1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/M.B.-01/2 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 01-45/451-115
Karar Tarihi : 27.9.2001
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ,
Rıfkı ÜNAL
B- RAPORTÖRLER: Makbule BEKCAN, İbrahim AYDEMİR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Telefonaktiebolaget LM Ericsson
- Sony Corporation
Vekilleri: Av. Berna TEPE
Büyükdere C. No:157/14 Zincirlikuyu-İstanbul
D- TARAFLAR: - Telefonaktiebolaget LM Ericsson
Telefonvagen 30 SE-126
25 Stockholm İSVEÇ
- Sony Corporation
6-7-35 Kitashinagawa Shinagawa-ku
Tokyo 141-0001 JAPONYA
E- DOSYA KONUSU: Telefonaktiebolaget LM Ericsson ile Sony Corporation
arasında cep telefonu ve cep telefonu aksesuarları imalatı ve satışı
faaliyetlerinin birleştirilmesi amacıyla bir ortak girişim şirketi kurulmasına izin
verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.8.2001 tarih, 3457 sayı, 24.8.2001
tarih, 1975 sayı ve 14.9.2001 tarih, 3951 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca düzenlenen 17.9.2001 tarih, D2/1/M.B.-01/2 sayılı Ortak Girişim
Ön İnceleme Raporu, 17.9.2001 tarih, REK.0.06.00.00/75 sayılı Başkanlık önergesi
ile 01-45 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Telefonaktiebolaget LM Ericsson ile Sony
Corporation arasında cep telefonu ve cep telefonu aksesuarları imalatı ve satışı
faaliyetlerinin birleştirilmesi amacıyla bir ortak girişim şirketi kurulması işleminin;
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1
sayılı Tebliğ'in 2. maddesi birinci fıkrası (c) bendinde yer verilen birleşme ve
devralma sayılan hallerden olduğu,
2 REKABET KURUMU
- Taraflarının toplam cirolarının, aynı Tebliğ'in 4. maddesinde öngörülen ciro
eşiğini aşması nedeniyle Kurul'un iznine tabi olduğu,
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine aykırı olmaması nedeniyle işleme izin
verilmesi gerektiği,
- İşlemi düzenleyen sözleşmenin 9. ve 13. maddelerinde öngörülen sınırlamaların
tarafların kontrolü paylaştıkları süre ile yan sınırlama olarak
değerlendirilebileceği,
- Bu dosyaya ilişkin olarak verilecek kararın ilgili sözleşmede yer alan diğer olası
işlem ve anlaşmaları kapsamadığı konusunda taraflara bilgi verilmesinin uygun
olacağı
ifade edilmiştir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Telefonaktiebolaget LM Ericsson
Ortak girişimin taraflarından olan Telefonaktiebolaget LM Ericsson (Ericsson)
İsveç’de tescilli, Stockholm borsasında kayıtlı halka açık bir şirkettir ve dünya
üzerinde 140’dan fazla ülkede, ileri teknoloji sistemlerinden, cep cihazları dahil
birçok iletişim ürününe kadar geniş bir yelpazede telekomünikasyon ürünleri
sektöründe faaliyet göstermektedir.
Türkiye'de sermayesinin tamamına sahip olduğu Ericsson Telekomünikasyon
A.Ş. (Ericsson Türkiye) ticaret unvanlı bir bağlı kuruluşu bulunmakla birlikte;
Ericsson, Türkiye cep telefonu piyasasına ithalat yoluyla da girmektedir. Ericsson
Türkiye'nin başlıca faaliyet alanı ise, sabit şebekelerle mobil GSM operatörlerine
telekomünikasyon altyapısı ve kurumsal çözümler sağlamaktır. İşlem sonrasında
Şirket'in bu faaliyet konularında değişiklik olmayacağı bildirilmiştir.
H.1.2. Sony Corporation
Sony Corporation (Sony) Japonya’da tescilli, Tokyo Borsası’nda kayıtlı, halka
açık bir şirkettir. Sony ve iştirakleri tüketici ve endüstriyel piyasalar için çeşitli
elektronik malzeme, araç ve aletler geliştirme, tasarım, üretim ve satışı konularında
faaliyet göstermektedir. Sony grubunun ana üretim tesisleri Japonya, A.B.D., Avrupa
ve Asya’da bulunmakta olup, ürünlerin pazarlanması, satışa yönelik iştirakler ve
bağımsız yerel distribütörler aracılığıyla olduğu gibi internet aracılığıyla da
yapılmaktadır.
Sony’nin Türkiye’de Sony Eurasia Pazarlama A.Ş. unvanlı bir iştiraki
bulunmakla birlikte; Sony marka cep telefonları, Türkiye distribütörü tarafından ithal
edilmektedir. İşlem sonrasında Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.’nin ortaklık yapısı ve
faaliyet konusunda herhangi bir değişiklik olmayacağı bildirilmiştir.
