ŞEHİR VE KASABALARDAKİ MAHALLE MUHTAR VE

İHTİYAR KURULLARI TÜZÜĞÜ[1]

Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 4/4/1945 No : 3/2412

Dayandığı Kanunun Tarihi : 10/4/1944 No : 4541

Yayımlandığı Resmî Gazetenin Tarihi : 26/4/1945 No : 5991

Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3 Cildi : 26 Sayfa : 266

BÖLÜM: 1

Genel hükümler

Madde 1 – Şehir ve kasabalarda mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının ne yolda seçilecekleri ve görevlerini nasıl yapacakları aşağıdaki maddelerde gösterilmiştir.

Madde 2 – Şehir ve kasabalarda kurulu bulunan ve Belediye Kanununun (8)inci maddesine göre belediye meclisinin ve o yer idare kurulunun kararı ve valinin onaması ile yeniden kurulacak olan mahallelerde bir muhtar ve muhtarın başkanlığında bir ihtiyar kurulu bulunur.

Madde 3 – Yapılacak işler bakımından bir kaç mahallenin bir muhtar ve ihtiyar kuruluna bağlanması veya bir mahallede birden fazla muhtar ve ihtiyar kurulu bulunması o kısımda oturan belediye seçmenlerinin çokluğu tarafından imzalı bir mazbata ile veya yerin en büyük mülkiye memurluğunca görülecek idari lüzum üzerine belediye meclisinin kararına ve o yerin en büyük mülkiye memurunun onamasına bağlıdır.

Bu suretle mahallelerin birleştirilmesinde, muhtarlığa bağlanacak ev sayısının (1000) den fazla olmaması ve bir mahallede birden fazla muhtar bulundurulması halinde de bir muhtara verilecek ev sayısının (300) den az olmaması gözönünde tutulur.

Apartımanlarda bir ailenin oturduğu her daire bu işde bir ev sayılır. Bir mahallede birden fazla muhtar ve ihtiyar kurulu bulunursa bunlara birer sıra numarası verilir.

Madde 4 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu, bir muhtar ile dört üyeden kurulur, kurulun dört yedek üyesi vardır.

BÖLÜM: 2

Muhtar ve ihtiyar kurullarının seçimi

Madde 5 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu ile bunların yedek üyeleri mahalle halkı tarafından seçilir. Bu seçim her dört yıllık bir dönem sonunda yenilenir.

Madde 6 – Bir seçim dönemi içinde her hangi bir sebeple olursa olsun seçimin yenilenmesi halinde yeni muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinin görevi o dönem sonunda biter.

Madde 7 – Seçimin belediye meclisinin belli seçim yılı içindeki Aralık ayında bitirilmesi şarttır.

Madde 8 – Seçime katılmak ve oy vermek için:

1 – Türk olmak,

2 – Seçim başlamadan önce en aşağı altı aydan beri o mahallede oturmakda bulunmuş olmak,

3 – (18) yaşını bitirmiş olmak,

4 – Hırsızlık, kaçakcılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve sahte kağıtları bilerek kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz kızartıcı suçlardan biri ile veya ağır hapis cezasiyle hükümlü veyahut kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak, lazımdır.

Madde 9 – Subaylar, erat, askeri memurlar ve polisler mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimlerinde oya katılamazlar.

Madde 10 – Mahalle muhtarlığına ve ihtiyar kurulu üyeliğine seçilmek için:

1 – Türk olmak,

2 – Seçim başlamadan önce en aşağı bir yıldan beri o mahallede oturmakta bulunmuş olmak,

3 – (25) yaşını bitirmiş olmak,

4 – Hırsızlık, kaçakçılık, dolandırıcılık, sahtecilik ve sahte kağıtları bilerek kullanmak, inancı kötüye kullanmak gibi yüz kızartıcı suçlardan biriyle veya ağır hapis cezasiyle hükümlü veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,

5 – Türkçe okur yazar olmak,

şarttır.

Madde 11 – Milletvekilleri, İl Umumi Meclisi üyeleri, subaylar, erat, askeri memurlar, yargıçlar, genel, özel ve katma bütçelerle idare edilen daire ve kurumlardan aylık alan memurlar, mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu üyeliğine seçilemezler.

Madde 12 – Muhtar ve üye olmak için gereken ve (10) uncu maddede yazılı olan şartlardan her hangi birine bozukluk gelir veya (11) inci maddedeki durumlardan her hangi biri gerçekleşirse muhtarlık ve üyelik sıfatı kalkar.

Muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinin talim ve manevra maksadiyle 45 günden fazla silah altına alınmaları halinde de yukarıki hüküm uygulanır. Ancak bu sıfatın kalktığına ve üyelerden birinin çekilmesinin kabulüne veya vazifeye devamsızlık sonucu bir üyenin çekilmiş sayılmasına, seçimi onamağa yetkili bulunan makamlarca karar verilir.

Madde 13 – Ana, baba, büyük ana, büyük baba, evlat, kardeş, kaynana, kayınbaba, büyük kaynana, büyük kayınbaba, damat, gelin, enişte, kayınbirader, baldız ve görümceler mahalle muhtar ve ihtiyar kurulunda birleşemezler.

Birleşmeye engel derecedeki hısımlık muhtarla ihtiyar kurulu üyelerinden birisi arasında olursa üye olanın yerine en çok oy almış bulunan yedek üye getirilir.

İhtiyar kurulunda birleşmesi yasak olanlar seçilmiş ise en çok oy kazanmış olan, bu da eşit ise evli olan ve evlilerden yaşı büyük olan ve bu da eşit ise çocuğu çok olan üyelik sıfatını alır. Çocuk sayısının da eşitliği halinde kimin alınacağı ad çekme ile belirtilir.

Seçimden sonra dünür olanlar da yukarki hükümlere bağlıdır.

Madde 14 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimi en büyük mülkiye memurunun veya memur edeceği kimsenin gözetimi altında yapılır.

Madde 15 – Seçime, belediye seçimi için Belediye Kanununun (34) üncü maddesine göre yapılmış olan son defterler esas tutulur. Bunun için yerin en büyük mülkiye memurunun emriyle belediyelerce bu defterlerin ikişer örnekleri çıkartılarak seçim komisyonuna verilir.

Madde 16 – Yerin en büyük mülkiye memuru, muhtar ve ihtiyar kurulu seçiminin yapılması için, son belediye seçimine esas olan defterlerden (10) ve (11) inci maddelerde yazılı niteliklerde oldukları yapacağı soruşturma ile anlaşılan her mahalle halkından üçer kişilik birer (seçim komisyonu) kurar ve işi komisyona ayrılan kimselere yazı ile bildirir.

Madde 17 – Seçimin nerede, ne gün ve saat kaçtan kaça kadar yapılacağı, oylar bir günde sandığa atılamayacaksa kaç gün mühlet verileceği ve son günde hangi saate kadar oyların kabul olunacağı seçime başlanmadan en az üç gün önce yerin en büyük mülkiye memuru tarafından seçmenlere duyurulacak şekilde uygun araçlarla ilan olunur.

Madde 18 – Seçim için belirtilen gün, saat ve yerde sandığa oy pusulaları atılmağa başlanmadan önce seçim komisyonu, orada hazır bulunanlara sandığın boş olduğunu gösterdikten sonra dört tarafını sicimle bağlayıp düğüm yerlerini mühürler. Sandığın başka başka anahtarlarla açılır iki kilidi, üzerinde ince bir mektup sığacak kadar yarığı bulunur. Seçim bir günde bitmezse oy atılması için belirtilen son dakikada oy atılacak yarık komisyon tarafından seçmenlerden en az üç kişinin önünde bir kağıtla kapatılarak dört tarafından mühür mumu ile mühürlenir ve iş bir zabıtla belirtilir. Sabahları belli saatte gene öylece açılır ve iş gene bir zabıtla belirtilir. Sandık en büyük mülkiye memurunun uygun göreceği yerde saklanır.

Madde 19 – Her seçmen kendi oy pusulasını getirip seçim komisyonu önünde sandığa atmakla ödevlidir. Hiç bir sebep ve suretle başkasının adına sandığa seçim pusulası atılamaz. Seçim pusulasında seçmenin adı, soyadı, adresi, imzası veya mühürü bulunur. Her seçmenin elinde nüfus kağıdı olduğu halde seçim sandığının başına gelerek seçim defterindeki adı karşısını imzalaması ve Türkçe okuyup yazmak bilmiyorsa mühür veya parmak basması gerektir.

Madde 20 – Muhtar ve ihtiyar kurulu üyelikleri seçimi bir arada yapılır. Her seçmen oy pusulasında muhtarlık için bir kişinin ve ihtiyar kurulu üyeliği içinde (8) kişinin adını yazar. Yazmak bilmiyenler güvendikleri kimseye sandık başında yazdırırlar.

Madde 21 – Oy verilmesi için belirtilen sürenin sonunda seçim defterine konulan imza, mühür veya işaretlerin sayısı, mahallede seçim hakkına sahip olanların sayısı ile karşılaştırılarak yarısından eksik olduğu anlaşılırsa iş seçim komisyonu tarafından bir zabıtla belirtilir. Bu halde seçim süresi yerin en büyük mülkiye memuru tarafından üç gün uzatılır ve uzatma işi bu makamca seçmenlere duyurulacak şekilde uygun araçlarla ilan olunur. Bu sürenin sonunda oya katılanların sayısına bakılmayarak sandık açılır.

Madde 22 – Seçim bittikten sonra sandık, seçmenlerden hazır bulunanlardan en az üç kişinin önünde seçim komisyonu tarafından açılır. Oyların sınıflanması aynı günde bitirilemezse oy pusulaları sandığa konur ve sandık (18) inci madde hükümlerine göre kapatılarak saklanır.

Madde 23 – Sandık açıldıktan sonra oy pusulaları sayılarak seçim defterine konulan imza, mühür ve işaretlerin toplamiyle karşılaştırılır. Oy pusulaları imza, mühür ve işaret toplamından az veya çok çıkarsa, seçim bozuk sayılarak iş bir zabıtla belirtilir ve seçim yenilenir.

Madde 24 – Oy pusulalarının toplam bakımından seçim defterindeki imza, mühür ve işaretlere uygun olduğu anlaşıldıktan sonra aşağıdaki şekilde sayılmasına başlanır:

A) Yazısı okunmıyan pusulalarla seçilenin kim olduğu belli olmıyan pusulalar bir tarafa ayrılır.

B) Muhtarlık ve üyelik niteliklerini taşımıyan adlar hesaba katılmaz.

C) Muhtarlık için bir kişiden fazla ad yazılmış ise birinciden ve üyelik için (8) kişiden fazla ad yazılmış ise (8) inciden sonrakiler hesaba katılmaz.

D) Seçim pusulalarının sayılması ve sınıflanması bu suretle tamamlandıktan sonra en çok oy kazanandan başlayarak sırasiyle her adayın kaç oy almış olduğu muhtar için ayrı, ihtiyar kurulu üyeleri için de ayrı olmak üzere belirtilir.

E) Eşit oy kazananlardan evli olan, evlilerden yaşı büyük olan, bu da eşit ise çocuğu çok olan üstün tutulur. Çocuk sayısında eşitlik varsa ad çekme yapılarak adı önce çıkan sırada öne geçer.

F) Muhtarlık oylarının sınıflanmasında en çok oy aldığı anlaşılan, muhtarlığa; ve ihtiyar kurulu üyeliği oylarının sınıflanmasında da en çok oy kazanandan başlayarak dört kişi asıl üyeliğe ve dört kişi de yedek üyeliğe ayrılır.

Madde 25 – Oyların sınıflanması yapıldıktan sonra seçim komisyonu tarafından bir mazbata yapılarak yerin en büyük mülkiye memurluğuna verilir.

Bu mazbatada:

A) Seçimin başlama ve bitme tarihi,

B) Sandığın ne zaman ve kimlerin önünde açıldığı,

C) Oy pusulalarının kaç tane çıktığı ve seçim defterindeki adların kaç tanesinin karşısına imza veya işaret konulmuş ve kaç adın karşısı boş kalmış olduğu,

Ç) Oy pusulalarından kaç tanesi ne sebeple geçer sayılmadığı,

D) Geçer sayılan oy pusulalarının sınıflanması sonucunda hangi adların en çoktan en aza doğru kaç oy kazandığı (muhtarlık için ayrı, ihtiyar kurulu üyeliği için ayrı),

E) Muhtarlığa, asıl ve yedek üyeliklere kimlerin ayrıldığı,

F) Seçimin kanuna aykırı yapıldığı mahalle halkından biri tarafından haber verilir veya ileri sürülürse bunun neden ibaret olduğu,

gösterilir.

Madde 26 – Mahalle muhtarlığı ile ihtiyar kurulu asil ve yedek üyelerinin seçimi il merkezine bağlı yerlerde valinin ve ilçe içindeki yerlerde kaymakamın onamasiyle kesinleşir.

Seçim mazbatası kesinleştikten sonra dosyasında saklanarak tasdikli bir örneği iş gördüğü yerde asılmak üzere muhtara gönderilir.

Madde 27 – Muhtar ve ihtiyar kurulu seçimlerinde bu tüzük hükümlerine aykırılık olduğu bir ay içinde seçimi onamağa yetkili makamlar yanında ileri sürülebilir. Gerek bu ve gerek (25) inci maddenin (F) fıkrasına göre böyle bir ileri sürme seçim mazbatasında yazılmış bulunduğu halde bu makamlar tarafından soruşturma yapılarak kağıtları mahallenin bağlı bulunduğu ilçe veya il idare kuruluna verilir.

İdare kurulları bu kağıtları inceliyerek en çok bir ay içinde kararını verir. İdare kurullarının verecekleri bu kararlara karşı her hangi bir makamaitiraz edilemez. Karar seçimin bozulması yolunda ise en çok bir ay içinde yeniden seçim yapılır. Bunun için yeni bir seçim komisyonu kurulur. Seçimin bozulması seçim komisyonunun yaptığı hatalara dayanıyorsa komisyon hakkında (31) inci maddenin (Ç) fıkrası hükmü uygulanır.

Madde 28 – Seçimi onanmıyan muhtarın yerine bir ay içinde bir başkası seçilir ve seçimi onanmıyan üyelerin yerine kendilerinden sonra oy kazanmış olan yedek üyelerden biri getirilir. Yedek üyelerden de bir veya bir kaçının seçimi onanmamak suretiyle asıl üyeliğe getirilecek yedek üye kalmazsa bir ay içinde boş üyelik sayısınca asıl ve tam sayıda da yedek üye seçimi yapılır.

Madde 29 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulları görevlerini yapmakta savsadıkları halde vali veya kaymakamlar kendilerine yazılı uyartıda bulunurlar. Bu uyartıya aldırmayarak direnenlerin işten eli çektirilerek yerlerine- varsa - gerikalan üyelerden vekil tayin olunur.

İşten el çektirilenler hakkındaki kağıtlar en kısa bir zamanda idare kurulunca incelenerek verilecek karara göre ya görevlerine yeniden başlattırılır veya görevlerine son verilir.

