzmir 32 Noterliğinin 20/11/2017 tarih ve 20469 yevmiye nolu kooperatif hisse devri sözleşmesi ile dava dışı ...' dan davalı kooperatifteki ... nolu parselde kurası çekilmemiş bir adet üyelik hissesi devir aldığını ve kooperatif üyeliğine hak kazandığını iddia etmekte ise de 11/08/2016 tarih 27551 yevmiye nolu hisse devir sözleşmesinin dava dışı ... ve ... tarafından davalı kooperatif yetkilisi olarak imzalandığı, kooperatife ait olan 3 hissenin asıl dosya davacısına devredildiği, 11/08/2016 tarih ve 2016/02 sayılı yönetim kurulu kararı ile asıl dosya davacısının dava dışı ...'in yerine ortaklığa kabul edildiğinin açıkça belirtildiği, bu halde asıl dosya davacısının kooperatiften değil ...'den hisse devri almasının söz konusu olduğu, dava dışı ...'ın davalı kooperatifteki 3 adet hissesini (..., ... ve ...' dan alınan) 11/08/2016 tarihinde Bornova 3. Noterliğinin 27552 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile dava dışı ...'a devrettiği, Bornova 3 Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27551 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile davalı kooperatifteki ... parsel ... ve ... nolu mesken ile boş olan ortaklık payını devralan asıl dosya davacısı ...'nun bu hisselerini Bornova 3. Noterliğinin 19/10/2016 tarihli noter işlemi ile dava dışı ...' a devrettiği, dava dışı ...' ın asıl dosya davacısı ...'ndan Bornova 3. Noterliğinin 19/10/2016 tarihli işlemiyle devir aldığı davalı kooperatifteki ... parsel ... ve ... nolu mesken ile boş olan ortaklık payını tekrar Bornova 3. Noterliğinin 26/10/2016 tarih ve 34840 yevmiye nolu işlemiyle asıl dosya davacısı ... ve dava dışı ...' a iade ettiği, asıl dosya davacısı ...' nun da yine Bornova 3 Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27551 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesiyle devraldığı ve dava dışı ...' a devredip iade aldığı davalı kooperatifteki ... nolu parselde kurası çekilmemiş bir adet üyelik hissesini birleşen dosya davacısına İzmir 32 Noterliğinin 20/11/2017 tarih ve 20469 yevmiye nolu işlemiyle devrettiği, asıl dosya davacısının birleşen dosya davacısına devrettiği kooperatif hissesinin dava dışı kooperatif ortağı ...' in dava dışı ...' a Bornova 3. Noterliğinin 11/08/2016 tarih ve 27552 yevmiye nolu kooperatif hisse devir sözleşmesiyle devrettiği hisselerden olmadığı, bilirkişi tarafından saptandığı üzere asıl dosya davacısına yapılan ve ondan da birleşen dosya davacısına yapılan hisse devir işlemlerinin usulsüz olduğu, yönetim kurulunun davalı kooperatif adına hisse devri yetkisi bulunmadığı gibi bu şekilde yapılan devrin davacıya ortaklık sıfatı kazandırmayacağı, kooperatifin kuruluşundan sonraki evrede ortaklık sıfatının kazanabilmesi için giriş talebinin kabulü veya payın bir başkası tarafından devir alınmasının yönetim kurulu tarafından kabulü gerektiği, birleşen dosya davacısına yapılan usulüne uygun hisse devri olmadığı gibi yönetim kurulunun birleşen dosya davacısının üyeliğine ilişkin kabul kararı bulunmadığı, ayrıca bilirkişi raporuna göre birleşen dosya davacısının ödemelere davet olunması ve düzenli olarak yaptığı ödemelerin kooperatifçe kabul olunması ya da genel kurul toplantılarına çağrılması gibi kişiyi ortak olarak kabul eden işlemlerin yapılması suretiyle eylemli şekilde ortaklık sıfatını örtülü kazandıran herhangi bir kayda da rastlanmadığı, böylece birleşen dosya davacısının anılan işlemlerle kooperatif ortaklığına hak kazanmadığının kabulü gerektiği, mahkememizce alınan bilirkişi kök ve ek raporlarının usul ve yasa ile dosya kapsamına uygun, gerekçeli, denetime ve hükme esas alınmaya elverişli olduğu anlaşıldığı...'' gerekçesiyle; Asıl Dava Yönünden ''...Davanın KABULÜ ile 80.000,00 TL'nin 11/08/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ÖDENMESİNE, davacının diğer taleplerinin REDDİNE ; Birleşen İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2018/451 Esas Sayılı Dava Dosyası Yönünden; Davanın REDDİNE,...'' şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ :
