T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
20. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2022/935
KARAR NO : 2025/58
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : KARŞIYAKA ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 09/02/2022
NUMARASI : 2020/54 Esas - 2022/49 Karar
DAVA : Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali
DAVA TARİHİ : 03/02/2020
BAM KARAR TARİHİ : 22/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 22/01/2025
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2022 tarihli 2020/54 Esas ve 2022/49 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
DAVA :
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ... (bundan sonra "..." olarak ifade edilecektir)nin 14/01/2020 tarihinde olağan genel kurulunu yaptığını, yeni yönetim kurulu üyelerinin seçildiğini, toplantının hazırlanması ve yürütülmesinden yönetim kurulunun sorumlu olduğunu, Birliğin yönetim kurulu üyelerinin temsilciler arasından seçileceğini, ancak Birliğin ortaklar cetvelinin ana sözleşmeye aykırı ve seçimleri etkilemeye yönelik olarak hazırlandığını, şöyle ki, birliğin 31 ortağı bulunmasına rağmen 30 kooperatife genel kurul çağrısı yapıldığını, ...ne genel kurul çağrısı yapılmadığını ve ortaklar cetvelinde ve genel kurul hazirun cetvelinde yer verilmediğini, yine ... nolu kooperatifin ortaklığının devam ettiğini ve yükümlülüklerinin yerine getirdiğini, bu kooperatifin sadece tasfiye kararı aldığını, tasfiye sürecinin henüz sonuçlanmadığını, buna rağmen davalının ... nolu kooperatifin genel kurula katılmasını engellediğini, muhalif gruba oy verecekleri düşünülen 2 oyu ortadan kaldırdığını, ... ana sözleşmesinin 22.maddesinde kooperatif temsilcilerinin hangi şartları taşımalarının gerektiğinin açıklandığını, bu maddeye aykırı olacak şekilde ... temsilcisi ...'nın eşi ...'nın zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uzun yıllardır uğraştığını, kooperatif yönetim üyeliği için yasak olan ana sözleşmenin kooperatif temsilciliği için de geçerli olduğunu, aykırılığın tespiti halinde temsilciliğin kendiliğinden sona erdiğini, bu çerçevede ...'nın kooperatif temsilcisi olma şartlarını taşımadığı halde ... tarafından bu konuda işlem yapılmadığı gibi seçim sonucunda ... yönetim kurulu üyesi olarak seçildiğini, yine ortaklardan ... temsilcisi olarak katılan ... ve ...'nın kooperatifin personeli olduğunu, seçildikleri anda seçilme şartını taşımayan bu kişiler hakkında ... tarafından ana sözleşmenin 22.madde hükmü gereğince işlem yapılması gerektiğini, nitekim ... kooperatifi yedek temsilcisi ...'ya kooperatif personeli olması sebebiyle yedek temsilciliğinin kendiliğinden sona erdiğini bildiren 18/12/2019 tarihli yazının gönderildiğini, genel kurul tutanaklarına bakıldığında bir oy farklı seçilenler olduğunun görüleceğini, ... Kooperatifinin oy hakkının gasp edilmesinden 2 oy; Edremit delegesi olarak seçilme hakkı bulunmayan ...'nın oy kullanmasından 1 oy; ... Kooperatifi çalışanlarının delege yapılıp oy kullanmalarından 2 oy olmak üzere 5 oyun seçim sonuçlarını etkilediğinin ve sonuca doğrudan etkili olduğunun görüldüğünü bildirerek, davalı ...nin 14/01/2020 tarihinde yapılan genel kurulunun seçimi ile ilgili 11.maddesinin iptaline; iptali kararı verilmemesi halinde ...'nın genel kurulda seçilmediğinin ve yönetim kurulu asıl üyesi olarak ana sözleşmenin 46/6.maddesine göre kendisinden sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespitine, yapılan seçimin tescilinin önlenmesi için ... Ticaret Sicil Müdürlüğüne tedbiren yazı yazılmasına karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.
CEVAP:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacıların iddialarının tamamının yargılamayı gerektirdiğini, tedbir talebinin yersiz olduğunu; davacılardan ... hakkında işbu davadan önceki bir tarihte kooperatif temsilcisi seçilmesine ilişkin kooperatif genel kurul kararının iptali yönünde Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinin 2019/286 E.sayılı dosyası ile dava açıldığını, aynı zamanda Ticaret Bakanlığı tarafından da inceleme başlatıldığını, anılan dava dosyasının bekletici mesele yapılması gerektiğini, davacıların iptali istenen karar için muhalefet şerhi vermediklerini, muhalefet şerhi aranmayan hallere ilişkin şartların da bulunmadığını, davacıların Koop. K.nun 53/4 maddesi uyarınca teminat göstermesi gerektiğini, eldeki davanın basit yargılama usulüne tabi olduğunu, davacılar tarafından 17/03/2020 tarihli dilekçe ile iddianın genişletildiğini ve muvafakat etmediklerini, yine tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini, esas yönden ise, genel kurulun seçim kararının kanuna ve ana sözleşmeye uygun olduğunu, müvekkili Birliğin davaya konu 2018-2019 iş yılı olağan genel kurul toplantısının yasal esaslara göre gerçekleştirildiğini, ... Kooperatifi dışındaki tüm kooperatiflere istenen bilgilerin gönderildiğini, Birliğin de gerekli hesaplamaları yaparak seçecekleri temsilci sayılarını kooperatiflere bildirdiğini, ... Kooperatif dışındaki tüm kooperatiflerin 2018-2019 iş yılı genel kurul toplantılarını gerçekleştirdiklerini ve toplantılarda seçilen temsilcilerini genel kurul tutanakları ile ...te Birliğe bildirdiklerini, ... Kooperatifinin konuya ilişkin ... genelgelerine rağmen temsilci sayısının belirlenmesine ilişkin gerekli belgeleri Birliğe göndermediğini, genel kurul toplantısı yapmadığını, temsilci seçmediğini, Birliğe genel kurul toplantısına kooperatifini temsilen katılacak herhangi bir temsilci ismi bildirmediğini, bu durumda birliğin ortaklar cetvelinde söz konusu kooperatif için bir temsilci isme yazmasının da mümkün olmadığını, temsilci bildirmeyen kooperatife çağrı ve gündem gönderilmesinin de gerekli olmadığını, zira ... ana sözleşmesinin 27/1 maddesinde açıkça ifade edildiği üzere genel kurul çağrısının kooperatife değil kooperatifin temsilcilerine yapıldığını, çağrı ve gündem belgelerinin temsilcilerine temsil etmeleri için kooperatiflere verildiğini, Birliğin ayrıca gazetede ilan yaptığını, ... Kooperatifinin tasfiye sürecine girdiğini, temsilcilerin görevde bulundukları her iş yılında rekolte beyannamesi vermeleri gerektiğini, ayrıca ürün teslim edilmesinin şart olduğunu, ... Kooperatifi temsilcilerinin ise bu şartı taşımadıklarını, Ticaret Bakanlığının görüşünün de rekolte beyanı verilmemesi veya ürün teslim şartının yerine getirilmemesi halinde temsilcinin görevinin sona ereceği yönünde olduğunu, ... ana sözleşmesinin 22.maddesine göre, genel kurula katılacak kooperatif temsilcilerinin kooperatiflerin genel kurul kararın ile belirlendiğini, iddiaya konu temsilciler ... ve ...'nın ... Kooperatifi genel kurul kararı ile seçildiğini, bu kararlara karşı herhangi bir iptali davası açılmadığını, bu kişilerin isimlerinin kooperatif tarafından birliğe bildirildiğini, Birliğin kooperatif temsilcilerinin seçilme şartını taşıyıp taşımadığını araştırma görevi bulunmadığını, temsilci tarafından Birliğe kendisinin ve eşinin zeytin ve zeytinyağı ticareti yapmadığına dair ... Ticaret Sicil Müdürlüğü, Odası, Ticaret Borsası ve Mal Müdürlüğü gibi çeşitli kurumlardan yazılar ibraz edildiğini, bununla ...te üye ...'nın 17/03/2020 tarihinde yönetim kurulu üyeliğinden istifa ettiğini, ana sözleşme hükümleri gereği yerine birinci yedek üye ...'ın göreve çağrıldığını, iddia edildiği gibi genel kurul kararının yokluğundan bahsedilemeyeceğini, söz konusu üyenin ...'in seçildiğinin tespitinin mümkün olmadığını, talebin fiilen uygulanamayacağını, davacıların ortaklar cetveline itiraz etmediğini, bu durumun TMK'nun 2.maddesindeki dürüstlük kuralına aykırı olduğunu bildirerek, davanın reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.
İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR:
Mahkemece; "....Genel kurul toplantısı hazirun cetveline göre, ...'nın ...nin temsilcisi olarak dava konusu genel kurul toplantısına katıldığı, bu şahsın eşi ...'nın genel kurul toplantı tarihinde ve öncesinde "..." ünvanı altında zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uğraştığı, Kooperatif ana sözleşmesinin 44.maddesi ile “Kooperatifin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk yapanlar ve faizle para veya mal olarak kredi verenlerle menfaat veya eş ya da birinci dereceden kan ve kayın hısımlık ilişkisi bulunmamak” hususunun yönetim kurulu üyeliğine seçilme şartı olarak öngörüldüğü, ...'nın 27/11/2019 tarihli genel kurul toplantısında, ...nin yönetim kuruluna seçildiği ve başkan olarak görev aldığı, Kooperatif ana sözleşmesinin 44/2 ve ... ana sözleşmesinin 44/3 madde hükümleri uyarınca kooperatif yönetim kurulu üyeliği ile ... yönetim kurulu üyeliğinin ...te yürütülmesinin mümkün olmadığı, birisinin tercih edilmesi gerektiği, ...'nın 14/01/2020 tarihi itibariyle kooperatifteki görevinden istifa ederek ... yöneticiliğini tercih ettiği, ... ana sözleşmesinin 22/5.maddesine göre kooperatif yönetim kurulu üyeleri için aranan şartların, ... temsilcileri için de arandığı, bu nedenle, kooperatif yönetim kuruluna seçilme şartlarını haiz olmayanların, ... temsilcisi olarak seçilmesinin de mümkün olmadığı, Yukarıda belirtildiği üzere "... - ..." işletmesinin sahibi ve yöneticisinin, ...'nın eşi olduğu ve bu işletmede zeytin ile zeytinyağı ticareti yaptığı, dolayısıyla ...'nın dava konusu genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyesi seçilmesinin kanun emredici hükümlerine ve ana sözleşme hükmüne aykırı olduğu özellikle vergi kayıtları ve ... Ticaret Borsası kayıtları, web sayfa çıktıları ve dosya kapsamı ile belirlenmiştir. Bu durumda, tarım satış kooperatifleri ve ...lerinin ekonomik fonksiyonu ve hukuki yapıları gözetildiğinde kooperatif yöneticilerinin ve ... temsilcilerinin seçilmesine ilişkin yasal şartların kamu düzenine ve kooperatif/...lerin temel yapısının korunmasına ilişkin olmasına göre, yasa ve ana sözleşmede öngörülen kurallara aykırı olarak 14/01/2020 tarihli toplantıda 11.gündem maddesi ile alınan ve baştan itibaren geçersiz nitelikteki kararın sadece ...'nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesi yönünden iptali cihetine gidilmiştir. ...'nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesine ilişkin genel kurul kararının iptaline karar verilmesi, ...'nın yönetim kurulu üyeliğine seçilmesinin kararın alındığı tarihten itibaren geçersiz olduğunun tespitinin zımnen iptal kararı