Madde 30 – Muhtarlık ölüm, çekilme, vazifeden çıkarılma, seçimin onanmaması, 45 günden fazla askere alınma gibi sebeplerle veya her hangi başka bir şekilde boş kalırsa, yenisi seçilinceye kadar vali veya kaymakam mahalle ihtiyar kurulu üyelerinden birini muhtarlık görevlerini yapmağa yetkili kılar. Mahalle ihtiyar kurulu üyeliğinde boş yer olursa bu yer yedek üye ile doldurulur. Yedek üye kalmamış bulunursa boşluk sayısınca yeniden seçim yapılır. Yeni seçimler bir ay içinde yapılır.

BÖLÜM: 3

Seçim cezaları

Madde 31 – Muhtar ve ihtiyar kurulları seçimlerinde yapılan yolsuzluklar hakkında 4541 sayılı kanunun 15 inci maddesi delaletiyle 1580 sayılı Belediye Kanununda yazılı) aşağıdaki hükümler uygulanır:

A) Sahte bir ad ve sıfat takınarak ve seçim hakkından yasaklı olduğunu saklıyarak kendisini seçim defterine yazdıranlar bir haftadan aşağı olmamak üzere hafif hapisle cezalandırılırlar.

B) Kendi seçilmek veya başka bir kimseyi seçtirmek kastiyle tehdit edenler, bir haftadan aşağı olmamak üzere hafif hapisle beraber beş liradan iki yüz liraya kadar hafif para cezasiyle cezalandırılırlar.

C) Seçim sandığını yetkisi dışında açan, seçim işiyle ilgili resmi kağıt ve defterleri ve seçim komisyonunun belirttiği süre içinde açıkta duran ilanları ve seçim cetvellerini ve oy puslalarını çalan veya parçalayanlar ve seçim işlerini önleyenler hakkında bir aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis ile beraber ayrıca yirmi beş liradan iki yüz liraya kadar hafif para cezası hükmolunur.

Ç) Seçim komisyonu üyelerinden bir veya bir kaçı veya hepsi her ne suretle olursa olsun seçimi ve tarafsızlığı bozacak bir iş yaparlarsa altı aydan aşağı olmamak üzere hafif hapis veya elli liradan iki yüz liraya kadar hafif para cezasiyle veya bu cezaların her ikisiyle birlikte cezalandırılırlar.

D) Seçim işlerinde memurluk yetkisini kötüye kullanan Hükümet memurları Türk Ceza Kanununa göre cezalandırılırlar.

E) Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulu seçimleriyle ilgili kamu hakları davalarında zaman aşımı süresi, hükümden önce altı ay, hükümden sonra bir yıldır.

BÖLÜM: 4

Mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının görevleri

Madde 32 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarının göreceği işler şunlardır:

1 – (Nüfus Kanunu) na göre:

A) Kendilerini nüfus kütüğüne yazdırmamış olanlara ilmühaber vermek.

B) Nüfus kağıdını kaybedenlere, kendi imzalariyle verecekleri bildirime dayanarak ilmühaber vermek.

C) Doğum olaylarını nüfus idarelerine bildirmekle ödevli olan baba, veli veya vasilerin dolduracakları olay ilmühaberlerini onamak. (Bu ilmühaberlerde doğan çocuğun adı, soyadı, doğduğu yer, tarih ve günü, baba ve anasının adlariyle soyadları, mahalle, sokak ve ev numarası, şahitlerin adları, soyadları, yaptıklarıiş ve oturdukları yer gösterilir.)

Ç) Ölüm olayları için bulunduğu nüfus dairesine (ölüm gününden başlıyarak en çok on gün içinde) ilmühaber vermek. (Bu ilmühaberde ölenin ve baba ve anasının adlariyle soyadları, ölenin evli olup olmadığı, evli ise kimin koca veya karısı olduğu, yaşı, işi, doğduğu yeri, ölümünün sebebi, günü ve mümkün ise saati yazılır.)

D) Yerleşmek maksadiyle veya altı aydan fazla devam edecek misafirlik suretiyle yapılacak yer değiştirmelerinin kütüklere yazılması için ilgililere ilmühaber vermek.

E) Sanat ,sıfat, mezhep ve şekiller gibi hallerin nüfus kütüklerine yazılması için isteyenlere ilmühaber vermek.

2 – (1111) sayılı Askerlik Kanunu hükümlerine göre:

A) Her yıl askerlik çağına giren erkeklerin nüfus kütüğündeki künyelerini gösteren cetveller üzerine gereken veya ilk ve son yoklama memurları veya askerlik şubeleri tarafından istenilen her türlü bilgileri vermek.

B) Sorulacak işler hakkında bilgi vermek üzere askerlik meclislerinde hazır bulunmak.

C) Askerlik şubelerince hazırlanan çağrı puslalarını imza karşılığında alarak puslalarda yazılı olanlar, mahallelerinde iseler, kendilerine, değil iseler ana, baba, kardeş veya başka hısımlarına bildirmek ve puslalarda gösterilen günde çağrılanları çağrı puslalariyle birlikte alarak askerlik meclisine gitmek ve çağrı üzerine gelmemiş olanlardan mahallelerinde bulunmıyanların nerede, ne gibi işlerde bulunduklarını, mahallelerinde bulundukları halde askerlik meclisine gelemiyecek derecede hasta veya çürük olanların hastalıklarını veya çürüklüklerini ve hapiste olanlar varsa ne için ve nerede mahpus olduklarını ve kaç gün hapis kalacaklarını, orta veya yüksek okullarda okuyanlar varsa, hangi okulda ne vakitten beri okumakta olduklarını askerlik meclisine bildirmek.

