T.C.
İZMİR
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
4. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2023/586
KARAR NO : 2026/1158
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN DOSYANIN
MAHKEMESİ : Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi
NUMARASI : 2021/356 Esas - 2022/785 Karar
KARAR TARİHİ : 11/11/2022
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 15/05/2026
KARAR YAZIM TARİHİ : 15/05/2026
Taraflar arasındaki davanın yapılan yargılaması sonunda ilk derece mahkemesince verilen, yukarıda tarih ve numarası gösterilen kararına karşı istinaf başvurusunda bulunulmakla, dosyada duruşma yapılmasını gerektiren eksiklik görülmediğinden 6100 sayılı HMK'nun 353/1-a bendi uyarınca istinaf incelemesinin duruşmasız yapılmasına karar verilerek, dosya incelendi;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü
DAVACI İSTEMİNİN ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 24/10/2020 tarihinde saat 04:30 sıralarında davalı ...”ın sevk ve idaresindeki .... Plakalı... Makinası ile davacı şirket adına kayıtlı, davacı şirket çalışanı ...'in sevk ve idaresindeki ... plakalı ... marka ....Model Kamyon arasında liman işletmesi içinde .... Mah. .... Sokak ... adresinde maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, kazanın meydana gelmesinde davalı ...'ın asli ve tam kusurlu olduğu, müvekkiline ait aracın sürücüsünün kusurunun bulunmadığını, kaza sebebiyle aracının ön kısmında ciddi hasar meydana geldiğini, onarımdan önce hasarın tespiti amacıyla delil tespiti dosyası ile yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığından bahisle, araçta meydana gelen zarar sebebiyle şimdilik 10.000,00-TL hasar ve işçilik bedelinin, araç mahrumiyeti nedeniyle oluşan 30 günlük zararının tespiti ile şimdilik 5.000,00-TL'nin, değer kaybı zararı için şimdilik 1.000,00-TL'nin haksız fiil tarihi olan 24.10.2020'den itibaren işleyecek olan yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, delil tespiti dosyası olan İzmir 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/140 D.İŞ sayılı dosyası kapsamında yapılan 1.157,3-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi talep edilmiştir.
DAVALI CEVABININ ÖZETİ:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu 24/10/2020 tarihinde meydana gelen kazada kusuru veya sorumluluğunun bulunmadığını, kazanın tamamen davacı şirket çalışanı sürücünün kusuru sonucu meydana geldiğini, kaza tutanağında da bu durumun açıkça belirtildiğini, davacı şirket çalışanı ...'in ... plakalı araçla liman alanı içinde hız kurallarına uymayarak çok hızlı gelip idaresindeki iş makinasına çarptığını, çarpma anında sürücünün hızlı ve direksiyonda uyuduğunu fark ettiğini, hız kesmeyerek çarptığını taraflarca düzenlenen kaza tespit tutanağında, kazanın meydana geldiği işyerinin tuttuğu tutanaklarda ve kamera kayıtlarında, karşı taraf sürücüsünün kusurlu olduğunun açıkça belli olduğu, hakkındaki iddiaları ve kusuru kabul etmediği belirtilerek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ....A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; usule ilişkin olarak davanın görevli ve yetkili Mahkemede açılmadığını, davaya konu taleplerin belirlenebilir olduğundan belirsiz alacak davası açılamayacağını, müvekkili şirketin kusur sorumluluğunu gerektirir bir hukuki illiyet bağı bulunmadığı, davaya konu kazanın meydana geldiği alanın kara yolu olmadığını, kazaya ilişkin davacı tarafın haklılığına dair bir trafik kaza tutanağı bulunmadığını, yine davacı tarafça yapılmış bir hasar ihbarının da bulunmadığı, bu nedenle olayın sigortaya yansıtılması ve sigortadan hasarın tazmini ihtimalinin ortadan kaldırıldığını, kazaya davacı şirket çalışanın sebep olduğu, hız kurallarına uyulmadığı ve kazada davacı şirket çalışanı araç sürücüsünün yüzde yüz kusurlu olduğunun belirlendiği,olaya dair kamera kayıtları, kaza tespit tutanağı, görseller ve tutanaklardan kazada ... plakalı araç sürücüsünün tek kusurlu olduğunun anlaşıldığını, davacı tarafça müvekkil şirketin yokluğunda İzmir 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/140 D.İŞ sayılı delil tespiti dosyasından yaptırılan tespitin de müvekkili şirketi bağlayıcı bir yanı bulunmadığı belirtilerek davanın reddini istemiştir.