kapsamında kalması karşısında "...'nın genel kurul anında genel kurula katılma, seçilme hakkı bulunmadığından genel kurulda seçilmediğinin tespiti" yönündeki talep konusunda karar verilmesi de usulen mümkün görülmemiştir. Keza, yarışacak yönetim kurulu listelerinin genel kurula sunulması, genel kurulca müzakeresi ve oylama yapılması, buna göre genel kurul kararının tecelli etmesi, yönetim kurulu üyeliği seçim yetkisinin genel kurula ait olması gibi olgular nedeniyle "Yönetim kurulu asıl üyesi olarak ana sözleşmenin 46/6 maddesine göre kendisinden sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespiti" talebinin reddine karar vermek gerekmiştir. Genel kurul toplantısı hazirun cetveline göre, ...nin temsilcileri olarak ... ve ...'nın genel kurul toplantısına katıldıkları, Kooperatifin 2018-2019 iş yılı olağan genel kurul toplantısının 27.11.2019 tarihinde yapıldığı, hazirun cetvelinde kayıtlı 19 ortaktan 18'inin toplantıya katıldığı, Gündemin 11. maddesinde, görev süreleri sona ermiş olan yönetim kurulu üyeleri ile kooperatif temsilcilerinin dört yıl süreyle görev yapmak üzere seçimlerinin yapıldığı, yönetim kurulu asıl üyeliklerine ..., ... ve ...'in; temsilci olarak ... ile ...'nın seçildiği, ...'nın 16/10/2018 tarihinde adı geçen kooperatifte çalışmaya başladığı ve halen çalışmakta olduğu, muhasebe kayıtlarına göre kendisine, 2019/Ocak - 2020/Şubat aylarını kapsayan dönemde, bordro düzenlenerek ücret ödendiğini, ...'un ise adı geçen kooperatifte personel olarak çalıştığına dair resmi bir kayıt ve belgenin bulunmadığı, bu hususun davacı tarafından kesin şekilde ispatlanamadığı, ...'un ... temsilcisi sıfatının geçerli olduğu, ... ana sözleşmesinin 22/5.maddesine göre, yönetim kurulu üyelerinde aranan şartların kooperatif temsilcilerinde de aranması gerektiği, yönetim kurulu üyelerinde aranacak şartlar arasında kooperatif ana sözleşmesinin 44/f maddesi ile "gerek ortağı olduğu kooperatif ve bağlı olduğu birliğin, gerekse aynı ürün üzerinde çalışan başka kooperatif veya birliğin personeli olmamak" hususunun sayıldığı, buna göre, kooperatif veya ...te çalışan personelin, yönetim kurulu üyesi veya kooperatif temsilcisi olarak seçilmesinin yasak olduğu, Kooperatif temsilcisi olarak davaya konu edilen genel kurul toplantısına katılan ...'nın, adı geçen kooperatifte personel olarak çalışması nedeniyle temsilcilik sıfatının baştan itibaren geçersiz olduğu kanaatine varılmıştır. Yargıtay'ın müstakar içtihatlarına göre, genel kurul toplantısına çağrı işlemindeki usulsüzlükler ancak sonuca etkili olması halinde genel kurul kararının iptaline yol açabilir. Bu çerçevede, dava konusu genel kurul toplantısında oy kullanan davacı ... ile dava dışı ... ve ...'nın oylarının geçersizliğinin kabulü ile; yükseköğretim kotasından seçilen ... ve ...'ın oyları 55-3=52'e düşecektir. Yükseköğretim kotasından seçime katılan ... ve ... ise, 47 ve 46 oy almışlardır. Şu halde 3 kişinin kullandığı oyların ... ve ...'ın yükseköğretim kotasından seçilmesini etkilemediği; yönetim Kuruluna seçilen ... ve ...'nin 55, ...'un 54 oy aldıkları, 3 oy düşüldüğünde ise adı geçenlerin oylarının sırasıyla 52 ve 51'e düşeceği; diğer adayların ise 47 oy aldıkları, dolayısıyla 3 kişinin kullandığı oyların ..., ... ve ...'un seçilmesini de etkilemediği; genel kurula usulsüz şekilde katıldığı tespit edilen 3 kişi (davacı ..., dava dışı ... ve ...) ayrı tutulduğunda, toplantıya katılan temsilci sayısının 102-9=99'a düşeceği, bu durumda karar yetersayısının da 50 olacağı ve buna göre yönetim kurulu seçimlerinde ... dışında karar yeter sayısının sağlanacağı, bu durumda ... dışındaki diğer yönetim kurulu asıl üyeliklerinin ve yedek üyeliklerinin seçimlerine ilişkin dava konusu genel kurul kararının kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet kurallarına uygun olduğu, hukuka aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamına, bilirkişiler kök raporu ve ek raporuna, satış kooperatifleri ve ...lerine ilişkin yasal hükümlerin niteliklerine, olayın aydınlığa kavuşmuş olmasına, personelin satış kooperatifinde çalıştığının tespiti iddiasının ancak resmi belge ile ispatlanmasının gerekmesine göre, taraf tanıklarının dinlenmelerine ve yeni bilirkişi raporu alınmasına gerek görülmediği.." gerekçesiyle "...Davacı ... tarafından açılan davaların reddine, Diğer davacılar ... ve ... tarafından açılan davalar ile ilgili olarak; davalı ... tarafından 14/01/2020 tarihinde gerçekleştirilen ve 11.gündem maddesi ile alınan kararın sadece ...'nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesi yönünden iptaline, 11.gündem maddesi ile alınan kararların iptali ile ilgili fazlaya ilişkin istemin reddine, ...'nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesine ilişkin genel kurul kararının iptaline karar verilmesi karşısında "...'nın genel kurul anında genel kurula katılma, seçilme hakkı bulunmadığından genel kurulda seçilmediğinin tespiti" yönündeki talep konusunda karar verilmesine yer olmadığına, "Yönetim kurulu asıl üyesi olarak ana sözleşmenin 46/6 maddesine göre kendisinden sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespiti" talebinin reddine...." şeklinde hüküm kurulmuştur.