Ç) Yoklama gününde yoklama cetvelindeki adlar okunurken adları okunanların gelip gelmediklerini ve gelenleri cetvelde yazılı ad sahipleri olup olmadıklarını sorulacak soru üzerine bildirmek.

D) Askere yollama tarihinden başlıyarak sonu belirsiz kalanlar hakkında şahadetname vermek.

Eratın sonunun belirsiz sayılması için:

1 – Askerlik şubesi kayıtlarında askere gönderildiği yazılı olduğu halde yollama tarihinden başlıyarak beş yıl resmi bir haber veya kıtasınca tasdikli bir mektubu gelmemiş bulunmak,

2 – Kıtaya girdiği hakkında şube veya kıtalarında kaydı bulunduğu halde o tarihten başlıyarak beş yıl aynı suretle bir haber alınmamış bulunmak,

şarttır.

E) En büyük mülkiye memuru tarafından gönderilen ve askere çağrılanların adlarını taşıyan cetvelleri imza karşılığında alarak cetvellerde adları yazılı askerleri çağırıp istenilen güne kadar hazırlanmalarını ve belli günde askerlik şube merkezinde bulunmalarını kendilerine, eğer mahallerinde değil iseler ana, baba, kardeş veya hısımlarından kim varsa onlara bildirmek ve mahallerinde bulunmıyanların nerede bulunduklarını ve ne iş yaptıklarını ana, baba, kardeş ve başka hısımlarından veya bildiklerinden sorup soruşturarak ve bulundukları yerleri bilinmiyenlerin ne vakitten beri mahalleden çıkmış olduklarını anlıyarak cetveldeki adları karşısına yazmak ve cetvelin altını onamak ve bu cetveli ve istenilenleri çağrılan günde beraber alarak en büyük polis amirine ve jandarma komutanına teslim etmek.

F) Toplanma gününde hazır bulunarak gelmiyenlerin, gelmemeleri hastalık veya mevkufluk veya mahpusluk gibi bir sebepten ileri gelip gelmediği hakkında ilgili memurlar tarafından istenilecek bilgiyi vermek ve anılan sebeplerle gelemediklerinden dolayı bir ay süre ile yollanmaları geciktirilmiş olan kimseler için yeniden şahadetname veya rapor alarak şubelerine göndermek.

G) Askerlik çağında olanlardan on beş günden fazla bir süre ile şubenin bulunduğu yerden dışarıya çıkmak isteyenlerin, çıkmadan önce gidecekleri yerler hakkında verecekleri haberleri kaydetmek ve şubelerine bildirmek ve mahallerinde on beş günden fazla oturan yabancıları yoklama sırasında, kaçak, kalıntı, yoklama kaçağı, izinsiz ve saklıları her zaman şubelere bildirmek.

3 – (1525) sayılı (Şose ve Köprüler Kanunu) na göre:

A) Yol vergisiyle ödevli olanlar için her yılın Şubat ayı başından Nisan ayı sonuna kadar özel muhasebelerinden verilecek cetvelleri doldurup geri vermek.

B) Daimi veya geçici tahsildar tayini mümkün olmıyan yerlerde yol paralarını alıp ilgili özel muhasebe dairesine vermek.

C) İl genel meclislerince her yıl tayin edilen yapı süresinin bitmesinden bir ay sonra kendi mahallelerinde oturan ve ödevlerini çalışmak suretiyle yapacak olanların belgelerini denetliyerek bu ödevlerini yapmaktan kaçınmış olanlar varsa, bunların cetvellerini ilgili özel muhasebeye vermek.

4 – (1O86) sayılı (Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu) na göre:

A) Sulh hakimleri önünde görülecek davalarla ilgili vekalatnamelerdeki imzaları onamak.

B) Adli kağıtların tebliği için gösterilen konutlarda tebliğ yapılabilecek kimse bulunmadığı zaman posta müvezzileri tarafından bırakılacak kağıtları almak.

C) İmza koyamıyan veya yazı bilmiyen kimsenin kullanacağı mührü veya el ile yapacağı işareti onamak.

Ç) Adli müzaheret isteğinde bulunanların mahkemeye verecekleri şahadetnameleri yazmak (Bu şahadetnamelerde isteklinin sanat ve sıfatı, varlığının ve Devlete vermekte olduğu verginin miktarı ve ailesinin durumu ve dava giderini vermeğe erki olmadığı yazılır.)

5 – (1412) sayılı (Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu) na göre:

A) Yargıç veya cumhuriyet savcısı hazır olmaksızın kolluk tarafından evlerde veya iş görülen yerlerle kapalı yerlerde yapılacak aramalarda hazır bulunmak.

B) Bir davayı temyiz isteğinde bulunacak kimselerin yatırmak ödevinde bulundukları depo parasını yatırmaktan ayrıklı tutulabilmeleri için fakir oldukları hakkında ilmühaber vermek.

