KAHRAMANMARAŞ SÜTÇÜ İMAM ÜNİVERSİTESİ

LİSANSÜSTÜ EĞİTİM-ÖĞRETİM YÖNETMELİĞİ

BİRİNCİ BÖLÜM

Başlangıç Hükümleri

Amaç

MADDE 1- (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı enstitüler tarafından yürütülen lisansüstü eğitim-öğretim ve sınavlara ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.

Kapsam

MADDE 2- (1) Bu Yönetmelik, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesine bağlı enstitüler tarafından yürütülen lisansüstü eğitim-öğretime ilişkin hükümleri kapsar.

Dayanak

MADDE 3- (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

MADDE 4- (1) Bu Yönetmelikte geçen;

a) Akademik takvim: Enstitülerce düzenlenen ve Senato tarafından onaylanan lisansüstü eğitim-öğretim ve sınav takvimini,

b) ALES: Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavını,

c) Ana bilim/ana sanat dalı: 3/3/1983 tarihli ve 17976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisans Üstü Eğitim Öğretim Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde enstitüler için tanımlanan ve enstitüde eğitim programı bulunan ana bilim/ana sanat dallarını,

ç) Ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulu: Enstitü ana bilim ya da ana sanat dalının, lisansüstü düzeyde ders veren ve/veya tez yöneten, tam zamanlı öğretim üyelerinden oluşan ilgili kurulu,

d) Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS): Program bazında öngörülen bilgi, beceri ve yetkinliklerin kazandırılmasına dayalı öğrenci iş yükünü esas alan kredi sistemini,

e) Bilimsel değerlendirme sınavı: Lisansüstü programlara girişte ilgili ana bilim dalı tarafından yapılan sözlü ve/veya yazılı sınavı,

f) Danışman: Enstitüde kayıtlı öğrenciye ders aşamasında ve tez çalışması dönemlerinde rehberlik etmek üzere EYK tarafından atanan öğretim elemanını,

g) Disiplinler arası ana bilim/ana sanat dalı yürütme kurulu: Enstitü ana bilim ya da ana sanat dalının, lisansüstü düzeyde ders veren ve/veya tez yöneten, tam zamanlı öğretim üyelerinden ve doktora/sanatta yeterlik unvanına sahip beş kişiden oluşan ilgili kurulu,

ğ) Dönem projesi: Tezsiz yüksek lisans programı öğrencilerince hazırlanacak proje çalışmasını,

h) Enstitü: Üniversiteye bağlı lisansüstü eğitim-öğretim enstitülerini,

ı) Enstitü kurulu: Enstitü müdürlerinin başkanlığında, enstitü müdür yardımcıları ve enstitüde öğretim programları bulunan ve/veya ortak öğretim programı yürüten ana bilim/ana sanat dalı başkanlarından oluşan kurulu,

i) Enstitü yönetim kurulu (EYK): Enstitü müdürlerinin başkanlığında, enstitü müdür yardımcıları ve müdürün göstereceği altı aday arasından enstitü kurulunca seçilecek üç öğretim üyesinden oluşan kurulu,

j) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini veya eserlerini bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseri gibi göstermeyi,

k) Muafiyet: Bir yükseköğretim kurumundan daha önce alınmış ve başarılmış olan derslerin eş değerliliğinin kabul edilmesi durumunu,

l) Müdür: Üniversiteye bağlı enstitü müdürlerini,

m) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığını,

n) Program: Yüksek lisans, doktora/sanatta yeterlik ünvanlarına yönelik belirli sayıda ve belirli içerikte zorunlu ve seçmeli dersler ile doktora/sanatta yeterlik, tez ve uygulamalarını,

o) Rektör: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörünü,

ö) Seminer: Lisansüstü öğrencilerinin hazırladıkları, bilimsel/sanatsal bir konunun incelenip irdelenmesine dayanan sözlü olarak sunulup değerlendirilen çalışmayı,

p) Senato: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Senatosunu,

r) Tez: Tezli yüksek lisans, doktora ve sanatta yeterlik eğitiminin amacına yönelik olarak hazırlanan bilimsel/sanatsal bir çalışmayı ve tez yazım kurallarına göre oluşturulmuş yazılı dokümanı,

s) Tez izleme komitesi (TİK): Doktora/sanatta yeterlik tez önerisini değerlendiren ve tez çalışmasını izleyen komiteyi,

ş) Üniversite: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesini,

t) Üniversite Yönetim Kurulu: Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Yönetim Kurulunu,

u) Yabancı dil sınavı: YÖK tarafından kabul edilen merkezi yabancı dil sınavları ile eş değerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarını,

ü) YÖK: Yükseköğretim Kurulunu,

ifade eder.

İKİNCİ BÖLÜM

Eğitim-Öğretime İlişkin Genel Esaslar

Lisansüstü program açma teklifleri

MADDE 5- (1) Lisansüstü program, YÖK’ün belirlemiş olduğu lisansüstü program açma ölçütlerine uygun olmak koşuluyla, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının teklifi, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulu kararı, enstitü kurulunun uygun görüşü, Senatonun kabulü ve YÖK’ün onayı ile açılır.

Öğretim dili

MADDE 6- (1) Lisansüstü programlarda öğretim dili Türkçedir. Ancak lisansüstü programlarda Senato kararı ve YÖK’ün onayı alınarak kısmen veya tamamen yabancı dilde eğitim verilebilir. Öğretim dili Türkçe olan programlarda tezin Türkçe yazılması zorunludur.

(2) Yabancı dilde eğitim verilecek lisansüstü programlar, 23/3/2016 tarihli ve 29662 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Yabancı Dil Öğretimi ve Yabancı Dille Öğretim Yapılmasında Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri ile Senato kararları çerçevesinde yürütülür.

Kontenjanların belirlenmesi ve ilanı

MADDE 7- (1) Lisansüstü programlara öğrenci alınıp alınmaması, yatay geçiş yoluyla kabul edilecek öğrenciler dâhil alınacak öğrenci sayısı ile özel şartları, her yarıyıl başlamadan, programlara göre ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun önerisi, EYK’nin teklifi ve Senatonun kararı ile belirlenir.

Yurt dışından öğrenci kabulü

MADDE 8- (1) Yabancı uyruklu adaylarla lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı adayların lisansüstü programlara kabulü Senatonun belirlediği usul ve esaslar doğrultusunda yapılır.

Lisans ve yüksek lisans mezuniyet not ortalamalarının dönüştürülmesi

MADDE 9- (1) Lisansüstü öğrenci alımlarında ve yatay geçişlerde lisans ve lisansüstü not ortalamalarının dönüştürülmesi YÖK’ün not dönüşüm tablosuna göre yapılır.

Lisansüstü programlara başvuru ve kesin kayıt

MADDE 10- (1) Lisansüstü programlara başvurular güz ve bahar yarıyıllarında, ilanda belirtilen başvuru süresi içerisinde ve istenilen belgelerle birlikte enstitü müdürlüklerine elektronik ortamda yapılır. Kesin kayıt işlemleri enstitü akademik takviminde belirtilen tarihlerde elektronik ortamdan alınan kayıt evraklarıyla ilgili enstitü müdürlüğüne şahsen ya da elektronik ortamda yapılır.

(2) Aynı anda birden fazla tezli yüksek lisans ve doktora programlarına kayıt yaptırılamaz ve devam edilemez. Ancak aynı anda tezsiz yüksek lisans programlarına kayıt yaptırılabilir ve devam edilebilir.

(3) Gerçeğe aykırı veya yanıltıcı beyan ve belgelerle kayıt hakkı kazanmış olanların tespiti hâlinde kayıtları yapılmaz, yapılmış ise bulundukları yarıyıla bakılmaksızın kayıtları iptal edilir; kendilerine verilmiş olan diploma dâhil tüm belgeler geçersiz sayılır ve haklarında ilgili mevzuat hükümlerine göre işlem başlatılır. Bu durumda olanlar öğrencilik statüsü kazanmamış sayılır ve öğrencilikle ilgili hiçbir haktan yararlanamazlar.

(4) Doktora/sanatta yeterlik/tıpta uzmanlık/diş hekimliğinde uzmanlık/veteriner hekimliğinde uzmanlık/eczacılıkta uzmanlık eğitimini tamamlamış olanların, yüksek lisans veya doktora programlarına başvurularında ALES puanı bulunmaması durumunda değerlendirme işlemleri için, mezun olduğu doktora/sanatta yeterlik programına girişteki puan türü veya uzmanlık alanı dikkate alınmaksızın ALES puanı 70 olarak değerlendirmeye alınır.

Lisansüstü programlarda kayıt yenileme

MADDE 11- (1) Öğrenciler her yarıyılda, ilgili mevzuat hükümlerine göre alacakları dersler veya yapacakları seminer, tez ve proje gibi çalışmalar için her yarıyıl başında akademik takvimde belirtilen tarihlerde kayıt yenilemek zorundadır.

(2) Kayıt yenileme işlemlerinden öğrenci sorumludur.

Bilimsel hazırlık programına öğrenci kabulü

MADDE 12- (1) Bilimsel hazırlık, bu Yönetmelik hükümleriyle belirlenen şartları sağlayarak lisansüstü programlara kabul edilen öğrencilerden lisans veya yüksek lisans derecesini başvurdukları lisansüstü programdan farklı alanlarda almış olanlar için ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının uygun görmesi hâlinde EYK kararıyla düzenlenip yürütülen programdır. Bilimsel hazırlık programı ile ilgili devam, sınavlar, notlar, derslerden başarılı sayılma, kayıt silme ve diğer esaslar enstitünün lisansüstü programlarındaki esaslara uygun olarak yürütülür.

(2) Bilimsel hazırlık programında geçirilecek süre, en çok iki yarıyıldır. Bilimsel hazırlık programında alınacak ders sayısı en az 4, AKTS değeri ise en fazla 30 olacak şekilde düzenlenir.

(3) Bilimsel hazırlık programında alınması zorunlu dersler, lisansüstü programını tamamlamak için gerekli görülen derslerin yerine geçemez ve lisansüstü öğretimde alınması gereken ders yükünden sayılmaz. Bu derslerden alınan notlar öğrencinin lisansüstü genel not ortalaması hesabına da dâhil edilmez.

(4) Bilimsel hazırlık programında alınan dersler, yüksek lisans için lisans; doktora için lisans veya yüksek lisans derslerinden seçilebilir. Öğrenci bilimsel hazırlık programında aldığı derslerden en az CC derecesiyle başarılı olmak zorundadır. Başarısız olunan derslerin yerine, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı kararı ile farklı dersler alınabilir. Bilimsel hazırlık programını iki yarıyıl sonunda tamamlayamayan öğrencilerin Enstitü ile ilişiği kesilir.

Özel öğrenci kabulü

MADDE 13- (1) Bir yüksek lisans, doktora ya da sanatta yeterlik programına kayıtlı olan öğrenciler, diğer yükseköğretim kurumlarındaki lisansüstü derslere, kayıtlı olduğu enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının onayı ile özel öğrenci olarak kabul edilebilir. Lisansüstü derslere kabul edilen öğrencilerin özel öğrenci olarak aldığı ve başarılı olduğu derslerin muafiyet işlemleri, kayıtlı olduğu enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı tarafından yürütülür. Özel öğrenci kabul koşulları ve bu konudaki diğer hükümler Senato tarafından belirlenir.

