T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO: 2024/484
KARAR NO: 2024/1830
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ: İzmir 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI: 2021/608 Esas 2023/819 Karar
KARAR TARİHİ : 11/10/2023
DAVA : Genel Kurul Kararının İptali İstemli
KARAR TARİHİ: 19/09/2024
KARAR YAZIM TARİHİ : 19/09/2024
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a bendi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı dava dilekçesinde özetle; 13.07.2021 tarihinde yapılan ... Yetiştiricileri Birliği seçimli genel kurulunda ... ve yönetimi'nin 1854 oy, ... ve yönetiminin 1625 oy aldığını, ancak yapılan genel kurulda seçimin sonucunu etkileyecek mevzuata aykırı, usulsüz birçok işlem ve eylem yapıldığını, genel kurul toplantısına ilişkin çağrının usulüne uygun yapılmadığı, hazirun listesinin toplantıdan 30 gün öncesinde başlamak üzere askıya çıkartılmadığını, çağrıya ilişkin yapılan ilanda, ilk toplantı günü olan 05/07/2021 tarihinde, toplantının birlik merkezinde yapılmasına karar verildiği, ancak birlik merkezinin birlik üyelerinin çoğunluğunun toplantıya katılmasını sağlayacak nitelikte ve yeterlilikte olmadığını, bu nedenle ilk toplantı tarihi yerinin fiili imkansızlık sebebi ile imkansız olduğunu, ikinci toplantının yapıldığı 13/07/2021 tarihinde ise, toplantı salonuna üye olmayanların girdiği ve yapılan oylamalarda üye olmadıkları halde oy kullandıkları, itirazlarının dikkate ve kayda alınmadığını, bilanço ve gelir-gider tablolarının okunmadığını, toplantıda alınan kararların kanuna, ana sözleşmeye ve iyi niyet kurallarına aykırı olup iptali gerektiğinden bahisle toplantının 12. ve 13. Maddesi uyarınca yönetim kuruluna taşınmaz alım ve satımı hususunda tam yetki verilmesine ilişkin olarak işbu taşınmazların yeri ve niteliği ile ilgili bilgilendirme yapılmamış olması, kooperatifin kayden maliki olduğu taşınmazın asgari hangi fiyatla satılabileceği ve kooperatife temsile yetkili kişilerin kim veya kimler olduğu belirtilmemesi göz önüne alınarak 12. ve 13. Maddelerin yürütmenin durdurulmasına; tedbir taleplerinin kabulü ile birlik yönetim işlerinin yerine getirilmesi için ... Yetiştiricileri Birliği'ne ivedilikle kayyum heyeti atanmasına; 13/07/2021 tarihinde yapılan .... Yetiştiricileri Birliği seçimli genel kurulunun iptaline karar verilmesini talep etmiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;davacı tarafından 13/07/2021 tarihli ... İli ... Yetiştiricileri Birliği 2019-2020 yılları Olağan Genel Kurulu'nun iptali ve kayyum atanması istemli davanın hukuk, usul ve yasaya aykırı olduğunu; birliğin 13/07/2021 tarihli genel kurulu tarihindeki asil üye sayısının 11.542 olduğunu, 05/07/2021 tarihli seçimde yeterli çoğunluğun sağlanamadığını bu nedenle genel kurulun ertelendiğini ve 13/07/2021 tarihli genel kurulun yapıldığını, genel kurulda 3.710 üyenin hazır bulunduğunu, yönetim için 2 adayın seçime girdiğini, ...'nın 1854 oy, ...'ün ise 1625 oy aldığını, 229 fark ile ...'nın seçimi kazandığını, genel kurula 12 bakanlık temsilcisinin katılımının sağlandığını, genel kurul sırasında herhangi bir itirazda bulunulmadığını, seçim öncesi ve seçim sırasında uyulması gereken tüm kurallara uyulup, usulen yerine getirilmesi gereken tüm prosedürlerin yerine getirildiğini bu nedenle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER :
13/07/2021 tarihli ... Yetiştiricileri Birliği Olağan genel kurulu kamera kayıtları, 13/07/2021 tarihli genel kurul toplantı tutanağı, bilirkişi incelemesi, tanık beyanları, hazır bulunanlar listesi, bakanlık temsilcisi raporu ana sözleşme, genel kurul yapılmasına dair karar, 05/07/2021 tarihinde yeterli çoğunluğun sağlanamadığına dair tutanak, 03/06/2021 tarihinde ...'da ilan verildiğine dair belge, internet gazetesinde ilan yapıldığına ilişkin çıktı, panoya asma tutanağı, valilik ile yapılan yazışmalar, İzmir Fuar alanının kiralandığına dair 2 adet fatura, ay yapım firmasından ses sistemi için hizmet alındığına dair fatura, 13/07/2021 tarihli genel kurul toplantı tutanağı, eski genel kurul tutanağı, genel kurul sonucu ticaret sicile yazılan yazılar tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
Davanın açıldığı İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesi' nin 2021/280 Esas 2021/285 karar sayılı 13/08/2021 tarihli istinaf yoluna başvurulmadan kesinleşen 08/09/2021 tarihli karar ile " Somut uyuşmazlıkta 28/01/2015 tarihli 6589 sayılı Kanun md. 7 ile değişik 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu md. 10/F-3 yollamasıyla uygulanması gereken 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu md. 99/1 uyarınca İzmir Asliye Ticaret Mahkemesi'nin görevli olduğu kanaatine varıldığı " gerekçesi ile Mahkemenin görevine ilişkin dava şartı noksanlığı bulunduğundan HMK'nun 114/(1)-c ve 115/(2) maddeleri gereğince davanın usulden İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesinin görevli olduğuna karar verilmiştir.
Görevsizlik kararı sonrası süresinde yapılan başvuru sonucu dosyanın gönderildiği İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; dosyaya sunulu delil ve tutanakların aksine davacı tarafın çağrının ve gündemin usulüne uygun yapılıp ilan edilmediği finansal tabloları ve hazirun cetvelinin ilan edilmediğine dair iddialarını ispata yarar nitelikte kanıt sunamadığını, bu nedenle iptali istenen genel kurul toplantısına ilişkin gündemin belirlenmesi ve çağrının usulüne uygun yapıldığı kanaatine varıldığını, iptali istenen genel kurul toplantısına üye olmayan şahısların da toplantı alanına girdiği ve bir kısmının oylamalar sırasında el kaldırıp indirmek suretiyle oy kullandığı kanaatine varılmış ise de, iş bu suretle oy kullananların, toplantı yeter sayısı ve karar yeter sayısına etkili miktarda olmadığı, toplantıda alınan kararların sonucuna etkili miktar ve yeterlilikte olmadığı, bu nedenle kararların iddia edilen iş bu nedenlerle iptalini gerektirir hukuka aykırılık bulunmadığını iptali istenen genel kurul toplantısına ilişkin alınan kararlarda, davacının kararlara muhalefetini içerir muhalefet şerhinin bulunmadığı, davacının itiraz ve itirazına dair muhalefet şerhi bulunmayan genel kurul kararlarının iptalini isteyemeyeceği, iptali istenen genel kurul kararlarının emredici nitelikteki yasa hükümlerine aykırılığının da tespit edilemediğini davanın ispat edilemediği kanaatine varıldığı " gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;davalı kurumun ticari defter incelemelerine yer verilmediğini, Ana Sözleşme'nin 27.maddesi ihlal edilerek genel kurulun yapılacağına ilişkin süresinde yapılmış bir toplantı ilanı veya hazirun listesi olmadığını , üyelerin itirazına müsaade edilmediğini ve hatta üye ... ün fiziki müdahale ve hatta şiddetle divandan uzaklaştırıldığını, Yaklaşık 200 GB kamera görüntüsü sunulmuş iken 2 sayfalık rapor oluşturulduğunu, eksik inceleme yapıldığını, ...’