Karara karşı davacılar vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İSTİNAF NEDENLERİ:
Davacılar vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ...’nın yönetim kuruluna seçilmesine ilişkin genel kurul kararının iptalinden sonra, mahkemece; ...’dan sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespitine karar verilmesinin gerekeceğini, yönetim kuruluna “asil üye” ve “yedek üye” olarak ayrı ayrı aday olunmakta, asil üyelerin ve yedek üyelerin oy sayıları ayrı ayrı sıralanmakta olduğunu, bu nedenle, seçilme şartlarını taşımaması nedeniyle ...’nın seçimine ilişkin genel kurul kararı iptal edilmekle, ondan sonra en çok oyu alan aday asil üye olarak, davacı ... yönetim kuruluna seçilmiş durumda olduğunu, bu anlamda, mahkemenin ...’nın yönetim kuruluna seçilmesine ilişkin genel kurul kararının iptaline karar verdikten sonra, hukuksal boşluk doğmaması, butlan ile sakatlanmış genel kurul kararının iptaline ilişkin kararın tam anlamıyla uygulanabilmesi bakımından, ...’dan sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespitine karar vermesinin gerektiğini, dosyaya sundukları 22.10.2020 ve 27.01.2022 tarihli dilekçelerindeki vurguladıkları gibi; resmi belgeler ve incelemeler ile, davacı ...’in kayınvalidesi ...’in zeytinyağı ticareti ile uğraştığı iddiasının gerçeği yansıtmadığı net biçimde belirlendiğini, ... Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü tarafından düzenlenen inceleme raporunda, "...'in kayınvalidesi ...'in zeytin ve zeytinyağı ticareti veya komisyonculuğu yaptığına dair herhangi bir belgeye rastlanılmadığından, ... Kooperatifi yönetim kuruluna seçilmesine ve bu görevi sürdürmesinde kooperatif ana sözleşmesine göre herhangi bir aykırılık olmadığı"nın belirlendiğini, bu konuda açılan dava, Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2019/286 E. sayılı dava dosyasında reddedilmiş ve bu red kararı kesinleştiği, bu konuda Bakanlık tarafından yapılan incelemede de "konunun yargısal incelemeye tabi olduğu" saptamasının yapıldığını, davalı tarafın sunduğu rapor ise, davalı ... bünyesinde hazırlanmış olup, eldeki davada bir delil niteliği taşımayan, taraflı olarak hazırlanmış, tespitler ve vardığı sonuç bakımından hatalı ve hukuka aykırı bir rapor olduğunu, davacı ...’in kendisinin zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uğraşmadığının tartışmasız olduğunu, bu konu ile ilgili iddia davacı ...’in kayınvalidesi olan ...’in zeytin ve zeytinyağı ticareti yapıp yapmadığında toplandığını, bu konudaki belgelerin sırasıyla, Ayvacık Mal Müdürlüğü’nün yazıları ile, ...’in 01.09.2019 tarihi ve 20.07.2020 tarihi itibariyle zeytin ve zeytinyağı ürünü ile ilgili ticaret ve komisyon işi mükellefiyetinin bulunmadığı sabit olduğunu, ... Ticaret Sicil Müdürlüğü’nün yazılarına göre ...’in ve... San.Tic.Ltd.Şti.’nin ticaret sicil müdürlüğünde kayıtlarının olmadığını, ... Ticaret Borsası’nın yazısına göre, ...’in yaptığı alım satım işlemleri 2017 ve 2018 yıllarına ilişkin olup, 2019 yılında tescil işleminin olmadığını, davacı ...’in davalı ... genel kurulan seçildiği tarihin 19.11.2019 olduğu düşünülürse, bu belgenin ...’in 19.11.2019 tarihi itibariyle zeytin ve zeytinyağı ürünü ile ilgili ticaret ve komisyon işi yaptığını kanıtlayan bir yönünün olmadığını, sadece tasfiye kararı alınması davalı ... üyeliğini sona erdirmeyeceğini, davalı ... ana sözleşmesinin 23.md.sine göre, davalı ... yönetim kurulu, genel kurula katılacak ortaklar cetvelini kayıtlara uygun, tam ve doğru olarak hazırlamakla sorumlu olduğunu, davalı ...’in 31 üyesi olduğu halde, dava konusu genel kurula katılacak ortaklar cetvelinde 30 üyeye yer verildiğini, ... Kooperatifi’nin genel kurula katılmasını engelleme çabasının açık ve net olduğunu, bu çerçevede de, dava konusu genel kurul kararının hukuka aykırı olduğunun sabit olduğunu, ... Kooperatifi’nin önceden seçilen delegelerinin görev süreleri genel kurul tarihinden önce sona ermiş olsa bile; yenileri seçilinceye kadar delegelerin davalı ... genel kurulunda ... Kooperatifi’ni temsil yetkilerinin süreceğini, karara dayanak bilirkişi raporunda iddia edildiğinin aksine, ... Kooperatifi'nin, davalı ... faaliyet raporunda 2018-2019 iş yılında rekolte beyannamesi verdiğini, ürün teslimi yaptığını, ... Kooperatifi’nin 2 delegesi, kararda da belirlendiği üzere, ... Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü'nün cevabi müzekkeresi ve ekleri ile; Tepeköy delegesi ...'nın ... Kooperatifi'nde çalıştığının net biçimde sabit olduğunu, diğer Tepeköy delegesi ... da, ... Kooperatifi’nde çalıştığını, eşinin de yemek yaparak çalıştığını, bu olguyu kanıtlayacak tanıkları dinlememiş olup, kararın bu yönüyle de hukuka aykırı olduğunu, Genel kurula katılması engellenen ... Kooperatifi’nin 2 delegesinin olduğunu, bu 2 delegenin oyu, davacıların içinde bulunduğu listenin oylarına ekleneceğini, ... Kooperatifi delegesi ...’nın oyu, dava konusu genel kurulda seçimi kazandığı ilan edilen listedeki adayların oyundan düşülecek, davacıların içinde bulunduğu listenin aldığı oylara ekleneceğini, ... Kooperatifi delegeleri ... ve ...’un oyları, genel kurulda seçimi kazandığı ilan edilen listedeki adayların oyundan düşülecek, davacıların da içinde bulunduğu listenin aldığı oya ekleneceğini, bu durumda, dava konusu genel kurulda seçimi kazandığı iddia edilen listedeki adayların aldığı oydan 3 oy düşüleceğini, dava konusu genel kurulda seçimi kazanamadığı iddia edilen içinde davacıların da bulunduğu listedeki adayların aldığı oya 5 oy ekleneceğini, usulsüz oylardan sonra sayım yapıldığında, usulsüz oyların sonuca etkisinin açık biçimde görüldüğünü, açıklanan nedenlerle; kararın hüküm kısmının (II-A bendi: Davalı ... tarafından 14.01.2020 tarihinde gerçekleştirilen ve 11.gündem maddesi ile alınan kararın ...’nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesi yönünden iptaline dışında) kaldırılmasına; HMK md. 353/b gereğince duruşma açılmak suretiyle esas hakkında yeniden karar verilerek, davalarının kabulü ile, dava konusu genel kurul kararının seçim ile ilgili 11.maddesinin tamamının iptaline; 11.maddenin tamamının iptali talepleri uygun görülmezse, kararın hukuka uygun olan hüküm kısmının II-A kısmı bendi (Davalı ... tarafından 14.01.2020 tarihinde gerçekleştirilen ve 11.gündem maddesi ile alınan kararın ...’nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesi yönünden iptaline) muhafaza edilerek, bu iptal kararından sonra ...’dan sonra en çok oy alanın seçilmiş olduğunun tespitine; yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesi gerektiğini belirterek istinaf isteminde bulunmuştur.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Dava, davalı ... genel kurul kararının iptali istemine ilişkindir.
Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş; hüküm davacılar vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İstinaf incelemesi 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.
1-Davacılar ... ve ...'ın istinaf itirazlarının değerlendirilmesinde;
Eldeki davada davacılar, tasfiye halinde olan ... 2 temsilcisinin genel kurula davet edilmemesi, ... temsilcisi ...'nın, eşinin zeytinyağı ticareti ile uğraşması temsilci seçilme yeterliliğine sahip olmadığından genel kurula katılma hakkı bulunmadığı halde genel kurul toplantısına katılması, ... yönetim kuruluna aday olması ve oy kullanması nedeniyle oyunun geçersiz sayılması ve yönetim kurulu üyeliğinin iptal edilmesi, ...nin temsilcileri ... ve ..., aynı zamanda kooperatif personeli olduklarından temsilci seçilme yeterliliğine sahip olmadıkları, bu nedenle genel kurula katılma hakları bulunmamasına rağmen genel kurul toplantısına katılıp oy verdikleri, oylarının geçersiz olduğunu iddia ederek ... genel kurulunun 14.01.2020 tarihinde yapılan toplantısında alınan 11. maddesindeki yönetim kurulu üyelerinin seçimine ilişkin kararın iptalini talep ettikleri görülmektedir.