Yatay geçiş yoluyla öğrenci kabulü

MADDE 14- (1) İlgili enstitünün ya da başka bir yükseköğretim kurumunun eş değer bir lisansüstü programında kayıtlı, en az bir yarıyılı başarı ile tamamlamış ve ders aşamasında olan öğrenciler, ilan metnindeki koşul ve kontenjanlar dâhilinde, enstitüde yürütülen lisansüstü programlara yatay geçiş yoluyla kabul edilebilir. Öğrencinin, yatay geçişe başvurduğu lisansüstü program için bu Yönetmelikte belirtilen başvuru koşullarını sağlaması ve kayıtlı olduğu programdaki genel not ortalamasının 4,00 üzerinden en az 2,50 olması gerekir.

(2) Yatay geçiş için başvurular, akademik takvimde belirlenen tarihlerde ana bilim/ana sanat dalı başkanlıklarına yapılır. Yatay geçiş için başvuran öğrencinin program eş değerliği, lisansüstü not dökümü ve ders içerikleri, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulu tarafından değerlendirilir. Öğrenci kabulü, genel not ortalama sıralamasına göre, ortalamaların eşit olması durumunda ALES puanı dikkate alınarak yapılır. Ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı değerlendirme sonucunu enstitüye bildirir ve EYK kararı ile yatay geçişle öğrenci kabulü kesinleşir.

(3) Yatay geçiş yapan öğrencilerin öğrenim süresinin hesabında daha önce öğrenim gördükleri süreler azami öğrenim süresinden sayılır.

(4) Eş değer tezsiz yüksek lisans programları arasında yatay geçiş ile öğrenci kabul edilir.

(5) Uzaktan öğretim programından örgün öğretime yatay geçiş yapılamaz.

(6) Tezli yüksek lisans programlarından tezsiz yüksek lisans programlarına geçiş ile öğrenci kabul edilebilir.

(7) Halen başka bir üniversite programında öğrenim görmekte olan Üniversite kadrosundaki araştırma görevlileri, ilgili ana bilim/ana sanat dallarına EYK kararı ile kontenjan dışı geçiş yapabilirler.

Lisansüstü programlar arası geçiş

MADDE 15- (1) Lisansüstü programlar arası geçişe ilişkin esaslar şunlardır:

a) İlgili enstitünün herhangi bir ana bilim dalındaki doktora/sanatta yeterlik programına lisans derecesi ile kabul edilmiş ve en az yedi dersini başarıyla tamamlamış bir öğrenci aynı ana bilim/ana sanat dalındaki bir tezli yüksek lisans programına geçiş için başvurabilir.

b) Aynı enstitüye bağlı ana bilim/ana sanat dalındaki programlar arasındaki geçişlerde, önceki programda geçirilmiş süreler, geçilen programdaki sürelere sayılır. Geçişi uygun görülen öğrencinin yeni programa intibakı, kayıtlı bulunduğu ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun önerisi ile EYK tarafından yapılır.

Danışman atanması

MADDE 16- (1) Lisansüstü programlarda, enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı öncelikle enstitü ana bilim dalı öğretim üyeleri arasından olmak üzere her öğrenci için Üniversite kadrosunda bulunan bir öğretim üyesini ana bilim/ana sanat dalı akademik kurul kararıyla tez danışmanı olarak en geç birinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Tez danışmanı EYK onayı ile kesinleşir. Ana bilim/ana sanat dalı danışman önerilerinin uygun görülmemesi veya önerilerin zamanında yapılmaması hâlinde EYK öğrenciye doğrudan danışman atayabilir.

(2) Tez danışmanı, Senatonun belirleyeceği niteliklere sahip öğretim üyeleri arasından seçilir. Üniversitede ilgili ana bilim/ana sanat dalında belirlenen niteliklere sahip öğretim üyesi bulunmaması hâlinde Senatonun belirlediği ilkeler çerçevesinde EYK tarafından Üniversite içinden veya başka bir yükseköğretim kurumundan öğretim üyesi danışman olarak seçilebilir.

(3) Doktora programlarında; diş hekimliği, eczacılık, tıp ve veteriner fakülteleri ana bilim dalları hariç öğretim üyelerinin tez yönetebilmesi için, başarıyla tamamlanmış en az bir yüksek lisans tezi yönetmiş olması gerekir.

(4) Tez çalışmasının niteliğinin birden fazla tez danışmanı gerektirdiği durumlarda tez danışmanının talebi, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK kararı ile ikinci tez danışmanı atanabilir. İkinci tez danışmanı, Üniversite kadrosu dışından veya yurt dışından en az doktora derecesine sahip kişilerden de olabilir.

(5) Tezsiz yüksek lisans programında enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı, her öğrenci için ders seçiminde ve dönem projesinin yürütülmesinde danışmanlık yapacak bir öğretim üyesini veya Senato tarafından belirlenen niteliklere ve doktora derecesine sahip bir öğretim görevlisini en geç birinci yarıyılın sonuna kadar enstitüye önerir. Danışman ataması EYK kararı ile kesinleşir.

(6) Danışmanın görevi, öğrencinin akademik durumunu izlemek, kayıt, ders seçme ve ekleme işlemlerinde rehberlik etmek, tez/eser çalışması aşamasında yapacağı tez/eser çalışması, sergi, proje gibi çalışmaların yürütülmesinde akademik danışmanlık yapmak, intihal yazılım programı raporu hazırlamak ve bu Yönetmelik hükümleriyle kendisine verilen diğer sorumlulukları yerine getirmektir. Danışman atamasının gerçekleşmediği veya danışmanlık işlemlerinin aksaması durumunda danışman atanıncaya kadar, öğrencinin alacağı derslerin belirlenmesi ve kayıt işlemleri, ana bilim/ana sanat dalı başkanı tarafından yürütülür.

(7) Danışmanın veya öğrencinin görev ve sorumluluklarında aksaklıklar meydana gelmesi hâlinde; danışman, öğrenci veya ana bilim/ana sanat dalı başkanının talebi doğrultusunda öğrencinin danışmanı EYK tarafından değiştirilebilir. Danışman değişikliğinde, yeni atanacak olan danışmanın onayı da aranır. Öğretim üyesinin emekli olması, ağır hasta olması veya kurumdan/birimden ayrılması, altı aydan fazla yurt dışına çıkması veya başka üniversitelerde/kurumlarda görevlendirilmeleri durumunda öğretim üyesinin üzerindeki henüz tez aşamasına geçmemiş olan danışmanlıkları sona erer. Tez aşamasındaki danışmanlıklar devam edebilir.

(8) Tez/proje çalışma konusu değişikliği, öğrencinin ve danışmanın önerisi, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının teklifi ve EYK kararı ile gerçekleşir. Danışman değişikliğinde tez/proje konusuna devam durumunda eski danışmanın da onayı istenir.

(9) Lisansüstü program kontenjanları, YÖK tarafından belirlenen lisansüstü programlarda görev alabilecek öğretim üyesi sayısı ve mevcut öğretim üyesi başına düşen öğrenci sayısı dikkate alınarak hesaplanır. Tezli lisansüstü programları için, doktora danışmanlıkları sayısı doktor öğretim üyesi için iki, doçent için üç ve profesör için dördü aşmamak kaydıyla toplam danışmanlık sayısı doktor öğretim üyesi için en fazla altı , doçent için en fazla sekiz ve profesör için en fazla ondur. Tezsiz yüksek lisans programları için ise en fazla on altı öğrenci olarak belirlenir. Ancak, YÖK ile yapılan protokol dâhilinde ve Üniversite sanayi iş birliği çerçevesinde yürütülen lisansüstü programlar için bu kontenjan %50’ye kadar artırılabilir. YÖK bu sayıları güncellediğinde güncel sayılar esas alınır.

Devam zorunluluğu

MADDE 17- (1) Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Öğrenciler, teorik derslerin %70’ine, uygulamalı derslerin %80’ine katılmak zorundadır. Dersin öğretim elemanı, öğrencilerin derse devam durumlarının izlenmesinden ve denetlenmesinden sorumludur.

(2) Devam şartı yerine getirilmiş ders ve uygulamaların tekrarı hâlinde yeniden devam koşulu aranmaz.

Ders saydırma

MADDE 18- (1) Öğrencinin enstitüye kayıt olmadan önce yurt içi veya YÖK tarafından tanınan yurt dışı yükseköğretim kurumlarından veya özel öğrenci olarak almış olduğu lisansüstü dersler, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulu önerisi ile alınması gereken derslere karşılık saydırılabilir. Saydırılan/muaf olunan dersler, öğrencinin ilgili programda alması gereken toplam ders kredisinin yüzde ellisinden fazla olamaz.

Dersler ve kredi değerleri

MADDE 19- (1) Enstitü programlarında, öğrenci iş yüküne dayalı AKTS sistemi uygulanır.

(2) İlk kez açılacak lisansüstü dersler, enstitü tarafından belirlenen formla birlikte mayıs ve kasım ayı sonuna kadar ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun teklifi, enstitü kurulunun uygun görüşü ve Senatonun kabulü ile açılır. Derslerin açılış formunda belirtilen adı, kodu, içeriği, haftalık teorik ve uygulama ders saati, kredi ve AKTS değeri, kategorisi, koşulları ve benzeri özelliklerinde yapılacak değişikliklerle öğrencilerin bu değişikliklere intibak ilkeleri, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun önerisi üzerine enstitü kurulu tarafından kararlaştırılır ve Senato tarafından onaylanır.

(3) Lisansüstü programlarda dersler, zorunlu ve seçmeli olmak üzere iki grupta toplanır. Bu Yönetmelik hükümlerine göre açılacak olan zorunlu ve seçmeli lisansüstü dersler ve görevlendirilen öğretim üyelerini içeren öğretim planları, her yarıyıl, yeni yarıyıl başlangıcından önce, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun önerisi üzerine EYK tarafından karara bağlanır.

(4) Lisansüstü programların tamamlanması için gerekli eğitim ve öğretim faaliyetleri programlara göre değişiklik göstermek üzere dersler, seminer, uzmanlık alan dersi, dönem projesi, doktora yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması ile ilgili tamamlayıcı faaliyet/uygulamalardan oluşur.

(5) Bilimsel araştırma teknikleri ile araştırma ve yayın etiği konularını içeren en az bir dersin en geç dördüncü yarıyılın sonuna kadar alınması zorunludur. Öğrenci, bu dersi yüksek lisans programında almışsa doktora programında bu dersten muaf tutulur.