ın üyeliğinin usulsüz olmakla genel kurul açık ve kapalı oylamalarda kullandığı oyların da usule aykırı olduğunu, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından davalı birlik hakkında yaptığı incelemeye ilişkin raporun talep edildiği halde dosyaya alınmadığını, Ana Sözleşme ve toplantının 12-13.maddelerinde yönetim kuruluna taşınmaz alım satımı gibi birçok maddi ayrıcalık tanındığı ve birliğin üyelerden aidat toplaması sebebiyle üyeler nezdinde doğması muhtemel hak kayıpları göz önünde bulundurularak kararın kaldırılmasını, istinaf incelemesi süresince birliğe kayyım atanmasını talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP :
Davalı vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle;deliller toplandıktan sonra dosyanın tevdi edildiği bilirkişi kurulunun, genel kurul öncesinde, genel kurul sürecinde ve sonrasında yapılan işlemlerde herhangi bir eksiklik olmadığını tespit ettiğini, rapor ve ek raporda da görüleceği üzere genel kurulun iptalini gerektirecek herhangi bir husus bulunmadığını, oylamadaki farkın 229 olduğu nazara alındığında davacının kötü niyetli olduğunun anlaşıldığını, davanın şikayeti üzerine yapılan soruşturma sonucunda olumsuz durum tespit edilmediğini ve ve birliğe kayyım atanmadığından bahisle istinaf isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E
Dava, birliğin olağan genel kurul kararının iptali ile birliğe kayyım atanması isteklerine ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı istinaf isteminde bulunmuştur.
6100 Sayılı HMK’nun 355. maddesi uyarınca inceleme, istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılır, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı ise re'sen gözetilir; HMK'nun 357. Maddesine göre de "İlk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." maddeleri çerçevesinde inceleme yapılmıştır.
13/06/2010 tarih ve 27610 Sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5996 Sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun, ''Islah amaçlı yetiştirici birlikleri'' başlıklı 10/A maddesi ''(Ek: 28/1/2015-6589/1 md.) (1) Hayvan gen kaynaklarının korunması, araştırılması, tespiti, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlanması konularında faaliyet göstermek amacıyla gerçek veya tüzel kişi yetiştiriciler tarafından, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi ıslah amaçlı yetiştirici birliği kurulabilir. (2) Islah amaçlı yetiştirici birliği, koyun ve keçi türlerinde müştereken, diğer hayvan cinslerinde ise aynı türden hayvana veya arılı kovana sahip en az yedi yetiştiricinin bir araya gelmesiyle kurulur. İl düzeyinde ıslah amacına yönelik aynı türden yalnızca bir birlik kurulabilir. Kurucu üyelerce hazırlanıp imzalanan ve Bakanlık tarafından yayımlanan tip ana sözleşmeye aykırı hükümler içermeyen ana sözleşme Bakanlık il müdürlüğüne verilir. Birliğin kuruluşuna izin verilmesi hâlinde ana sözleşme, kurucu üyelerin başvurusu üzerine birliğin bulunduğu yer ticaret sicilinde tescil ve ilan olunur. Birlik, ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır ve tescilden itibaren üç ay içinde ilk genel kurul toplantısını yapar. İlk toplantıda birlik asıl üye sayısının yönetim ve denetleme kurullarını oluşturacak sayının altında olduğunun tespiti hâlinde, toplantı tarihinden itibaren bir ay içinde ikinci genel kurul toplantısı yapılır. Bu toplantıda da yeterli asıl üye sayısına ulaşılamaması hâlinde birlik, Bakanlık il müdürlüğünün onayı ile dağılır. Birlikler, ihtiyaç duyulan yerlerde Bakanlığın izniyle şube veya irtibat bürosu açabilir; birliğin görevlerini yürütmek üzere ihtiyaç duyduğu sayıda personel çalıştırabilir...