Davalı birliğin Genel Kurul toplantısına, ... ortağı olan dava dışı ... temsilcilerinin davet edilmediği konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. ...'nin 27.03.2019 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında, kooperatifin dağılması ve tasfiyesi yönünde karar alındığı; gerekli işlemleri yürütmek üzere tasfiye kurulu oluşturulduğu, kararın ticaret sicilinde ilan edildiği, anılan kooperatifin davalı ... ortaklığından çıkma talebinde bulunulduğu, davalı ... Yönetim Kurulunun 27.02.2020 tarih ve 16 sayılı kararı ile ortaklıktan çıkma talebini kabul ettiği; ... Koopetafinin dava konusu genel kurul toplantısının yapıldığı 14.01.2020 tarihi itibariyle ... ortağı olduğu ancak söz konusu Kooperatifin en son seçilen temsilcileri olan ... ile ...'nın görev sürelerinin 19.10.2019 tarihinde sona erdiği, ... Kooperatifi tarafından yeni temsilci seçilmediği, davalı ... temsilci ismi bildirilmediği, 2019/2020 iş yılı için davalı birliğe rekolte beyanında bulunulmadığı, ürün teslim taahhüdünün yerine getirilmediği mahkemece alınan bilirkişi heyetinin ek ve kök raporu ile tespit edilmiştir. Davalı Birliğin Ana Sözleşmesinin "Genel Kurul, Genel Kurula Katılacak Temsilciler" başlıklı 22. maddesinin 5. fıkrası delaletiyle kooperatif Ana Sözleşmesinin 49/1. ç ve d bentleri, ... ana sözleşmesinin 22. maddesinin 6. fıkrası uyarınca ... Kooperatifi tarafından davalı birliğe rekolte beyanında bulunulmaması ve ürün teslim edilmemesi nedeniyle temsilcilerinin bu sıfatlarının kendiliğinden sona erdiği, keza davacının ve dava dışı ... Kooperatifinin, davalı ... Ana Sözleşmenin 22/4. fıkrası uyarınca Genel Kurula katılacak temsilci sayısına itiraz etmedikleri dikkate alındığında dava dışı ... Kooperatifi temsilcilerinin toplantıya davet edilmemelerinin, Yasa, Ana Sözleşme ve iyiniyet kuralına aykırı olarak değerlendirilemeyeceği, aksi düşünülse ve dava dışı ... Kooperatifinin 2 temsilcisinin de toplantıya katılarak davacıların yer aldığı yönetim kurulu adayı listesine olumlu oy kullandıkları varsayılsa dahi bu durumun kararın sonucuna bir etkisinin de bulunmayacağı anlaşılmakla davacılar vekilinin bu husustaki istinaf itirazları yerinde görülmeyerek reddedilmiştir.
...nin temsilcisi olan ...'un adı geçen kooperatifte personel olarak çalıştığına dair kayıt ve belge bulunmadığı, personel olarak çalışma iddiasının tek başına takdiri delil niteliğindeki tanık ifadeleri ile ispatlanmasının mümkün olmadığı, mahkemece bu hususta davacı tanıklarının dinlenilmemesinde bir usulsüzlük bulunmadığı, dava dışı ...'un temsilci sıfatıyla ... genel kuruluna katılma ve oy kullanma hakkı bulunduğu anlaşılmakla davacılar vekilinin aksi yöndeki istinaf itirazları reddedilmiştir.
Dava dışı ...nin temsilcisi ...'nın, davalı ... temsilci seçildiği tarihten önce 19.10.2017 tarihinden itibaren adı geçen kooperatifte personel olarak çalıştığı ve çalışmasının halen devam ettiğinin SGK kayıtları ile sabit olduğu, mahkemece dava dışı ...'nın eşinin zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uğraştığının tespit edildiği, davalı ... Ana Sözleşmesinin "Genel Kurul, Genel Kurula Katılacak Temsilciler" başlıklı 22. maddesinin 5. fıkrası delaletiyle kooperatif ana sözleşmesinin 44/1-f ve ç bentleri, 49/1-f bentleri, ... ana sözleşmesinin 22. maddesinin 6. fıkrası uyarınca adı geçen temsilcilerin bu sıfatlarının kendiliğinden sona erdiği, dolayısıyla Genel Kurula katılma ve oy kullanma haklarının bulunmadığı ancak ... ve ...'nın kullandığı oylar hesaplama dışında bırakıldığında toplantı ve karar nisabının yine sağlandığı ve kararın sonucuna bir etkisinin bulunmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin bu husustaki istinaf itirazları da reddedilmiştir.
Mahkemece, ...'nın ... yönetim kurulu asıl üyeliğine seçimine ilişkin Genel Kurul kararının iptaline karar verilmiş olup, davacılar vekili tarafından ... yerine Genel Kurulda en çok oyu alan davacı ...'in onun yerine yönetim kurulu üyesi olduğunun tespitine ilişkin taleplerinin ise reddedildiği, davacılar vekili bu husustaki ret kararının doğru olmadığını iddia ederek kararı istinaf etmiş ise de; yönetim kurulu üyelerinin seçiminin davalı ... genel kurlunun devredilmez yetkileri arasında yer aldığı, ... ana sözleşmesinin ""Üyeliğin Boşalması" başlıklı 50. maddesinin 3. fıkrasında ise yönetim kurulu üyeliğinin boşalması halinde 45. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla yedekler arasından sıralamaya göre yönetim kurulu kararıyla yedek üyelerin göreve çağrılacağının öngörüldüğü, mahkemenin davalı birliğin yetkili organlarının yerine geçerek kimin yönetim kurulu üyesi olacağının tespitine karar vermesinin mümkün olmadığı, dolayısıyla mahkemece bu husustaki isteğin reddine hükmolunmasında bir isabetsizlik bulunmadığı anlaşılmakla davacılar vekilinin bu konudaki istinaf itirazı da reddedilmiştir.
Ancak; HMK'nun 297. maddesi uyarınca gerekçe ile hükmün çeliştiği görülmektedir. Zira, mahkemece, gerekçeli kararda ...'nın yönetim kurulu asıl üyesi olarak seçilmesine ilişkin kararın mutlak butlanla batıl olduğu kabul edilmesine rağmen hüküm kısmında "kararın sadece ...'nın yönetim kurulu asıl üyeliğine seçilmesi yönünden İPTALİNE" denilerek çelişkiye yol açıldığı, zira emredici kurala aykırılık nedeniyle mutlak butlan ile batıl olan kararın yok hükmünde sayılması gerektiği halde, mahkemece kararın iptali şeklinde hüküm kurulması hatalı olup, kararın bu yönden davacılar lehine ortadan kaldırılması gerekmiştir.