(6) Bir lisansüstü dersin kredi değeri, bir yarıyıl devam eden bir dersin haftalık teorik ders saatinin 1,0 katı ile haftalık uygulama saatinin 0,5 katının toplamıdır. Öğretim planlarında yer alan bir dersin AKTS değeri ise AKTS ilkeleri çerçevesinde o derse ilişkin teorik ve uygulamalı ders saatleri ile program bazında öngörülen bilgi, beceri ve yetkinliklerin kazandırılmasına dayalı diğer faaliyetler için gerekli toplam çalışma saatleri göz önüne alınarak hesaplanır. Lisansüstü programlarda uzmanlık alan dersi, tez çalışması dersi, yeterlik ve tez önerisi hariç diğer tüm derslerin her biri için kredi değeri 4’ten, AKTS değeri ise 12’den fazla olamaz.

(7) Öğretim planlarında derslerin; haftalık teorik ders saati, uygulama saati ve kredi değerleri ile AKTS kredilerinin belirtilmesi gerekir.

(8) Lisansüstü programlarda bir öğrencinin her yarıyıldaki ders yükü en az 30 AKTS’den oluşur. Öğrenci bir yarıyılda en fazla 42 AKTS’ye kadar ders alabilir.

(9) Birinci öğretim programlarındaki öğretim planlarında gösterilen zorunlu derslerin kredi/AKTS değerleri toplamı, program düzeylerine göre belirlenen yarıyıl kredi yükünün %50’sini aşamaz.

(10) Seminer dersi, tezsiz yüksek lisans dışındaki diğer programlarda zorunlu ve kredisiz olup öğrencilerin ders döneminde hazırladıkları bilimsel bir konuyu inceleme ve sözlü olarak sunmayı kapsayan bir çalışmadır. Bu ders öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanında uzmanlardan oluşan dinleyicilerin katılımına açık ortamlarda gerçekleştirilir. Seminer dersinin değerlendirmesi ilgili danışman tarafından yapılır.

(11) Seminer, dönem projesi ve tez çalışması kredisiz olup AKTS değerleri üzerinden kredilendirilirler. Kredisiz dersler için kredi değeri tespit edilmez. Bu derslerin haftalık teorik ve uygulama saatlerinin belirtilmesi ile yetinilir.

(12) Doktora ve yüksek lisans öğrencileri, programın lisansüstü derslerin kredisinin en az %50’sini kayıtlı oldukları programlardan almak zorundadır. Disiplinler arası programlarda bu durum geçerli değildir.

(13) Tez/dönem projesi ve uzmanlık alan dersinin sonuçları her yarıyıl sonunda danışman tarafından başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir.

Uzmanlık alan dersi

MADDE 20- (1) Uzmanlık alan dersi, tezli yüksek lisans ve doktora programlarında danışmanlığı bulunan öğretim üyelerinin, danışman olarak atandıkları tarihten itibaren öğrencileri için çalıştıkları bilimsel alandaki bilgi, görgü ve deneyimlerinin aktarılmasını, bilimsel etik ve çalışma disiplininin kazandırılmasını, güncel bilimsel yazıları izleyebilme ve değerlendirebilme yeteneğinin geliştirilmesini sağlamaya yönelik açacakları teorik bir derstir. Uzmanlık alan dersi ikinci öğretim dâhil olmak üzere tezli yüksek lisans ve doktora programları için haftada sekiz saattir. Uzmanlık alan dersine ilişkin diğer hususlar Senato tarafından belirlenir.

(2) Uzmanlık alan dersi sadece birinci danışman tarafından açılır. İkinci tez danışmanları ve Üniversite dışı kurumlardan atanan danışmanlar uzmanlık alan dersi açamaz.

(3) Uzmanlık alan dersleri eğitim ve öğretim dönemlerinin dışında da devam eder.

Sınavlar ve başarı değerlendirmesi

MADDE 21- (1) Öğrencilerin ders başarı düzeyleri, dersin özelliğine göre yapılacak olan ara sınav ve yarıyıl sonu sınavları ile ölçülür. Yarıyıl sonu sınavlarına derse devam yükümlülüklerini ya da ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getiren öğrenciler girer.

(2) Ara sınav ve yılsonu sınav notları 100 puan üzerinden verilir. Ara sınavın harf notuna katkısı %40, yarıyıl sonu sınavının harf notuna katkısı %60’tır.

(3) İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak AKTS ders kredileri hesaplanır.

(4) Herhangi bir yarıyılın not ortalamasını bulmak için o yarıyılda öğrencinin kayıt olduğu ve not ortalamalarına katılan her bir dersin AKTS değeri, o dersten alınan notun katsayısı ile çarpılarak bulunan değerler toplanır ve elde edilen toplam kredi değeri, bu derslerin toplam AKTS değerine bölünür.

(5) Genel not ortalaması öğrencinin enstitüye girişinden itibaren almış olduğu ve kayıtlı bulunduğu derslerin ve çalışmaların tümü, bilimsel hazırlıkta aldığı dersler hariç, dikkate alınarak aynı yöntemle hesaplanır. Gerek yarıyıl ve gerekse genel not ortalamasında (AA)’dan (FF)’ye kadar verilen notlar esas alınır. Not ortalamalarının hesaplanmasında tekrar edilen derslerden alınan en son harf notu esas alınır.

Başarı notu ve not dönüşümleri

MADDE 22- (1) Başarı notu, öğrencilerin ara sınav ve yarıyıl sonu sınavından aldıkları notların öngörülen ağırlıklara göre hesaba katılmasıyla belirlenen ham başarı notunun 100’lük not sistemindeki değerinin, bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda oluşturulan çizelgeye göre belirlenen harf notlarından biri olarak verilir.

(2) Bir dersten başarılı sayılmak için öğrencilerin doktora programında 4,00 üzerinden en az 2,50, yüksek lisans programında 4,00 üzerinden en az 2,00 notu almış olması gerekir.

(3) Öğrenci, kayıtlı bulunduğu programdaki kayıt yaptırmış olduğu zorunlu derslerin tamamını başarmak zorundadır. Seçmeli dersten başarısızlık hâlinde, öğrenci bu dersi veya danışmanının uygun gördüğü başka bir dersi almak ve başarmak zorundadır. Ancak öğrenci, kayıtlı olduğu programın asgari şartlarını yerine getirmiş olması ve diğer tüm dersleri başarı ile tamamlamış olması durumunda başarısız olduğu seçmeli ders/dersler transkriptte gösterilmez.

(4) Lisansüstü öğreniminde bir öğrencinin derslerini başarı ile tamamlayabilmesi için genel not ortalamasının 4,00 üzerinden en az 2,50 olması gerekir. Ancak, EYK kararı ve Senatonun onayı ile bu puan kriteri yükseltilebilir.

(5) Öğrenciler, danışmanının onayıyla, genel not ortalamalarını yükseltmek amacıyla aynı program içerisinde daha önce alıp başarılı oldukları dersleri tekrar alabilir. Tekrarlanan derste alınan son not geçerlidir.

(6) 100’lük sisteme göre hesaplanan başarı notlarının 4’lük ve harfli sisteme göre karşılıkları, aşağıdaki çizelgede gösterildiği gibidir:

Puan	Harf Notu	Katsayısı
90-100	AA	4,00
85-89	BA	3,50
80-84	BB	3,00
75-79	CB	2,50
70-74	CC	2,00
60-69	DC	1,50
50-59	DD	1,00
30-49	FD	0,50
0-29	FF	0,00
Muaf	MF	—
Devamsız	DS	—
Başarılı	B	—
Başarısız	BS	—

(7) Derse devam yükümlülüklerini ya da ders uygulamalarına ilişkin koşulları yerine getirmediği için yarıyıl sonu sınavına girme hakkını elde edemeyen öğrenciler devamsız (DS) sayılır ve bu durumdaki öğrencilerin harf notu, not ortalaması hesabında (FF) gibi işlem görür.

(8) Tez çalışması, seminer, uzmanlık alan dersi ve dönem projesi gibi kredisiz dersler başarılı (B) ya da başarısız (BS) olarak değerlendirilir. Başarı notu (B) veya (BS) ile takdir edilen derslerin notları öğrencinin yarıyıl ve genel not ortalamasına dâhil edilmez.

(9) İlgili dersin öğretim üyesi, öğrencilerin başarı notlarını sınav tarihini izleyen yedi gün içinde ilan eder.

(10) Genel başarı notu, not durum (transkript) belgesinde 4’lük değeri ile gösterilir.

Sınav sonuçlarına itiraz

MADDE 23- (1) Sınav sonuçlarına maddi hata nedeniyle itiraz edilebilir. Öğrenciler, sınav sonuçlarının ilan edilmesinden itibaren en geç beş iş günü içinde enstitüye dilekçe ile başvurarak sınav evrakının ve/veya başarı notunun tekrar incelenmesini isteyebilir.

(2) Enstitü itirazı, başvuru tarihinden itibaren en geç on gün içinde sonuca bağlayarak öğrenciye bildirir. Sınav evrakı ve/veya başarı notunda maddi bir hata tespit edilirse, bu hata EYK kararı ile düzeltilir.

Mazeret sınavları

MADDE 24- (1) 25 inci maddede belirtilen mazeretlerin belgelendirilmesi durumunda ara sınav, yarıyıl/yılsonu sınavı, tez sınavı ve yeterlik sınavı gibi jüri önünde yapılan sınavlar için mazeret sınav hakkı verilir. Mazeretleri nedeniyle sınava giremeyen öğrencilerin sınav tarihinden itibaren beş iş günü içinde bu mazeretlerini enstitüye bildirmeleri gerekir. Mazeretleri EYK tarafından kabul edilen öğrenciler için yeni bir sınav tarihi belirlenir.

Mazeretler

MADDE 25- (1) Kayıt, ara sınav ve yarıyıl/yılsonu sınavı, tez sınavı ve yeterlik sınavı şartlarından birini, aşağıda belirtilen ve EYK’nin kabul edeceği haklı ve geçerli bir nedenle yerine getiremeyen öğrencilerin hakları saklı tutulur:

a) Öğrencinin sağlık kuruluşlarınca verilen sağlık raporuyla belgelenmiş sağlıkla ilgili mazeretinin olması.

b) 2547 sayılı Kanun hükümlerine göre öğretimin aksaması sonucunu doğuracak olaylar dolayısıyla öğrenime YÖK kararıyla ara verilmesi.

c) Mahallin en büyük mülki amirince verilecek bir belge ile belgelenmiş olması şartıyla, doğal afetler nedeniyle öğrencinin öğrenime ara vermek zorunda kalmış olması.

ç) Birinci derecede yakınlarının ağır hastalığı hâlinde, bakacak başka kimsenin bulunmaması nedeniyle öğrencinin öğrenime ara vermek zorunda olduğunu belgelemesi.

d) Hüküm muhtevası ve sonuçları bakımından, tabi olduğu ilgili mevzuat hükümlerine göre öğrencinin, öğrencilik sıfatını kaldırmayan veya ihracını gerektirmeyen mahkûmiyet hâli.

e) Öğrencinin tutukluluk hâli.

f) EYK’nin haklı ve geçerli kabul edeceği diğer nedenlerle öğrencinin izinli sayılması.

