Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2008-1-164 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 09-39/946-233
Karar Tarihi : 26.8.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER 10
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Doç. Dr. Mustafa ATEŞ,
İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç Dr. Cevdet İlhan GÜNAY,
Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, İsmail Yücel ARDIÇ, Metin PEKTAŞ,
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş
D. TARAFLAR : - Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş 20
Barbaros Blv. No:39/B A Blok No:4 Beşiktaş/İstanbul
- Çolakoğlu Metalurji A.Ş.
Kemeraltı Cad. Karaköy Tic. Mrk. 24/6 80030 Karaköy/İstanbul
- Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.
Tersane Cad. No:96 Diler Han Karaköy 80000 İstanbul
- İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş.
34212 Güneşli/İstanbul
- Kaptan Demir Çelik Endüstri ve Tic. A.Ş.
Barbaros Blv. Kardeşler Apt. No:35 34353 Karaköy/İstanbul
- Kroman Çelik San. A.Ş. 30
Osmangazi Mevkii 41100, PK 24 Çayırova Gebze/Kocaeli
E. DOSYA KONUSU: Çolakoğlu Metalurji A.Ş., Diler Demir Çelik End. ve Tic. A.Ş.,
İçdaş Çelik Enerji Tersane ve Ulaşım San. A.Ş., Kaptan Demir Çelik Endüstri ve
Tic. A.Ş. ve Kroman Çelik San. A.Ş.’nin bir geri kazanım şirketi olan Marzinc
Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’yi kurma işlemine menfi tespit belgesi
verilmesi ya da muafiyet tanınması talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.6.2008 tarih ve 3760 sayı ile giren
başvuruda, Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren demir-çelik üreticileri tarafından
demir-çelik üretimi sonucu ortaya çıkan birtakım atıkların bertaraf edilmesi ve geri 40
kazanımı ile çevre koruma alanında çeşitli yatırım projelerinin hayata geçirilmesi
amacıyla kurulan Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş.’nin (Marzinc Geri
Kazanım) 4054 sayılı Kanun karşısındaki durumuna ilişkin olarak değerlendirme
yapılması talep edilmiştir. İlgili tarafa gönderilen 17.7.2008 tarih 2454 sayılı yazıyla,
anılan başvurunun “Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Kararlarının İsteğe
Bağlı Bildirimine İlişkin Kılavuz”un ekindeki “Menfi Tespit/Muafiyet Bildirim Formu’nun
doldurularak yapılması halinde değerlendirmeye alınabileceği bildirilmiştir. Buna
09-39/946-233
2
istinaden Kurum kayıtlarına 15.9.2008 tarih 6124 sayıyla giren yazı ve ekinde yer alan
form ile Menfi Tespit/Muafiyet başvurusunda bulunulmuştur.
Bunun üzerine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 5 ve 8. maddeleri 50
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 12.8.2009 tarih ve 2008-1-164/MM-
09-AG sayılı Muafiyet Raporu, 20.8.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-130/165 sayılı
Başkanlık önergesi ile 09-39 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda başvuru konusu işlemin;
- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında taraflar arasında işbirliği doğurucu
yatay nitelikte bir çevresel anlaşma olduğu, bu bakımdan söz konusu işleme 4054
sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit verilemeyeceği,
- ancak Kanun’un 5. maddesi kapsamında öngörülen muafiyet şartlarını sağlaması
nedeniyle söz konusu işleme bireysel muafiyet verilmesinin uygun olacağı 60
ifade edilmektedir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Marzinc Marmara Geri Kazanım San. ve Tic. A.Ş. (Marzinc Geri Kazanım)
Marzinc Geri Kazanım, esas olarak Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan ilgili
yönetmeliklerde tehlikeli atık olarak sınıflandırılan ve demir çelik üretiminde ortaya
çıkan “baca tozu”nun geri kazanımı amacıyla Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren
demir-çelik üreticileri Çolakoğlu Metalurji A.Ş. (Çolakoğlu), Diler Demir Çelik End. ve
Tic. A.Ş. (Diler), İçdaş Çelik Enerji Tersane Ulaşım San. A.Ş. (İçdaş), Kaptan Demir 70
Çelik San. ve Tic. A.Ş. (Kaptan) ve Kroman Çelik San. A.Ş. (Kroman)’nin bir araya
gelerek kurdukları bir geri kazanım şirketidir. Söz konusu şirketin ortaklık yapısı
aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:
Tablo-1: Marzinc Geri Kazanım’ın Ortaklık Yapısı
Hissedar Hisse Oranı (%)
Çolakoğlu 20
Diler 20
İçdaş 20
Kaptan 20
Kroman 20
TOPLAM 100
Marzinc Geri Kazanım’ın maksat ve mevzuu şirket ana sözleşmesinde özetle şu
şekilde sayılmıştır:
a. Demir-çelik ve diğer ağır sanayi tesislerinin, toz tutma-filtreleme bölümlerinde toz ve
pellet olarak tutulan atıklardan çinko-oksit, kurşun-oksit ve diğer elemanların ekonomik
geri kazanımı konusunda çalışmalar yapmak ve yaptırmak, 80
b. Demir-çelik ve diğer ağır sanayi tesisleri izabe bölümlerinde katı atık olarak ayrılan
cürufların işlenmesi, metaliklerin geri kazanımı, cürufun granülasyonu, pasiyasyonu
sağlanarak ekonomik kullanım alanına yönlendirmek,
c. Çevre yatırımları amaçlı mühendislik-proje hizmetleri yapmak veya yaptırmak,
d. Çevre koruma faaliyetleri kapsamında laboratuar hizmetleri yapmak veya yaptırmak.