Asıl dava davacısı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkili ...’nun Sınırlı Sorumlu ...’ne ait ..., ... mevkii, ... Parsel ... nolu mesken ve ... Parsel ... nolu meskene bağlı kooperatif hissesi ile boş olan ortaklıktaki hisseyi (toplam üç adet) 80.000TL. bedelle iktisap ettiği ve bedelini nakden ödediği Bornova 3.Noterliği 11.08.2016 tarih 27551 yevmiye numaralı Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi ile sabittir. Müvekkil ... ,üç adet arsa-meskene ilişkin kooperatif üyeliğinin adına devir ve tescili amacıyla Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesini kooperatif yönetim kuruluna sunduğunu, ... Yönetim Kurulu 11.08.2016 tarih ve 2016/2 sayılı kararı ile müvekkili ...’nun İzmir Bornova 3.Noterliği 11.08.2016 tarih ve 27551 yevmiye numaralı Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesinden doğan üç adet arsa üyeliğini kabul ettiğini, yönetim Kurulu Kararının, Yönetim Kurulu Karar Defterinin 2. sayfasında yapışık 11.08.2016 tarihli ve 2016/02 nolu kararının aslına uygun olduğu İzmir 3.Noterliği 17.11.2016 tarih ve 14867 nolu belgesi ile sabittir. Yönetim Kurulu Karar Defterinin 2. sayfasında yapışık bulunan kararın ve karar altındaki imzaların davalı kooperatif tarafından kabul edilmemesi gibi bir durumun olamayacağını, Bornova 3.Noterliği 11.08.2016 tarih 27551 yevmiye numaralı Kooperatif Hisse Devir Sözleşmesi ile sabit olduğu üzere müvekkil ... davalı kooperatife ait 3 adet hisseyi davalı kooperatif yetkilileri (Yönetim Kurulu üyeleri) ... ve ... ile yapmış olduğu hisse devir sözleşmesi ile devir almıştır. O tarihte ... Kooperatif Yönetim Kurulu Başkanı, ... ise Yönetim Kurulu üyesidir. Nitekim Kooperatif Yönetim Kurulu Karar Defterinin 2.sayfasında yer alan 11.08.2016 tarihli 2016/2 sayılı kararında Yönetim Kurulu Başkanı ..., Yönetim Kurulu Üyesi ... ve ...’ün imzalarının mevcut olduğunu, dolayısıyla Yönetim Kurulu Kararının geçerli olduğunu, Yönetim Kurulu Kararında, Bornova 3.Noterliği 11.08.2016 tarih ve 27551yevmiye numaralı hisse devrinin ...’a ait üç adet hissenin devrine ilişkin olduğunun yazılı olmasının müvekkili ile bir ilgisi olmayıp kooperatif Yönetim Kurulu kararının bu şekilde yazıldığının anlaşıldığını, bu yazının önemi olmayıp davalı kooperatifin, Bornova 3.Noterliği 11.08.2016 tarih ve 27551yevmiye numaralı hisse devri sözleşmesi uyarınca müvekkil ...’nun üç adet arsa üyeliğine kabul ettiğini, dava dosya münderecatı ile Sınırlı Sorumlu ...’ne ait ..., ..., ... mevkii, ... Parsel ... nolu mesken ve ... Parsel ... nolu meskene bağlı kooperatif hisselerinin müvekkili ...’na devri işlemi hukuka uygun ve geçerli olduğunu, bu itibarla devre konu kooperatif hisselerinin müvekkilinin adına tesciline karar verilmesi gerekirken ödenene bedelin müvekkiline iadesi kararının hukuka aykırı olduğunu, ticari işlere uygulanan Avans Faiz Oranı uygulanması gerekirken verilen yasal faiz kararı da hukuka aykırı olduğunu, açıklanan nedenlerden dolayı; İlk Derece Mahkemesi kararının davacı lehine kaldırılarak müvekkilinin arsa-mesken üyesi olduğunun tespiti ile dava konusu Sınırlı Sorumlu ...’ne ait ..., ..., ... mevkii, ... Parsel ... nolu mesken ve ... Parsel ... nolu meskene bağlı kooperatif hissesine ilişkin ortaklık üye kayıtlarının müvekkil adına tesciline karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen dava davacısı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; yerel mahkeme birleşen dava yönünden verdiği red kararını bilirkişi kök ve ek raporlarına dayandırmış, raporları hüküm kurmaya yeterli bulduğunu, yerel mahkemede birleşen davanın davacısı olarak takip ettiğimiz davaya ilişkin bilirkişi 2.ek raporuna itiraz dilekçede belirttikleri gibi; bilirkişi 2.ek raporunun "ıı) inceleme, tespit ve değerlendirmeler" başlıklı bölümünde bornova 3 noterliğinin 11.08.2016 tarih 27552 no.lu sözleşmesi bilirkişi tarafından incelenmiş ve ......'ın davalı kooperatifte 3 adet hissesi bulunmaktadır.dolayısı ile sadece bu hisseleri devretme hakkında sahip olduğunu, bu bağlamda 11.08.2016/27552 yev.no.lu sözleşme ile ...'a 3 adet hisse devretmesinde bir sorun yoktur denildiğini, dava dilekçede belirttikleri üzere müvekkilinin, İzmir 32 Noterliğinin 20.11.2017 tarihli ve 20469 yevmiye no.lu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile ...’na ait ... parselde bir adet kurası çekilmemiş üyelik hissesini devraldığını, müvekkilininin hissesini devir aldığı ... ise Bornova 3 noterliğinin 26.10.2016 tarihli ve 34840 yevmiye no.lu hisse devir sözleşmesi ile kooperatif üyesi ...’a ait ... parsel ... .no.lu mesken, ... no.lu mesken ve boş olan ortaklıktaki hissesinin ½’sini devraldığını, davalı kooperatifin 29.10.2016 tarihli yönetim Kurulu kararı ile ortaklardan ...’ın üyelik hak ve sorumluluklarının ...’na ve diğer 1/2 hisse sahibi ...’a devredilmesine, ...’nun ve diğer 1/2 hisse sahibi ...’ın üç adet arsa üyeliğine kabulüne karar verildiğini, bu durumda bilirkişi 2.ek raporunda belirtildiği gibi ... bornova 3 noterliğinin 11.08.2016 tarih ve 27552 yevmiye no.lu devir sözleşmesi ile sahibi olduğu 3 üyeliği ...'a devretmişse ...'ın da İzmir 32 noterliğinin 26.10.2016 tarih ve 34840 yevmiye no.lu devir sözleşmesi ile ...'na devri ve dolayısıyla ...'nun da İzmir 32 noterliğinin 20.11.2017 tarihli ve 20469 yevmiye no.lu kooperatif hisse devir sözleşmesi ile müvekkiline kooperatif hissesi devri hukuken geçerli olduğunu, dava dosyasında mevcut; ... ile ... arasındaki İzmir 32 Noterliğinin 26.10.2016 tarih ve 34840 yevmiye no.lu devir sözleşmesi ve ... ve müvekkilinin arasındaki İzmir 32 Noterliğinin 20.11.2017 tarihli ve 20469 yevmiye no.lu kooperatif hisse devir sözleşmesi bilirkişi tarafından tekrar incelenmek suretiyle birleşen dava yönünden ek rapor alınmasını talep etmelerine rağmen yerel mahkemece bu taleplerinin kabul edilmediğini, talepleri gibi bilirkişiden belirttikleri hususlarda ek rapor alınsaydı müvekkiline yapılan üyelik devrinin de geçerli olduğunun anlaşılacağını, belirtilen nedenlerle taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının davaları yönünden kaldırılarak davalarının kabulüne, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; gerekçede de yer aldığı üzere davaya konu edilen hukuki işlemin dayanığı noter sözleşmesi hukuken geçerli olmayan, mutlak butlan ile sakatlanmış bir sözleşme olduğunu, TBK'nın 27. maddesi hükmünün tam da dava konusu olayı ifade ettiğini, gerekçede yer aldığı üzere, davacılardan ...'na hisse devir ettiğini öne süren dava dışı ...'