(2) Haklı ve geçerli nedenleri ilgili yönetim kurullarınca kabul edilen öğrenciler, bu Yönetmelikte belirtilen devam koşullarını sağlamak zorundadırlar.

İzinli sayılma

MADDE 26- (1) Aşağıda sayılan haklı ve geçerli mazeretler nedeniyle EYK kararıyla öğrencilere bir defada en çok iki yarıyıl ve öğrenim süresi boyunca toplam en çok dört yarıyıl izin verilebilir:

a) Sağlık kuruluşlarınca verilen sağlık raporuyla belgelenmiş sağlıkla ilgili mazeretinin olması durumunda öğrenciye dört yarıyıldan da fazla izin verilebilir.

b) Tecil süresinin iptali/bitmesi nedeniyle askerlik görevini yapacak olan öğrencilere, askerlik süresi göz önünde bulundurularak iki yarıyıldan daha fazla da izin verilebilir.

c) Eğitim ve öğretim için yurt dışına çıkmak durumunda olanlar ile öğrencinin yaşantısını etkileyecek boyuttaki anne, baba, kardeş, eş veya çocuklarının ölümü veya bunların hastalanması ve bakacak başka bir kimsenin bulunmaması hâlinde en çok iki yarıyıla kadar izin verilebilir.

(2) Akademik izin taleplerinin yarıyıl başlangıcındaki ilk iki hafta içinde yapılması gerekir. Ani hastalık ve beklenmedik olağanüstü hâller nedeniyle yapılan izin başvurularında, öğrencinin olayın meydana gelmesinden itibaren en geç bir ay içinde durumu kanıtlayan belgelerle birlikte enstitüye başvurması gerekir.

(3) Öğrenciler, izin süreleri sonunda ve normal kayıt döneminde kayıtlarını yaptırmak suretiyle kaldıkları yerden öğrenimlerine devam eder. Kendilerine iki yarıyıllık izin verilmiş öğrencilerden birinci yarıyıl sonunda Üniversiteye dönmek isteyenlerin bir dilekçeyle enstitüye başvurmaları gerekir.

(4) Öğrenci değişimi programından yararlanacak öğrencilerin durumları, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulu tarafından incelenerek EYK kararıyla intibak işlemi yapılır.

(5) İzinli sayılan yarıyıl/yarıyıllar öğrencinin azami öğrenim süresinden sayılmaz.

(6) Yükseköğretim kurumları tarafından, afet ve salgınlarda tez aşamasındaki lisansüstü eğitim öğrencilerine talepleri halinde bir dönem, afet veya salgının aşamasına göre tekrar başvurmaları durumunda bir dönem daha olmak üzere en fazla iki dönem ek süre verilebilir, verilen bu ek süreler azami süreden sayılmaz.

İlişik kesme

MADDE 27- (1) Öğrencinin enstitü ile ilişiği aşağıdaki durumlarda kesilir:

a) Dilekçe ile enstitüye başvurması.

b) 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi uyarınca yükseköğretim kurumlarından çıkarma cezası almış olması.

c) Bu Yönetmelikte belirtilen süreler içerisinde başarı şartlarını tamamlayamaması.

Mezuniyet

MADDE 28- (1) Lisansüstü programlardan mezun olabilmek için bu Yönetmelik hükümlerinde yer alan tüm koşulların başarıyla sağlanması ve genel not ortalamasının 4,00 üzerinden en az 2,50 olması zorunludur.

(2) Lisansüstü programlarda mezuniyetle ilgili diğer esaslar Senato tarafından belirlenir.

Lisansüstü programların süresinden önce mezuniyet

MADDE 29- (1) Tezsiz yüksek lisans programlarında 60 AKTS, tezli yüksek lisans programlarında 120 AKTS, doktora programlarında 240 AKTS ve lisans mezuniyet derecesiyle yapılan doktora programlarında 300 AKTS tamamlanmadan mezun olunamaz.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Tezli Yüksek Lisans Programı

Amaç ve kapsam

MADDE 30- (1) Tezli yüksek lisans programının amacı, öğrencinin bilimsel araştırma yaparak yeni bilgilere erişme, bilgiyi değerlendirme ve yorumlama yeteneğini kazanmasını sağlamaktır.

(2) Tezli yüksek lisans programı asgari iki yarıyıla yayılmış toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla en az yedi ders, bir seminer dersi, tez çalışması olmak üzere toplam en az 120 AKTS kredisinden oluşur. Seminer dersi ve tez çalışması kredisiz olup başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Öğrenci, en geç ders dönemini izleyen dönemden itibaren her yarıyıl tez dönemi için kayıt yaptırmak zorundadır.

(3) Tezli yüksek lisans programlarında öğrenci, öğrenim süresi içinde aldığı dersler ile bir seminer dersi, tez çalışması ve uzmanlık alan dersi olmak üzere mezuniyeti için belirlenen toplam en az 120 AKTS kredisini almak ve başarılı olmak zorundadır.

(4) Öğrenci, danışmanının onayı ile Üniversitedeki enstitülerden veya ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK’nin onayı ile farklı üniversitelerdeki enstitülerde yer alan lisansüstü programlardan en çok iki ders alabilir.

(5) Öğrencinin ders aşamasını başarıyla tamamlayabilmesi için almış olduğu kredili derslerini ve seminer dersini başarması ve genel not ortalamasının 4,00 üzerinden en az 2,50 olarak gerçekleşmesi gerekir. Öğrenci, bu şartların gerçekleştiği dönemi izleyen yarıyılın başından itibaren her yarıyıl tez çalışması dersine kayıt yaptırmak zorundadır.

Başvuru ve şartları

MADDE 31- (1) Tezli yüksek lisans programına başvurular ve başvuruların değerlendirilme işlemleri, enstitü tarafından düzenlenir ve yürütülür.

(2) Başvurular, başvuru ilanında belirtilen belgelerle başvuru süresi içinde ve Senato tarafından belirlenen esaslara göre yapılır.

(3) Tezli yüksek lisans programlarına başvurabilmek için adayların ana bilim/ana sanat dalının öngördüğü bir lisans diplomasına sahip olmaları veya ilgili ana bilim dalında tezsiz yüksek lisans programı mezunu olmaları gerekir. Yurt dışından alınmış olan diplomaların denkliklerinin YÖK tarafından onaylanmış olması gerekir.

(4) Başvuru için adayların, ALES’ten başvurduğu programın puan türünde en az 55 puana sahip olmaları gerekir.

(5) Tezli yüksek lisans programlarına başvuran adaylar, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK’nin kararı ile belirlenen en az üç en fazla beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri tarafından bilimsel değerlendirme sınavına tabi tutulur.

(6) Yüksek lisans programına başvuran adayların ALES puanının %60’ı ve lisans mezuniyet not ortalamasının %40’ı dikkate alınarak sıralama yapılır; yapılan sıralama sonucuna göre bilimsel değerlendirme sınavına ilgili ana bilim dalında ilan edilen kontenjanın üç katı öğrenci çağrılır. Yabancı uyruklu öğrencilerde ise lisans mezuniyet notuna göre sıralama yapılır ve ilan edilen kontenjanın beş katı öğrenci çağrılır.

(7) Tezli yüksek lisans programına giriş başarı notunun hesaplanmasında; ALES puanının %50’si, lisans mezuniyet notunun %30’u, bilimsel değerlendirme sınavı notunun %20’si alınarak elde edilecek puanların toplamı en az 60 olmak şartı ile en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere kontenjan sayısınca öğrenci başarılı sayılır ve kontenjan sayısı kadar öğrenci yedek ilan edilir.

(8) Bilimsel değerlendirme sınavına girmeyen veya bilimsel değerlendirme sınavı puanı 50’nin altında olan adaylar değerlendirmeye alınmaz. Sonuçlar, bilimsel değerlendirme sınavı bitiminden sonra enstitü tarafından ilan edilir. Asıl listede yer alan adaylardan kayıt yaptırmayanların yerine ilanda belirtilen başvuru süresi içinde yedek listeden başarı sıralamasına göre kayıt alınır. Yapılan ilanları ve bu ilanlara ilişkin güncellemeleri takip etme sorumluluğu adaylara aittir.

(9) Tezli yüksek lisans programının yürütülmesi, ders plan, program, sınav, tez, proje ve öğrenci alımıyla ilgili diğer usul ve esaslar Senato tarafından belirlenir.

Süre

MADDE 32- (1) Tezli yüksek lisans programının süresi bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç öğrencinin kayıt olduğu programa ilişkin derslerin ilk verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın dört yarıyıl olup program en çok altı yarıyılda tamamlanır.

(2) Dört yarıyıl sonunda öğretim planında yer alan derslerini, seminer dersini başarıyla tamamlayamayan ve tez önerisini yapmayan, bu süre içerisinde 4,00 üzerinden en az 2,50 genel not ortalamasını sağlayamayan, azami süreler içerisinde ise tez çalışmasında başarısız olan veya tez sınavına girmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

Tez önerisi

MADDE 33- (1) Tezli yüksek lisans programlarında öğrenci, danışmanıyla beraber belirlediği tez konusunu, ilgili ana bilim/ana sanat dalı başkanlığına önerir. Tez konusu, ilgili ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile kesinleşir.

(2) Tez çalışması konusu üzerinde daha sonra yapılması istenen değişiklikler, en geç dördüncü yarıyılın sonuna kadar, danışmanın önerisi ve ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca enstitüye bildirilir ve EYK kararı ile kesinleşir.

(3) Tez sınavı sırasında gerek görüldüğünde tez başlığında değişiklik yapmaya; danışman ve mezuniyet sınav jürileri karar verebilir.

(4) Enstitülere sunulan tez önerisi; anket, mülakat, odak grup çalışması ve deney gibi yollarla veri toplanmasını ve/veya insan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını öngörüyor ise veri toplamaya yönelik etik kurul raporu veri toplamaya başlamadan önce ilgili enstitüye sunulur.

Tezin sonuçlanması

MADDE 34- (1) Tezli yüksek lisans programında eğitim alan bir öğrenci, elde ettiği sonuçları Senato tarafından belirlenen yazım kurallarına uygun biçimde yazar ve tezini jüri önünde sözlü olarak savunur. Tez sınavı, danışman dışındaki diğer jüri üyesinin/üyelerinin şehir dışı ya da yurt dışında olması veya geçerli mazeretlerinin bulunması durumunda ilgili danışman ve ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK kararı ile çevrim içi uzaktan jüri katılımıyla elektronik ortamda kayıt altına alınarak da yapılabilir.

(2) Yüksek lisans tez sınavından önce veya düzeltme verilen tezlerde düzeltme ile birlikte öğrenci tezini tamamlayarak danışmanına sunar. Danışman, “tez savunulabilir” formunu, teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu, benzerlik formunu ve tezin tez yazım kurallarına uygun yazıldığını gösteren tez yazım kuralları kontrol formu ile birlikte ciltlenmemiş tezi enstitüye teslim eder. Tez sınav jürisi oluştuktan sonra, danışman veya öğrenci tez sınav tarihinden en az bir ay önce yedek üyeler dâhil tezini jüri üyelerine ulaştırmak zorundadır.

