FOURTH SECTION

SPRAWA PAWLIK p. POLSCE

(skarga nr 11638/02)

wyrok

STRASBOURG

19 czerwca 2007 r.

OSTATECZNY

19/09/2007

Wyrok ten stanie się prawomocny zgodnie z warunkami określonymi   przez artykuł 44 § 2 Konwencji. Wyrok ten podlega korekcie wydawniczej.

W sprawie Pawlik v. Poland,

Europejski Trybunał Praw Człowieka (Czwarta Sekcja) zasiadając jako Izba składająca się z następujących sędziów:

PanNicolas Bratza, Przewodniczący,
PanG. Bonello,
PanK. Traja,
PanL. Garlicki,
PaniL. Mijović,
PanJ. Šikuta,
PaniP. Hirvelä, sędziowie,
oraz Mrs F. Aracı, Zastępca Kanclerza Sekcji,

Obradując na posiedzeniu zamkniętym w dniu 29 maja 2007 r.,

Wydaje następujący wyrok, który został przyjęty w tym dniu:

POSTĘPOWANIE

1. Sprawa wywodzi się ze skargi (nr 11638/02) wniesionej przeciwko Rzeczypospolitej Polskiej do Trybunału na podstawie art. 34 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności („Konwencja”) przez obywatela polskiego, Pana Henryka Pawlika ("skarżący"), w dniu 8 maja 2000 r.

2. Skarżacy, który otrzymał pomoc prawną był reprezentowany przez Pana B. Sochańskiego, prawnika praktykującego w Szczecinie. Rząd Polski (,,Rząd’’) był reprezentowany przez swojego Agenta, Pana J. Wołąsiewicza z Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

3. Skarżący skarżył się że władze polskie nie podjęły skutecznych działań na rzecz wegzekwowania jego prawa do kontaktu z synem, co naruszyło jego prawa gwarantowane artykułem 8 Konwencji.

4. Dnia 27 marca 2006 r. Trybunał zdecydował zakomunikować sprawę Rządowi. Zgodnie z artykułem 29 § 2 Konwencji Trybunał zdecydował rozpatrzyć łącznie meritum i dopuszczalność skargi.

FAKTY

I. OKOLICZNOŚCI SPRAWY

5. Skarżący urodził się w 1953 r. i mieszka w Szczecinie w Polsce.

6. W 1987 r. skarżący ożenił się z I.P. W 1984 i 1988 r. przyszły na świat odpowiednio córka K. i syn R. W 1992 r. I.P. wniosła pozew o rozwód.

7. Dnia 11 maja 1993 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie wydał zarządzenie tymczasowe w sprawie kontaktów. Zgodnie z jego warunkami skarżący był upoważniony do odwiedzania dziecka w środy i piątki przez dwie godziny oraz spędzania z nimi dwóch tygodni w lecie.

8. Dnia 16 września 1994 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie rozwiązał małżeństwo skarżącego. Sąd uznał, iż to żona skarżącego była winna rozpadowi pożycia małżeńskiego. Przyznał on także prawa rodzicielskie obojgu rodzicom. Sąd także ograniczył skarżącego w wykonywaniu jego praw: zarządził, iż miejsce stałego pobytu K. i R. powinno być przy matce. Skarżący miał prawo do współdecydowania o edukacji dzieci, ich zdrowiu i miejscu pobytu. Sąd określił sposób dostępu w sposób sprecyzowany w zarządzeniu tymczasowym z 11 maja 1993 r.

9. W nieokreślonej dacie w październiku 1994 r. skarżący wniósł wniosek do Sądu Rejonowego w Szczecinie o wyegzekwowanie orzeczenia dotyczącego kontaktów. Dnia 11 października 1994 r. Sąd Rejonowy oddalił jego wniosek. Dnia 9 stycznia 1996 r. skarżący ponownie wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego skarżąc się, iż jego żona nie przestrzegała zarządzenia w sprawie kontaktów.

10. Dnia 17 maja 1996 r. na wniosek skarżącego komornik Sądu Rejonowego w Szczecinie odmówił egzekucji wyroku z dnia 16 września 1994 r. Stwierdził on, że zgodnie z artykułami 1050 i 1051 Kodeksu Postępowania Cywilnego zarządzenie w sprawie opieki powinno być egzekwowane przez sąd.