2-Davacı ...'in istinaf itirazlarının değerlendirilmesinde;
Mahkemece davacı ...'in, dava dışı ...nin 19/11/2019 tarihli genel kurul toplantısında yönetim kurulu üyesi ve ... temsilcisi olarak seçildiği, ancak davacının kayınvalidesi ...'in sözü edilen genel kurul toplantı tarihinde zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uğraştığı, dolayısıyla davacı ...'in dava konusu davalı birliğin genel kurul toplantısına ... temsilcisi olarak katılmasının kanunun emredici hükümlerine ve ana sözleşme hükmüne aykırı olduğu gibi ... yönetim kurulu üyesi seçilmesinin de hukuken mümkün olmadığı, dolayısıyla yasa ve ana sözleşmede öngörülen emredici kurallara aykırı olarak davacı ...'in ... temsilci seçilmesinine ilişkin kooperatif genel kurul kararının batıl olduğu ve baştan itibaren hiçbir hüküm ifade etmediği kabul edilerek bu davacı tarafından açılan davanın usulden reddedildiği, mahkemenin bu kabule davalı vekilinin 02/01/2022 tarihli ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 02/09/2019 tarihli idari para cezası kararı, nüfus aile kayıt tablosu, ... Ticaret Borsası arşiv firma tescil raporu ve 26/08/2020 tarih 2020/220 sayılı yazısı, Ayvacık Mal Müdürlüğü'nün 20/07/2020 tarihli yazısındaki tespitlere dayanarak ulaştığı görülmektedir.
...'nin Anasözleşmesinin incelenmesinde; yötemi kurulu üyelerinin seçimine ilişkin olarak "Seçilme Şartları ve Bağdaşmayan Görevler" başlığı altındaki 44/1. maddesi uyarınca Yönetim Kurulu asıl ve yedek üyelerinde gerek seçimleri sırasında gerekse görev yaptıkları süre içerisinde aranan şartlar arasında 44/1-ç bendinde "Kooperatifin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret veya komisyonculuk yapanlar ve faizle para veya mal olarak kredi verenlerle menfaat veya eş ya da birinci dereceden kan ve kayın hısımlık ilişkisi bulunmamak" koşulu öngörülmüştür.
Davalı ... Anasözleşmesinin 22/1. Maddesinde birliğin Genel Kurulunun, kooperatiflerce seçilen Kooperatif temsilcilerinden oluşacağı, 22/5. maddesinde temsilcilerin kooperatiflerin genel kurulları tarafından seçileceği, temsilcilerin gerek seçimlerinde gerekse görev süreleri içerisinde kooperatif Anasözleşmesinin 44/1.a, b, c, ç, d, e ve f bentlerinde sayılan kooperatif yönetim kurulu üyelerinde aranan şartları taşımaları gerektiği, 44/6. maddesinde temsilcilerin gerekli şartları taşıyıp taşımadıklarının kooperatif denetçisi tarafından araştırılacağı, seçilme şartlarına sahip olmadığı halde seçilenler ile bu şartları sonradan kaybedenlerin temsilciliğinin kendiliğinden sona ereceği, 44/1.maddesinde yönetim kurulunun kooperatif temsilcileri arasından seçimle iş başına gelen asıl ve yedek üyelerinden gerek seçimleri sırasında gerekse görev yaptıkları süre içerisinde aranan şartlar arasında 44/1-d bendinde birliğin çalıştığı ürünler üzerinde ticaret ve komisyonculuk işleri ile para veya mal olarak faizle kredi verme işlerinden herhangi birisini yapmamak veya bu işleri yapanlarla menfaat veya eş ya da birinci dereceden hısımlık ilişkisi bulunmamak koşulunun arandığı görülmüştür.
Davacı ..., dava dışı ... 19/11/2019 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında yönetim kurulu asıl üyeliğine ve kooperatif temsilcisi asıl üyeliğine seçilmiştir. Dosya kapsamındaki nüfus kayıtlarından dava dışı ...'in davacının kayınvalidesi olduğu sabittir. Davacının, davalı ... temsilci olabilmesi için ... Anasözleşmesinin 44/1-d bendi uyarınca davacının birinci dereceden kayın hısmı olan dava dışı kayınvalidesi ...'in seçim tarihi itibariyle davalı ... çalıştığı ürünler üzerinde ticaretle uğraşmaması koşulunun gerçekleşmesi gerekir.
Dava dışı ...'in zeytin ve zeytinyağı ticareti ile uğraşıp uğraşmadığı yönünden mahkemece delil olarak esas alınan belgelerin incelenmesinde, davacının dava dışı ... ve davalı ... temsilcisi seçilme koşullarını taşımadığına ilişkin davalı ... müfettişi tarafından açılan soruşturmada yazılan yazılar üzerine, Ayvacık İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından düzenlenen 02/09/2019 tarihli idari para cezası tutanağında, işletme yetkilisi ... olan... ticari ünvanlı işletme hakkında 30/07/2019 tarihinde Atakum/Samsun'da bulunan ... mağazalarında gıda kontrol görevlilerince yapılan denetimler sırasında... işletmesi tarafından üretilen "... 1000 ml (T.T.T.T 09.2020 ve parti no: 29)" ürünü ile ilgili gıda kodeksine aykırılık bulunduğu tespit edildiğinden idari para cezası verildiği, Ayvacık Mal Müdürlüğü'nün 20/07/2020 tarihli yazısında ...'in 12/04/2016 tarihinde başlayıp, 29/11/2019 tarihinde sona eren tuzlu su vs korunarak saklanan sebze ve meyvelerin imalatı (...sofralık zeytin vb dahil) ile işlenmiş meyve sebzelerin perakende ticareti (...zeytin hariç) işlerinden dolayı vergi mükellefiyetinin olduğu,... Sanayi Tic. Ltd. Şti'nin ise vergi hesap numarasının bildirilmesi halinde işlem yapılabileceğinin bildirildiği, ... Ticaret Borsası'nın 26/08/2020 tarihli yazısında ...'in 23/05/2016 tarihinde borsalarına üye olduğu, 2017 ve 2018 yıllarına ati alım satım işlemleri bulunduğu, 2019 yılında tescil işleminin bulunmadığı, Borsa üyelik kaydının silinmesi için 24/08/2020 tarihinde başvuruda bulunduğu, 26/08/2020 tarihli Yönetim Kurulu toplantısında başvuru hakkında karar verileceği bildirilmiş, ... müfettişi ... 22/09/2020 tarihli raporda Ticaret Borsası kayıtları ve idari para cezası tutanağı esas alınarak davacının kayınvalidesinin zeytinyağı ticareti yaptığı tespit edildiğinden davacının Anasözleşmenin 44/1.ç bendinde belirtilen yönetim kurulu üyelik şartını taşımadığı, ... Anasözleşmesinin 22. maddesinin 5 ve 6. maddeleri gereği temsilci olamayacağından temsilciliğinin sonlandırılması gerektiği belirtilmiştir.