(3) Yüksek lisans tez sınavı jürisi ve tez sınavı tarihi, tez danışmanı ve ilgili enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile belirlenir. Jüri, biri öğrencinin tez danışmanı, en az biri Üniversite dışından olmak üzere üç veya beş öğretim üyesinden oluşur. Jürinin üç kişiden oluşması durumunda ikinci tez danışmanı jüri üyesi olamaz.

(4) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Bu karar enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir.

(5) Jüri üyeleri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi tez sınavına alır. Tez sınavı; tez çalışmasının sunulması ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Tez sınavı, öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık ortamlarda gerçekleştirilir.

(6) Tez sınavı başarıyla sonuçlanan öğrenci, tezin ciltlenmiş üç nüshasını ve iki adet CD/DVD kaydını tez danışmanına teslim eder. Danışman, tezin yazım kurallarına uygunluğu yönünden yazılı olarak belirttiği görüşü ile tezin nüshalarını ve CD/DVD kaydını ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı aracılığıyla ilgili enstitüye gönderir.

(7) Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(8) Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç üç ay içinde düzeltmeleri yapılan tezi zorunlu bir hal olmadıkça aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu tez sınavı sonunda da başarısız bulunarak tezi kabul edilmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Düzeltme için verilen süre azami süreden sayılmaz.

(9) Tezi reddedilen öğrencinin talepte bulunması hâlinde, tezsiz yüksek lisans programının gereklerini yerine getirmiş olmak kaydıyla kendisine tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

(10) Tezli yüksek lisans programından tezsiz yüksek lisans programına geçiş, ana bilim/ana sanat dalının önerisi ve EYK kararı ile en geç ikinci yarıyılın sonuna kadar yapılabilir. Geçiş yapan öğrenci, tezsiz yüksek lisans programının kredi ve zorunlu ders şartlarını yerine getirmekle yükümlüdür ve programın azami süresini aşamaz. Ayrıca, EYK onayıyla genel akademik başarı not ortalaması barajı belirlenebilir. Tezli yüksek lisanstan tezsiz yüksek lisansa geçiş hakkı yalnızca bir kez kullanılabilir.

(11) İntihal yazılım programı raporu geçerlilik sınırlarını EYK belirler.

(12) Enstitü tarafından kabul edilen haklı ve geçerli nedenlerden dolayı yapılamayan tez sınavı bir tutanak ile tespit edilerek ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı tarafından enstitüye bildirilir. Bu durumda enstitü tarafından tutanak tarihini izleyen on beş gün içinde yapılmak üzere yeni bir tez sınav tarihi belirlenir.

(13) Jüri toplantıları eksik üyeli yapılamaz. Jüri toplantısına mazereti nedeniyle katılamayan asıl üye/üyeler yerine yedek üye/üyeler enstitü tarafından davet edilir. İkinci kez toplanamayan jüriler konusunda yapılacak işleme EYK karar verir.

(14) Tez jürisinin oluşturulmasından, jürinin toplanmasına kadar geçen süreçle ilgili işlemler, enstitü tarafından belirlenen esaslara göre yürütülür.

(15) Tez sınavına ilk hakkında veya düzeltme kararından sonraki hakkında mazeretsiz katılmayan öğrenci, tez sınavı hakkından vazgeçmiş sayılır, jüri tarafından tutulan tutanağa göre tezi hakkında ret kararı verilir ve öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

Tezli yüksek lisans diploması

MADDE 35- (1) Tez sınavında başarılı olmak ve Senato tarafından belirlenen mezuniyet için gerekli diğer koşulları da sağlamak kaydıyla, yüksek lisans tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan yüksek lisans öğrencisine tezli yüksek lisans diploması verilir. Öğrencinin müracaatı durumunda en fazla bir ay ek süre verilebilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami öğrencilik süresinin dolması hâlinde enstitü ile ilişiği kesilir.

(2) Tezli yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü ana bilim/ana sanat dalındaki programın YÖK tarafından onaylanmış adı bulunur. Mezuniyet tarihi tezin sınav jüri komisyonu tarafından imzalı nüshasının enstitüye teslim edildiği tarihtir.

(3) Tezin tesliminden itibaren üç ay içinde yüksek lisans tezinin bir kopyası elektronik ortamda, enstitü tarafından YÖK Başkanlığına gönderilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Tezsiz Yüksek Lisans Programı

Amaç ve kapsam

MADDE 36- (1) Tezsiz yüksek lisans programının amacı, öğrenciye mesleki konuda derin bilgi kazandırmak ve mevcut bilginin uygulamada nasıl kullanılacağını göstermektir.

Başvuru ve şartları

MADDE 37- (1) Tezsiz yüksek lisans programına başvurular ve başvuruların değerlendirilme işlemleri, enstitü müdürlüğü tarafından düzenlenir ve yürütülür.

(2) Başvurular, başvuru ilanında belirtilen belgelerle başvuru süresi içinde yapılır.

(3) Tezsiz yüksek lisans programlarına başvurabilmek için adayların, ana bilim/ana sanat dalının öngördüğü bir lisans diplomasına sahip olmaları, yurt dışından alınmış olan diplomaların denkliklerinin YÖK tarafından onaylanmış olması gerekir.

(4) Tezsiz yüksek lisans programlarına öğrenci kabulünde ALES puanı zorunlu değildir.

(5) Başvurularda lisans mezuniyet not ortalamasının %90’ı, varsa ALES puanının %10’u alınarak başarı puanı hesaplanır. En yüksek puandan başlamak üzere kontenjan sayısınca öğrenci başarılı sayılır ve ana bilim/ana sanat dalı tarafından belirlenen kontenjanın üç katı öğrenci yedek olarak ilan edilir. Asıl listede yer alan adaylardan kayıt yaptırmayanların yerine ilanda belirtilen başvuru süresi içinde yedek listeden başarı sıralamasına göre kayıt alınır. Yapılan ilanları ve bu ilanlara ilişkin güncellemeleri takip etme sorumluluğu adaylara aittir.

Ders yükü ve dönem projesi

MADDE 38- (1) Toplam otuz kredi ve 60 AKTS’den az olmamak kaydıyla en az on dersi ve dönem proje dersini başarıyla tamamlayan öğrenci dönem projesini Senato tarafından belirlenen yazım kurallarına uygun biçimde yazar ve danışmanına sunar.

(2) Danışman tarafından dönem projesi incelenir ve uygun bulunan projeler ana bilim dalı başkanlığının onayına sunulur. Ana bilim dalı başkanlığı tarafından onaylanan dönem projeleri enstitü müdürlüğüne gönderilir.

(3) Öğrencinin alacağı derslerin en çok ikisi, lisans öğrenimi sırasında alınmamış olması kaydıyla, lisans derslerinden seçilebilir.

(4) Tezsiz yüksek lisans, ikinci öğretim ve uzaktan eğitim programlarında derslerin işlenmesine ilişkin hususlar, ilgili mevzuat hükümleri ve Senato kararlarına göre yürütülür.

(5) Tezsiz yüksek lisans programının yürütülmesi; ders plan, program, sınav, proje ve öğrenci alımıyla ilgili diğer usul ve esaslar Senato tarafından belirlenir.

Süre

MADDE 39- (1) Tezsiz yüksek lisans programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç, öğrencinin kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın en az iki yarıyıl, en çok üç yarıyıldır. Bu sürenin sonunda başarısız olan veya programı tamamlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

Tezsiz yüksek lisans diploması

MADDE 40- (1) Kredili derslerini ve dönem projesini başarıyla tamamlayan öğrenciye tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

(2) Tezsiz yüksek lisans diploması üzerinde öğrencinin kayıtlı olduğu enstitü ana bilim/ana sanat dalındaki programın YÖK tarafından onaylanmış adı bulunur.

(3) Dönem projesinin ciltlenmiş en az üç kopyasını ve mezuniyet için gerekli belgeleri enstitüye teslim eden öğrenciye diploma verilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması hâlinde enstitü ile ilişiği kesilir.

(4) Mezuniyet tarihi, dönem projesinin imzalı nüshasının enstitüye teslim edildiği tarihtir.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Doktora Programı

Amaç ve kapsam

MADDE 41- (1) Doktora programının amacı, öğrenciye bağımsız araştırma yapma, bilimsel problemleri, verileri geniş ve derin bir bakış açısı ile irdeleyerek yorum yapma, analiz etme ve yeni sentezlere ulaşmak için gerekli becerileri kazandırmaktır.

(2) Doktora tezinin, bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme, bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini yerine getirmesi gerekir.

(3) Doktora programı, tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için asgari iki yarıyıla yayılmış toplam yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS kredisinden az olmamak koşuluyla en az yedi ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere en az 240 AKTS kredisinden oluşur. Lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için de en az kırk iki kredilik 14 ders, seminer, yeterlik sınavı, tez önerisi ve tez çalışması olmak üzere toplam en az 300 AKTS kredisinden oluşur.

(4) Doktora programlarında enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için en fazla iki, lisans mezuniyet derecesiyle kabul edilmiş öğrenciler için en fazla dört ders seçilebilir.

(5) Gelişim ve öğrenme ile öğretimde planlama ve değerlendirme dersleri ile ilgili hususlar Senato tarafından düzenlenir.

(6) Doktora programları, enstitünün teklifi ile yurt içi ve yurt dışı bütünleşik doktora programları şeklinde de düzenlenebilir. Bu programlar, YÖK tarafından belirlenen usul ve esaslara göre yürütülür.

(7) Doktora programında lisans dersleri ders yükünden ve doktora kredisinden sayılmaz.

(8) Doktora programları ikinci öğretim olarak açılamaz.

Başvuru ve şartları

MADDE 42- (1) Doktora programına başvurabilmek için adayların, ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun öngördüğü bir lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına sahip olmaları, yurt dışından alınmış olan diplomaların denkliklerinin YÖK tarafından onaylanmış olması gerekir.

(2) Doktora programına yüksek lisans diplomasıyla başvuranlarda, 4,00 üzerinden en az 2,50 yüksek lisans mezuniyet not ortalamasına sahip olması ve ALES puanının en az 60 olması şartı aranır.

(3) Doktora programına lisans diplomasıyla başvuranlarda, 4,00 üzerinden en az 3,00 lisans mezuniyet not ortalamasına sahip olması ve ALES puanının en az 80 olması şartı aranır.

(4) Doktora programlarına başvurularda, YDS veya YÖKDİL’den en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eş değerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puana muadil bir puan alınmış olması gerekir. Ancak, EYK kararı ve Senatonun onayı ile bu puan kriteri yükseltilebilir.

