T.C.
İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/23 Esas
KARAR NO : 2025/87
DAVA : Faydalı Model Belgesi (Tecavüzün Tespiti İstemli)
DAVA TARİHİ : 16/12/2019
KARAR TARİHİ : 17/07/2025
Davacı vekili tarafından 16/12/2019 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin ..., Türk Patent ve Marka Kurumu’nda... numara ile tescilli, Otomatik Yangın Söndürme Sistemi olan “... - Otomatik Söndürme Sistemi” başlıklı buluşun sahibi olduğunu, Ürün, “P...öndürme Sistemi“ olarak adlandırılmış olduğunu, .u buluşun ekte sundukları Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 21.10.2019 tarihinde verilmiş Faydalı Model Belgesi ile müvekkiline ait olduğu tescillenmiş olduğunu ve bu ürün piyasada genel olarak mikro söndürme sistemi, hassas borulu söndürme sistemi, pano içi söndürme sistemi gibi farklı isimlerle adlandırılmakta olduğunu ve bilhassa davlumbaz, elektrik pano içinde kullanılmak üzere piyasaya arz edilmekte olduğunu, davalıların ticari defter, fatura ve belgeleri incelendiğinde adı geçen ürünün üretimi, satış, bakım, dolum, pazarlama, reklamının yapıldığını buluş başta Tüm Sivil ve Askeri; Kara Taşıtları ( Kamyon, Otobüs, Minibüs, Otomobil, İş Makinası vs.), Hava Taşıtları ( Uçak, Helikopter, İHA, SİHA vs. ), Deniz Taşıtları ( Gemi, Denizaltı, Yat,Tekne vs. ), Elektrik ve Elektronik Sistemler ( Elektrik Panoları, Serverlar, Trafolar, İş Tezgahları vs. ) ile davlumbazların içlerine olmak üzere, içerisinde kullanılacak yerin özelliğine göre uygun söndürme malzemesi (toz, köpük ve gaz) konulabilen, olası yangın çıkma ihtimali bulunan her kapalı alanda, yangın alanına en hızlı şekilde ve en kuvvetli şekilde müdahale edilebilmesi amaçlı olarak geliştirilmiş bir tür otomatik söndürme sistemi ile ilgili olduğunu, davalı firmaların mevzuat hükümlerine aykırı şekilde müvekkilinin sahibi olduğu buluşla ilgili üretim, satış, dolum, bakım, pazarlama ve reklamını yaptıkları tespit edilmiş olduğunu, müvekkili tarafından muhataplara ihtarname gönderilmesine rağmen, hukuka aykırı eylemlerini sürdürmekte ısrar ettikleri anlaşılmış olduğunu, Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 141. maddesine göre faydalı model sahibinin izni olmaksızın ürünün üretimi, satılması, dağıtılması, ithal edilmesi, ticari amaçla elde bulundurulması, kullanılması ve bu ürünle ilgili olarak sözleşme yapılması faydalı model hakkına tecavüz olarak sayılmakta olduğunu, davalı firmaların ticari defter, fatura ve diğer belgeleri incelendiğinde iş bu tecavüzün yapıldığı aşikar olduğunu eldeki davayı açma zarureti hasıl olmuş ve davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
SAVUNMA:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı taraf,...aydalı model belgesi ile tescilli “...n Otomatik Söndürme Sistemi” başlıklı bir ürünün buluş sahibi olduğu iddia etmekte olduğunu, müvekkilinin ise bu ürünü ürettiği, satışını, dolumunu, bakımını, pazarlamasını ve reklamını yaptığı iddiası ile hak ihlalinin tespiti, tecavüzün men’i ve ref’i talep edilmiş olduğunu, açılan dava hukuki dayanaktan yoksun, mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, davacı tarafın “... söndürme sistemi” tanımlı faydalı model belgesi eklerindeki şemalar, tanımlar incelendiğinde belge sahibi olan ürünün aslında 1980 yılı ortalarında ... isimli mühendis tarafından İngiltere’ de icat edildiği ve... ismiyle piyasaya sunulduğu bilinmekte olduğunu, bu icat sayesinde algılama borusunun geleneksel algılama yöntemlerine kıyasla daha fazla güvenilirlik, esneklik ve basitlik sunduğu fark edilmiş ve ilk olarak bu söndürme sistemi otomobil motorlarında kullanılmış olduğunu, zaman içerisinde sistem daha da geliştirilerek mutfak davlumbazları ve elektrik panoları içerisinde kullanım alanı bulmuş ve 90'lı yıllardan beri ülkemiz ve uluslararası düzeyde bilinen ve aktif olarak kullanılan bir yangın söndürme sistemi olduğunu, ürün ülkemizde ve uluslararası düzeyde markası ile özdeşleşmiş “...” ismiyle tanınmakta olduğunu, davacı yan farklı şirketlere karşıda benzer davalar açmış olduğunu, öğrendiğimiz kadarıyla İstanbul... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ ni... esas sayılı dosyasıyla, davacıya faydalı model belgesinin iptali için karşı dava açılmıştır. davacıya karşı açılan “faydalı model belgesinin iptali” davasının sonucu mahkemenizde görülmekte olan davayı doğrudan etkileyeceğinden bu davanın bekletici mesele yapılmasını öncelikle talep etmiş, müvekkilinin dünyada ve ülkemizde fire trace olarak tanınan ürünü ... ve Gaz Algılama Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. isimli şirketten geçmişte satın alıp müşterilerine uygulamış olduğunu, ...Sistemleri San. Tic. Ltd. Şti. ise ... markası ile 2009 yılından beri davaya konu ürünün bir fiil uygulamasını yapmış olduğunu, müvekkilinin şirketinin elinde hali hazırda davaya konu ürün de bulunmamakta olduğunu müvekkilinin ağırlıklı ürün satışı davacının tescil talebinde bulunduğu 2017 yılından öncesine dayanmakta olduğunu, müvekkili tarafından davacı tarafından faydalı model belgesi alınan ürün müvekkil tarafından kullanılmamakta, üretimi vs yapılmamakta olup iddialar gerçeğe aykırı olduğunu, hatta müvekkilinin şimdiye kadar hiçbir satışında bu ürünü mutfak davlumbazlarında kullanmamış olduğunu, davaya konu sistem müvekkilinin şirketinin 2009 yılı kataloglarında dahi bulunmakta olup uluslararası kuruluşlar tarafından fire trace ürününe verilmiş olan kalite belgeleri de ekte sunulmuş olduğunu her ne kadar dava dilekçesinde müvekkile ihtarname gönderildiği iddia edilmiş olsa da müvekkiline tebliğ olmuş herhangi bir ihtarname mevcut olmadığını, davacı kötü niyetli olup zaten patentli, mevcutta bilinen ve uygulanan bir sistemi geliştirdiğini iddia ederek faydalı model belgesi almış olduğunu, eğer mevcutta uygulanan sistem geliştirilmiş ise müvekkilinin geçmişte... Ltd. Şti’ den satın aldığı ürün geliştirilmemiş eski ve bilinen sistemidir. bu nedenle davacı tarafın davaya konu ürününe müvekkilin herhangi bir tecavüzü bulunmamakta olduğunu, İstanbul ... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ nde ...esas sayılı dosyası ...alite sertifikaları davacı taraf kötü niyetle ve Türk Patent Enstitüsünün yetersiz araştırması neticesinde uzun yıllardır yangın söndürme sistemi olarak kullanılmakta olduğunu firetrace isimli markası ile özdeşleşmiş ürünün faydalı model belgesini almış olduğunu, Türkiye çapında isminde “yangın” kelimesi geçen bir çok şirkete karşı da benzer davaları açmıştır. Öğrendiğimiz kadarıyla İstanbul... Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi’ nde... esas sayılı dosyasında karşı dava biçiminde faydalı model belgesinin iptali hükümsüzlüğü talep edilmiş olmakla, öncelikle iş bu davanın neticesinin bekletici mesele yapılmasını talep ederiz. Dilekçemizde açıkladığımız nedenlerle müvekkilin davacı tarafa ait olan faydalı model belgesine tecavüzü bulunmamakta olduğunu, halihazırda stoklarında fire trace ürünü de mevcut değildir , davanın reddi ile yargılama gider ve vekalet ücretinin davacı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Davacı adına tescilli... numaralı faydalı modeline, davalı tarafınca ihlalde bulunup bulunmadığı ihlalin tespiti ve men'ine yönelik yapılan yargılama sonucunda mahkememizce verilen kararın İzmir... Hukuk Dairesince kaldırılması üzerine yapılan yeniden yargılama sonucunda;
Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve istisnaları ; MADDE 142- (1) 83 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre yeni olan ve 83 üncü maddenin altıncı fıkrası kapsamında sanayiye uygulanabilen buluşlar, faydalı model verilerek korunur. (2) Faydalı modelin yenilik değerlendirmesinde, buluş konusuna katkı sağlamayan teknik özellikler dikkate alınmaz. (3) 82 nci maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına ek olarak; a) Kimyasal ve biyolojik maddelere veya kimyasal ve biyolojik usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, b) Eczacılıkla ilgili maddelere veya eczacılıkla ilgili usullere ya da bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, c) Biyoteknolojik buluşlar, ç) Usuller veya bu usuller sonucu elde edilen ürünlere ilişkin buluşlar, faydalı model ile korunmaz. Faydalı Model ile korunabilir buluşların tanımına yer verilen bu maddede 679 sayılı kanunun 83.maddesine atıfta bulunarak S.M.K madde 83 