ın sahip olmadığı ortaklık payını devretmesi hukuken mümkün olmayıp, işlemi mutlak butlan ile sakat hale getirdiğini, ...'nun da ...'a ait olmayan hisselerin ...'dan ve/veya bir başka kişiden satın alma iradesini göstermeyeceği açık olup, aksi durumun kabulü hayatın olağan akışına tamamen aykırılık oluşturacağını, bu nedenler ile davaya konu edilen hukuki işlemlerin dayanağı Bornova 3. Noterliğinin 11.08.2016 tarih ve 27552 yev.sayılı kooperatif hisse devir sözleşmesi hukuken geçerli olmayan ve mutlak butlan ile sakat bir sözleşme olup, kesin olarak hükümsüz olduğunu, mutlak butlanla sakat bir işlemin sonradan düzeltilmesinin olanaklı olmadığını, mutlak butlanla sakat sözleşmeler yapıldıkları andan itibaren hiçbir hüküm ve sonuç doğurmayacağını, mutlak butlanı/kesin hükümsüzlüğü yargıç kendiliğinden dikkate almak zorunda olduğunu, çünkü mutlak butlanın bir defi değil itiraz olduğunu, bunun yanında mutlak butlanla batıl olan işlemin mutlak butlanla sakat olduğu yolundaki iddia zamanaşımına uğramayacağını, mutlak butlana neden olan hususun ortadan kalkması da batıl olan işlemi geçerli duruma getiremeyeceğini, yine tarafların anlaşması da mutlak butlanla batıl olan işlemi geçerli hale getiremeyeceğini, bu kesin hükümsüzlüğe dayanılarak, kooperatif üyeliği tescili talebinin ret edilmiş olmasına rağmen, mutlak butlan ile sakat sözleşmede yer alan ve kooperatif kayıtlarında yer almadığı sübuta eren 80.000,00 TL.sının davalı kooperatiften tahsiline hükmedilmesi hukuka ve kanuna aykırı olup, ayrıca dosyaya sunulan bilirkişi raporunun sonuç kısmının 1. maddesinin ilk paragrafında belirtildiği üzere, "sözü edilen ortaklıkların (pay) ...'na ait olduğunu gösteren hiçbir emareye rastlanmamıştır. iddia edilmiş olduğu gibi kooperatiften hisse devir ya da satın alınmış olsaydı, kooperatife ödeme yapılması gerekirdi. davacı tarafın, böyle bir ödeme belgesinin varlığından bahsetmemesinin yanı sıra kooperatife ait defter ve kayıtlarda da, böyle bir ödemeye rastlanmamıştır. bir kişinin ortaklık devri yapabilmesi için, o kişinin, devir konusu olan paya/paylara sahip olması gerekir. aksi takdirde ortaklık devrinden söz edilemez. bu haliyle davacının, davalı kooperatiften hisse devir aldığının kabul edilemeyeceği düşünülmektedir." birleştirilen davada, davacılar tarafından dosyaya sunulan sözleşmeler ve ilgili kooperatif yönetim kurulu kararları arasında büyük çelişkilerin bulunduğunu, öne sürülen birbiri ile çelişkili sözleşme metinlerinden başka halihazırda devir ya da satın almaya ilişkin herhangi bir ödeme belgesinin mevcut olmadığını, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 207/I, "Satış sözleşmesi, satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir." hükmünü havi olduğunu, açıkladıkları ve bilirkişi raporunda da sabit olduğu üzere dava konusu hisselerin devri amacıyla davacı taraf hiçbir bedel ödemediğini, Türk hukukunda mülkiyet hakkı tescil ile kazanıldığını, oysa olayda iddia edilen hisse devir veya satış işlemini kanıtlayan bir tescil işleminin söz konusu olmadığını, davada sözü edilen noter sözleşmesinin hukuken sakat olduğunu, batıl olduğu mahkeme tarafından kabul edilmiş bulunduğunu, bu sözleşmede sözü edilen 80.000,00 TL.sı da hiç bir biçimde kooperatif kayıtlarına girmediğini, zaten, işlemi icra eden ... isimli şahsın niyetinin de kooperatife ait bazı hisseleri değil, kendine ait bazı hisseleri devir olduğunun anlaşıldığını, sözleşmede sözü edilen 80.000,00 TL.nın kooperatif uhdesine intikal ettiğini kabul edebilmek için batıl olduğu kabul edilen noter sözleşmesinin dışında kooperatife ait bir tahsilat makbuzu ve/veya banka hesabına tediyesine dair banka dekontunun olmadığını, davacıların taleplerinin esastan reddi ile yerel mahkeme kararının davanın kabulüne dair hükmün kaldırılarak hüküm tesisine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacılar üzerinde bırakalmasına hükmolunmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl dava, kooperatif üyeliğinin tespiti, aksi halde 80.000,00 TL devir bedelinin iadesi istemine ilişkindir.