(5) Temel tıp bilimlerinde doktora programlarına başvurabilmek için, tıp fakültesi mezunlarının 60 ALES puanına veya TUS’tan alınmış en az 50 temel tıp puanına sahip olmaları gerekir. Temel tıp puanı, TUS’ta temel tıp bilimleri Testi-1 bölümünden elde edilen standart puanın 0,7; klinik tıp bilimleri testinden elde edilen standart puanın 0,3 ile çarpılarak toplanması ile elde edilir. Tıp fakültesi mezunu olmayan adayların ise yüksek lisans diplomasına ve 60 ALES puanına sahip olmaları gerekir. Diş hekimliği ve veteriner fakülteleri lisans mezunlarının mezuniyetleri tezli yüksek lisans mezuniyetine eş değer kabul edilerek temel tıp bilimlerinde doktora programına doğrudan başvurabilir. YDS veya YÖKDİL’den en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eş değerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puana muadil bir puana sahip olma şartı temel tıp bilimlerinde doktora programlarına başvuran tüm adaylar için de geçerlidir.

(6) Doktora programına başvuran adaylar için ALES puanının (temel tıp bilimlerine başvuracak tıp fakültesi mezunlarının ALES veya temel tıp puanının) %60’ı, lisans mezuniyet not ortalamasının %15’i, yüksek lisans mezuniyet not ortalamasının %15’i (temel tıp bilimlerine başvuracak tıp fakültesi mezunlarının lisans mezuniyet not ortalamasının %30’u) ve yabancı dil puanının %10’u dikkate alınarak sıralama yapılır. Doktora programına, lisans mezuniyet derecesi ile başvuru yapan adayların ALES puanının %60’ı, lisans mezuniyet not ortalamasının %30’u ve yabancı dil puanının %10’u dikkate alınarak sıralama yapılır. Yapılan sıralama sonucuna göre bilimsel değerlendirme sınavına ilgili ana bilim dalında ilan edilen kontenjanın üç katı öğrenci çağrılır. Yabancı uyruklu öğrencilerde ise lisans mezuniyet notuna göre sıralama yapılır ve ilan edilen kontenjanın beş katı öğrenci çağrılır.

(7) Bilimsel değerlendirme sınavına çağrılan adaylar, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK kararı ile belirlenen en az üç, en fazla beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan jüri tarafından sınava tabi tutulur.

(8) Doktora programına giriş başarı notu ALES puanının (temel tıp bilimlerine başvuracak tıp fakültesi mezunlarının ALES veya temel tıp puanının) %50’si, lisans mezuniyet not ortalamasının %15’i, yüksek lisans mezuniyet not ortalamasının %15’i (temel tıp bilimlerine başvuracak tıp fakültesi mezunlarının lisans mezuniyet not ortalamasının %30’u) ve bilimsel değerlendirme sınavı notunun %20’si alınarak hesaplanır. Lisans mezuniyet derecesi ile başvuru yapan adayların doktora programına giriş başarı notu ALES puanının %50’si, lisans mezuniyet not ortalamasının %30’u ve bilimsel değerlendirme sınavı notunun %20’si alınarak hesaplanır. Elde edilecek puanların toplamı yüksek lisans diploması ile başvuranlar için en az 60, lisans diploması ile başvuranlar için en az 70 olmak şartı ile en yüksek puan alan adaydan başlamak üzere kontenjan sayısınca öğrenci başarılı sayılır ve kontenjan sayısı kadar öğrenci yedek ilan edilir. Bilimsel değerlendirme sınavına girmeyen veya bilimsel değerlendirme sınav puanı 60’ın altında olan adaylar başarısız sayılır. Sonuçlar, bilimsel değerlendirme sınavı bitiminden sonra enstitü tarafından ilan edilir. Asıl listede yer alan adaylardan kayıt yaptırmayanların yerine ilanda belirtilen başvuru süresi içinde yedek listeden başarı sıralamasına göre kayıt alınır. Yapılan ilanları ve bu ilanlara ilişkin güncellemeleri takip etme sorumluluğu adaylara aittir.

(9) Doktora programının yürütülmesi; ders plan, program, sınav, yeterlik, tez, proje ve öğrenci alımıyla ilgili diğer usul ve esaslar Senato tarafından belirlenir.

Süre

MADDE 43- (1) Doktora programı, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç tezli yüksek lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl; lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.

(2) Doktora programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi tezli yüksek lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu süre içinde kredili derslerini başarıyla tamamlayamayan veya 4,00 üzerinden en az 2,50 genel not ortalamasını sağlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(3) Kredili derslerini başarıyla bitiren, yeterlik sınavında başarılı bulunan ve tez önerisi kabul edilen, ancak tez çalışmasını birinci fıkrada belirtilen on iki veya on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(4) Lisans mezuniyet derecesi ile doktora programına başvurmuş öğrencilerden, kredili derslerini ve/veya azami süresi içinde tez çalışmasını tamamlayamayanlara ve doktora tezinde başarılı olamayanlara tezsiz yüksek lisans için gerekli kredi yükü, proje ve benzeri diğer şartları yerine getirmiş olmaları kaydıyla talepleri hâlinde tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

Yeterlik sınavı

MADDE 44- (1) Doktora programı ders yükümlülüklerini başarıyla ve 4,00 üzerinden en az 2,50 genel not ortalaması ile tamamlayan öğrenciler yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar. Bir öğrenci yeterlik sınavına her yarıyılda bir defa olmak üzere yılda en fazla iki kez girebilir.

(2) Yüksek lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilen öğrenci en geç beşinci yarıyılın, lisans derecesi ile kabul edilmiş olan öğrenci en geç yedinci yarıyılın sonuna kadar yeterlik sınavına girmek zorundadır. Yeterlik sınavında başarısız olan öğrenci bir sonraki yarıyılda tekrar sınava alınır. Bu sınavda da başarısız olan öğrencinin doktora programı ile ilişiği kesilir.

(3) Yeterlik sınavına girmek isteyen öğrenci yeterlik sınavı başvurusunu ders kayıt haftasında öğrenci otomasyon sistemi üzerinden yapar. Sınava giriş talebini öğrenci otomasyon sistemi üzerinden yapmayan veya bir sonraki yarıyılın ders kayıt haftasından önce sınava girmeyen öğrenci o yarıyıl için sınav hakkını kullanmış ve başarısız sayılır.

(4) Yeterlik sınavları, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı tarafından ana bilim/ana sanat dalında görev yapan öğretim üyeleri arasından önerilen ve EYK tarafından onaylanan beş kişilik doktora yeterlik komitesi tarafından düzenlenir ve yürütülür. Ana bilim/ana sanat dalı başkanı, yeterlik komitesinin doğal başkanıdır. Komitenin görev süresi üç yıldır ve üyeler bir sonraki dönemde tekrar görevlendirilebilir.

(5) Doktora yeterlik komitesi, doktora yeterlik sınavlarını hazırlamak, uygulamak ve değerlendirmek amacıyla, en az ikisi Üniversite dışından olmak üzere, danışman dâhil beş asıl ve biri ana bilim/ana sanat dalından diğeri başka bir yükseköğretim kurumundan olmak üzere iki yedek öğretim üyesini EYK’ye önerir. Doktora yeterlik sınav jürisi, her öğrenci için EYK kararı ile kesinleşir ve görevlendirilir. Doktora yeterlik sınavında danışmanın oy hakkı vardır.

(6) Doktora yeterlik sınavı yazılı ve sözlü olarak iki bölüm hâlinde yapılır. Yazılı sınavda başarılı olan öğrenci sözlü sınava alınır. Sınavlardan başarılı sayılmak için her iki sınavdan da 100 üzerinden en az 75 puan almış olmak gerekir. Sınav jürileri öğrencinin yazılı ve sözlü sınavlardaki başarı durumunu değerlendirerek öğrencinin başarılı veya başarısız olduğuna salt çoğunlukla karar verir. Ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca yeterlik sınavını izleyen üç iş günü içinde tutanakla birlikte sınav evrakı enstitüye gönderilir.

(7) Doktora yeterlik sınav jürisi, yeterlik sınavını başaran bir öğrencinin, ders yükünü tamamlamış olsa bile toplam kredi miktarının üçte birini geçmemek şartıyla fazladan ders/dersler almasını isteyebilir. Öğrenci, yeterlik sınav jürisi tarafından belirlenen dersleri başarmak zorundadır.

(8) Lisans mezuniyet derecesi ile doktora programına kabul edilmiş ve en az yedi dersini başarı ile tamamlamış bir öğrencinin yüksek lisans programına geçme hakkı vardır. Öğrencinin talebi durumunda, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK’nin onayı ile yüksek lisans programına geçebilir.

Tez izleme komitesi

MADDE 45- (1) Yeterlik sınavında başarılı bulunan öğrenci için danışmanının görüşü, ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK kararı ile bir ay içinde bir tez izleme komitesi oluşturulur.

(2) Tez izleme komitesi üç öğretim üyesinden oluşur. Komitede tez danışmanından başka enstitü ana bilim/ana sanat dalı içinden ve dışından birer üye yer alır. Tez izleme komitesi üyesi EYK’nin geçerli kabul edebileceği bir gerekçesi olmadığı sürece üyelikten ayrılamaz.

(3) Tez izleme komitesi üyelerinin uzmanlık alanlarının tez konusu ile uyumlu olması gerekir. Tez önerisi sınavı ile takip eden izleme sınavları bu komite tarafından yapılır. Öğrencinin ikinci tez danışmanının olması durumunda, ikinci tez danışmanı dilerse komite toplantılarına oy hakkı olmaksızın katılabilir.

(4) Danışmanın önerisi ve ana bilim/ana sanat dalı başkanının onayı ve EYK kararı ile tez izleme komitesi üyelerinde değişiklik yapılabilir.

Tez önerisi sınavı

MADDE 46- (1) Doktora yeterlik sınavını başarı ile tamamlayan öğrenci, en geç altı ay içinde, yapacağı araştırmanın amacını, yöntemini ve çalışma planını kapsayan tez önerisini, tez izleme komitesi önünde sözlü olarak savunur. Öğrenci, danışmanının kontrolünde tez önerisi ile ilgili yazılı bir raporu sözlü savunmadan en az on beş gün önce komite üyelerine dağıtır.

(2) Tez izleme komitesi, öğrencinin sunduğu tez önerisinin kabul, düzeltme veya reddedileceğine salt çoğunlukla karar verir. Düzeltme için bir ay süre verilir. Bu süre sonunda kabul veya ret yönünde salt çoğunlukla verilen karar, enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca işlemin bitişini izleyen üç gün içinde enstitüye tutanakla bildirilir.

(3) Tez önerisi reddedilen öğrenci, yeni bir danışman ve/veya tez konusu seçme hakkına sahiptir. Bu durumda yeni bir tez izleme komitesi atanabilir. Programa aynı danışmanla devam etmek isteyen öğrenci üç ay içinde, danışman ve tez konusunu değiştiren öğrenci ise altı ay içinde tekrar tez önerisi savunmasına alınır. Tez önerisi bu savunmada da reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(4) Tez önerisi savunmasına geçerli bir mazereti olmaksızın birinci fıkrada belirtilen sürede girmeyen öğrenci başarısız sayılarak tez önerisi reddedilir. Tez önerisinin kabul edilmesi durumunda tez konusu, EYK kararı ile kesinleşir.

