T.C.
İZMİR
FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/61 Esas
KARAR NO: 2023/113
DAVA: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/03/2022
KARAR TARİHİ: 07/12/2023
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dilekçesi ile; müvekkili Şirketler tarafından üretilen bilgisayar programlarından doğan telif haklarının, Bern Sözleşmesi, TRIPS Anlaşması gibi uluslararası anlaşmaların yanısıra, FSEK hükümleri uyarınca korunmakta olduğunu, Müvekkili Şirketler'in talebi doğrultusunda davalının Müvekkili Şirketler'e ait bilgisayar programlarını hukuka uygun bir biçimde kullanmadığı iddiasıyla İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'ne, ...D.İş numaralı dosya ile tespit talebinde bulunulmuş olduğunu, delil tespiti kararı doğrultusunda suça ve davaya konu delillerinin elde edilebilmesi için Davalı Firma adresinde Uzman bilirkişi ve mahkeme heyeti huzurunda 09/04/2021 tarihinde tespit gerçekleştirilmiş olduğunu, bunun sonucunda davalı firmanın işyeri adresinde, davacı Müvekkili ...ye ait 1. Bilgisayarda 1 adet..., 2. Bilgisayarda 1 adet... student, 3. Bilgisayarda 1 adet ... ve 4. Bilgisayarda 1 adet ...isimli yazılımların lisanssız olarak tespit edildiğini, diğer davacı Müvekkili ....'e ait ise, 1 Adet ... yazılımı lisanssız olarak tespit edilmiş olduğunu, İzmir Cumhuriyet Başsavcılığı'nın... numaralı dosyası üzerinden ilgililer hakkında soruşturma açılmış olduğunu belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik davacı ... için ... fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı; şimdilik diğer davacı ... için 3.800-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı olmak üzere, toplam 6799-Avronun fiili ödeme tarihindeki TL karşılığı talepli açılan belirsiz alacak taleplerinin, belirsiz alacak davasında iki davacı şirketin ayrı ayrı isteyebileceği bedellerin "3 katına kadar" alt ve üst sınırlarının, bilirkişi marifetiyle belirlenmesini, Devlet Bankalarının Avro için uyguladığı en yüksek vadeli mevduat faiz oranı ile birlikte davalıdan tahsilini, Esas hakkında dava açıldığında değerlendirileceğine hükmedilen, İzmir FSHHM ... D.İş dosyasında yapılan yargılama giderinin ve değişik iş tespit dosyasındaki vekalet ücretinin davalılardan ayrıca tahsilini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ... ŞTİ'nin 2018 yılında mimarlık faaliyeti alanında ticari faaliyete başladığını, 2020 yılının Mart ayında ülkemizi ve tüm dünyayı etkisi altına alan COVİD-19 pandemisi süresinde ticari faaliyeti durma noktasına geldiğini, hem yeni bir firma olması hem de COVİD-19 yarattığı yeni durum karşısında davalı şirket yetkilisi Mimar ...mesleki gelişimi adına internetten ücretsiz olarak indirdiği dava konusu programları, kişisel gelişimi amacıyla kullandığını, davalı müvekkilinin dava konusu programları kendisini hem mesleki, hemde kişisel gelişimi adına kullanıldığını, dava konusu programları kullanarak hiçbir ticari faaliyette bulunmadığı gibi hiçbir mimari proje çiziminde ve mimari tasarımda da bulunmadığını, müvekkilinin sadece dava konusu programların nasıl kullanıldığını, mimari proje çiziminde nasıl bir kolaylık sağladığını öğrenmek ve iş başvurularında kullanmak amacıyla dava konusu programları bilgisayarına indirdiğini, müvekkili davalı ...'ın davacı şirketler ile görüşmek için davacı şirketlerin İstanbul'da merkezlerine gittiğini, dava konusu programları lisanslı şekilde satın almak istediğini, davacı yanın davalı müvekkilinin satın alma talebi ve davacının uğradığı zararı giderme talebine olumsuz cevap verdiğini, Türk Borçlar Kanununca maddi tazminat talebi, failin kusuru ve hak sahibinin zarara uğraması şartlarına bağlı olduğu hâlde, mali hakların ihlali hâlinde FSEK m. 68 çerçevesinde hak sahibine tanınan bedel talebi kusur ve zarar şartlarından bağımsız olduğunu, davacının FSEK 68. Maddesince talepte bulunduğu tazminat isteminde ... ve ... programları için belirlediği toplam 66.015,00 TL nin gerçek değerinin çok üstünde olduğunun sabit olduğunu, bilirkişi tespit raporununda da davacının dilekçesinde de tüm bilgisayarlar aynı ağa bağlı çalışmakta olduğunu, dolayısıyla davalı müvekkillerin fiilleri aynı işyerinde ve aynı ağa bağlı olmaları sebebiyle tek bir fiil olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bilirkişi tespit raporunda 3. Bilgisayarda tespit edilen program hiç kullanılmamış olup silindiği, 3. Bilgisayarda sehven yüklenip çalıştırılmadan siline program aslında 4. Bilgisayara gelişmiş verisyonu yüklendiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER
Mahkememizin ... D.iş sayılı dosyası, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, bilgisayar programının lisanssız biçimde çoğaltılarak kullanılması nedeniyle, tazminat davasıdır.