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı: Oluşturulan ortak girişimin faaliyet konuları dikkate
alınarak ilgili ürün pazarı, cep telefonu ve cep telefonu aksesuarları geliştirme,
tasarım, imalat, pazarlama ve dağıtımı piyasası olarak belirlenmiştir.
3 REKABET KURUMU
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar: İlgili ürün pazarına konu ürünlerin taşıma maliyetlerinin
yüksek olmaması, dağıtım ve satışının Türkiye genelinde yapılabilmesi nedeniyle
ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak kabul edilmiştir.
H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.3.1. İşlemin 1997/1 Sayılı Tebliğ'in 2. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi
H.3.1.1. Ortak Kontrol
Ortak kontrol, ana teşebbüslerin ortak girişimin stratejik ya da ticari
faaliyetlerini ilgilendiren konularda kararların alınmasında belirleyici etkiye sahip
olmalarıdır. Bu nedenle ortak kontrolün varlığının anlaşılabilmesi için, eşit oy hakkı
veya karar alma organlarında temsilde eşitlik, eşitlik olmasa dahi azınlık pay
sahiplerinin ortak girişimin ticari davranış ve politikalarını belirleyen kararlarda veto
haklarının bulunması ve oylamada ortak hareket edilmesi kriterleri gözönünde
bulundurulmaktadır.
Ortaklar Sözleşmesi'nin yönetim kurulunun oluşumu, karar ve toplantı nisabı,
Şirket başkanının atanması ve görev alanı ile oy birliği ile alınması gerekli kararlara
ilişkin maddeleri incelendiğinde, Ericsson ve Sony'in ortak girişim şirketinde eşit
paylara sahip olacakları, karar alma organlarında temsilde eşitliğin bulunduğu, her
üyenin bir oy hakkının bulunması ve ayrıcalıklı oy hakkının olmaması nedeniyle
tarafların eşit oy haklarının bulunduğu, işletme politikalarına ilişkin kararlarda ortak
karar verme zorunluluklarının olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla karar süreçlerinin
işlemesinde ve şirketin yönetiminde hissedarların etkin rol oynamaları gerekmekte,
taraflardan sadece birinin onayı ile yönetim kurulunda karar alınması mümkün
görülmemektedir. Bu çerçevede ortak girişim şirketi Sony ve Ericsson'un ortak
kontrolündedir.
H.3.1.2. Bağımsız İktisadi Varlık Olması
"Bağımsız iktisadi varlık olma" kavramından; ortak girişimin pazarda bağımsız
bir sağlayıcı ve alıcı olarak davranması, ticari politikalarını özerk bir şekilde
belirleyebilmesi, faaliyetlerini devamlılık arz edecek şekilde yürütebilmesi ve buna
imkan verecek yeterli işgücü ve mal varlığına sahip olması anlaşılmaktadır. Bu
çerçevede araştırma-geliştirme, üretim, dağıtım ya da satış gibi ana teşebbüslerin
faaliyet alanlarının sadece belirli bir bölümünde faaliyet göstermek üzere kurulan ve
ürüne katkısı bulunmayan ortak girişimler ana teşebbüslerin ticari politikalarına
bağımlı olduklarından bağımsız iktisadi varlık olma özelliğini taşımamaktadırlar.
Buna karşılık ortak girişimin satın alımlarının ana teşebbüslerden
gerçekleştirildiği durumlarda, ortak girişimin satın aldığı bu mal veya hizmetlere
katkısı ile ana teşebbüslerin yanısıra rakip kaynaklardan da önemli miktarda mal
tedarik etmesi, ortak girişimin işlevsel bağımsızlığa sahip olduğuna ilişkin önemli
göstergelerdir. Bu nedenle bir ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olduğundan
söz edebilmek için ana teşebbüsler ile ortak girişim arasındaki ilişkinin mahiyetinin
belirlenmesi gerekmektedir.
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden ortak girişimin;
4 REKABET KURUMU
- Taraflarca başlangıç aşamasında finansman, lisans hakları, işgücü vb gerekli
kaynakların temin edileceği, böylece pazarda etkin şekilde rekabet edebilecek
konumda olacağı,
- Faaliyet konularının; geliştirme, tasarım, taşeron üretim tesisleri, pazarlama, satış
ve müşteri hizmetleri dahil olmak üzere gerekli tüm işlevsel faaliyetleri
kapsayacağı,
- Kendi markasının bulunacağı,
- Ana teşebbüslerle akdedeceği sözleşmelerin tarafların birbirlerinden bağımsız ve
birbirleriyle eşit konumda olmaları esasına dayalı olacağı (tarafların lisans hakkı
verdikleri mevcut ve müstakbel fikri mülkiyet hakları hariç.),
- Ana teşebbüslerden yapacağı alımlara bağımlı olmayacağı, gereken ara malları
başka tedarik kaynaklarından temin etmenin mümkün olduğu
anlaşılmaktadır. Bu hususlar gözönünde bulundurulduğunda; ortak girişimin,
amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip bağımsız bir