(5) Enstitülere sunulan tez önerileri; anket, mülakat, odak grup çalışması, deney gibi yollarla veri toplanmasını ve/veya insan ve hayvanların (materyal/veriler dâhil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılmasını öngörüyor ise ilgili etik kurul kararının ilgili enstitüye sunulması zorunludur.

(6) Tez başlığında değişiklik yapmaya; danışman, tez izleme komitesi ve mezuniyet sınav jürileri karar verebilir.

Tez çalışması ve tez izleme sınavları

MADDE 47- (1) Derslerini başarıyla tamamlayan, yeterlik sınavında başarılı olan ve tez önerisi kabul edilen öğrenci, bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme, bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini yerine getiren bir doktora tezini tez izleme komitesi gözetiminde hazırlar.

(2) Tez önerisi kabul edilen öğrenci için tez izleme komitesi, ocak-haziran ve temmuz-aralık ayları arasında birer defa olmak üzere yılda en az iki kez toplanır. Öğrenci, toplantı tarihinden en az bir ay önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak belirlenir. Komite tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(3) Öğrenci, tez izleme sınavı tarihinden en az on beş gün önce komite üyelerine yazılı bir rapor sunar. Bu raporda, o ana kadar yapılan çalışmaların özeti ve bir sonraki dönemde yapılacak çalışma planı belirtilir. Tez izleme komitesi önünde sözlü olarak sunum ve savunması yapılır. Tez izlemeye yüz yüze katılamayacak komite üyeleri kayıt altına alınmak şartıyla çevrimiçi katılım sağlayabilir.

(4) Öğrencinin tez çalışması, komite tarafından başarılı veya başarısız olarak değerlendirilir. Karar ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı tarafından toplantıyı izleyen üç iş günü içinde tutanakla enstitüye bildirilir.

(5) Enstitü tarafından kabul edilmiş haklı ve geçerli bir mazereti bulunmadan enstitüye süresi içinde rapor sunmayan öğrencinin tez izleme sınavı başarısız sayılır.

(6) Tez izleme komitesine süresi içerisinde raporunu sunmayarak, mazeretsiz olarak tez izleme sınavına katılmayarak veya tez izleme sınavına katılarak tez izleme komitesi tarafından üst üste iki kez veya aralıklı olarak üç kez başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tez izleme komitesi her yarıyıl için tez izleme raporunu enstitüye sunar.

(7) Tez önerisi sınavı sonucunda tez konusu kabul edilen, ancak takip eden tez izleme sınavları sonucunda tez konusu değişikliğinin söz konusu olduğu hâllerde, komite konuya ilişkin bir rapor hazırlar ve enstitüye sunar. Komite üyelerinin imzalarını taşıyan rapor EYK tarafından incelenir ve tez konusu değişikliği EYK kararı ile uygun görüldüğü takdirde, EYK karar tarihi itibarıyla en geç altı ay içerisinde öğrenci yeniden tez önerisi sınavına girer.

Doktora tezinin sonuçlandırılması

MADDE 48- (1) Doktora programındaki bir öğrenci, tezi ile ilgili elde ettiği sonuçları Senato tarafından kabul edilen yazım kurallarına uygun biçimde yazmak ve tezini jüri önünde sözlü olarak savunmak zorundadır. Doktora programlarında yeterlik, tez izleme ve tez sınavları salt çoğunluğun fiilen sınava katılması şartı ile diğer jüri üyesinin/üyelerinin şehir dışı ya da yurt dışında veya geçerli mazeretlerinin bulunması durumunda ilgili danışman ve ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK kararı ile çevrim içi uzaktan jüri katılımıyla kayıt altına alınmak şartıyla elektronik ortamda da yapılabilir.

(2) Öğrencinin tezinin sonuçlanabilmesi için son tez izleme raporunun başarılı bulunması koşuluyla en az üç başarılı tez izleme raporu sunulması ve tez konusu ya da alanı ile ilgili olarak, doktora öğrenimi sürecinde tek ya da çok isimli SCI, SCI-Expanded, SSCI indeksli dergilerde yayımlanan/yayına kabul edilen en az bir makalesi veya TR Dizin, ulusal ya da uluslararası hakemli bir dergide yayımlanan/yayına kabul edilen en az iki makalesinin elektronik veya basılı yayımlanması koşulunu sağlamış olması gerekir.

(3) Doktora tez jürisi, danışman ve enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile atanır. Jüri, üçü öğrencinin tez izleme komitesinde yer alan öğretim üyeleri ve en az ikisi Üniversite dışından olmak üzere danışman dâhil beş öğretim üyesinden oluşur. Danışmanın oy hakkı vardır. Ayrıca ikinci tez danışmanı oy hakkı olmaksızın jüride yer alabilir. Doktora tez sınav jürisi, her öğrenci için EYK kararı ile kesinleşir ve görevlendirilir.

(4) Öğrenci, tezinin savunmasından önce veya düzeltme verilen tezlerde düzeltmeyi yaptıktan sonra tezini danışmanına sunar. Danışman, “tez savunulabilir” formunu, öğrencinin yayın koşulunu sağladığına dair belgeyi, teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu ve tezin tez yazım kurallarına uygun yazıldığını gösteren tez yazım kuralları kontrol formu ile birlikte ciltlenmemiş tezi enstitüye teslim eder. Tez sınav jürisi oluştuktan sonra öğrenci tez sınav tarihinden en az bir ay önce yedek üyeler dâhil tezini jüri üyelerine ulaştırmak zorundadır.

(5) Jüri üyeleri, tezin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi tez sınavına alır. Tez sınavı, tez çalışmasının sunumu ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Tez sınavı; öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.

(6) Tez sınavının tamamlanmasından sonra jüri dinleyicilere kapalı olarak, tez hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Tezi kabul edilen öğrenciler başarılı olarak değerlendirilir. Bu karar, enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca tez sınavını izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Tezi başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Tezi hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç altı ay içinde gerekli düzeltmeleri yaparak tezini aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu savunmada da başarısız bulunan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Lisans mezuniyet derecesi ile doktoraya kabul edilmiş olanlardan tezde başarılı olamayanlar için talepleri hâlinde 43 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

(7) Enstitü tarafından kabul edilen haklı ve geçerli nedenlerden dolayı yapılamayan tez sınavı bir tutanak ile tespit edilerek ana bilim/ana sanat dalı başkanlığı tarafından enstitüye bildirilir. Bu durumda enstitü tarafından tutanak tarihini izleyen on beş gün içinde yapılmak üzere yeni bir tez sınav tarihi belirlenir.

(8) Jüri toplantıları eksik üyeli yapılamaz. Jüri toplantısına mazereti nedeniyle katılamayan asıl üye/üyeler yerine yedek üye/üyeler davet edilir. İkinci kez toplanamayan jüriler konusunda yapılacak işleme EYK tarafından karar verilir.

(9) Tez jürisinin oluşturulmasından, jürinin toplanmasına kadar geçen süreçle ilgili işlemler, enstitü tarafından belirlenen esaslara göre yürütülür.

(10) İkinci kez yapılan tez sınavı, izleyen yarıyılda gerçekleştiği takdirde öğrenci, o yarıyıla kayıt yaptırmak zorundadır.

(11) Tez sınavına ilk hakkında veya düzeltme kararından sonraki hakkında mazeretsiz katılmayan öğrenci, tez sınavından vazgeçmiş sayılır, tezi hakkında ret kararı verilir ve öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(12) Tez sınavından başarılı olan ve tezi ile ilgili yükümlülükleri yerine getiren öğrencinin EYK tarafından mezuniyetine karar verilir.

Doktora diploması

MADDE 49- (1) Tez sınavı başarıyla sonuçlanan öğrenci, tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde tezin ciltlenmiş on nüshasını ve elektronik ortamdaki kaydını danışmanına teslim eder. Danışman, tezin yazım kurallarına uygunluğu yönünden yazılı olarak belirttiği görüşü ile tezin nüshalarını ve elektronik ortamdaki kaydını ana bilim/bilim dalı başkanlığı aracılığıyla ilgili enstitüye gönderir. Öğrenci, ilgili enstitüden talep etmesi hâlinde teslim süresi en fazla bir ay daha uzatılabilir. Bu süreler sonunda koşulları yerine getirmeyen öğrenci, koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması hâlinde enstitü ile ilişiği kesilir.

(2) Tez sınavında başarılı olmak ve diğer koşulları da sağlamak kaydıyla doktora tezinin ciltlenmiş kopyalarını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden ve tezi şekil yönünden uygun bulunan öğrenci doktora diploması almaya hak kazanır. Öğrencinin müracaatı durumunda en fazla bir ay ek süre verilebilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması hâlinde enstitü ile ilişiği kesilir.

(3) Doktora diploması üzerinde enstitü ana bilim/ana sanat dalındaki programın YÖK tarafından onaylanmış adı bulunur. Mezuniyet tarihi tezin sınav jüri komisyonu tarafından imzalı nüshasının teslim edildiği tarihtir.

(4) İlgili enstitü tarafından tezin tesliminden itibaren üç ay içinde doktora tezinin bir kopyası elektronik ortamda, bilimsel araştırma ve faaliyetlerin hizmetine sunulmak üzere YÖK Başkanlığına gönderilir.

ALTINCI BÖLÜM

Sanatta Yeterlik Programı

Amaç ve kapsam

MADDE 50- (1) Sanatta yeterlik çalışması, özgün bir sanat eserinin ortaya konulmasını, müzik ve sahne sanatlarında ise üstün bir uygulamayı amaçlayan doktora eş değeri bir yükseköğretim programıdır.

(2) Sanatta yeterlik programı, ders, yeterlik sınavı, sanatta yeterlik tez/eser çalışması önerisi, sanatta yeterlik tez/eser çalışması ve tez/eser sınavından oluşur.

(3) Sanatta yeterlik programına tezli yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için yirmi bir krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla asgari iki yarıyılda en az yedi ders ile uygulamalar, tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi çalışmalar olmak üzere toplamda en az 240 AKTS kredisinden oluşur. Sanatta yeterlik programına lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için ise kırk iki krediden ve bir eğitim-öğretim dönemi 60 AKTS’den az olmamak koşuluyla, en az on dört ders ile uygulamalar, tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi çalışmalar olmak üzere toplamda en az 300 AKTS kredisinden oluşur.

(4) Sanatta yeterlik programlarında enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden yüksek lisans derecesi ile kabul edilmiş öğrenciler için en fazla iki, lisans mezuniyet derecesiyle kabul edilmiş öğrenciler için en fazla dört ders seçilebilir.

(5) Gelişim ve öğrenme ile öğretimde planlama ve değerlendirme dersleri ile ilgili hususlar Senato tarafından düzenlenir.

(6) Sanatta yeterlik programları, enstitünün teklifi ile yurt içi ve yurt dışı bütünleşik sanatta yeterlik programları şeklinde de düzenlenebilir. Bu programlar, YÖK tarafından belirlenen esaslara göre yürütülür.

(7) Sanatta yeterlik programında lisans dersleri ders yükünden ve sanatta yeterlik programı kredisinden sayılmaz.