te; Yenilik, buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilir olma: Madde 83-1-Tekniğin bilinen durumuna dahil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir. 2-Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her şeyi kapsar. (3) Başvuru tarihinde veya bu tarihten sonra yayımlanmış olan ve başvuru tarihinden önceki tarihli ulusal patent ve faydalı model başvurularının ilk içerikleri tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınır. Bu hüküm, a) 5/1/1996 tarihli ve 96/7772 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan Patent İşbi Antlaşması uyarınca yapılan uluslararası patent başvurularından, Patent İşbirliği Antlaşmasının 22 nci ve 39 uncu maddelerine göre yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak ulusal aşamaya giriş yapan patent ve faydalı model başvurularını, b) 7/6/2000 tarihli ve... sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasındaki gereklilikleri sağlayan, uluslararası başvuruya dayanan Avrupa patent başvurularını ve Avrupa Patent Sözleşmesinin 79 uncu maddesinin ikinci fıkrasına göre Türkiye'nin belirlendiği ve ilgili belirleme ücretinin ödendiği Avrupa patent başvurularını, da kapsar. (4) Tekniğin bilinen durumu dikkate alındığında, ilgili olduğu teknik alandaki uzmana aşikâr olmayan buluşun, buluş basamağı içerdiği kabul edilir. (5) Üçüncü fıkra uyarınca tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınan başvuruların ve belgelerin içerikleri, buluş basamağının değerlendirilmesinde dikkate alınmaz. (6) Buluş, tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikteyse, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir. Denilerek S.M.K 142 de Faydalı model ile korunabilir buluşlar ve 83.maddede Yenilik Vasfi Taşıması öncelikli vasfına atıfta bulunmuştur. *Bir buluşun yeni Kabul edilebilmesi için tescil tarihinden önce ortaya konulmamış ve açıklanmamış olması gerklidir denilerek madde 82-2 bendinde “tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınarak bir buluşun yeni sayılması daha önce dünyanın herhangi bir yerinde ortaya konulmamış, kullanılmamış ve açıklanmamış olması gerektiği” şarına bağlı tutmuştur.
Somut olayda; İzmir 11. Hukuk Dairesinin kaldırma gerekçesinde de belirtilen Ankara ... FSHHM'nin ... karar sayılı ilamının 23/09/2024 tarihinde kesinleştiği ve davaya konu edilen... numaralı faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verildiği anlaşılmıştır.
Faydalı modelin hukuki geçerliliğinin bulunması ve devam etmesi gerekmektedir. Mahkememizce bekletici meselen yapılan yukarıda dosya numarası bildirilen Ankara...FSHHM'nin kesinleşmiş ilamıyla hükümsüzlüğüne karar verildiği anlaşılmakla faydalı modelin sağladığı korumanın hükümsüzlük kararıyla birlikte geçmişe etkili olacak şekilde ortadan kalkmıştır. Geçersiz kılınan bir faydalı modele karşı ihlalden de söz edilemeyeceği gibi davalıda bu durumda sorumlu tutulamayacaktır. Davacının hukuki yararı bulunmayan hukuki dayanaktan yoksun davasının reddine dair aşağıda belirtir şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Açıklanacağı Üzere
1-Davacının davaya konu ettiğ... numaralı faydalı modelin Ankara.... FSHHM nin... Karar kesinleşmiş ilamıyla hükümsüzlüğüne karar verildiğinden davacının davasının reddine,
2-Alınması gereken 615,40 TL peşin harcın davacı tarafından yatırılan 44,40 TL harçtan mahsubu ile eksik olan 571 TL harcın davacı tarafından alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davalı kendisini vekille ile temsil ettirdiğinden, AAÜT.'ne göre belirlenen miktar 40.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
4-Davacı tarafından yapılan toplam yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına,
5-Davalı tarafından yapılan toplam 20 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine,
6-Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde talep beklenmeksizin ilgili yanlara iadesine,
Dair, hazır bulunan taraf vekillerinin yüzlerine karşı ve gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa açık olmak üzere, mahkememizce yapılan açık yargılama neticesinde verilen karar usulen okunup anlatıldı. 17/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır