T.C.
İZMİR
FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/89 Esas
KARAR NO: 2024/127
DAVA: Endüstriyel Tasarım (Maddi Tazminat İstemli), Endüstriyel Tasarım (Tecavüzün Tespiti İstemli), Endüstriyel Tasarım (Manevi Tazminat İstemli)
DAVA TARİHİ: 27/05/2022
KARAR TARİHİ: 09/07/2024
Davacı vekili tarafından 27/05/2022 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ..., ... ve ... sayılı tasarımların davalı tarafça tecavüzde bulunulup bulunulmadığının tespitini 10.000,00 TL maddi ve 40.000,00 TL manevi tazminata hükmedilmesini ve kararın ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
21.05.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile maddi tazminat talebini 800 TL olarak arttırmış olup 10.800 TL maddi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Tensip zaptı ve dava dilekçesinin, davalıya usulüne uygun olarak tebliğ yapılmasına rağmen, süresinde davaya cevap vermediği ve delillerini sunmadığı, bu şekilde dilekçeler teatisi aşamasının tamamlanmış olduğu görüldü.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davacı adına kayıtlı tasarımlara, davalı tarafınca ihlalde bulunup bulunmadığı ihlal koşullarının oluşup oluşmadığı ve buna bağlı talep edilen maddi ve manevi tazminat taleplerinin haklı yerinde bir talep olup olmadığına ilişkin uyuşmazlığın bulunduğu ve bu kapsamda yapılan yargılama sonucunda;
Tasarım ile ilgili mevzuat açısından: 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunundaki düzenlemeye göre: Kanunun 55. maddesinde tasarımın tanımı aşağıdaki şekilde yapılmıştır: "Tasarım ve ürün MADDE 55-(1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. (2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. (3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür. (4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli Tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak Korunur. SMK Kanunun 56. Maddesinde Tescilsiz Tasarımlarla ilgili yenilik ve ayırt edicilik kıstaslarının ele alındığını görüyoruz: Yenilik ve ayırt edicilik MADDE 56- (1) Tasarım yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunur. (2) Birleşik ürünün parçasının tasarımı, aşağıdaki şartları taşıyorsa yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir: a) Parça birleşik ürüne takıldığında, birleşik ürünün normal kullanımında görünür durumda olmalıdır. b) Parçanın görünür durumda olan özellikleri, yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını Karşılamalıdır. (3) Bu maddede yer alan normal kullanım; bakım, servis veya onarım işleri hariç olmak üzere, son kullanıcı tarafından kullanımı ifade eder. (4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul Edilir Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. (5) Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. (6) Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi dikkate alınır İlk kriter : Yenilik " Tescilsiz tasarım için ; tasarımın aynısı kamuya sunulduğu ilk tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir.” Bir tasarımın yeni olup olmadığını değerlendirirken 2. kriter olan ayırt edicilik kıstası ele alınacaktır. Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Kamuya sunma MADDE 57- (1) Kamuya sunma; sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, tarif, yayım, tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü bir kişiye açıklanması kamuya sunma sayılmaz. (2) Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. * 6769 sayılı kanunun 56. maddesinde yenilik şu şekilde düzenlenmiştir: “(4) Bir tasarımın aynısı; a) Tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce, b) Tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.” Tasarımda yenilik kavramının tanımı değişmemiştir. Ancak tescilsiz tasarımlar için de bir düzenleme yapılarak yeni kanunla düzenleme genişletilmiştir. Buna göre tescilli tasarımlarda başvuru ve rüçhan tarihi göz önünde bulundurulurken, tescilsiz tasarım için kamuya sunma tarihi önemlidir.” Hükümsüzlük hâlleri MADDE 77- (1) Aşağıdaki hâllerde tasarımın hükümsüz sayılmasına mahkeme tarafından karar verilir: a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise. (2) 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (b) ve (ç) bentleri ile fikri mülkiyet haklarının yetkisiz kullanımı gerekçesiyle tasarımın bir kısmına ilişkin hükümsüzlük talebinin kabul edilmesi hâlinde, o kısmın tescili hükümsüz kılınır. Kısmi hükümsüzlük sonucunda tescilin devamı için, kalan kısmın koruma şartlarını sağlaması ve tasarım kimliğini muhafaza etmesi şarttır. “Kamuya Sunma herhangi bir sınırlama veya sır saklama yükümlülüğü bulunmayan kişilere tasarımın açıklanmasıdır. Diğer bir değişle, kamuya sunma bilginin kontrol edilemeyecek şekilde ifşa edilmesidir...”” “Tasarımın kamuya sunulmasından itibaren tasarım sahibine sağlanan 12 aylık yeni sayılma süresi sahibine bir öncelik hakkı vermez. Yani bu süre, sadece 554 sayılı KHK'nin 8. Maddesinde belirtilen kişilerce kamuya sunuma karşı bir yeni sayılmadır. Diğer bir değişle , yeni sayılma süresince bir başkası, bağımsız olarak aynı veya ufak değişiklikler nedeni ile aynı sayılan bir tasarım meydana getirmişse, tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliği kalmaz. Bu nedenle tasarım sahipleri, bu süreyi kullanırken böyle bir riskin varlığını dikkate almalıdır." * 554 sayılı KHK nun 8. Maddesi SMK 57/(2)'ye denk gelmekle : “Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı veya halefi ya da bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tarafından veya tasarımcı ya da halefleri ile olan ilişkinin kötüye kullanımı sonucu kamuya sunulması hâlinde bu açıklama tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.