(8) Sanatta yeterlik programları ikinci öğretim olarak açılamaz.

Sanatta yeterlik çalışmasına başvuru şartları ve değerlendirme

MADDE 51- (1) Sanatta yeterlik çalışmasına başvurabilmek için adayların ana bilim/ana sanat dalı akademik kurulunun öngördüğü lisans veya tezli yüksek lisans diplomasına sahip olmaları, güzel sanatlar fakülteleri ve konservatuvar mezunları ile diğer fakültelerin eş değer programlarından mezun olanların haricinde yüksek lisans mezuniyet derecesiyle başvuran adayların ALES sözel puan türünde en az 60 puana, lisans mezuniyet derecesiyle başvuran adayların ise ALES sözel puan türünde en az 80 puana sahip olmaları gerekir. Yurt dışından alınmış olan diplomaların denkliklerinin YÖK tarafından onaylanmış olması gerekir.

(2) Sanatta yeterlik programına yüksek lisans diplomasıyla başvuranlarda 4,00 üzerinden en az 2,50 yüksek lisans mezuniyet not ortalamasına; lisans diplomasıyla başvuranlarda ise 4,00 üzerinden en az 3,00 lisans mezuniyet not ortalamasına sahip olması şartı aranır.

(3) Sanatta yeterlik programına başvurularda, YDS veya YÖKDİL’den en az 55 puan veya ÖSYM tarafından eş değerliği kabul edilen uluslararası yabancı dil sınavlarından bu puana muadil bir puan alınmış olması gerekir. Ancak, EYK kararı ve Senatonun onayı ile bu puan kriteri yükseltilebilir.

(4) Sanatta yeterlik programına yüksek lisans derecesi ile başvuran adayların öğrenciliğe kabulünde bilimsel değerlendirme sınavı/yetenek sınavı/portfolyö incelenmesi şeklinde yapılan yeterlik sınavı notunun 60 puandan az olmamak şartıyla ALES puanı ile başvurma zorunluluğu olanlarda ALES notunun %50’sinin, yabancı dil puanının %10’unun, mülakat/yetenek sınavı/portfolyö incelenmesi şeklinde yapılan yeterlik sınavı puanının %30’unun, yüksek lisans mezuniyet not ortalamasının %10’unun toplamı en az 60 puan; ALES puanı ile başvurma zorunluluğu olmayanlarda yabancı dil puanının %10’unun, bilimsel değerlendirme sınavı/yetenek sınavı/portfolyö incelenmesi şeklinde yapılan yeterlik sınavı puanının %80’inin, yüksek lisans mezuniyet not ortalamasının %10’unun toplamının en az 60 puan olması gerekir.

(5) Sanatta yeterlik programına lisans derecesi ile başvuran adayların öğrenciliğe kabulünde ise ALES puanı ile başvurma zorunluluğu olanlarda ALES notunun %50’sinin, yabancı dil puanının %10’unun, bilimsel değerlendirme sınavı/yetenek sınavı/portfolyö incelenmesi şeklinde yapılan yeterlik sınavı puanının %30’unun, lisans mezuniyet not ortalamasının %10’unun toplamı en az 60 puan; ALES puanı ile başvurma zorunluluğu olmayanlarda yabancı dil puanının %10’unun, bilimsel değerlendirme sınavı/yetenek sınavı/portfolyö incelenmesi şeklinde yapılan yeterlik sınavı puanının %80’inin, lisans mezuniyet not ortalamasının %10’unun toplamının en az 80 puan olması gerekir.

(6) Sanatta yeterlik programının yürütülmesi; ders, plan, program, sınav, tez, proje ve öğrenci alımıyla ilgili diğer usul ve esaslar Senato tarafından belirlenir.

Süre

MADDE 52- (1) Sanatta yeterlik programını tamamlama süresi, bilimsel hazırlıkta geçen süre hariç yüksek lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için kayıt olduğu programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere, her yarıyıl için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın sekiz yarıyıl olup azami tamamlama süresi on iki yarıyıl, lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için on yarıyıl olup azami tamamlama süresi on dört yarıyıldır.

(2) Sanatta yeterlik programı için gerekli kredili dersleri başarıyla tamamlamanın azami süresi yüksek lisans derecesi ile kabul edilenler için dört yarıyıl, lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilenler için altı yarıyıldır. Bu süreler sonunda almış olduğu tüm kredili derslerini başarı ile tamamlayamayan ve 4,00 üzerinden en az 2,50 genel not ortalaması sağlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

(3) Kredili derslerini ve uygulamalarını başarıyla bitiren, ancak tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi çalışmalarını tezli yüksek lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilip on iki veya lisans mezuniyet derecesi ile kabul edilip on dört yarıyıl sonuna kadar tamamlayamayan öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir.

Sanatta yeterlik çalışmasının sonuçlanması

MADDE 53- (1) Tez hazırlayan öğrenci elde ettiği sonuçları, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi çalışmasını açıklayan ve belgeleyen metni Senato tarafından kabul edilen yazım kurallarına uygun biçimde yazarak, tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi çalışmalarını jüri önünde sözlü olarak savunur.

(2) Sanatta yeterlik çalışması sınavından önce veya düzeltme verilen tez ve çalışmalarda düzeltme ile birlikte öğrenci tezini/çalışmasını tamamlayarak danışmanına sunar. Danışman, “tez savunulabilir” formu ve teze ilişkin intihal yazılım programı raporu ile birlikte tezi enstitüye teslim eder.

(3) Sanatta yeterlik jürisi, danışman ve enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığının önerisi ve EYK onayı ile atanır. Jüri, en az ikisi Üniversite dışından öğretim üyesi olmak üzere danışman dâhil beş kişiden oluşur. Danışmanın oy hakkı vardır. Ayrıca ikinci tez danışmanı oy hakkı olmaksızın jüride yer alabilir.

(4) Jüri üyeleri, söz konusu tezin veya metnin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde toplanarak öğrenciyi sınava alır. Sınav, sanatta yeterlik çalışmasının sunumu ve bunu izleyen soru-cevap bölümünden oluşur. Sınav öğretim elemanları, lisansüstü öğrenciler ve alanın uzmanlarından oluşan dinleyicilerin katılımına açık olarak yapılır.

(5) Sınavın tamamlanmasından sonra jüri, dinleyicilere kapalı olarak, öğrencinin tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi sanatta yeterlik çalışması hakkında salt çoğunlukla kabul, ret veya düzeltme kararı verir. Tezi ve sanatta yeterlik çalışması kabul edilen öğrenciler başarılı olarak değerlendirilir. Bu karar, enstitü ana bilim/ana sanat dalı başkanlığınca sınavı izleyen üç gün içinde ilgili enstitüye tutanakla bildirilir. Tezi ve sanatta yeterlik çalışması başarısız bulunarak reddedilen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Sanatta yeterlik çalışması hakkında düzeltme kararı verilen öğrenci en geç altı ay içinde gerekli düzeltmeleri yaparak tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi sanatta yeterlik çalışmasını aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu sınav sonunda da başarısız bulunarak sanatta yeterlik çalışması kabul edilmeyen öğrencinin enstitü ile ilişiği kesilir. Lisans mezuniyet derecesi ile sanatta yeterlik programına kabul edilmiş olanlardan tez, sergi, proje, resital, konser, temsil gibi sanatta yeterlik çalışması başarılı olamayanlar için talepleri hâlinde 43 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre tezsiz yüksek lisans diploması verilir.

(6) Sanatta yeterlik çalışmaları ve sonuçlandırılmasıyla ilgili diğer hususlar Senato tarafından belirlenir.

Sanatta yeterlik diploması

MADDE 54- (1) Sanatta yeterlik çalışmasında başarılı olan öğrenciye, diğer koşulları da sağlamak kaydıyla YÖK tarafından onaylanan sanat dalının özelliğine göre alanı belirleyen bir diploma verilir. Mezuniyet tarihi ana sanat dalı programlarına kayıtlı öğrenciler için tez sınavı sonrası yapılan ve başarılı bulunan uygulamalı sınav tarihidir.

(2) Tez sınavında başarılı olmak ve diğer koşulları da sağlamak kaydıyla sanatta yeterlik tezinin ciltlenmiş en az üç kopyasını tez sınavına giriş tarihinden itibaren bir ay içinde ilgili enstitüye teslim eden öğrenci doktora diploması almaya hak kazanır. Öğrencinin başvurusu üzerine EYK, teslim süresini en fazla bir ay daha uzatabilir. Bu koşulları yerine getirmeyen öğrenci koşulları yerine getirinceye kadar diplomasını alamaz, öğrencilik haklarından yararlanamaz ve azami süresinin dolması hâlinde enstitü ile ilişiği kesilir.

(3) İlgili enstitü sanatta yeterlik tezinin bir kopyasını elektronik ortamda YÖK Başkanlığına gönderir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Çeşitli ve Son Hükümler

Disiplin

MADDE 55- (1) Öğrencilerin disiplin iş ve işlemlerinde 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi hükümleri uygulanır.

Tebligat

MADDE 56- (1) Eğitim-öğretim, sınavlar ve benzeri konularda Üniversite/enstitü tarafından internet sayfasında yapılan ilanlar öğrencinin şahsına yapılmış sayılır. Öğrenci hakkındaki diğer bireysel işlemler, öğrencinin elektronik adresine e-posta yoluyla tebliğ edilir.

(2) Üniversite Öğrenci Bilgi Sistemi üzerinden yapılan bilgilendirme ve duyurular öğrenciye resmî tebliğ yerine geçer.

Diğer hükümler

MADDE 57- (1) Yabancı uyruklu adaylar ile lisans eğitiminin tamamını yurt dışında tamamlayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı adayların lisansüstü programlara kabulüne ilişkin usul ve esaslar Senato tarafından belirlenir.

(2) Salgın gibi mücbir sebep hallerinde, lisansüstü giriş kriterlerinden olan bilim sınavının ne şekilde yapılacağına ve hangi başarı ölçütlerinin esas alınacağına Senato karar verir.

(3) Tezli ikinci öğretim yüksek lisans programları için bu Yönetmelikte yer alan tezli yüksek lisans programına ilişkin hükümler uygulanır.

Hüküm bulunmayan haller

MADDE 58- (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hâllerde 20/4/2016 tarihli ve 29690 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği, 3/3/1983 tarihli ve 17976 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Lisans Üstü Eğitim Öğretim Enstitülerinin Teşkilât ve İşleyiş Yönetmeliği ve ilgili diğer mevzuat hükümleri ile YÖK kararları uygulanır.

Yürürlükten kaldırılan yönetmelik

MADDE 59- (1) 25/1/2021 tarihli ve 31375 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Lisansüstü Eğitim-Öğretim Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır.

Geçiş hükümleri

GEÇİCİ MADDE 1- (1) 6/2/2013 tarihinden önce tezsiz yüksek lisans programlarına kayıtlı olan veya mezun olan öğrenciler doktora programlarına başvurabilir.

Yürürlük

MADDE 60- (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

MADDE 61- (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Rektörü yürütür.

Full & Egal Universal Law Academy