T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2021/1345
KARAR NO: 2024/515
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2020/62
KARAR TARİHİ: 22/01/2021
DAVA: İTİRAZIN İPTALİ ( HAKSIZ EYLEMDEN KAYNAKLANAN )
KARAR TARİHİ : 27/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 27/02/2024
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı, davalı / davacı istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1(b-1/son) cümle uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirkete ait ... plakalı aracın, 25/02/2017 tarihinde diğer davalı ...’ın sevk ve idaresinde iken, hatalı ve kontrolsüz şekilde geri manevra yapması nedeni ile müvekkil şirkete ait ... plakalı araca sağ ön köşe çamurluk ,tampon ve kaput kısımlarına çarpması sonucunda maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiği, kazanın oluşumuna davalı sürücünün kusurlu hareketlerinin neden olduğu, ... plakalı araç, ... A.Ş.ye zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalandığı, müvekkil şirket tarafından 16.500,00 TL Değer kaybı ve 1.500,00 TL kazanç kaybı için İzmir 22. İcra Müdürlüğü’nün 2019/501 esas sayılı dosyası üzerinden icra takibi açıldığı, ancak her iki tarafın da icra takibine itirazı nedeniyle takibin durduğu ileri sürerek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile şimdilik 5.000,00 TL değer kaybı 300,00 TL kazanç kaybı olmak üzere toplamda 5.300,00 TL üzerinden itirazın iptaline takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın sigorta şirketine ihbarını , davacı tarafından talep edilen 5.000TL değer kaybının fahiş miktarda olduğu ayrıca 300TL kazanç kaybının söz konusu olmadığı, davacıya ait aracı kullanan ...'ın 2,28 promil alkollü olması sebebiyle söz konusu kazanın meydana geldiğinden bahisle , aleyhe açılan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılardan ... süresinde davaya cevap vermiştir.
DELİLLER :
Takip dosyası, özel rapor, kaza tespit tutanağı,20/07/2020 tarihli bilirkişi raporu sigorta dosyası, bilirkişi raporu, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; davaya konu trafik kazasında, davalı sürücünün kazanın oluşunda asli kusurlu konumunda (%60 ) oranında kusurlu olduğunu, gerçeğe ve hukuka uygun görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporuyla da belirlendiği üzere, davacının dava konusu kaza nedeniyle davalılardan ... plakalı aracına ait 3.000,00-TL değer kaybı ve 600,00-TL ikame araç bedeli olmak üzere toplamda 3.600,00-TL alacağının bulunduğu " gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne davanın İzmir 22 İcra Müdürlüğü'nün 2019/501 E sayılı icra takip dosyasında 3000,00 TL değer kaybı ve 600,00 TL ikame araç bedeli olmak üzere toplam 3600,00 asıl alacak bakımından yapmış olduğu itirazın iptaline, takibin 3.600,00 TL asıl alacak üzerinden takip tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz üzerinden devamına ,karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle ; Davalı araç sürücünün kusurlu eylemi nedeni ile kendi şeridinde seyir halinde olan davacı şirket araç sürücüsünün alkollü olmasa bile ani ve kontrolsüz manevra karşısında, kazanın meydana gelmesine engel olabilecek bir tedbir almasının söz konusu olmadığını , davacı araç sürücüsünün alkollü olmasının kazaya etkisinin olmadığını , değer kaybının 16.500,00 TL olacağını , sunulan bilirkişi raporunda tespit edilen değer kaybının meydana gelen kaza ve hasarın ağırlığına göre çok düşük hesaplandığından bahisle yerel mahkeme kararının, bozularak yeniden hüküm tesis edilmesini talep etmiştir.
Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; bilirkişi tarafından tespit edilen 3000.00 TL değer kaybı fahiş olduğu gibi , davacı tarafça icraya konu edilen miktarın çok daha fahiş olduğunu da ortaya çıkarttığını , davacı tarafın hem fahiş bir rakam üzerinden icra takibi başlatması hem de düşük miktar üzerinden alacağın tahsili istemesinin hakkın kötüye kullanılması sonucunu ortaya çıkardığından davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, kusur raporuna itirazlarının dikkate alınmadığını , kazada davacı aracının sürücününü yüksek alkollü olmasının neden olduğunu , yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden kabul red oranının takip miktarı / kabul edilen miktar olarak kurulması gerektiğinden bahisle kararın davalı şirket lehine kaldırılmasına karar verilmesini istemiştir.