Davacının, 19/11/2019 tarihinde dava dışı ... üyesi ve davalı emsilci olarak seçildiği, seçim tarihi ve görev süresince koşulları taşıyıp taşımadığının değerlendirilmesi gerektiği, idari para cezası tutanağının düzenlendiği tarih 02/09/2019 olup, davacının temsilci seçildiği tarihten önce olduğu, davacının kayınvalidesi ...'in seçim tarihi itibariyle Ticaret Borsasına kaydı olmakla ...te seçimin yapıldığı yıl olan 2019 yılında alım satım işleminin bulunmadığı, ...'in vergi kaydı seçimden sonra 29/11/2019 tarihinde sona ermekle ...te Ayvacık Mal Müdürlüğü yazısında mükellefiyetine esas işler arasında sayılan işlenmiş meyve ve sebzelerin perakende ticareti işinde zeytin meyvesinin hariç tutulduğunun görüldüğü, dava dışı... Sanayi Tic. Ltd. Şti'nin ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nde kaydı olmadığının tespit edildiği, anılan bu şirketin hangi sicilde kayıtlı olduğunun, ortaklarının, faaliyetinin, halen faal olup olmadığının ise hiç araştırılmadığı, dolayısıyla davacının kayınvalidesinin seçim tarihi olan 19/11/2019 tarihinde zeytin ve/veya zeytinyağı ticareti ile uğraşıp uğraşmadığının hükme esas alınan bu belgelerden tespit edilebilmesinin mümkün olmadığı, mahkemece davacının davalı ... temsilcisi seçildiği tarih itibariyle temsilci seçilebilme koşullarını taşıyıp taşımadığı araştırılmadan, davalı vekili tarafından sunulan ve yukarıda özetlenen yetersiz belgelere dayanılarak, belge içerikleri de değerlendirilmeden hatalı şekilde eksik inceleme ile karar verildiği anlaşılmış olup, Dairemizin aynı taraflar arasında görülen Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2020/254 esas, 2022/50 karar sayılı kararına karşı yapılan istinaf incelemesi neticesinde verilen 06/11/2024 tarihli, 2022/624 esas, 2024/1616 karar sayılı ortadan kaldırma gerekçesinin de aynı yönde olduğu görülmekle davacı vekilinin istinaf itirazları yerinde görülmüştür.
Mahkemece yapılacak iş, dava dışı ...'in ve... Sanayi Tic. Ltd. Şti'nin, davacının davalı ... temsilcisi seçildiği 19/11/2019 tarihi itibariyle zeytin ve/veya zeytinyağı ticareti ile uğraşıp uğraşmadığının, ... Anasözleşmesinin 14/2. Fıkrasında sayılan kurumlardan (ticaret sicil müdürlüğü, vergi mükellefiyet kayıtları ve yoklama fişleri, ticaret odası, ticaret borsası kayıtları vs) araştırılarak ve bu konuda daha önce Ayvacık Asliye Hukuk Mahkemesinde görülen 2019/286 esas, 2021/73 karar sayılı dava dosyasının tamamı getirtilip anılan dava dosyası kapsamı da değerlendirilerek, davacının ... temsilcisi seçilebilme yeterliliğinin bulunup bulunmadığının belirlenmesi, temsilci sıfatının bulunduğunun tespiti halinde ise davanın esası hakkında bir karar vermekten ibarettir.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacılar ... ve ... vekilinin istinaf itirazlarının kısmen kabulü, davacı ... vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile kararın HMK nın 353/1-a-6. maddesi uyarınca kaldırılmasına ve yeniden yargılama yapılması için dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilerek, aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar ... ve ... vekilinin istinaf itirazlarının KISMEN KABULÜ ile Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2022 tarihli, 2020/54 Esas ve 2022/49 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
2-Davacılar ... ve ... vekilinin sair istinaf itirazlarının REDDİNE,
3-Davacı ... vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile; Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09/02/2022 tarihli, 2020/54 Esas ve 2022/49 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
4-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
5-İSTİNAF AŞAMASINDA;
a-Davacı ... tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
b-Davacı ... tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
c-Davacı ... tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine (harç işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine),
6-İstinaf aşamasında davacılar tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek nihai kararda ele alınmasına,
7-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,
8-İstinaf edenler tarafından yatırılan istinaf avansından kullanılmayan kısmının HMK'nın 333. maddesi uyarınca; karar kesinleştikten sonra ilk derece mahkemesince istinaf eden ilgilisine iadesine,
Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 22/01/2025