Dava Fikir ve Sanat Eserleri Kanundan kaynaklanan davalardandır. Mali hak ihlali nedeniyle FSEK 68. maddeye göre tazminat istenmektedir. Kural olarak, yazılım sahibi kullanıcılara lisans karşılığı dağıtımda bulunmaktadır. Programın bedeli piyasa şartlarına göre yazılım sahibi tarafından ilan edilmekte, satış teklifi yapılmaktadır. Dolayısıyla, 3. kişilere programın dağıttı bedel ile davayı açabilmektedir. Bu haliyle bir belirsizlik yoktur. Ancak, dava yine de HMK 107 md. kapsamında belirsiz alacak davasıdır. Çünkü, FSEK 68. madde sözel ifadesi ile 3. kata kadar tazminatın belirlenmesi için takdir hakkı vermektedir. Her somut tecavüz olayı birbirinin kopyası mahiyetinde değildir. Dolayısıyla standart bir 3 kat ceza tazminatı her davada uygun bir tercih ve hüküm değildir. Bu bakımdan eldeki somut dava, belirsiz alacak niteliği taşımaktadır.
Davacı firma vekili müvekkili şirketin " ...","...", " ..." ve " ..." kodlu yazılımların hak sahibi olduğunu, sunduğu apostilli yetki belgeleri, vekaletname ve çevirileri ile Lupo tescil belgesi örneğiyle kanıtlamıştır.
... markasını taşıyan yazılım davacı firma adına uluslararası geçerlilikteki bir belge ile marka olarak kaydedilmiş ve tescillenen bu markanın 9 ve 42.sınıflarda kayıtlandığı da belgeden anlaşılmaktadır. Marka kaydı yazılımlar bakımından hak sahipliği için dikkate alınmıştır. Bununla birlikte, davalı tarafın da bu yönde bir tartışması veya iddiası bulunmamaktadır.
Mahkememizin ... D.iş sayılı dosyası kapsamında davalının adresinde 09/04/2021 tarihinde yapılan tespit sırasında kurulu ve çalışır vaziyette adresteki bilgisayarda davaya konu yazılımın lisanssız bir şekilde davalı tarafça kullanıldığı, bu kullanımlar neticesinde üretilen çok sayıda çizim dosyalarının bulunduğu tespit edilmiştir.
Bilgisayar programları 5846 Sayılı FSEK kapsamında koruma altındadır. Kanunun 1/B-g bendi uyarınca bilgisayar programları bu kanun kapsamındaki koruma konusu haklardan sayılmış, ikinci maddenin 3.bendi uyarınca da kategorik olarak tanımlamıştır. Bir bilgisayar programının sahibi veya yetkili dağıtıcısından çoğaltma ve kullanım için (programın çoğaltılması, bilgisayarın harddiskine yüklenmesi veya herhangi bir taşıyıcı materyale yüklenmesidir) izin alınmaması ve programın lisanssız olarak yüklenip kullanılması ihlal oluşturmaktadır. FSEK 20 ve devamı maddeleri mali hakları tanımlamış olup, çoğaltma ve yayma konusu edilen programın hak sahibinin mali hakları tekelci niteliktedir. Diğer deyimle, program sahibinin izni olmaksızın yükleme haksız çoğaltma ve mali hak tecavüzü oluşturmaktadır. FSEK 68.madde uyarınca eser sahibi, mali hak sahibi tecavüz halinde maddi zararlarda karşılık 3 kata kadar bedel talebinde bulunma hakkına sahiptir.