11. Dnia 18 czerwca 1996 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie odnosząc się do najlepszego interesu dzieci oddalił wniosek skarżącego w sprawie wyegzekwowania jego prawa do wizyt. Po apelacji skarżącego w dniu 2 października 1996 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił to postanowienie i zwrócił sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd uznał, iż skarżący miał prawo dostępu do dzieci i Sąd Rejonowy powinien był zbadać sprawę z perspektywy wyegzekwowania jego praw. W sprawie matka utrudniała wykonanie zarządzenia w sprawie kontaktów, Sąd Rejonowy powinien rozważyć nałożenia na nią grzywny stosownie do artykułu 1050 § 1 Kodeksu Postępowania Cywilnego.

12. Dnia 24 czerwca 1997 r. skarżący zwrócił się do Sądu Rejonowego o przyspieszenie tego postępowania.

13. Dnia 11 września 1997 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie nakazał by matka udostępniła R. do kontaktu. Sąd zarządził kontakt pod groźbą grzywny w kwocie 300 zł [około 75 euro] jeśli I.P. nie wykonałaby polecenia sądu. Sąd ponadto umorzył dalszą część postępowania egzekucyjnego w zakresie kontaktu z K.

14. Dnia 6 stycznia 1998 r. skarżący poinformował Sąd Rejonowy, że I.P. wciąż uchylała się od wykonania postanowienia sądu z 11 września 1997 r. Ponadto prosił on sąd o nałożenie na nią grzywny. Sąd Rejonowy badał jego wniosek 19 lutego, 24 marca i 10 czerwca 1998 r. W ostatnim z wymienionych dni Sąd Rejonowy wniosek oddalił.

15. Dnia 23 czerwca 1998 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie poinformował skarżącego, że mógł zobaczyć R. w dniu 29 czerwca 1998 r. w Ośrodku diagnostyczno‑konsultacyjnym w Szczecinie. W dniu 29 czerwca 1998 r. do spotkania doszło.

16. Dnia 12 września 1998 r. sąd poinformował skarżącego, iż mógł on zobaczyć swojego syna w Poradni i pogotowiu umacniania zdrowia psychicznego. Nie jest jasne, czy do spotkania doszło.

17. Nieokreślonego dnia w 1998 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie na własny wniosek wszczął postępowanie przeciwko byłej żonie skarżącego w sprawie ograniczenia jej prawa do opieki oraz w związku z niewykonaniem zarządzenia w sprawie kontaktu skarżącego.

18. Dnia 11 stycznia 1999 r. skarżący poinformował sąd, że I.P. ponownie uchyliła się od udostępnienia R. do spotkania. Dnia 15 lutego 1999 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie nakazał I.P. zastosowanie się do wyroku rozwodowego w odniesieniu do prawa skarżącego do kontaktu pod karą grzywny w kwocie 500 zl. Dnia 15 września 1999 r. oraz 19 czerwca 2000 r. sąd przeprowadził rozprawy. W ostatniej dacie Sąd Rejonowy zawiesił postępowanie.

19. Dnia 30 czerwca 2000 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie wydał postanowienie, w którym po raz drugi określił prawa skarżącego do wizyt. Skarżący mógł odwiedzać R. w co drugą sobotę i niedzielę. Mógł z nim także spędzać drugi dzień Bożego Narodzenia, poniedziałek wielkanocny i dwa tygodnie wakacji w lipcu albo w sierpniu. Skarżący nie odwołał się od tego orzeczenia.

20. Dnia 25 lipca 2000 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie umorzył postępowanie egzekucyjne przeciwko I.P. w związku z nowymi zasadami kontaktu. Sąd uznał, że skarżący powinien wnieść nowy wniosek o egzekucję jego prawa do wizyt.

21. Dnia 12 grudnia 2000 r. skarżący wysłał list do Sądu Rejonowego skarżąc się, że matka uchylała się od wykonania postanowień nowego zarządzenia w sprawie kontaktów.

