İPEK VE SUNİ İPEK KADIN ÇORAPLARI STANDARDI

HAKKINDAKİ NİZAMNAME

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 1/3/1941 No : 2/15266

Dayandığı Kanunun Tarihi : 10/6/1930 No : 1705

Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi : 8/3/1941 No : 4753

Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3 Cildi : 22 Sayfa : 203

Madde 1 – Türkiye'de imal edilecek ipek ve suni ipekten kadın çorapları, aşağıda yazılı cins ve vasıflarda olacaktır.

Madde 2 – İpek çoraplar, ipek böceğinin ifrazatı olan tabii ipekten, suni ipek çoraplar muhtelif cins suni ipeklerden imal edilir.

Madde 3 – İpek ve suni ipek kadın çoraplarının vasıf ve nevileri aşağıdaki tabloya uygun olacaktır:

Tabii ipek
Denye	gg	57	54	51	48	45	4	39
13/15	Tam örgü	—	—	2 k	4 k	6 k	8 k	10 k
13/15	Hafif örgü	—	—	—	3 k	4 k	6 k	8 k
13/15	Zayıf örgü	—	—	—	—	3 k	4 k	6 k
11/13	Tam örgü	—	2 k	—	—	—	—	—
11/13	Zayıf örgü	3 k	—	—	—	—	—	—
9/11	Tam örgü	2 k	—	—	—	—	—	—
Suni ipek
Denye	45	50	60	70	80	90	100

Yalnız viskoz suni ipeğile işlenecek çoraplarda suni ipek denyesi 60 dan aşağı olamaz.

Madde 4 – İpek ve suni ipek kadın çorapları işlendikleri makine sıklıklarına (gg) göre üç sınıfa ayrılmıştır. Bunlardan:

57,54 ve 51 gg makinelerde imal edilenlere (Salon çorabı)

48 ve 45 gg makinelerde imal edilenlere (ince çorap)

42 ve 39 gg makinelerde imal edilenlere (gündelik çorap) isimleri verilecektir

Madde 5 – Üçüncü maddede yazılı tabloya uygun olarak işlenecek çorapların vasati örgü sıklığı aşağıdaki tabloya göre olacaktır:

Makine gg	20 mm. Dahilinde ilme sıra sıklığı	20 mm. dahilinde ilme sıklığı
57	52	36
54	48	34
51	43	32
48	40	30
45	37	27
42	35	25
39	32	24

Madde 6 – Beşinci maddede yazılı vasati sıklık işleme esnasında makine üzerindeki çorapların konç ve ayak kısmının muayenesiyle tesbit edilir. Sıklık vasatisinin tesbiti için asgari 4 fontür üzerinde muayene icra edilir. Sıklık vasatisinin tayininde kabul edilen tolerans (- % 5) i tecavüz edemez.

Madde 7 – Çorap boyları numaralarla gösterilir. Mutat numaralar şunlardır:

8

8,5

9

9,5

10

Madde 8 – (Değişik: 31.12.1941 - 2/17247 K.)

Boy numaralarına göre çorapların ayak, burun, baldır, lastik kısmı ebatlariyle çorap uzunlukları aşağıdaki şema ve tabloda gösterilen ölçülere uygun olacaktır. Ebatların kontrol muayenelerinde % 10 a kadar tolerans kabul edilir. Ancak bu tolerans (A) altında yazılı kısımda % 3 ü tecavüz edemez.

(Şema ve tablo)

Çorap boy No.	A cm.	B mm	C mm.	F mm.	G Mm	H mm.	İ mm.
8	20	60	78	720	78	125	160
8,5	21,5	65	82	740	81	130	165
9	23	70	85	740	83	130	170
9,5	24,5	75	86	760	85	133	175
10	26	80	90	780	88	135	180

Madde 9 – (Değişik: 31.12.1941 - 2/17247 K.)

Lastik kısmı, çorabın çorap bağına (Jartiyer) takıldığı parçadır. Bu kısmın iki kat olarak imali mecburi olup katlardan birinin ikişer telli merserize pamuk ipliğinden, diğerinin konç kısmının işlendiği maddeden veya iki katlı ikişer telli merserize pamuk ipliğinden imali şarttır.

Madde 10 – Çorapların topuk, burun ve taban kısımlarının takviyesi için bu kısımların iki kat olarak imali mecburidir. Katlardan biri iki telli merserize iplik ile, diğeri de konç kısmının işlendiği iptidai maddeden yapılabileceği gibi her iki kat da merserize iplikten yapılabilir. Yalnız tabii ipekle işlenen çoraplarda merserize iplik ile takviye edilecek kısım da tabii ipekten yapılabilir. Bu takdirde kullanılacak takviye ipliği 13/15 dört kattan aşağıya olamaz.

Madde 11 – Çoraplardaki nefaset, örgü ve boya düzgünlüğüne göre her sınıf için üç seçim (Choix-Şua) kabul edilmiştir. Bunlardan birinci seçim kusursuz bir çorabı, ikinci seçim örgüsünde iptidai madde veya makine hatalarından mütevellit yollar veya halkalar bulunan bir çorabı, üçüncü seçim de lekeli ve tamir edilmiş sakat yerleri bulunan bir çorabı ifade eder. Birinci seçim (kusursuz), ikinci seçim (az kusurlu), üçüncü seçim de (kusurlu) kelimeleriyle gösterilecektir.

Madde 12 – (Değişik: 31/12/1941- 2/17247 K.)