Bildirim Formu’nda Marzinc Geri Kazanım’ın kurucu teşebbüslerin esas faaliyet alanı
olan demir çelik sektöründen bağımsız bir yapı içerisinde olacağı ve Geri kazanım
09-39/946-233
3
tesisinin 2010 Eylül ayında Bursa Mustafakemalpaşa’daki organize sanayi bölgesinde
faaliyete başlamasının planlandığı ifade edilmektedir. 90
H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı
Bildirim konusu olan Marzinc Geri Kazanım bazı atıkların bertaraf edilmesi ve geri
kazanımı ile çevre koruma alanında çeşitli yatırım projelerinin hayata geçirilmesi
konusunda faaliyet göstermek üzere kurulmuştur. Söz konusu işlem ile çelikhanelerde
elde edilen baca tozlarından çinko oksit konsantresi, haddehanelerde elde edilen tufal
(demir oksit) atıklarından ise sünger demir üretimi gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.
Üretilecek çinko oksit konsantresinin özellikle Avrupa’daki metalik çinko üretimi yapan 100
tesislere ara ürün (hammadde) olarak; sünger demirin ise Marzinc Geri Kazanımın
kurucuları olan demir çelik tesislerine ara ürün (hammadde) olarak satılması
öngörülmektedir.
Bu çerçevede Marzinc Geri Kazanım’ın işleyeceği ürünler olan “baca tozu” ve “tufal” ile
Marzinc Geri Kazanım’ın üretip, pazarlayacağı “çinko oksit konsantresi” ve “sünger
demir” ilgili ürün pazarlar olarak belirlenmiştir. Öte yandan beş kurucu ortağın üretmiş
oldukları “uzun demir çelik ürünleri” ise etkilenen pazarı oluşturmaktadır.
H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar 110
Marzinc Geri Kazanım, kurucu ortakları olan beş teşebbüsün demir çelik fabrikalarında
ortaya çıkan baca tozu ve tufal atıklarının geri kazanımını gerçekleştirecektir. Bu beş
demir çelik tesisi de Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösterdiği için atıkların toplanması
işi şimdilik büyük ölçüde bu bölge ile sınırlı olması planlanmaktadır. Ancak, gerek
Marzinc Geri Kazanımın Marmara Bölgesi’nde ortaya çıkan atık baca tozu ve tufal
miktarından daha yüksek bir kapasiteye sahip olması gerekse diğer bölgelerden bu
bölgeye atık taşınmasının önünde teknik ve ekonomik bir engelin bulunmamasından
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir. Nitekim Çinkom Türkiye’nin değişik
yerlerinde (başta Marmara Bölgesi, İskenderun Bölgesi ve İzmir Aliağa Bölgesi) kurulu 120
demir çelik tesislerinden aldığı baca tozlarını Kayseri’de bulunan fabrikasında
işlemektedir. Baca tozu ve tufalin işlenmesi sonucu ortaya çıkacak çinko oksit
konsantresi ve sünger demir için dar bir coğrafi pazar tanımlanmasını gerektirecek her
hangi bir teknik ve ekonomik husus belirlenemediğinden bu ürünler bakımından da ilgili
coğrafi pazarın “Türkiye” olarak belirlenmiştir
H.3. Değerlendirme
Elektrik ark ocaklı (EAO) demir çelik tesisleri bacalarında oluşan “baca tozları” ve
haddehanelerde ortaya çıkan “tufal atıkları” çeşitli çevresel sorunlara yol açmaktadır. 130
Bu nedenle bu atıkların zararsız teknolojiler kullanılarak bertaraf edilmesi ve
mümkünse geri kazanımının sağlanması önem arz etmektedir.
Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından çıkarılan ve halen yürürlükte bulunan “Tehlikeli
Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” ve “Atık Yönetimi Genel Esaslarına İlişkin Yönetmelik”
atık üreticilerine, belediyelerle ya da gerçek ve tüzel kişilerle ortak atık bertaraf tesisleri
kurmak ve gerekli harcamalara katkıda bulunma yükümlülüğü getirmektedir.
09-39/946-233
4
EAO demir çelik tesislerinde açığa çıkan baca tozları son yıllara kadar fabrika
sahalarında ve cüruf depolama alanlarında düzensiz bir şekilde depolanmıştır. 140
Haddehanelerdeki tufal atıklar ise entegre demir çelik tesislerine sinter katkı
malzemesi olarak ve çeşitli sanayi kollarına hammadde olarak satılmaktadır. Baca
tozlarının bir kısmı da çinko madeninden çinko oksit konsantresi üretimi amacıyla
Kayseri’de bulunan Çinkom Çinko Kurşun Metal ve Madencilik San. Tic. A.Ş. (Çinkom)
isimli firmaya ham madde olarak satılmaktadır.
Bu tür çözümlerin yetersiz olduğu görülerek Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından
2005 yılında “Tehlikeli Atıkların Kontrolü Yönetmeliği” (Yönetmelik) hazırlanarak
yürürlüğe girmiştir. Yönetmelikte “atık baca tozları” tehlikeli atık olarak
sınıflandırılmıştır.1 Bu çerçevede Yönetmelik uyarınca demir çelik üretim tesislerinde 150
ortaya çıkan atık baca tozlarının bertarafı ve geri kazanımı ile