5996 Sayılı Kanun'un ''ıslah amaçlı yetiştirici birliklerinin dağılması ve tasfiyesi'' başlıklı 10/F maddesi.... Islah amaçlı yetiştirici birliklerinin kuruluşu, organları, çalışma usul ve esasları ile dağılma ve tasfiyesine ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde Kooperatifler Kanunu hükümleri uygulanır.”
Ayrıca, 5996 Sayılı Kanunun 10/A ila 10/F maddelerine dayanarak hazırlanan ve 26 Ağustos 2016 tarih, 29813 Sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Islah Amaçlı Hayvan Yetiştiriciliği Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmeliğin " Kararların Bozulması " başlıklı 61 inci maddesinin (1) nolu fıkrasında "... Kanuna, bu Yönetmeliğe, ana sözleşmeye ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiasıyla genel kurul kararları aleyhine toplantıyı takip eden günden başlamak üzere otuz gün içerisinde merkez birliğinin merkezinin bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine başvurabilir..." Hükmünü içermektedir.
Somut olayda, dava Asliye Hukuk Mahkemesine açılmış, Asliye Hukuk Mahkemesinin Ticaret Mahkemesinin görevli olduğu yönündeki kararı kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmiş, dosyanın gönderildiği Asliye Ticaret Mahkemesi kendisini görevli görerek esasa ilişkin karar vermiş ise de; somut uyuşmazlıkta anılan mevzuat hükümleri kapsamında görevli Mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu değerlendirilmiştir.
Keza, bir davanın ticari dava sayılabilmesi için; ya TTK'nın 4.maddesinde yazılı mutlak ticari davalardan olması, yada taraflarının tacir ve davanın ticari işletmeleri ile ilgili olması veya özel kanunlarında ticari dava olduğunun yazılı olması gerekir. Dava TTK'nın 4.maddesinde mutlak ticari davalardan değildir.
Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmelik incelendiğinde, birliğin amacının hayvan gen kaynaklarının korunması, araştırılması, tespiti, ıslahı, geliştirilmesi, yaygınlaştırılması ve pazarlanması konularında faaliyet göstermek amacıyla; koyun ve keçi türlerinde müştereken, diğer hayvan cinslerinde ise aynı türden hayvana veya arılı kovana sahip gerçek veya tüzel kişi yetiştiriciler tarafından, tüzel kişiliği haiz ve özel hukuk hükümlerine tabi birlik ve merkez birliklerinin kurulması, işleyişi, görevleri, yönetimi ve denetimleriyle ilgili usul ve esasları belirlemek olduğu, amacın ticari bir teşekkül kurmak olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle, davalı birliğin mesleki destek amacıyla kurulmuş olduğu, ticari nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır.
Islah Amaçlı Hayvan Yetiştirici Birliklerinin Kurulması ve Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'in 71. maddesinde; kanun ve bu yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde ve vergi mevzuatı açısından 20.04.1969 tarih ve 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu uygulanacağı belirtilmesi, dava konusu uyuşmazlığın Kooperatifler Kanunundan kaynaklandığı anlamına gelmemektedir. Keza, Yönemeliğin Birliğin Organları, Görev Yetki ve Sorumlulukları başlıklı 3. Bölümde Genel Kurulun görev yetki ve sorumlulukları, olağan ve olağanüstü genel kurul toplantısı, çağırma şekli ve gündem, toplantıya başlama, hazın bulunanlar listesi, karar yeter sayısı oylamaya katılamayacaklar, kararların bozulması başlıkları altında düzenlendiği gibi, genel kuruluş belgesinde de "Kanuna, yönetmelik, kuruluş belgesi hükümleri ve iyi niyet esaslarına aykırı olduğu iddiası ile aşağıda belirtilen kimseler genel kurul kararları aleyhine toplantıyı takip eden günden başlamak üzere 30 gün içerisinde birlik merkezinin bulunduğu yerin asliye hukuk mahkemesine başvurabilir" hükmüne yer vermiştir.