6 – (Hayvan sirkatinin meni hakkındaki kanun) hükümlerine göre:

A) Hayvanını satmak isteyenlerle hayvan satın alanlara ilmühaber vermek.

B) Ödettirilmesi gereken çalınmış hayvan bedelini mahalle halkına paylaştırmak.

C) Hayvan hırsızları ve yatakları hakkında zabıt tutarak kolluğa vermek.

7 – (797) sayılı (Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu) hükümlerine göre: Mahallede her geçen ay içindeki ölüm olaylarını ertesi ayın on beşine kadar varidat dairelerine yazı ile bildirmek.

8 – (Tahsili Emval Kanunu) hükümlerine göre:

A) Yapılacak hacizlerde hazır bulunmak.

B) Borçlarını ödemekte direnenlerin varlıkları olup olmadığı hakkında ilmühaber vermek.

9 – (393) sayılı (Muzır hayvanların itlafı hakkındaki kanun) hükümlerine göre:

Hayvanların öldürülmesi için kullanılacak silah ve başka şeyleri mücadele mevsiminde mücadele kurulundan makbuz karşılığında alarak zararlı hayvanları öldürmekle ödevli bulunan şehir ve kasaba halkına dağıtmak ve mevsimin sonunda silahları ve kullanılmamış maddeleri toplayarak mücadele kuruluna teslim etmek.

10 – (1580) sayılı (Belediye Kanunu) na göre: Seçim işinin yapılmasına bakmak üzere belediye başkanı veya belediye şube müdürleri tarafından yazı ile verilecek haber üzerine mahalle halkı arasından belediye seçim hakkı olanlardan, okur yazarlar üstün tutulmak üzere, gizli oyla iki kişi seçmek.

11 – (Tedrisatı İptidaiye Kararnamesi) ne göre:

A) Her yıl ilk okullar açılmadan on beş gün önce semtin bağlı bulunduğu ilkokulun başöğretmeni ile birlikte mahalle sınırı içinde oturan ve mecburi öğretim yaşında olan çocukların cetvellerini yaparak mühürlemek.

B) Bu cetvellerde adları yazılı çocuklardan okula devam etmek ödevinde olanları, okulların açılmasından önce on beş gün içinde velilerine bildirmek.

C) İlkokula devam etmeyen çocuklar hakkında yapılacak her türlü bildirme vetakiplere aracılık etmek.

12 – (2613) sayılı (Kadastro ve Tapu Tahriri Kanunu) na göre:

Kadastro komisyon veya postaları, keşif, ölçme ve incelemeler yapmak için konutlara girerlerken komisyon veya posta başkanlarının istekleri üzerine hazırbulunmak.

13 – (2644) sayılı (Tapu Kanunu) hükümlerine göre:

A) Sahiplerinin verecekleri bildirimle yetinilerek yapılacak malını ve hakkını kullanma işlemlerinin dışında kalan gayrı menkul mallara ilişkin bağıt ve kütüğe geçirme işlerinde gayrimenkulün sınırı ve diğer vasıfları hakkında sahipleri tarafından verilecek bildirimleri onamak.

B) Medeni Kanunun yürürlüğe girmesi tarihinden önce ölen kimselerin mirasçıları tarafından yaptırılacak intikal işlerinde ilmühaber vermek.

C) Kayıt ve senetlerine fotoğraf yapıştırmak isteyenlerin hüviyetlerini ve işin ilişkin olduğu gayrimenkulün sahibi olduğunu gösterir ilmühaber vermek.

Ç) Tapu işlemlerinde tapu dairelerince istenilecek hüviyeti onama ilmühaberlerini vermek.

14 – Mahallede oturanlarla yakından ilgilenerek mahalleye girdiğini haber aldığı hüviyeti belirsiz, ve şüpheli kimseler hakkında kolluğa haber vermek.

15 – (1593) sayılı (Umumi Hıfzıssıhha Kanunu) na göre haber verilmesi mecburi olan salgın ve bulaşıcı insan hastalıklarını haber aldığı gün hemen şehir ve kasabada bulunan resmi sağlık kurumlarından birine ve en büyük mülkiye memuruna yazı ile bildirmek.

16 – (1234) sayılı (hayvanların sağlık zabıtası hakkındaki kanun) hükümlerine göre haber verilmesi mecburi olan salgın ve bulaşıcı hayvan hastalıklarını haber aldığı gün hemen şehir ve kasabada bulunan resmi veteriner kurumlarından birine ve en büyük mülkiye memuruna yazı ile bildirmek.

17 – (2906) sayılı (Nebatları Hastalık ve Zararlı Böceklerden Koruma Kanunu) hükümlerine göre bitkilere zarar veren böceklerin çıktığını haber aldığı gün hemen şehir ve kasabada bulunan resmi ziraat kurumlarından birine ve en büyükmülkiye memuruna yazı ile haber vermek.

18 – Yardıma muhtaç olanlara fakirlik ihtiyaç ilmühaberlerini vermek.

19 – Mahallede oturanlar hakkında resmi kurumlar tarafından istenilen iyi hal kağıtlarını yazmak ve konut senedini onamak.