DELİLLER :
Kaza tespit tutanağı, kaza sonrası çekilmiş fotoğraflar, kaza yerini gören kamera kaydı, İzmir 1.Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2020/140 D.İŞ sayılı dosyası, onarım evrakı, fatura, 15/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporu, 05/08/2022 tarihli kusur raporu, tüm dosya kapsamı.
İDM KARARININ ÖZETİ :
İlk Derece Mahkemesince verilen kararda özetle; bilirkişi .... tarafından sunulan 15/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda davacı şirkete ait ... plakalı kamyonun sürücüsü ...'in idaresindeki kamyon ile dönel kavşağa seyir hızıyla ve şerit ihlali yaparak girmesinin kazanın oluşunda ana etken olduğu, keşif sonrasında düzenlenen 04/07/2022 tarihli trafik bilirkişi .... tarafından düzenlenen raporda davacı şirkete ait.... plakalı kamyon sürücüsünün tam kusurlu olduğunun tespit edildiği buna göre davalı .... A.Ş.nin işleteni olduğu ...numaralı ... makinasının davalı operatörü ...'ın işlediği herhangi bir kural ihlali bulunmadığının anlaşıldığı, gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF NEDENLERİ :
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle;kazanın meydana geldiği yerin özel bir liman işletmesi olduğunu işletmede KTK ve yönetmeliğinin normal koşullarda uygulanmaması gerektiğini, bu tür özel işletme ve yollarda işletenin kendi kuralları ve uygulamalarının geçerli olduğunu,liman işletmesinin trafik düzen ve güvenliği sağlamasında ihmal ve kusuru bulunduğunu, iş makinası kullanan davalının müvekkil şirkete ait araca geçiş hakkı vermesi gerektiği, kaza yerindeki kavşağın hiçbir şekilde kavşak olarak kullanılmadığını limana giren veya çıkan hiçbir aracın kavşak etrafında dönmediğini, özel işletme olan liman işlemesinin uygulamasının bu şekilde olduğu gerçeğinin görmezden gelindiği, uzman mütalaası ile USB içerisinde sunulan video ve fotoğraflar incelendiğinde davalının kusurlu olduğunun tespit edileceğini, bilirkişi raporuna itirazların incelenmesi için ek rapor veya yeni bir rapor alınmaksızın eksik inceleme ve araştırma neticesind yargılanın sonuçlandırıldığını ve davanın reddi yönünde karar verildiğinden bahisle kararın kaldırılarak kusur yönünden rapor alınmak sureti ile davanın kabulü yönünde karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAFA CEVAP :
Davalı ... A.Ş. vekili istinafa cevap dilekçesinde özetle; ek raporda davacı araç sürücüsünün tam kusurlu olduğunun belirlendiğini, kaza anının gerçekleştiği dönel kavşağın aktif bir şekilde tüm liman tarafından kullanıldığını, davacının tek taraflı ve somut delillerden yoksun olarak sunmuş olduğu beyanlarının dönel kavşağın kullanılmadığı anlamına gelmediğini, davacı aracının sürücüsünün hız sınırı tam 3 kat aşarak ve dönel kavşağa ters yönden girdiğinden bahisle istinaf isteminin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E
Uyuşmazlık, trafik kazası nedeniyle maddi tazminat isteminden kaynaklanmaktadır.
İlk Derece Mahkemesi'nce yukarıda gösterilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
6100 Sayılı HMK'nun 355. maddesi gereğince resen gözetilecekler dışında istinaf dilekçesinde gösterilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan incelemede;
6098 Sayılı TBK'nun 49. maddesi gereğince kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren bu zararı gidermekle yükümlüdür. 50/1. maddesi gereğince zarar gören zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır.