Uyuşmazlık Mahkemesi' nin 2023/423 esas 2023/748 karar sayılı 18/12/2023 tarihli " Somut olay ve konuya ilişkin yasal düzenlemeler irdelendiğinde; 5996 Sayılı Kanun'un 10. maddesinin 6. fıkrasının Anayasa Mahkemesinin kararı ile iptal edilmeyen ilk halinde, birliğin denetimi ve denetim sonuçlarına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmaz iken, Anayasa Mahkemesinin verdiği iptal kararı üzerine yapılan ve yukarıda "mevzuat" bölümünde belirtilen yeni düzenlemelerde, Birliğin denetimi ve denetim sonunda alınacak tedbirlere ilişkin hükümlere yer verildiği görülmüştür. Böylelikle, bu gibi hallerde, artık 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'na gidilmesine, 1163 Sayılı Kanun'a başvurulmasına olanak bulunmamaktadır. Kaldı ki, Birlikler yönünden Kooperatifler Kanunu'na atıfta bulunan düzenlemenin, vergi, resim, harç, muafiyetlerine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır." kararı ile de mevzuatta hüküm bulunup açıkça düzenlenen durumlar yönünden 1163 Sayılı Kanun'a başvurulmasına olanak olmayacağı kabul edilmiştir.
Bilindiği üzere, 6100 Sayılı HMK'nun 114/1-c bendi gereğince mahkemenin görevli olması dava şartı niteliğinde olup; 115/1 fıkrası gereğince mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırmak zorundadır. Dava şartı noksanlığının tespit edilmesi halinde davanın usulden reddine karar verilmesi gerekir.
İstinaf yoluna başvuran tarafından açıkça istinaf sebebi olarak gösterilmemiş ise de, göreve ilişkin düzenlemeler 6100 Sayılı HMK'nun 1 ve 355. maddesi gereğince kamu düzenine ilişkin olup Dairemizce re'sen gözetilmiştir. Bu nedenle, davaya bakma görevi Asliye Hukuk Mahkemesine ait olduğu halde; ilk derece mahkemesince davanın görev yününden dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken esastan incelenerek davanın kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan 6100 Sayılı HMK un 355/(1) inci fıkrası uyarınca resen Dairemizce göz önüne alınmıştır.
Hal böyle olunca açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre, davaya bakmaya Asliye Hukuk mahkemesinin görevli olması nedeniyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK.'nun 355. maddesi gereğince kabulü ile aynı Yasanın 353/1 inci fıkrasının (a-3) üncü bendi ve (1-a) maddesi uyarınca ilk derece mahkemesinin kararının esası incelenmeden kaldırılmasına, dosyanın görevli ve yetkili İzmir 16. Asliye Hukuk Mahkemesi' ne gönderilmesi için, ilk derece mahkemesine gönderilmesine, esasa değinen diğer istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına, ilişkin karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-İzmir 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/608 Esas - 2023/819 Karar sayılı, 11/10/2023 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a-3) bendi gereğince ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın görevli ve yetkili İzmir 16.Asliye Hukuk Mahkemesinde gönderilmesi için ilk derece mahkemesi olan İzmir 2.Asliye Ticaret Mahkemesi'ne İADE EDİLMESİNE,
4-Esasa değinen diğer istinaf nedenlerinin BU AŞAMADA İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,
5-Davacının peşin yatırdığı 269,85 TL istinaf karar ve ilam harcının istek halinde iadesine, 738,00 TL istinaf yoluna başvuru harcının mahsubu ile Hazineye gelir kaydına,
6-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği ve harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 353. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 19/09/2024 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.