Somut olayda; Davalının ... Bahçesindeki Tahterevalliyle davacının tasarımı karşılaştırıldığında her iki tasarımda da destek kısmı birbirine çarpraz yerleştirilmiş iki parçanın arasını yere paralel şekilde yatay bir parçanın yerleştirilmesi, destek parçaları birbirleriyle bağlanan elemanlar farklı renkte kullanarak vurgulanması, her iki tasarımın oturma birleşenlerinin tasarımları benzer formda biçimlendirmeleri, oturma birimi altında yer alan yer ile temas eden silindirik parçalar benzer formda oldukları, farklılıklar bulunsa da tasarıma ana karakteri veren unsurlardaki benzerlikler karşısında detay seviyesinde kaldığı kanaati hasıl olmakla davacının tasarıma ihlalin oluştuğu, ... Bahçesindeki tasarımların kıyaslanmasında her iki tasarımda da profillerin küresel elemanlar ile birbirleriyle birleştirilmesi yaklaşımı ve yüzeysel oluşması, çatı elemanları, çatı altında kapalı hacimler şeklindeki üniteler, ünitelerin kurguları ve birleştirme kurguları, kaydırak formları benzer nitelik taşıdıkları dosyadaki tüm bilgi ve belgeler alınan bilirkişi raporu kapsamında davacının davasının kısmen kabulüne, davalının ... Bahçesinde ve ... Bahçesinde tespit edilen tahtirevalli ve yine ... Bahçesinde 1 numaralı kaydırağın (... nolu tasarıma) ve davacıya ait ...nolu tasarımla ayırt edilmeyecek niteliği taşıdığından ve bu tasarıma ihlalin gerçekleştiğinin tespitine meni ve refine giderilmesine ve buradaki ürünlerin imhasına, maddi zarar olarak tespit edilen 10.800,00 TL'nin 08/06/2020 tarihinden itibaren 10.000,00 TL manevi zararında aynı tarihten itibaren ticari faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine, davacının diğer davaya konu ettiği tasarımlara ihlalin davalı tarafça gerçekleştirmediği kanaati hasıl olmakla bu yöndeki taleplerin reddine dair aşağıda belirtir şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:
Yukarıda açıklanan gerekçe ile;
1-Davacının davasının kısmen kabulüyle, davalının ... Bahçesinde ve ... Bahçesinde tespit edilen tahtaravalli ve yine ... Bahçesinde 1 numaralı kaydırağın (... nolu tasarıma) ve davacıya ait ...nolu tasarımla ayırt edilemeyecek nitelik taşıdığından ve bu tasarımda ihlali gerçekleştiğinden bu yönden davasının kısmen kabulüne,
2-Bu iki tasarıma ihlalin tespitine, men'ine, giderilmesine ve burada ürünlerin imhasına,
3-Karar kesinleştiğinde tirajı yüksek 5 gazeteden birinde ilanına,
4-Davacının maddi tazminat talebinin kabulü ile 10.800 TL nin 08/06/2020 tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine,
5-Davacının manevi tazminat talebinin kısmen kabulü ile 10.000 TL nin 08/06/2020 tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
6-Alınması gereken 1.420 TL peşin harcın davacı tarafından yatırılan 853,88 TL harçtan mahsubu ile eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan harcın davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,
7-Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 25.500,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 10.800 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
10-Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 10.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
11-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 10.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
12-Davacı tarafından yapılan toplam 6.867 TL yargılama giderinin kabul/ret oranına göre 4.120 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine, kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
13-Davalı tarafından yapılan toplam 127,55 TL yargılama giderinin kabul/ret oranına göre 51,02 TL'nin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,
14-Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili yanlara iadesine,
15-Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı ve gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa açık olmak üzere, mahkememizce yapılan açık yargılama neticesinde verilen karar usulen okunup anlatıldı. 09/07/2024
Katip...
e-imzalı
Hakim...
e-imzalı