Taraflar arasında düzenlenen maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında, kazanın Aliağa 'da Liman içinde ...mah... ...Sokakta, operatör ...'ın idaresindeki ... numaralı elleçleme iş makinası ile sürücü ...'in idaresaindeki ... plakalı kamyonun çarpışması sonucu 24.10.2020 tarihinde saat 04.30 da meydana geldiği ,... numaralı elleçleme iş makinası operatörü ...' ın operatörü olduğu iş makinası ile park halinden çıkıp kavşaktan dönerken ... plakalı kamyonun sürücüsünün üzerine doğru gelerek vurduğu, sürücün uyuduğu ve hızlı olduğu, ... plakalı kamyonun sürücüsünün ... plakalı kamyonu ile ... kapısından girdiği, ve kendilerine ayrılan yoldan iskele üzerine ilerlerken aniden önüne çıkan iş makinası ile kaza gerçekleştiği yönünde beyanda bulundukları görülmüştür.
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun 2.maddesi; "Bu Kanun, karayollarında uygulanır. Ancak aksine bir hüküm yoksa; a) Karayolu dışındaki alanlardan kamuya açık olanlar ile park, bahçe, park yeri, garaj, yolcu ve eşya terminali, servis ve akaryakıt istasyonlarında karayolu taşıt trafiği için faydalanılan yerler ile, b) Erişme kontrollü karayolunda ve para ödenerek yararlanılan karayollarının kamuya açık kesimlerinde ve belirli bir karayolunun bağlantısını sağlayan deniz, göl ve akarsular üzerinde kamu hizmeti gören araçların, karayolu araçlarına ayrılan kısımlarında da, bu kanun hükümleri uygulanır." hükmünü haizdir.
Somut olayda , kazanın meydana yerin İzmir ili Aliağa ilçesi ...mahallesi ... Şirketi liman işletmesi içerisinde tek şeritli iki yönlü, hız limitinin 20 km/saat olduğu, eğimsiz, düz, beton kaplamalı yol üzerindeki kaza orta refüj adası ve aydınlatması olan kontrolsüz dönel kavşak olduğu itilafsız olmakla, liman içine giriş çıkışları kontrollü ve özel güvenlikli de olsa, sürekli yükleme ve boşaltma yapılan, araç giriş çıkışına müsait, limanın "karayolu ile bağlantılı" yeri olması nedeni ile davalı vekilinin 2918 Sayılı Yasanın uygulanamayacağı, kazanın meydana geldiği yerin kavşak niteliğinde olmadığı yönündeki istinaf itirazları yerinde görülmemiştir.
Makine Mühendisi bilirkişi tarafından mahkemeye sunulan 15/02/2022 havale tarihli bilirkişi raporunda, davacı şirkete ait ... plakalı kamyonun sürücüsü ...'in idaresindeki kamyon ile liman kontrol noktasından giriş yapıp ilerlerken, dönel kavşağa yaklaştığında hızını azaltmadığı, sağdan dönel kavşağa girmesi gerekirken soldan, karşı yönden gelen araçların şeridinden kavşağa girdiği, bu sırada sağdan dönel kavşağa giren ve dönel kavşaktan dönüşünü tamamlamak üzere olan operatör ...'ın idaresindeki .... numaralı elleçleme makinasının sol arka yan kısmına çarptığı dönel kavşağa seyir hızıyla ve şerit ihlali yaparak girmesinin kazanın oluşunda ana etken olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Davacı vekilince "liman işletme yönetiminin mahkemeye gönderdiği kroki ile liman
içerisindeki uygulaması tamamen farklı olduğu, liman içerisinde 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu hükümleri uygulanamayacağı, dönel kavşak adasının hiç kullanılmadığı, ... plakalı kamyon kendi yolunda ve kendisi için belirlenmiş şeritte (güzergahta) seyir halinde olduğu, hızının yüksek olmadığı, geçiş önceliğinin olduğu, .... plakalı iş makinesi sürücüsü ...ın park ettiği yerden çıkarken dökme yük taşıyan kamyonların güzergahını dikkatlice kontrol etmediği, kendi şeridinde ve güzergahında seyir halinde olan ... plakalı kamyona geçiş hakkını vermediği, dikkatsiz tedbirsiz ve özensizce hareket ederek kazanın meydana gelmesine sebebiyet verdiği kazanın oluşumunda (%75) oranında kusurlu olduğu, liman içerisinde trafik düzeni ve trafik güvenliği yönünden gerekli ve yeterli önlemleri almadığı kazanın meydana gelmesinde (%25) oranında kusurlu olduğu" yönünde görüş içeren uzman raporu sunularak itiraz edilmiştir.
İtiraz üzerine mahallinde yapılan keşfe binaen düzenlenen raporda kazanın meydana gelmesinin ana sebebinin ... plakalı kamyon şoförü ...'in hız kurallarına ve kavşaklarda geçiş önceliğine uymaması olarak değerlendirse de, yol kaplaması üzerinde yer işaretlerinin kaybolmuş olması, liman işletmesi yönetiminin liman içerisindeki araç trafiğini düzenleyici net kurallar koyup bunu şoförlere tebliğ edip uygulatmamış olmasının dava konusu kazada taraflar arasında ihtilafın çıkmasına neden olduğu, .... plakalı iş makinesi operatörü ...'ın konteyner deposu tarafından çıkarak dönel kavşak içine girip kavşağı çıkmak üzere olduğundan, solundan kamyonu görmüş olsa da kazayı engellemek için alacağı hiç bir tedbirin kalmadığı anlaşıldığı, hatta kamyonu fark ettikten sonra durmayıp doğru istikametine devam etmesi kazanın şiddetini ve olası bir yaralanma yada can kaybını engellediği değerlendirildiğinden kazanın oluşuna etken kural ihlali olmadığı değerlendirilmiştir.
Keza , 6100 Sayılı HMK'nın 266. maddesi hükmüne göre; çözümü özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren konularda bilirkişi oy ve görüşünün alınması zorunludur. Genel hayat tecrübesi ve kültürünün sonucu olarak herkes gibi hakimin de bildiği konularda bilirkişi dinlenmesine karar verilemeyeceği gibi, hakimlik mesleğinin gereği olarak hakimin hukuki bilgisi ile çözümleyebileceği konularda da bilirkişi dinlenemez. Her halde seçilecek bilirkişinin mesleği itibarıyla konunun uzmanı olması gerekir.
Aynı Kanunun 281 inci maddesinde, tarafların, bilirkişi raporunda eksik gördükleri hususların, bilirkişiye tamamlattırılmasını; belirsizlik gösteren hususlar hakkında ise bilirkişinin açıklama yapmasının sağlanmasını veya yeni bilirkişi atanmasını mahkemeden talep edebilecekleri; mahkeme, bilirkişi raporundaki eksiklik yahut belirsizliğin tamamlanması veya açıklığa kavuşturulmasını sağlamak için, bilirkişiden ek rapor alabileceği; ayrıca gerçeğin ortaya çıkması için gerekli görürse, yeni görevlendireceği bilirkişi aracılığıyla, tekrar inceleme yaptırabileceği açıklanmıştır.
Bilirkişiler, raporlarını hazırlarken raporun dayanağı olan somut ve özel nedenleri bilimsel verilere uygun olarak göstermek zorundadır. Bilirkişi raporu, aynı zamanda Yargıtay denetimine de elverişli olacak şekilde bilgi ve belgeye dayanan gerekçe ihtiva etmelidir. Ancak, bu şekilde hazırlanmış raporun denetimi mümkün olup, hüküm kurmaya dayanak yapılabilir. Bilirkişi raporu kural olarak hâkimi bağlamaz. Hâkim, raporu serbestçe takdir eder. Hâkim, raporu yeterli görmezse, bilirkişiden ek rapor isteyebileceği gibi gerçeğin ortaya çıkması için önceki bilirkişi veya yeniden seçeceği bilirkişi vasıtasıyla yeniden inceleme de yaptırabilir. Bilirkişi raporları arasındaki çelişki varsa hâkim çelişkiyi gidermeden karar veremez.
Somut uyuşmazlıkta uygulanması gereken 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunun " Kavşaklarda Geçiş Hakkı" başlıklı 57.maddesi "Kavşaklarda aşağıdaki kurallar uygulanır. a) Kavşağa yaklaşan sürücüler kavşaktaki şartlara uyacak şekilde yavaşlamak, dikkatli olmak, geçiş hakkı olan araçların önce geçmesine imkan vermek zorundadırlar. b) Trafik zabıtası veya trafik işaret levhası veya ışıklı trafik işaret cihazları bulunmayan kavşaklarda;1. Bütün sürücüler geçiş üstünlüğüne sahip olan araçlara, 2. Bütün sürücüler doğru geçmekte olan tramvaylara, 3. Doğru geçen tramvay hattı bulunan karayoluna çıkan sürücüler bu yoldan gelen araçlara, 4. Bölünmüş yola çıkan sürücüler bu yoldan geçen araçlara, 5. Tali yoldan anayola çıkan sürücüler anayoldan gelen araçlara, 6. Dönel kavşağa gelen sürücüler dönel kavşak içindeki araçlara, 7. Bir iz veya mülkten çıkan sürücüler, karayolundan gelen araçlara, c) Kavşak kollarının trafik yoğunluğu bakımından farklı oldukları işaretlerle belirlenmemiş ise; 2)Lastik tekerlekli traktör ile iş makinesi sürücüleri, diğer motorlu araçlar geçiş hakkını vermek zorundadırlar" şeklinde düzenlenmiş olmakla kazaya karışan sürücülerinin kusur oran ve aidiyetinin var ise liman işletmesinin trafik düzenleme ve işaretleme sorumluluğunun 2918 Sayılı Yasa hükümlerince belirlenmesi gerekir.
Bu açıklamalar doğrultusunda somut olay değerlendirildiğinde, kusur yönünden belirtilen usulde rapor alınması gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacı vekilinin anılan hususlara değinen istinaf başvurusu yerinde görülmüştür.
Bilindiği üzere, 7251 Sayılı Kanunun 35. maddesi ile değişik 6100 Sayılı HMK'nun 353/1. fıkra a-6 ıncı bendinde; "Mahkemece, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış veya değerlendirilmemiş olması ya da talebin önemli bir kısmı hakkında karar verilmemiş” olması halinde kararın esasının incelenmeden kararın kaldırılmasına karar verileceği hüküm altına alınmıştır.
Hal böyle olunca, yukarıda açıklanan nedenler ve tüm dosya içeriğine göre, ilk derece mahkemesi'nce uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerden olan kusura ilişkin ATK Trafik İhtisas Dairesi veya İTÜ Makine ve Trafik Kürsüsünden ya da Karayolları Genel Müdürlüğü Fen Heyetinden trafik ve fen alanında uzman bilirkişilerden oluşacak bilirkişi heyetinden ayrıntılı gerekçeli denetime açık rapor alınmadan karar verilmiş olması usul ve yasaya aykırı olduğundan, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK’nun 353/1. fıkra (a-6) bendi gereğince esası incelenmeden kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M :Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/356 Esas - 2022/785 Karar sayılı, 11/11/2022 tarihli kararının 6100 Sayılı HMK'nun 353/1 fıkra (a-6) bendi gereğince ESASI İNCELENMEDEN KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren Karşıyaka Asliye Ticaret Mahkemesi'ne GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacının peşin yatırdığı 179,90 TL istinaf karar ve ilam harcının istek halinde iadesine, 492,00 TL istinaf yoluna başvuru harcının mahsubu ile Hazineye gelir kaydına,
5-Kesin olan işbu kararın taraflara tebliği ve harç tahsil / iade işlemlerinin İlk Derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
İlişkin dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda 6100 Sayılı HMK'nun 353. Maddesi (1-a) bendi uyarınca 15/05/2026 tarihinde KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.