20 – Bakanlar Kurulunca, halkın ihtiyaçlarını karşılamak ve kamu hizmetlerini kolaylaştırmak üzere karar altına alınacak işlerden o mahalleye ilişkin kısımları uygulamak,

(Bu işlerin nasıl görülecekleri hakkında kararlarda ayrıca açıklık varsa bu yolda, yoksa ihtiyar kurullarının çokluğu ile görülür.)

21 – (1918) sayılı (Kaçakçılığın men ve takibine dair kanun) hükümlerine göre:

A) Kanunun kaçakçılık saydığı eylemleri, bunları önlemek ve kovalamakla ödevli bulunan en büyük mülkiye memuruna, gümrük ve tekel memurlarına veya polis müdürü, merkez memuru, komiser, muavin ve memurlarından birine veya jandarma komutan, subay ve eratından birine veya sınır ve kıyılarda gümrük muhafaza kıtaları subay, erat ve memurlarından birine yazı ile haber vermek.

B) Kaçakçılık eylemlerini önlemek ve kovalamakla ödevli memurların bulunmadığı yerlerde kendisi kaçakçılığı önlemek ve kovalamakla

beraber işi hemen gümrük ve tekel memurlariyle en büyük mülkiye memuruna bildirmek.

C) Kaçak eşya bulunduğundan şüphe edilen özel evlerde ve herkese açık bulunmadıkları zaman dükkan, mağaza, ticaret veya alış veriş yapılan özel evler, depo, ambar, antrepo, han, otel, pansiyon, sinema, tiyatro, gazino, kahvehane, bar, dansing ve bunlara benzer yerlerle eklentilerinde yapılacak aramalarda hazır bulunmak.

22 – (904) sayılı (Islahı Hayvanat Kanunu) hükümlerine göre: Mahallelerinde bulunan aygır ve buğaları muayeneleri yapılmak üzere ilgili veteriner veya ziraat memurlarına bildirmek.

23 – (541) ve (1056) sayılı (Pamuklara arız olan haşarat ve emrazın imha ve tedavisi ve tohumlarının islahı hakkındaki kanunlar) hükümlerine göre:

Pamuk mahsulüne her hangi bir böcek veya geçici bir hastalık geldiğinde:

Hükümetçe ilan edilen fenni kısıntı ve usullere uyduklarını gösteren ziraat idarelerinin şehadetnamesini almadan pamuk çekirdeği, pamuk ve çekirdekli pamuk, koza, pamuk bitkisi ve kısımlarını kullanan, saklayan, bir yere bırakan veya memleket içinde hastalıksız ve pamuk bölgesi olan yerlere taşıyanları en büyük mülkiye memuruna bildirmek.

Madde 33 – I - Yukarki maddede yazılı görevlerden muhtarın yalnız olarak göreceği kısımlar şunlardır:

(1) sayılı bendin (B.D.E) harflerinde,

(2) sayılı bendin (G) harfinde,

(3) sayılı bendin (B) harfinde,

(7,14,15,16,17,23) sayılı bendlerde,

yazılı işler.

II – Bu görevlerden ihtiyar kurulunun çokluğu ile görülecek kısımlar şunlardır:

(1) sayılı bendin (A) harfinde,

(2) sayılı bendin (A.B.C.Ç.D.E.F ) harflerinde,

(3) sayılı bendin (A.C.) harflerinde,

(4) sayılı bendin (A.C.Ç) harflerinde,

(5) sayılı bendin (B) harfinde,

(6, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 18, 19, 22) sayılı bendlerde,

yazılı işler.

III – Bu görevlerden muhtarların iki şahit önünde görecekleri kısımlar şunlardır:

(1) sayılı bendin (C.Ç) harflerinde,

yazılı işler.

IV – Bu görevlerden yalnız iki üyenin göreceği kısımlar şunlardır:

(5) sayılı bendin (A) harfinde,

(21) sayılı bendin (C) harfinde,

yazılı işler.

V – (4) sayılı bendin (B) harfinde yazılı görev muhtar veya ihtiyar kurulu üyelerinden her hangi biri tarafından ve (21) sayılı bendin (A, B) harflerinde yazılı görevler muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerinden her biri tarafından yapılır.

BÖLÜM: 5

Harçlar ve tarifeler

Madde 34 – Mahalle muhtar ve ihtiyar kurulları tarafından (vatandaşların kendi özlük işlemlerine esas olacak nitelikte olmak üzere) görülecek hizmetlere karşılık olarak ilgili iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı gerek iş sahiplerine verilen her türlü kağıtlarda ve gerek muhtarlıkta bulunan harç defterinde gösterilir.

Madde 35 – Muhtarların hangi işlerden ne miktar harç alacakları her yılbaşında il içindeki bütün şehir ve kasabalar için il idare kurullarınca kararlaştırılacak bir tarife ile belirtilir ve ilan olunur.

Muhtarlar bu tarifenin valiler tarafından tasdikli bir örneğini muhtarlık odasında iş sahiplerinin görebilecekleri yerde asılı olarak bulundurmak ödevindedirler.

Madde 36 – Harç tarifesinin yapılmasında tarifenin uygulanacağı şehir veya kasabanın ekonomi durumu, halkın geçim düzeyi ve yaşama şartları ve bu harçları ödeme yeteneği gözönünde tutulacağı gibi muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli olan kira, ısıtma, aydınlatma ve hizmetçi ücreti gibi giderler de gözetilir.