İSTİNAFA CEVAP :
Davacı taraf istinafa cevap vermemiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle değer kaybı ve aracın kullanılmamasının doğan zarar yönünden yapılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesi'nce yukarıda özetlenen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne kısmen reddine karar vermiştir. Karara karşı davacı ile davalı şirket vekili istinaf isteminde bulunmuştur.
İzmir 22.İcra Müdürlüğü'nün 2019/501 esas sayılı dosyasının incelemesinde: Alacaklı ... San. A.Ş, borçlular ... San. Ve Tic. Ltd. Şti. İle ... hakkında 18/01/2019 tarihinde 16.500 TL değer kaybı , 1650.00 TL kazanç kaybı , 2.807,26 TL , 280.00 TL , faiz olmak üzere 21.237,99 TL alacağın tahsili hususunda ilamsız icra takibinde bulunulduğu , ödeme emrinin borçlulara tebliğ edildiği , borçlu ... ...Ltd. Şti'nin 25/01/2019 havale tarihli dilekçesiyle, borçlu ...'ın 28/01/2019 havale tarihli dilekçesi ile yetkiye, imzaya, borca ve takibe itiraz ettikleri, itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği 2004 sayılı İİK'nun 67/1. Fıkrası gereğince itirazın iptali davasının 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde 24/09/2019 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı şirketin yerleşim yeri İzmir olup , davanın açıldığı İzmir 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin davalılar tarafından süresinde Mahkeme'nin yetkisine ilişkin itirazda bulunmadığı ve kesin yetki söz konusu olmadığı halde 2019/418 esas - 2019/151 karar sayılı 10/12/2019 tarihli karar ile " Davanın niteliği gereği yetkili mahkemelerin HMK 6. maddesinde belirtilen genel yetkili mahkeme olan davalı gerçek ve tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi ve 2918 sayılı yasanın 110/2.maddesinde belirtilen kazanın vuku bulduğu yer mahkemesi olmasının gerektiği, davalı şirketin adresinin Uşak olduğu ve davalı sürücünün ikametgahının Aliağa/İzmir olduğu, meydana gelen trafik kazasının Aliağa Karşıyaka Mahkemeleri sınırları içerisinde olduğu ve kaza yeri itibarı ile 2918 Sayılı Yasa' nın 110/2. maddesi gereği yetkili mahkemenin Karşıyaka mahkemeleri olduğu Karşıyaka İlçesinin ticari davalar açısından mahkememizin yetki alanı içerisine girmediği, kaza yeri açısından da mahkememizin yetkili olmadığı" gerekçesi ile yetkisizlik kararı verilmiş, söz konusu karar kanun yoluna başvurulmaksızın kesinleşmiştir. Her ne kadar Mahkemece usulüne uygun yapılmış bir yetki itirazı olmaksızın ve de zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi olarak yetkili bulunduğu halde yetkisizlik kararı verilmiş ise de , bu karar kanun yoluna başvurulmadan kesinleştiğinden ve dairemize yapılan istinaf başvurusunda da yetkisizlik kararına ilişkin istinaf nedeni gösterilmediğinden , tarafların dosyanın yetkisizlik kararı ile gönderildiği mahkemenin yetkisini benimsediği kabul edilmiş , bu hususta yapılan yanlışlığa değinilmekle yetinilmiştir.
Takibin haksız fiilde zarar görenin yerleşim yeri icra dairesinde yapılmış olması nedeni ile yetkili icra dairesinde yapılmış geçerli bir takip bulunduğundan , İlk Derece Mahkemesince icra Dairesinin yetkisine yapılan itiraz değerlendirilmeden borca itirazın değerlendirilmiş olması sonuca etkili görülmediğinden yanlışlığa değinilmiştir.
6100 sayılı HMK'nun 107/1. Fıkrasına göre; davanın açıldığı tarihte alacağın
miktarını yahut değerini tam ve kesin olarak belirleyebilmesinin kendisinden beklenemeyeceği veya bunun imkânsız olduğu hâllerde, alacaklı, hukuki ilişkiyi ve asgari bir miktar ya da değeri belirtmek suretiyle belirsiz alacak davası açabilir.109/1. Fıkrasına göre; Talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olduğu durumlarda, sadece bir kısmı da dava yoluyla ileri sürülebilir.