22. Dnia 28 maja 2001 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie nakazał matce udostępnienie dziecka pod karą grzywny w kwocie 500 zł [około 125 euro].

23. Dnia 9 czerwca 2001 r. skarżący usiłował zobaczyć się z R. Jednakże I.P. była nieobecna i R. nie był dostępny do kontaktu. Następnie dnia 11 czerwca 2001 r. skarżący poinformował sąd, że jego była żona ponownie nie wykonała postanowienia z 30 czerwca 2000 r.

24. W międzyczasie skarżący zwrócił się o przyznanie mu całkowitej opieki nad R. Dnia 4 października 2000 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie oddalił jego wniosek. Decyzją ta została utrzymana w mocy przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w dniu 11 czerwca 2001 r.

25. Dnia 25 września 2001 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie nałożył grzywnę na I.P. za niewykonanie zarządzenia sądu dotyczącego prawa skarżącego do wizyt. I.P. odwołała się od tej decyzji. Skarżyła ona, iż nigdy nie zabraniała R. spotkań z ojcem. Próbowała nawet wytłumaczyć R., że ważnym było posiadanie kontaktów z ojcem. Dnia 9 czerwca 2001 r. R. odmówił spotkania ze skarżącym i nie chciała ona ingerować w jego decyzję. W jej opinii skarżący „znęcał” się nad R. poprzez jego ciągłe prośby o wizytę.

26. Nieokreślonego dnia była żona skarżącego wniosła wniosek o ograniczenie kontaktów skarżącego z R. Odwołała się ona także od decyzji z 24 września 2001 r.

27. Dnia 14 marca 2002 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie wydał decyzję i oddalił odwołanie I.P. od orzeczenia nakładającego na nią grzywnę Sąd uznał, że w związku z tym, iż zasady kontaktów były określone po raz drugi, I.P. była dłużnikiem w postępowaniu egzekucyjnym i ciążył na niej obowiązek wykonania postanowień w zakresie kontaktów. Wreszcie ponieważ wnioski skarżącego opierały się na zgodnym z prawem zarządzeniu sądu nie mogły być uznane za „znęcanie się nad dzieckiem”.

28. Dnia 17 czerwca 2002 r. Sąd Rejonowy w Szczecinie umorzył postępowanie w sprawie skarżącego, gdyż skarżący i jego była żona zawarli porozumienie w sprawie dostępu do dziecka.

29. Dnia 11 kwietnia 2005 r. skarżący wniósł skargę na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie na podstawie ustawy z 17 czerwca 2004 r. zarzucając bezczynność po stronie Sądu Rejonowego w Szczecinie. Dnia 27 kwietnia 2005 r. stwierdził on, że jego skarga odnosiła się do wszystkich części postępowania dotyczącego egzekucji zarządzenia w sprawie kontaktów od 1994 r.

30. Dnia 10 maja 2005 r. Sąd Okręgowy zwrócił się do skarżącego o określenie, do których części postępowania odniósł się w swojej skardze. Dnia 20 maja 2005 r. skarżący wniósł, że do wszystkich części postępowania egzekucyjnego dotyczącego kontaktów. Ponadto twierdził on, że mimo, iż sygnatury i sędziowie w sprawie zmieniały się postępowanie egzekucyjne dotyczyło tego samego zarządzenia w sprawie kontaktu w odniesieniu do jego dziecka.

31. Dnia 23 maja 2005 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie odrzucił skargę skarżącego. Sąd uznał, że skarżący uchybił wskazaniu do której części postępowania się odnosi. Dodał, że skarga skarżącego mogła być uznana za dotyczącą pierwszej części postępowania egzekucyjnego, która zakończyła się 11 października 1994 r. Dlatego jego skarga musiała być odrzucona jako wniesiona po terminie.

II. ODPOWIEDNIE PRAWO KRAJOWE

1. Długość postępowania

32. Odpowiednie prawo i praktyka krajowa dotycząca środka na przewlekłość postępowania sądowego zawarte są w decyzjach Trybunału w sprawach Charzyński p. Polsce nr 15212/03 (dec.), §§ 12‑23, ETPCz 2005‑V i Ratajczyk p. Polsce nr 11215/02 (dec.), E