Birleşen dava, kooperatif üyeliğinin tespiti istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Mahkemece, asıl davada terditli taleplerinden devir bedelinin iadesi talebinin kabulüne; birleşen davanın reddine karar verilmiş; karara karşı asıl dava ve birleşen davanın davacı vekillleri ve davalı vekili istinaf kanun yoluna başvurmuşlardır.
Dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle, yasaya uygun gerektirici nedenlere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına ve ileri sürülen istinaf sebepleri dikkate alındığında mahkemenin vakıa ve hukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı; uyuşmazlık konusunda uzman bilirkişi tarafından düzenlenen bilirkişi raporunun somut olaya uygun, açık, anlaşılır, denetime elverişli, hüküm kurmaya yeterli olduğu; asıl davada davalı kooperatif adına hisse devir yetkisi bulunmayan yönetim kurulu üyelerinin yapmış olduğu devir usulüne uygun olmamakla birlikte bu hususun noterde yapılan hisse devir sözleşmesinde imzaları bulunan yönetim kurulu üyeleri ve davalı kooperatif arasındaki iç ilişkiyi ilgilendirdiği, ancak yönetim kurulu üyelerinin hisse devir sözleşmesine atmış olduğu imzalar nedeni ile davacının uğramış olduğu zarardan davalının sorumlu olduğu ve mahkemece davacının terditli talepleri nazara alınarak dosya kapsamına uygun yazılı gerekçe ile davacının ödemiş olduğu hisse devir bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş olmasının isabetli olduğu; tarafların sıfatına ve uyuşmazlığın konusuna göre mahkemece yasal faize hükmedilmesinde aykırılık bulunmadığı anlaşılmış; birleşen dava yönünden, dosya kapsamına göre mahkemenin değerlendirmesi yerinde olup, davacıya yapılan devrin geçerli devir sayılamayacağı bu suretle kooperatif üyeliğinin kazanılamayacağı, birleşen dava davacısına sahibi olmadığı hissenin devredilmiş olmasının devir eden ve devralan arasındaki iç ilişkiyi ilgilendireceği, davalı kooperatifi bağlamayacağı anlaşılmakla; belirtilen nedenler ile asıl dava ve birleşen dava davacıları vekili ve asıl dava davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; asıl dava davacısı ... vekili, asıl dava davalı vekili ile birleşen dava davacısı ... vekilinin istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince esastan reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Asıl dava davacısı ... vekili, asıl dava davalısı ... vekili ile birleşen dava davacısı ... vekilinin İzmir 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/06/2021 tarihli 2017/922 Esas ve 2021/592 Karar sayılı kararına yönelik istinaf itirazlarının HMK’nın 353/1-b.1. maddesi gereğince ayrı ayrı ESASTAN REDDİNE,
2-İSTİNAF AŞAMASINDA;
Davacı ...'ndan alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 368,30-TL'nin davalı ...'ndan alınarak Hazineye gelir kaydına,
Davacı ...'dan alınması gereken 427,60-TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 368,30-TL'nin davacı ...'dan alınarak Hazineye gelir kaydına,
Davalıdan alınması gereken 5.464,80-TL istinaf karar harcından peşin alınan 1.366,20-TL'nin mahsubu ile eksik kalan 4.098,60-TL'nin davalıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davacılar ve davalı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendileri üzerinde bırakılmasına,
4-HMK 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde varsa taraflarca yatırılan gider avansından kalan bakiyenin yerel mahkemece hesaplanarak ilgili olduğu tarafa iadesine,
5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
6-Kararın, Dairemizce taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nın 361. maddesi uyarınca gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre zarfında Yargıtay’a temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. 13/06/2024