Yargıtay 3. HD'nin 2022/620 E - 2022/3140 K sayılı 05/04/2022 tarihli bir kararında vurgulandığı gibi "itirazın iptali davası borçlunun itirazına uğramış olan alacak için takip alacaklısı tarafından takip borçlusuna açılan alacak davasıyla aynı içerikte bir eda davası türüdür. Davacının itirazın iptali davasına konu icra takibindeki talep miktarını aşmamak kaydıyla, ıslah yoluyla talebini arttırması mümkündür(...)itirazın iptali davasının kısmi dava olarak açılması halinde davacının en geç dava tarihinde davalının itirazını tebliğ aldığının kabul edilmesi gerektiğinden, dava tarihinden itibaren 1 yıllık süre geçtikten sonra yapılan ıslah ile arttırılan talebin dikkate alınması mümkün değildir" denmiştir. Yargıtay HGK'nin 26/11/1997 tarih ve 19-761/999 sayılı kararına atıfta bulunarak 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açılan itirazın iptali davasının ıslah yoluyla alacak davasına dönüştürülmesinin ve alacak davası olarak karara bağlanmasının mümkün ve geçerli olduğu belirtilmiştir.
Somut olayda davacı vekili 15.000,00 TL değer kaybı 1650.00 TL kullanılmamaktan doğan zararı esas alarak ilamsız icra takibi başlatmıştır. Diğer bir anlatımla itirazın iptaline konu takipte alacağını belirlemiştir. Ancak itiraz üzerine fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 5.300,00 TL üzerinden itirazın iptali davası açmıştır. Özetle; davacının kısmi itirazın iptali davası açması mümkün olduğundan davalı şirket vekilinin aksine yönelen istinaf istemi görülmemiştir.
Taraflar kusur ve değer kaybına ilişkin rapora itiraz etmiştir.
Maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında göre kazının 25/02/2017 tarihinde saat 23.10 sıralarında meskun mahal içinde, İzmir-Aliağa-Siteler'de iki yönlü, 8m genişlikte ... caddesi üzerinde ... dolum tesisi önünde sürücü ...'ın idaresindeki ... plakalı çekici ile ... Caddesi üzeri ... Dolum tesisi önünde otopark kısmına geri manevra yaparak aracını yanaştırmak istediği esnada aracının sol ön köşe kısımlarına, ... caddesi gemi söküm istikametinden gelen ve doğru istikamete geçiş yapmak isteyen sürücü ... 'ın idaresindeki ... plakalı otomobilin sağ ön köşe, çamurluk, tampon ve kaput kısımları ile çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, bu kazanın oluşunda, çekici sürücüsü ...'ın 2918 sayılı K.Y.T.K.nun sürücü kusurlarından 67.maddeyi (sürücülerin park yapmış taşıtlar arasından çıkarken duraklarken taşıt yolunun sağına ve soluna yanaşırken sağa ve sola dönerken karayollarını kullananlar için tehlike doğurabilecek. ve bunların hareketlerini zorlaştıracak şekilde davranmak) ihlal ettiği, ... plakalı otomobilin sürücüsü ... 'ın ise sürücü kusurlarından 48/5.maddeyi (Alkollü olarak araç kullanma) ihlal ettiği belirtilmiştir.
İDM'nce aldırılan 01/10/2018 tarihli bilirkişi konusunda uzman (otomotiv ve trafik) iki bilirkişi tarafından hazırlanmış olup rapora göre taraflarca tutulan kaza tespit tutanağı irdelenerek davalı sürücünün geri manevra ile harekete geçmeden önce ayna yardımıyla gerisini yeterince kontrol etmesi, aracının özelliğini dikkate alıp gerisinde görüş alanı dışında kalan yerler için gözcü bulundurması gerekirken bu hususlara riayet etmemiş olup yeterli kontrolü sağlamadan ve gerekli tedbirleri almadan geri manevra yapması nedeniyle asli kusurlu , davacı aracının sürücünün ise fren tedbirine başvuramadan seyir hızı ile sol şeritten giderek çarpmayı önlemesi mümkün iken ... plakalı aracın sol ön tampon ve basamak kısmına çarptığı anlaşıldığından, 2918 sayılı K.Y.T.K.nun 52.1.c.maddesine muhalefet ettiği ve kazanın oluşunda tali kusurlu olduğunun mütalaa edildiği kabul edildiği anlaşılmaktadır. Kusura ilişkin bilirkişi raporu dosya kapsamına uygun olduğundan taraf vekillerinin oluşa , ispata, kusur oran ve aidiyetine ve tespit yöntemine yönelen istinaf istemi yerinde görülmemiştir.