Öte yandan, bilgisayar programı üzerinde hak sahibi olan tüzel kişilik ihlal edilen mali haklarını takip etme yetkisine sahiptir.
Mahkememizce gerek tespit dosyasındaki deliller ve gerekse de davacının dayandığı bu dosyadaki deliller çerçevesinde hak sahipliğinin ve tecavüzün sabit olduğu sonucuna varılmıştır. Buna göre, FSEK kapsamındaki teknik özellikli koruma olgusunun ve karşılığı olan bedel talebinin değerlendirilmesi bakımından rapor alınmıştır.
Raporda davalının, davacıya ait bilgisayar programını kullanarak projeler ürettiği, programın lisansız bir şekilde kullanıldığı, emsal lisans bedelinin hesaplandığı,, davalının bu eylemi ile eser sahibi olan davacının FSEK Mad. 68'de düzenlenen çoğaltma hakkının ihlal edildiği ve yine FSEK 38/1 Maddesi kapsamında bu ihlalin herhangi bir hukuka uygunluk sebebine dayanmadığı tespitleri yer almıştır.
Dosya kapsamına, bilimsel ve teknik verilere uygun olduğu kabul edilen rapor mahkememizce benimsenerek hükme esas alınabilir kabul edilmiştir.
Somut olayda, davalının eyleminin programı kullanarak ticari yararlanma amacı taşıdığında bir kuşku bulunmamaktadır. Programlar yüklü ve çalışır vaziyettedir. Henüz bir program çıktısı veya ürünü alınmasa dahi, program çoğaltılmış ve izinsiz olarak yüklenmiştir. Programın aktive edilişinde hak sahibinin rızası veya onayı yoktur. Bu nedenle eylem bilgisayar programının haksız çoğaltılması olarak gerçekleşmiştir. Dolayısıyla, taraflar arasında bir lisans görüşmesi yapılmadan ve lisans sözleşmesi imzalanmadan program kullanıma hazır kılınmıştır. Dolayısıyla mali haklar ihlal edilmiştir. Bununla birlikte, işin mahiyeti gereği tazminatın takdiri ve ayarlanması gerekmektedir. Davalı taraf bilgisayarında lisansız bir şekilde programın çalışır halde kurulu olduğu, bilirkişi raporunda programın kullanılması ile oluşturulan bir çok çizim örneğinin bulunduğu, bu kapsamda kullanımın yoğunluğu hususları FSEK 68. maddenin uygulanmasında mahkememizce göz önünde bulundurulmuş, bu itibarla 3 kat tazminatın dosya kapsamına ve somut duruma uygun olacağı değerlendirilmiştir.
Mezkur nedenlerle davanın kabulüne karar verilmesi gerektiği takdir ve sonucuna ulaşılmış ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
Davanın Kabulüne,
23.500 EURO maddi tazminatın (2999-EURO'luk kısmının 28/03/2022 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında işleyecek faizi ile birlikte, ıslah ile arttırılan 20.501 EURO'luk kısmının ise 18/09/2023 ıslah tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince Devlet Bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranında işleyecek faizi ile birlikte) davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak, davacıya verilmesine,
Alınması gereken 50.004,62 TL karar harçtan davacı tarafça peşin olarak yatırılan 1127,38 TL ve daha sonra ıslah harcı olarak yatırılan 10107,75 TL harç olmak üzere toplam 11135,13 TL harcın mahsubu ile bakiye 38769,49 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak hazineye irat kaydına,
Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 108.713,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
Davacı tarafından yatırılan toplam 11135,13 TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacı tarafa ödenmesine,
Davacı tarafından yapılan toplam 2680,00 TL yargılama giderinin yarısı tutarındaki 1340,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, (tefrik edilen ... Esas sayılı dosya gözetilerek)
Mahkememizin ... D.iş sayılı dosyası yönünden,
Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 5.900,00 TL vekalet ücretinin yarısı tutarındaki 2950,00 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, (tefrik edilen ... Esas sayılı dosya gözetilerek)
Davacı tarafından yapılan toplam 1310,40 TL yargılama giderinin yarısı tutarında 655,20 TL'nin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya ödenmesine, (tefrik edilen ... Esas sayılı dosya gözetilerek)
Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde talep beklenmeksizin ilgili taraflara iadesine,
Dair taraf vekillerinin yüzlerine karşı Gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar usulen okunup anlatıldı.
07/12/2023
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır