T.C.
İZMİR BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
8. Hukuk Dairesi
ESAS NO: 2026/1330
KARAR NO: 2026/1707
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 06.05.2025
NUMARASI: 2024/813 Esas, 2025/401 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İZMİR 12. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 09.07.2024
NUMARASI : 2024/171 Esas, 2024/376 Karar
DAVA: İİK'nın 89/3-SON MADDESİ UYARINCA 3. KİŞİ
TARAFINDAN AÇILAN MENFİ TESPİT
KARAR TARİHİ: 03.07.2026
KARAR YAZIM TARİHİ: 03.07.2026
İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ile İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında oluşan görev uyuşmazlığının yargı yeri belirlenmesi yoluyla giderilmesi İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından talep edilmekle dosya kapsamı incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ : Dava; İİK'nın 89/3-son maddesi uyarınca 3. kişi tarafından açılan menfi tespit istemine ilişkindir.
Davanın açıldığı İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesince, tüm dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda; Yargıtay 11. HD'nin 2022/269 Esas, 2023/4329 Karar sayılı "...Dava, menfi tespit davası olup davacı eldeki davayla kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile yapılan takip ve bu takibe konu bonodan borçlu olmadığının tespitini istemiştir. 6102 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesi uyarınca uyuşmazlığın çözümünde görevli mahkeme asliye ticaret mahkemesidir..." şeklindeki içtihadı ile davacı yönünden celp edilen ticaret sicil müdürlüğünün 13.06.2024 tarihli yazı cevabı, takip dosyasının taraflarının şirket olması, iş bu dosyadaki talebin de bu takip dosyasına dayandığı gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiş, karar 10.09.2024 tarihinde kesinleşmiştir.
Dosyanın gönderildiği İzmir 5. Asliye Ticaret Mahkemesince, davanın esasının İzmir 16. İcra Müdürlüğünün 2008/8820 Esas sayılı dosyasında bono lehtarı .... şirketinin, bono borçluları .... ve bono kefilleri .... ve .... aleyhine yapmış olduğu icra takibinde alacaklı tarafından, dosyamız davacısı ...'ya, borçlu . ... Şirketine borcu olduğundan bahisle İİK'nın 89/1, 2 ve 3 haciz ihbarnamelerini göndermesi sebebiyle açılan menfi tespit davası olduğu, icra takibindeki bononun İİK'nın 89/1, 2, 3 haciz ihbarnamesi sebebiyle açılan dosyamız menfi tespit dosyası ile ilgili olmadığı, takip borçlusu ... Şti'ne borçlu olunmadığından dolayı açılan menfi tespit davası olduğu ve emsal Yargıtay içtihatları ve İzmir BAM 17. Hukuk Dairesinin 2024/1660 Esas, 2024/2280 sayılı kararın gerekçesinde " davaya konu icra takip dosyasında davalı takip alacaklısı olan şirket tarafından takip borçlusu şirket hakkında alacağın tahsili için başlatılan icra takibinde takip borçlusunun davacı 3. Kişideki alacağının haczeden icra dairesince davacıya 1., 2 ve 3. Haciz ihbarnameleri gönderilmiş ve davacı 3. kişi tarafından İİK'nın 89/3 maddesi gereğince takip borçlusunun haciz ihbarnamesine konu böyle bir alacağı bulunmadığını, ispatlamak için eldeki özel menfi tespit davasının açıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda eldeki iş bu davanın davacısı davaya konu icra takip dosyasında haciz ihbarnamelerinin gönderildiği, 3. şahıs olup takip alacaklısı olan davalı ile aralarında doğrudan bir hukuki ilişki bulunmamaktadır. İİK'nın 89/3 maddesine dayalı olarak açılan özel menfi tespit davalarında davacı 3. Şahıs ile davalı takip alacaklısı arasında doğrudan bir ilişki bulunmadığından TTK'nun 4. maddesinde belirtilen mutlak yada nispi ticari dava niteliğinin ait olmadığını, bu durumda dava 6100 sayılı HMK'nın 2. maddesi gereğince genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesinin görev alanında kalmaktadır. " olarak açıklandığı belirtilerek, davaya bakmaya İzmir Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olduğuna dair karşı görevsizlik kararı verilmiş, karar 26.05.2026 tarihinde kesinleşmiştir.
Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun “Asliye hukuk mahkemelerinin görevi” başlıklı 2 nci maddesine göre dava konusunun değer ve miktarına bakılmaksızın malvarlığı haklarına ilişkin davalarla, şahıs varlığına ilişkin davalarda görevli mahkeme, aksine bir düzenleme bulunmadıkça asliye hukuk mahkemesidir. Bu Kanun'da ve diğer Kanun'larda aksine düzenleme bulunmadıkça, asliye hukuk mahkemesi diğer dava ve işler bakımından da görevlidir.
Somut olayda, 2004 sayılı Kanun'un 89 uncu maddesinin üçüncü fıkrasına istinaden gönderilen haciz ihbarnamesi nedeniyle ihbarnameye muhatap olan üçüncü kişi tarafından açılan menfi tespit davasında görevli mahkemenin; davanın tarafları arasında doğrudan bir ilişki bulunmaması ve uyuşmazlığın takip hukukundan kaynaklanması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesi olduğuna, tarafların tacir olmasının veya temel ilişkinin ticari nitelikte bulunmasının veyahut borcun temelini oluşturan senedin kambiyo senedi niteliğinde olmasının mahkemenin görevinin belirlenmesinde bir etkisinin bulunmadığı anlaşıldığından uyuşmazlığın Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekir. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 06.11.2023 tarih ve 2023/5228 Esas, 2023/6468 Karar sayılı kararı)
Açıklanan nedenlerle, yargı yeri olarak İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin belirlenmesine karar vermek gerekmiştir.
KARAR : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
6100 sayılı HMK'nın 21. ve 22. maddeleri gereğince İzmir 12. Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE,
Dosyanın yargı yeri belirlenmesi talep eden mahkemesine iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı HMK'nın 362/1-c maddesi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 03.07.2026
5070 Sayılı Yasa gereğince e-imza ile imzalanmıştır.