Madde 37 – Fakirlikleri, en büyük mülkiye memuru tarafından kabul edilenlerden ve kanun ve tüzüklerin bir kamu hizmeti olarak muhtarlara ve ihtiyar kurullarına yüklettiği görevlerden harç alınmaz.

Madde 38 – Muhtarlık işlerinden alınacak harçlar yalnız muhtarlara aittir. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli olan kira, ısıtma, aydınlatma, hizmetçi ücreti, kırtasiye gibi giderler bu harçlardan ödenir.

BÖLÜM: 6

Türlü hükümler

Madde 39 – Muhtar, kendisine çalışma yeri olarak belli bir yer ayırmak ve bu yerde gündelik işlerini görmeğe yetecek kadar günün belli saatlerinde bulunmak ve bunu mahalle halkına ilan etmek ve yerin en büyük mülkiye memuruna bildirmek ve çalışma yerinin giriş kapısının uygun bir yerine muhtarlığın başlığını taşıyan bir levha koymak ödevindedir.

Madde 40 – İhtiyar kurulu asli üyeleri haftada en az iki defa belli saatlerde muhtarın çalışma yerinde toplanmak ödevindedirler. Bu saatlerin dışında muhtarın çağrısı üzerine toplanırlar.

Madde 41 – Muhtar ve ihtiyar kurulu üyeleri, görevlerini günü gününe görürler ve her hangi makbul sebepler olmadıkça halkın işlerini hiç bir suretle bir günden fazla alıkoyamazlar.

Madde 42 – Muhtarlar, örneği, Dahiliye Bakanlığınca belirtilecek şekilde resmi mühür kullanırlar. İki veya daha fazla mahallelerin bir muhtar ve ihtiyar kuruluna bağlanmasında, mühürün örneği bozulmamak şartiyle bağlanan mahallelerin adları mühürde yazılır. Bir mahallenin birden fazla muhtar ve ihtiyar kuruluna ayrılmasında da muhtarlığın mahallede aldığı numara yazılır.

Muhtarlar, her türlü kağıtlara basdıkları mühürün kenarına, imzalarını koymakve ayrıca kağıtların uygun bir yerine adreslerini, başlıklarını, ad ve soyadlarını yazmak ödevindedirler.

Muhtarlık mühürü, yalnız muhtarlarda veya vekillerinde bulunur ve yalnız bunlar tarafından kullanılır ve saklanır.

Madde 43 – Muhtarlık resmi mühriyle muhtar ve ihtiyar kurulu üyelerini nimzaları ve adresleri, en büyük mülkiye memuru tarafından onanarak il ve ilçe yazı kalemleriyle bucak müdürlüklerine ve mahkeme kalemlerine, maliye, özel idare, nüfus, tapu ve polis dairelerine ve askerlik şubelerine en büyük mülkiye memuru eliyle verilir.

Madde 44 – Muhtarların kullanacakları her türlü defter, fiş, ilmühaber, şehadetname ve başka kağıtlardan gerekli görülenlerin örnekleri Dahiliye Bakanlığınca yapılır ve kendilerine bildirilir. Muhtarlar bu örneklere uygun defter, fiş, ilmühaber, şehadetname ve başka kağıtlar kullanmak ödevindedirler.

Dahiliye Bakanlığı bu örnekleri yaparken istatistik işleriyle ilgili olanları hakkında İstatistik Genel Direktörlüğünün de düşüncesini alır.

Madde 45 – Mahalle bekçileri, mahalle muhtar ve ihtiyar kurullarına, görevlerini yapmakta yardım etmekle ödevlidirler. Muhtarlar bunun için gerektiğinde bekçinin bağlı bulunduğu polis merkezine veya jandarma komutanlığına başvururlar.

Madde 46 – Muhtarlar, her hangi zaruri bir sebeple geçici bir zaman için görevlerinden ayrılmak istediklerinde yerlerine ihtiyar kurulu üyelerinden birini vekil bırakmak suretiyle işi, yerin en büyük mülkiye memuruna bildirirler.

Madde 47 – Şehir ve kasabalarda mahalle muhtar ve ihtiyar kurulları teşkiline dair (4541) numaralı kanunun (23) üncü maddesine dayanılarak yapılmış ve Danıştay tarafından incelenmiş olan bu Tüzük Resmi Gazete ile yayımının erte- si gününden başlayarak yürürlüğe girer.

Madde 48 – Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

[1] 18/7/1963 tarih ve 287 sayılı Kanunla, bu tüzüğün dayanağı olan 4541 sayılı Kanunun seçimlerle ilgili 5, 8 ve 19 uncu maddeleri değiştirilmiş ve 7 ve 9 uncu maddeleri kaldırılmış, daha sonra 18/1/1984 tarih ve 2972 sayılı Kanunla, 287 sayılı Kanun ve seçimlerle ilgili kanunların bu kanuna aykırı hükümleri yürürlükten kaldırılmış ve köy ve mahalle muhtarı, köy ihtiyar meclisive mahalle ihtiyar heyeti üyeliği seçimleri aynı kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Full & Egal Universal Law Academy