Yukarıdaki maddelerde yazılı çorapları imal eden müesseseler:

a) Kullanılan iptidai madde cinsine göre (Tabii ipek) veya (Suni ipek) kelimelerini ve suni ipekte ilaveten bemberg, kuttner veya viskoz gibi nev'ini gösteren kelimeyi,

b) Lastik kısmının imal edildiği maddeye göre (Jartiyer ipek),(Jartiyer merserize), (Jartiyer kuttner), (Jartiyer bemberg), (Jartiyer viskoz) kelimelerini,

c) Kullanılan ipek denyesine göre tam örgü, hafif veya zayıf örgü kelimelerini,

ç) Makine sıklığı (gg) ile denyelere göre salon çorabı, ince çorap veya gündelik çorap olarak incelik derecesini,

d) Çorapların düzgünlük derecesini göstermek üzere (Kusursuz), (Az kusurlu) veya (Kusurlu) kelimelerini,

e) Çorap boy numarasını,

f) İmal eden fabrikanın firmasını okunaklı ve silinmiyecek bir tarzda çorapların lastik kısmına vazetmeye mecburdurlar. Ayrıca konulacak etiketlerde de bu malümat yazılı olmalıdır.

Damgaların tatbik şekli:

Madde 13 – (Değişik: 31/12/1941 - 7/17247 K.)

1 – ..... Müessesenin tabii ipekten lastik kısmının birinci katı ipek zayıf örgü kusursuz 8 No. salon çorabı üzerinde şu yazılar bulunacaktır.

.....(Fabrikanın veya müessesenin unvanı) tabii ipek (Jartiyer ipek) salon çorabı, zayıf örgü kusursuz No. 8

2 – .... Müessesenin suni ipek bemberg, lastik kısmının her iki katı merserize tam örgü, az kusurlu 9 numara ince çorabı üzerinde şu yazılar bulunacaktır.

.....(Fabrika veya müessesenin unvanı) suni ipek bemberg (Jartiyer merserize) ince çorap tam örgü, az kusurlu No. 9

Madde 14 – Nizamnamede yazılı hükümlere aykırı çorap yapmaktan ve damga vaz'ı mecburiyetine riayet etmemekten veya çoraplara yanlış damga vurmaktan fabrika sahipleri mesuldür.

Madde 15 – Nizamname hükümlerinin tatbik edilip edilmediğini murakabeye memur olanlar bu vazifelerini müessesenin işlemesini durdurmayacak bir surette yaparlar.

Nizamname hükümlerine uymayan imalata tesadüf ettikleri takdirde bu gibilerin her cinsinden nümune olarak birer tek çorap alırlar. Bu suretle fabrikalardan alınacak nümuneler müessesenin salahiyetli memuru tarafından fabrikanın resmi mühüriyle damgalanacağı gibi her nümunenin vasıfları fabrikanın firmasını taşıyan bir kağıt üzerine tesbit edilerek aynı memur tarafından imzlandıktan sonra teftiş eden memura verilir.

Muayene, ticarethanelerde yapıldığı takdirde alınacak nümuneler yukardaki fıkra mucibince ticarethanenin resmi mühüriyle damgalanacağı ve başkaca bir vesikaya raptolunacağı gibi çorapları yapan fabrikaca ticarethaneye verilmiş olan fatura sureti de müessesenin resmi mühürü ve salahiyetli memurunun imzası altında yine teftiş eden memura verilir.

Madde 16 – 1705 numaralı kanunun dördüncü maddesi mücibince teftiş neticesinde bu Nizamname hükümlerine muhalif hareketi tesbit edilenler hakkında üç nüshadan ibaret bir zabıt varakası tanzim olunarak bir nüshası 48 saat içinde mal sahibine veya müessesenin mümessiline tebliğ, ikinci nüshası 1705 ve 3018 sayılı kanunlara göre takibat yapılmak üzere mahalli Cumhuriyet Müddeiumumiliğine tevdi edilir. Üçüncü nüsha da İktisat Vekaletine gönderilir.

Madde 17 – 7 Ağustos 1937 tarih ve 2/7210 sayılı kararname ile mer'iyet mevkiine konulmuş ve 14 Temmuz 1938 tarih ve 2/9231 sayılı kararname ile tadil edilmiş olan İpek ve Suni İpek Kadın Çorapları Standart Nizamnamesi hükümleri işbu Nizamnamenin tatbik mevkiine vaz'ı tarihinden itibaren mülgadır.

Muvakkat madde:

Bu Nizamnamenin neşrinden evvel 14 Temmuz 1938 tarih ve 2/9231 sayılı kararname ile kabul edilmiş olan Nizamname hükümlerine göre imal edilmiş bulunan çoraplar, mevcudu kalmayıncaya kadar satılabilir. Ancak bu Nizamnamenin neşrinden itibaren bir ay içinde fabrika sahip veya mümessilleriyle toptan satış yapan ticarethane sahiplerinin ellerinde mevcut çorapların nevi ve miktarını birer beyanname ile mahalli İktisat Müdürlüklerine ve İktisat Müdürlüğü bulunmayan yerlerde ticaret odalarına bildirmeleri şarttır.

Madde 18 – 1705 ve 3018 numaralı kanunlara dayanılarak tanzim ve Devlet Şürasınca tetkik edilmiş olan bu Nizamname hükümleri Resmi Gazetede neşredildiği günden itibaren bir ay sonra tatbik olunur.

Madde 19 – Bu Nizamname hükümlerini, İcra Vekilleri Heyeti yürütür.

1.3.1941 TARİH VE 2/15266 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
Tarihi	Numarası	Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler	Yürürlüğe Giriş Tarihi
31.1.1942	2/17247	-	14.2.1942 tarihinden itibaren bir ay sonra

Full & Egal Universal Law Academy