Yargıtay 17.HD'nin 2017/1230 E- 2018/2590 K sayılı 15/03/2018 tarihli kararında vurgulandığı gibi değer kaybının hesabında aracın modeli, markası, özellikleri, yapılan onarım işlemleri, kilometresi, olay tarihindeki yaşı, tarafların iddia ve savunmaları ve tüm dosya kapsamı değerlendirilerek kaza öncesi hasarsız ikinci el piyasa rayiç değeriyle kaza meydana geldikten ve tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değeri arasındaki farka göre değer kaybı zararının hesaplanması ilke olarak kabul edilmiştir.
Gerek Yargıtay gerekse Dairemizce (2019/1380 E - 2021/2437 K sayılı sayılı 03/12/2021 tarihli kararında vurgulandığı gibi) kabul görülen fark kriterine göre davacıya ait ... plakalı 2014 model, ... marka ... 110 tipi, beyaz renkli, dizel, 1481cm3 silindir hacimli kaza tarihinde 100787 km de olan aracın kazadan-Önceki ikinci el piyasa rayiç değerinin ortalama olarak 63.000,00TL civarında olabileceği belirlendiğini, Yargıtay içtihatlarına göre değer kaybının aracın modeli, markası, özellikleri, hasarı, yapılması gereken onarım işlemleri olay tarihindeki yaşı dikkate alındığında tamir edildikten sonraki ikinci el piyasa rayiç değerinin 58.000 TL civarında olabileceği, bu durumda kaza sonucu 63.000,00.TL- 58.000,00TL =5.000,00TL değer kaybı meydana gelebileceği kabulü ile , davalı sürücünün kusur oranına isabet eden değer kaybının 5.000,00TL X %60 = 3.000,00TL olarak hesaplanmıştır. Bu tutar davacının özel olarak aldığı rapordan farklı ise de aracın hasar gören ve onarılan plastik aksamı , tampon ve hava yastığı değer kaybı oluşturmayacağından , tamir edildikten sonraki piyasa değerinin buradan hareketle değer kaybının usulünce belirlenmediğine yönelen istinaf itirazı yerinde görülmemiştir.
Yine dava itirazın iptali olarak kısmı dava niteliğinde açıldığından yargılama gideri yönünden haklılık oranı dava değeri üzerinden belirleneceğinden davalı vekilinin aksine yönelen istinaf nedenleri de yerinde görülmemiştir.
Yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre; ilk derece mahkemesince taraflarca gösterilen delillerin toplanmasında, değerlendirilmesinde esas ve usul bakımından hukuka aykırılık bulunmadığı ve davacı ve davalı şirket vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkrası (b-1) bendi uyarınca istinaf başvurusunun ayrı ayrı esastan reddine ilişkin karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan nedenlerle,
1-Davacı ve davalı şirket vekilinin tüm istinaf nedenleri yerinde görülmediğinden istinaf isteminin 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkra (b-1) bendi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-Davacı tarafından peşin yatırılan 162,10 TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 61,48 TL istinaf karar ve ilam harcının alınması gereken 427,60 TL'den mahsubuyla, bakiye 366,12 TL'nin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
3-Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti tarafından peşin yatırılan 162,10 TL istinaf yoluna başvuru harcı ile 61,48 TL istinaf karar ve ilam harcının alınması gereken 427,60 TL'den mahsubuyla, bakiye 366,12 TL'nin Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti dan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Taraflar tarafından yapılan istinaf giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
5-Artan gider avansının yatıranlara iadesine,
6-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği, avans ve harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 362. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 27/02/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.